Interaksi budaya India bahasa dalam Tamadun Melayu ZAWIAH MAT1 & MASHITAH SULAIMAN2

ABSTRACT The history of human civilization depicts that the growth and downfall of a civilization is interrelated to the power and solidarity of its language. Language is an important factor in determining positive interaction within individuals in a society. The migration of the Indian to theMalay Archipelago had led to the strengthening of the Malay language and its civilization. Historians of ancient civilization, elucidate that language plays a crucial role in fostering relations between the speaker and others. The people of the Peninsular of Malaya started interacting using various languages like Malay and Tamil. This led to the accommodation and assimilation of culture and the sprucing up of the Malay vocabulary. Thus, this article describes the history of the migration of the Indian community to the Malay Archipelago and their interaction with the language, culture and the build-up of the Malay civilization. Besides, this article also discusses about the loan words from the different ethnic groups which have enriched the Malay language.

PENGENALAN
Pembangunan sesebuah negara dan tamadun tidak dapat dinafikanmempunyai hubung kait yang sangat rapat antara manusia sesama manusia. Manusia tidak mampu dan mungkin hidup berasingan tanpa wujudnya masyarakat.Manusia perlu hidup bersosialisasi untuk berinteraksi dan membentuk kelompok manusia bagi memenuhi keperluan hidup dalam ekonomi, politik, pendidikan, kesihatan dan sebagainya. Dalam hal ini, proses interaksi berterusan merupakan asset penting untuk tujuan meneruskan hubung jalin antara makhluk ciptaan tuhan di seluruh alam demi kelangsungan dan kemajuan sesebuah tamadun. Proses peminjaman dan penerimaan daripada unsur-unsur luar telah berjaya diasimilasi dan diadaptasi dengan kepakaran golongan intelektual tempatan sebagai pemangkin kepada perkembangan sesebuah tamadun mengorak langkah lebih maju. Catatan sejarah telah membuktikan bahawa dalam beberapa abad yang lalu,masyarakat dan budaya Melayu telah mengalami perubahan kesan daripada pertembungan dan kemasukan pengaruh asing, khususnya pengembangan bahasa Melayu. Seperti juga wilayah lain di dunia, fenomena yang disebut sebagai imperialisme budaya ini turut berlaku di AlamMelayu yang terkenal sebagai kawasan strategik antara Timur dan Barat, pusat perdagangan entrepot dan aktiviti keagamaan. Interaksi positif daripada pertembungan ini, memperlihatkan kecenderungan dalam memperkayakan bahasa dan kebudayaan. Maka berlakulah penyerapan kosa kata pinjaman daripada pelbagai bahasa dan budaya. Antaranya bahasa Inggeris,Arab, India, Cina, Portugis, Belanda dan lain-lain. Namun begitu, skop perbincangan ini lebih tertumpu kepada pertalian awal kedatangan masyarakat India ke AlamMelayu, pertalian hubungan budaya khususnya peminjaman India dalam budaya dan tamadun Melayu.

Jurnal Pengajian Umum Bil. Faktor ekonomi ini lama-kelamaan mendorong mereka untukmembina penempatan baru di Asia Tenggara (Abdul Rahman . 2. PERTALIAN AWAL KEDATANGAN MASYARAKAT INDIA KE ALAM MELAYU Orang India dianggarkan mula sampai diAsia Tenggara sekitar kurun pertama Masihi. iaitu bahasa perhubungan seharian dalam kalangan rakyatMalaysia (Puteri Roslina 2005: 35-36). agama dan Negara yang menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa komunikasi utama 3. 1997: 127). Nama wilayah Asia Tenggara yang tersebut di dalam kitab Ramayana mereka ialah Suvarnadvipa (Semenanjung Emas) dan Suvarnabhumi (Bumi Emas). Alam Melayu atau Dunia Melayu (Malay Archipelago) merujuk kepada pengertian yang luas merangkumi tiga konsep utama iaitu: 1. jati diri bangsa. DuniaMelayu-Polinesia yang mempunyai keturunan rumpun bangsa dan bahasa induk yang sama merentasi dari Pulau Malagasi (Madagaskar) sehingga ke Lautan Pasifik merangkumi Pulau-pulau Polinesia. bahasa berkait rapat dengan kebudayaan kerana bahasa ialah unsur budaya. Jelaslah bahawa bahasa merupakan alat untuk melestarikan budaya dari satu tahap ke satu tahap lain. Justeru itu. Mikronesia dan ke Utara sehingga ke Pulau Taiwan. Ia merupakan lambing kebanggaan kebangsaan. bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi negara. Oleh sebab itu. Bahasa juga merupakan penginventori ciri budaya. 8 DEFINISI KONSEP Budaya merupakan tatacara hidup sesuatu kelompok atau kumpulan sosial. iaitu seluruh kehidupan dan persekitaran yang dibina oleh manusia hasil amalan dan hubungan manusia dalam linkungan persekitaran yang meliputi budaya kebendaan dan budaya bukan kebendaan. Penggunaan bahasaMelayu juga agak meluas Sehingga dikenali sebagai bahasa lingua franca. hipotesis Sapir-Whorf (daripada nama Edward Sapir dan Benjamin Lee Whorf) menyatakan struktur bahasa yang dituturkan memberikan kesan kepada bagaimana kita membuat tanggapan tentang dunia di sekeliling kita.Dari segi fungsi kemasyarakatan pula. Jelasnya. iaitu alat yang digunakannya untuk berfikir dan menanggapi sesuatu (Puteri Roslina 2005: 33). tanggapan atau fikiran serta tindakan seseorang bergantung kepada struktur kosa kata bahasanya. Dunia Melayu yang merangkumi keserumpunan bahasa-bahasa dan bangsa-bangsa yang dikenali dengan Melayu-Polinesia majority masyarakat adalah beragama Islam (Wan HashimWan Teh dalam Ismail Hussien. Di Malaysia. Dunia berbahasa Melayu yangmeliputi pelbagai etnik. Hawaii. et al. bahasa dilihat berdasarkan ruang lingkup dan bidang penggunaannya. dan alat pemersatu bangsa daripada berbagai-bagai suku dan kaum.

yang dipercayai berperanan sebagai pusat empayar agung Melayu dan di kawasan sekitarnya. Kuala Selinsing dan TanahMerah di Semenanjung.yang Bahasa Sankrit Sapuluh Datang Manua Jalan Swasti Dapunta Bala Laksa Shriwijaya Jayasidhayatra Marwuat Tlu - sepuluh datang benua jalan selamat baginda tentera laksa Srivijaya kota yang berjaya membuat tiga . Walau bagaimanapun kerajaan yang paling penting tidak syak lagi ialah Srivijaya iaitu catatan China: Chi-li-fo-che yang muncul pada akhir abad ke-5M di tebing Sungai Musi (Palembang sekarang).Hall 1994: 37-41). Taruma di Jawa dan Kutei di Borneo (D.G.E.Kam-t‟o-li di Sumatera. Kedah.KerajaanMelayu di tebing Sungai Batang Hari (Jambi sekarang) juga telah disebut oleh catatan China dengan namaMo-lo-yeu yang kemudiannya disatukan dengan kerajaan Srivijaya (HashimMusa 2005:138) Dalam konteks penggunaan bahasa Melayu pada zaman empayar Srivijaya. Inskripsi-inskripsi Tamil yang dijumpai di Takuapa (di selatan Thai) dan Labu Tuwa (Sumatera) juga menunjukkan peranan gabungan syarikat peniaga-peniaga India di AsiaTenggara. Talang Tuwo (684M) dan di Pulau Bangka (686M) membuktikan bahawa terdapat kira-kira 70% kosa kata bahasaMelayu kuno dan 30% lagi kata pinjaman daripada bahasa Sanskrit.Antaranya ialah Batu Bersurat yang dijumpai di sekitar Palembang (kurun ke-7M). pada batu Bersurat Kedukan Bukit (683M) terdapat kosa-kosa kata berikut: Bahasa Melayu Kuno Wulan Naik Sambau Hiyang Mgalap Marlapas Dari Membawa Yang - bulan naik kapal Tuhan/tuan mencari berlepas dari membawa .120 Abdullah 2000: 53). Contohnya.melalui kaedah arkeologi telah ditemui batubatu bersurat atau prasasti di sekitar Palembang. Namun negara terawal muncul yang mendapat pengaruh India ialah Funan kemudian Langkasuka.

Cina. Hasilnya bermulalah zaman protosejarah dalam sejarah peradaban Asia Tenggara. Kedua-dua bangsa ini sememangnya terkenal dengan pengalaman dan pengetahuan yang luas merentas samudera.E Hall 1987:25).Arab. Beliau mengemukakan empat unsur kebudayaan yang didatangkan dari India ke AsiaTenggara. Proses pengindiaan berlaku diAlamMelayu setelah wujud hubungan awal yang berterusan di antara India denganAsia Tenggara sejak abad pertama Masihi lagi.Jurnal Pengajian Umum Bil. Coedes telah mengemukakan satu hipotesis dengan menjelaskan bahawa perkembangan kebudayaan India berlaku hasil daripada aktiviti perdagangan India dengan Asia Tenggara pada permulaan tahun Masihi.G. Parsi dan Greek. kedatangan masyarakat India ke Tanah Melayu juga bermula sejak awal lagi. Kedudukan ini sama dengan pengaliran budaya yang berlaku antara Cina dan masyarakat Melayu di Asia Tenggara. wujud setelah berlakunya perhubungan antara India dan Asia Tenggara. Mereka pada awalnya adalah pedagang yang berkahwin dengan orang tempatan dan kerana itu wujud satu golongan India campuran Melayu yang berdasarkan agama iaitu India Muslim. Hubungan India dan Alam Melayu yang agak lama sedikit sebanyak mempengaruhi struktur budaya dan bahasaMelayu. Kemasukan mereka secara besar-besaran pula kemudiannya juga dipengaruhi oleh faktor-faktor di negeri mereka dan TanahMelayu sendiri pada ketika itu. bahasa dan pandangan semesta masyarakat berdasarkan catatan asing termasuk dari India. Penempatan awal mereka di Melaka dan kini dikenali sebagai Tanjung Keling. Dari segi bahasa. 8 Shri Saptami Tshara Sidhayatra Ekadashi - bahagia tujuh pawang keberkatan sebelas Manakala dalam Les Etats hindouises. penulisan sastera yang menggunakan bahasa Sanskrit. Beruas dan Melaka. Perhubungan ini berlaku secara dua hala yang melibatkan penjelajahan orang India ke kawasanAsia Tenggara dan pengembaraan pelaut Melayu-Polinesia ke India. Hasil kemajuan dalam teknologi perkapalan menggalakkan mereka untuk berdagang. terdapat beberapa pandangan sarjana telah berpendapat bahawa. system kepercayaan yang dijelaskan dalam hikayat Ramayana dan Mohabhrata mengandungi beberapa tradisi diraja dan salasilah keturunan keluarga diraja di daerahGanges dan hukum-hukum agama Hindu (D.Antaranya ialah konsep diraja bersifat Hindu-Buddha. asimilasi konsep dan . PENGARUH BUDAYA INDIA KE ATAS BAHASA DALAM TAMADUN MELAYU Konsep dan proses pengindiaan pula (indianization) di Asia Tenggara sepertimana istilah yang digunakan oleh George Coedes (The Indianized States of Southeast Asia: 1944). iaitu zaman dimana sumber-sumber sejarah tentang budaya. Penghijrahan mereka adalah berkait rapat dengan perdagangan di negeriMelayu Tua seperti diGangga Negara. Pengaruh India dalam masyarakat dan TamadunMelayu dapat dilihat dari beberapa aspek. Selain itu.

morfologi. Essays on Malaysian Linguistics dalamHashim Hj. Jil. Sanskrit in Indonesia. contohnya seperti perkataan di bawah: Bhumi Bheda Bhasa Arthah Bhakti Bhudi Arghah .sastera .bahasa . dalam Asmah Hj. Nagaram Panajaram Danda .penjara . a) Pinjaman daripada Sanskrit Dari segi fonologi.harga Vokal /a/ dalam suku kata pertama digantikan dengan e pepet. Omar 1975.120 idea baru dapat dilihat melalui unsur pinjaman dan penyerapan daripada budaya dan bahasa India terutamanya Sanskrit dan sedikit bahasaTamil ke dalam budaya dan bahasa Melayu.harta .Asmah Hj. TamadunMelayu.Namun proses peminjaman kebanyakannya disesuaikan dengan ciri-ciri fonologi.Gonda 1973. “Hubungan Kebudayaan antara India denganMalaysia Zaman Pramoden”dalam Ismail Hussein dkk.denda Konsonan sengau/nasal disisipkan antara vokal: Akasah Upama .1. Singravelu 1989.bumi .bakti .beza/beza . Musa 2005: 142). sintaksis dan semantik bahasaMelayu (lihat J.budi . Omar 1975. S.putera .angkasa . “The Nature of Tamil LoanWords in Malay”. aspirasi /h/ dalam Sanskrit digugurkan atau dipindahkan tempat.cakerawala .negara .umpama Vokal e pepet disisipkan di tempat gugus konsonan: Putrah Cakravala Sastram .

bagai . 8 Cakram .cakera b) Pinjaman daripada BahasaTamil Terdapat juga kata pinjaman daripada bahasa Tamil iaitu konsonan retrofleks. Hikayat Pendawa Lima (Pandawa Jaya )(berasaskan Ramayana dan Mahabrata).kendi .perisai Konsonan /v/ digantikan dengan /b/ atau /w/ seperti: Vagai Kaval Vanali . Hikayah Nakhkoda Muda.bende Vokal /u/ digantikan dengan vokal /o/ seperti: Mutal Kulam .Misalnya epik dan mitos India digunakan dalam kesusasteraan Melayu Lama.emak Kesan hubungan masyarakat India dengan Alam Melayu juga dapat dilihat dalam bidang kesusasteraan. ciri kepanjangan vokal dan penggandaan konsonan dihilangkan. seperti Hikayat Merong Mahawangsa.Jurnal Pengajian Umum Bil.kawal . seperti: Kendii Kappal Petti .modal .kakak Ammaa . Hikayat Maharaja Pikrama Sakti (daripada Kathasaritsagara) beberapa tema dan motif kesusasteraan India tertentu diserapkan ke dalam beberapa karya .kedai .ayah Akkaa . Hikayat Seri Rama.kolam Vokal panjang di hujung perkataan digantikan dengan bunyi tekak atau glotis seperti: Ayyaa .mempelam . Hikayat Kalilah dan Daminah.peti Vokal /a/ digantikan dengan e pepet: Kadai Mampalam Paricai .kapal .

120 tradisi historiografi Melayu sebagai contoh lagenda Raja Suran yang mengembara ke negara dasar laut dan perkahwinannya dengan puteri raja kerajaan tersebut tercatat dalam Sejarah Melayu manakala jelmaan anak raja daripada buih terdapat dalam Sejarah Melayu dan Hikayat Hang Tuah dikaitkan dengan sumber kesusasteraan India tertentu.Walau bagaimanapun. Singaravelu 1993: 96-99.HashimMusa 2000: 10). Kemasukan unsur-unsur daripada epik Ramayana dan Mahabrata juga terdapat dalam seni lakon dan wayang kulit di Nusantara. proses penyerapan budaya tersebut turut mengambil kira penyesuaian dan penyelarasan oleh unsur-unsur kebijaksanaan tempatan ( S.105): 1) Senarai perkataan Sanskrit dalamBahasaMelayu a) Fenomena alam Sanskrit Akasah Cakravala Meghah Melayu Angkasa Cakerawala Mega Sanskrit Udara Bhumih Samudrah Melayu Udara Bumi Samudera b) Negeri dan Kerajaan Sanskrit Nagaram Dasah Kotah Asthanam AdhiMakutan Putrah Melayu Negara Desa Kota Astana. raja Mahkota Putera Sanskrit Nagari Dhulih Puri istana Diraja Paduaka Parameswari Putri Melayu Negeri Duli Puri Raja Raja Paduka Permaisuri Puteri . ISTILAH-ISTILAH BARU DARIPADA KEPELBAGAIAN ETNIK DALAM PENGKAYAAN BAHASA MELAYU & TAMADUN MELAYU Terdapat juga beberapa perkataan Bahasa Melayu yang terbit hasil serapan dan pinjaman daripada bahasa Sanskrit dan Tamil. Singaravelu (1993:100. Berikut adalah antara sebahagian perkataan yang dicatatkan oleh S.

Jurnal Pengajian Umum Bil. pelajaran dan kesusasteraan Sanskrit Bhasa Khatha Guruh Astramah Satram Melayu Bahasa Kata Guru Asrama Sastera Sanskrit Svarah Arthah Sisyah Periksa Pustakam Melayu Suara Erti /Arti Siswa Periksa Pustaka . 8 Sanskrit Mantri Bhandagarikah Tantram Virah Karunyam Panjaram Melayu Menteri Bendahari Tentera Wira Kurnia Penjara Sanskrit Pradhanamantri Dutah Laksamanah Anugrahah Dandah Anyaya Melayu PerdanaMenteri Duta Laksamana Anugerah Denda Aniaya c) Kelompok manusia dan keluarga Sanskrit Vamsah Kalu + varga Stri Bandhu Bandu Sahayah Melayu Bangsa Keluarga Isteri Nama Saya Sanskrit Manusyah Svami Sodarah Nama Melayu Manusia Suami Saudara/Belia c) Aktiviti perdagangan Sanskrit Vanji Labhah Kotih Bhagah Melayu Berniaga Laba Keti Bahagi Sanskrit Laksam Bhandam Arghah Karyam Melayu Laksa Benda Harga Kerja/ Karya e) Bahasa.

Pertapaan Bidadari g) Istilah abstrak Sanskrit Melayu Sanskrit Melayu Bhedah Dukham Cinta Rahasya Satya Sukha Beza / Beda Duka Cinta Rahsia Setia Sukacita Buddhih Gunah Jayah Rasah Smarah Ssunyam Budi / Budaya Guna Jaya Rasa Asmara Sunyi h) Konsep masa Sanskrit Melayu Sanskrit Melayu Vela Bila Masah Masa Ghatika Ketika Kalah Kala Purva Purba Samdhyakalah Senjakala Tatkala i) Perkara lain Sanskrit Melayu Sanskrit Melayu .120 f) Agama Sanskrit Agamah Bhaktih Candi Devi Dosah Narakah Saktih Srih Tapah Melayu Agama Bakti Candi Dewi Dosa Neraka Sakti Sri Tapa Sanskrit Bhatrarah Acarah Devah Dharmah Jamma Puja Syargah Upavasah Vidyadhari Melayu Bentara Acara Dewa Derma Jelma Puja Syurga Puasa.

8 Aneka Chaya Mahan Saman Tathapi Sampurnam Uttama Aneka Cahaya Maha Sama Tetapi Sempurna Utama Antaram Karanam Rupam Sopaya Sigharam Sakala Varna Antara Kerana/Kerna Rupa Supaya Segera Segala Warna 2) Senarai perkataan daripada Bahasa Tamil ke BahasaMelayu a) Bahan makanan Tamil Kari Puttu Mankay Venti Appam Melayu Kari Putu Mangga Bendi Apam Tamil Untai Satai Mampalam Marungkai Kanci Melayu Onde-onde Sate Mempelam Munggai Kanji b) Istilah Perdagangan Tamil Katai Kappal Melayu Kedai Kapal Tamil Kitanku Mutal Melayu Gedung Modal c) Perabot/Peralatan Tamil Kattil Petti Melayu Katil Peti Tamil Kenti Tambalam Melayu Kendi talam d) Kekeluargaan Tamil Appa Amma Mama Melayu Bapa Emak Mamak Tamil Ayya Akka Melayu Ayah Kakak .Jurnal Pengajian Umum Bil.

bangsa dan masyarakatMelayu akan terhapus sedikit demi sedikit dan akhirnya kita gagal mendefinisikan makna „Melayu‟ kerana kita sudah kehilangan unsur yang paling penting bagi jati diri sesuatu bangsa.120 e) Istilah lain Tamil Accu Curai Kaval Kulam Kuttu Vakai Veti Melayu Acuan Curi Kawal Kolam Kutu Bagai Bedil Tamil Ceruppu Cumma Koyil Kumpal Parisai Vatai Vilanku Melayu Cerpu Cuma Kuil Kumpul Perisai Badai Belenggu Kadangkala pengaruh asing juga begitu kuat sehinggakan kata-kata bahasa Melayu akan menjadi arkaik kerana jarang-jarang digunakan. Bahasa merupakan wahana yang konkrit untuk masyarakat berinteraksi. . peti gambar bagi televisyen.Contohnya tetuang udara bagi radio. Sesungguhnya bahasa Melayu telah menerima pengembangan secara evolusi dari semasa ke semasa.Apa yang pasti semua pihak perlu berganding bahu agar dapat memastikan bahawa arus globalisasi kini lebih mencabar agar tidak meruntuhkan status bahasa Melayu sebagai bahasa utama. maka jati diri budaya. Sekiranya kita tidak berhati-hati dalam menentukan fungsi bahasa Melayu. kereta lereng bagi basikal. Bahasa dan budaya mempunyai kaitan yang amat rapat kerana penggunaan bahasa yang indah dan menarik melambangkan budaya yang demikian juga dan sebaliknya akan menggambarkan betapa cacamarbanya budaya sesuatu bangsa tersebut. Peminjaman bahasa dan asimilasi berlaku mengikut keperluan semasa dan ia akan terus berlaku sebagai satu fenomena selagi adanya pertembungan budaya dan bahasa. KESIMPULAN Hasil perbincangan di atas jelas menunjukkan bahawa tamadun Melayu dibina dan terus berkembang melalui kekuatan ekonomi.Namun faktor bahasa juga merupakan pendorong dan kekuatan kepada perkembangan tamadun Melayu di Alam Melayu. rumah sakit bagi hospital dan lainlain (Puteri RoslinaAbdulWahid 2007: 7). perdagangan dan factor perkembangan agama khususnya Islam. bahasa rasmi dan bahasa kebangsaan di negara Malaysia. iaitu bahasa.

Pelayaran Zheng He dan alamMelayu. Sejarah dan kebudayaan Asia Tenggara tradisional. et al. Bhd.Aziz Deraman. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Jil. 1995. A. _______________. Bangi: Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia. Kehidupan beragama dalam masyarakat Cina: Tinjauan terhadap kecenderungan mereka memilih Islam dalam Jaffary Awang.3. 1800. Pertalian Tamadun India dan Tamadun Cina dalam bahasa dan kebudayaan Melayu.Masyarakat dan kebudayaanMalaysia: Suatu analisis perkembangan kebudayaan diMalaysia. Bangi: Fakulti Pengajian Islam. Sejarah dan Tamadun Asia Tenggara sebelum dan sesudah pengaruh Islam. 1997. _____________ 2000.). 2005. Kobkua Suwannathat ~ Pian. James T.G. Pemerkasaan Tamadun Melayu Malaysia menghadapi globalisasiBarat.Musa.E. LeeKam Hing dan Tan Chee-Beng (ed. Universiti KebangsaanMalaysia. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. SejarahAsia Tenggara. _____________2000. D. Shah Alam: Oxford University Press. Tamadun Melayu. Jakarta:Yayasan Obor Indonesia. (ed. 2000. KongYuanzhi. 8 RUJUKAN Anuar Puteh. Jurnal Pengajian Umum Bil. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. The Cambridge History of Southeast Asia: From Early Times to c. Taylor. (Terj. _______________ 2004. _______________ 2000. Bahasa Melayu bahasa dunia sejarah singkat. 1993. Tamadun Melayu dan pembinaan bangsa Malaysia. Asia Tenggara: Hubungan tradisional serantau. Evita Elmanar). Abdul Rahman Abdullah.DuniaMelayu dan dunia Indocina. Keith W. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. ShahAlam: Karisma Publications. Jurnal Pengajian Umum Bil. 1992 .). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Cambridge: CambridgeUniversityPress. Kuala Lumpur: Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd. Hall. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 1987. 2001.Jurnal Pengajian Umum Bil. Agama dan Perpaduan Kaum di Malaysia. 1995. 2000. 8 _____________. Petaling Jaya: DJ Gemilang Sdn. Tamadun Melayu. Collins. Jurnal Pengajian Melayu. Jilid 10. dll. Pemerkasaan TamadunMelayuMalaysiamenghadapi globalisasi Barat. HashimHj. 2003. 2005. The early Kingdoms dalam Nicholas Tarling. The Chinese inMalaysia.Kuala Lumpur: PenerbitUniversitiMalaya dan Pusat Dialog Peradaban UniversitiMalaya. 8 138 IsmailHussein. 2006. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. .

Singaravelu. Puteri Roslina Abdul Wahid. 1965. The cambridge history of Southeast Asia: From early times to c. Tamadun Melayu.). Cambridge: Cambridge University Press. Singapura:Heimann Educational Books (Asia) Ltd. Bahasa Melayu dalam konteks budaya dan kuasa dalamMelayu JurnalAntarabangsaDuniaMelayu. (1962). 1999. 1996. (ed). SoutheastAsia’s Chineseminority. Community and nation: Essays on Southeast Asia and the Chinese. Ilmu mengarang Melayu. TamadunMelayu. 1974. ______________ 2005. M.120 Liang Liji. Modul hubungan etnik. _____________ 1989. Hubungan kebudayaan antara India denganMalaysia zaman pramoden dalam Ismail Hussain et al.A. (ed.Rajantheran. Shah Alam: Pusat Penerbitan Universiti (UPENA). et.Disember. (ed. Victor Purcell. 8 139 Wang Gungwu.A. Pantulan bahasa dan TamadunMelayu di China dalam Ismail Hussein. _____________ 1968. 2004. The first three rulers of Malacca. Jurnal Pengajian Umum Bil. 41 i. et al. 1992. 1993. London:OxfordUniversity Press. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka..).Aziz Deraman. Journal of Malay Branch of The RoyalAsiatic Society. Bangi: UKM. Somers Heidhues. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Liang Liji. TamadunMelayu.Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Sejarah Melayu kesan hubungan kebudayaan Melayu dan India. Jilid 4Bil 2. Nicholas Tarling. The Chinese in Southeast Asia. Mary F. Za‟ba (Zainal Abidin Bin Ahmad). 2007. Oktober.Australia: Longman. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 1Pusat Bahasa dan Pembangunan Insan Universiti TeknikalMalaysiaMelaka 2Pusat Pengajian Umum Universiti Sains IslamMalaysia . 1800. 1981. Implikasi penjajahan terhadap bahasa Melayu dalamMajalah Dewan Bahasa. Shamsul Amri Baharuddin. 2007. Ulasan ringkas hubungan kebudayaan antara India denganMalaysia pada zaman pramoden dalam Ismail Hussein.Aziz Deraman. Jilid1. al.Hubungan empayarMelaka-Dinasti Ming abad ke-15.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful