P. 1
Nota Assigment BMM3111 (Zaleha)

Nota Assigment BMM3111 (Zaleha)

|Views: 9,836|Likes:
Published by MOHD RUSLEE
Bahan Belajar
Bahan Belajar

More info:

Published by: MOHD RUSLEE on Dec 16, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/19/2015

pdf

text

original

Semantik ialah bidang yang mengkaji dan menganalilis makna kata dan
ayat. Kata merupakan unit ujaran yang bebas dan mempunuyai makna. Dalam bahasa,
kita dapat menyatakan fikiran, pendapat, emosi, perlakuan dan keperibadian manusia..
Definisi daripada segi istilah pula, semantic berasal daripada perkataan
Yunani “semantikos” yang bermaksud penting atau beerti. Jika dilihat definisi yang
diberikan oleh tokoh bahasa, semantic ialah cabang linguistic yang akan membahas erti
atau makna (J.W.M. Verhar, 1996). Selainb itu semantik merupakan bidang pengkajian
linguistic yang objek penelitiannya makna bahasa (Abdul Chaer, 1994).
Menurut kamus Dewan, semantrik bermaksud kajian tentang makna
perkataan dan penambahan makna sesuatu kata.
Secara umumnya senantik ialah ilmu tentang erti atau perubahan erti
sesuatu perkataan. Secara khusus pula ialah kajian tentang lambang-lambang atau
tanda yang menyatakann makna , hubungan antara makna dengan makna lain serta
pengareuh maknan terhadap masyarakat.

Konsep Semantik

Kata semantik berasal daripada kata adjektif bahasa Yunani
semantickos yang bermaksud ‘penting’ atau ‘bererti’. Kata ‘bererti’ membawa maksud
‘makna’ yang diertikan sebagai sesuatu peristiwa yang diharapkan (Tarigan, 1985:9).
Semantik menurut Kamus Dewan Edisi Keempat ialah kajian tentang makna perkataan
dan penambahan makna sesuatu kata.

Menurut Ferdinand de Saussure, semantik merupakan bahasa yang diucapkan
untuk menyampaikan makna. Choamsky berpendapat bahawa semantik bermaksud
makna ayat ditentukan oleh struktur permukaan dan konteks apabila ayat digunakan.
Namun, semantik bukan sahaja merujuk kepada makna tetapi juga kepada
perkembangannya yang disebut “semantik sejarah” (M.Breal, 1893)

1

Makna boleh diberikan dengan bermacam-macam-macam pengertian lain.
Ogden dan Richard (1956) memberikan 16 pengertian makna; antaranya ialah sesuatu
yang intrinsik, pokok, kemahuan dan pelbagai lagi yang dapat menjelaskan bahawa
makna mempunyai makna yang ruwet.

Kesimpulannya ialah semantik dikatakan sebahagian daripada linguistik yang
mengkaji bahasa secara teliti. Semantik dapat dijelaskan sebagai sesuatu bidang yang
mengkaji maka perkataan dan ayat dalam bahasa secara ringkasnya. Kajian mengenai
makna kata boleh dilihat dalam aspek makna denotasi dan konotasi, makna dalam
konteks, hubungan makna dengan kebudayaan, perubahan makna dan bentuk-bentuk
makna daripada hubungan semantik.

Kata-kata dalam bahasa Melayu yang mempunyai pelbagai jenis makna dapat
dikategorikan kepada beberapa golongan seperti sinonim (perkataan yang mempunyai
makna yang sama dari segi makna nahu tetapi berbeza daripada segi makna leksikal),
antonim (perkataan yang mempunyai makna yang berlawanan), hiponim (perkataan
yang maknanya sebahagian daripada makna perkataan lain), homonim (perkataan
yang mempunyai bentuk dan bunyi yang sama tetapi maknanya berbeza), polisemi
(perkataan yang mempunyai makna yang banyak), dan peribahasa (beberapa
perkataan yang mempunyai satu makna).

Golongan jenis makna semantik yang di atas boleh dilihat melalui contoh yang

berikut:

i. Sinonim (perkataan “cantik” dan “indah”),

- Pemandangan di Tasik Kenyir sungguh indah.

- Pemandangan di Tasik Kenyir sungguh cantik.

ii. Antonim (perkataan “gemuk” dan “kurus”)

iii. Hiponim (perkataan “ayam”, “itik” dan “lembu” berhiponim dengan perkataan
“haiwan”)

iv. Homonim (perkataan “kali” bermaksud “darab” dan “sungai”)

2

v. Polisemi (perkataan “berat” bermaksud “tekanan benda”, “sukar”, “berkenaan sikap”,
“berkenaan makanan” dan lain-lain)

vi.. Peribahasa ( Peribahasa “Harapkan pagar, pagar makan padi” bermaksud “orang
yang tidak amanah”).

Pertaliannya dengan disiplin ilmu lain

Setiap bidang disiplin ilmu mempunyai bahasa yang tersendiri. Bahasa dalam
setiap bidang disiplin ilmu mempunyai nilai semantik yang tersendiri. Oleh yang
demikian sesuatu bidang ilmu perlu diteliti maknanya supaya ia dapat dimanfaatkan.

1. Hubungan Semantik dengan Falsafah

Falsafah ialah pengetahuan yang menelaah sesuatu yang istimewa. Falsafah
adalah istimewa kerana falsafah tidak dapat dihuraikan dengan ilmu pengetahuan biasa
sebaliknya falsafah memerlukan ilmu pengetahuan tentang hukum dan kaedah berfikir
yang logika. Oleh yang demikian logika dalam disiplin ilmu falsafah memerlukan cara
berfikir yang tepat untuk mencapai ketepatan makna dalam ilmu falsafah tersebut.
Falsafah yang tidak mempunyai makna menjadi tidak bererti. Contohnya falsafah ‘Biar
saya mentertawakan diri saya sebelum orang lain mentertawakan diri saya’ membawa
semantik “kesedaran kendiri atau muhasabah diri” perlu difahami pendengar mahupun
penutur falsafah tersebut supaya ia bermakna apabila diujarkan.

2. Hubungan Semantik dengan Psikologi

Psikologi ialah ilmu jiwa yang mengkaji hakikat dan gerak-geri jiwa. Hal ini
bermakna tingkah laku manusia mempunyai makna. Makna yang dimaksudkan adalah
tentang kebermaknaan kata atau ujaran dalam bahasa. Contohnya perkataan ‘Makan!’
berbeza berbanding ‘Makanlah..’ Deretan bunyi dan susunan huruf dalam perkataan
tersebut menghasilkan pemahaman makna yang berbeza oleh seseorang dalam situasi
yang berbeza. Situasi yang berbeza tersebut melambangkan paksaan dan permintaan
penuturnya. Hal ini bertepatan dengan pendapat ahli psikologi yang menyatakan
bahawa makna wujud berdasarkan rangsangan atau tindak balas.

3

3. Hubungan Semantik dengan Antropologi dan Sosiologi.

Antropologi ialah bidang ilmu yang mengkaji sekelompok masyarakat tertentu
yang homogen yang mempunyai pelbagai ciri khasnya. Sosiologi pula ialah bidang ilmu
yang mengkaji kelompok masyarakat yang lebih luas dalam perkembangan ekonomi
dan sosial yang heterogen. Sosial dan budaya sesuatu masyarakat yang semakin
berkembang menyebabkan makna bahasa dalam sesuatu masyarakat semakin
berkembang. Contohnya perkataan ‘taman’ daripada aspek antropologinya telah
berkembang membentuk perkataan ‘taman hati’, ‘taman buaya’, dan ‘taman rimba’ yang
bukan lagi bermaksud kebun yang ditanam dengan bunga-bungaan. Justeru makna
yang difahami adalah berdasarkan bentuk bahasa semasa pertuturan itu dituturkan.
(Aminuddin 1985).

4. Hubungan Semantik dengan Sastera

Bahasa dalam karya sastera berbeza dengan bahasa yang terdapat dalam karya
ilmiah. Bahasa dalam karya sastera sama adatulisan ataupun pertuturan tidak
semuanya diketahui umum. Justeru terdapat pelbagai lapisan makna dalam sastera
yang meliputi makna tersurat (makna biasa/denotatif), makna tersirat (makna yang
dapat di agak pembaca/konotatif), makna kreatif (makna yang dapat difikirkan
pengkritik) dan makna peribadi. (makna yang dapat diketahui oleh pengarang sahaja).
Contohnya seperti ungkapan “Kalau asal benih yang baik, jatuh ke laut menjadi pulau.
(Abdullah Hussain, 1982, hal. 95)” merupakan makna konotatif yang dapat difikirkan
yang membawa maksud orang yang baik itu biar di mana pun tempatnya tetap akan
baik juga.

5. Hubungan Semantik dengan Sejarah

Sifat bahasa adalah sentiasa berkembang. Perkembangan bahasa merupakan
sejarah bahasa. Makna sesuatu perkataan mungkin kekal sehingga kini, mungkin
berubah, menyempit, meluas atau menghilang. Contohnya perkataan ‘khalwat’ yang
bermaksud “berseorangan untuk mendekatkan diri kepada-Nya” telah disempitkan
maksudnya kepada “berdua-duaan dalam keadaan mencurigakan”. Perkataan ‘pondok’
yang bermaksud “tempat tinggal yang usang” pula telah dikembangkan maknanya

4

menjadi “tempat belajar”. Justeru sejarah bahasa ini perlu direkodkan dalam kamus
besar bagi mencatatkan perubahan bahasa yang berlaku dalam setiap hari bagi tujuan
penggunaan bahasa dan pengkaji bahasa kelak.

6. Hubungan Semantik dengan Komputer

Komputer dapat membantu penggunaan bahasa dalam bentuk tulisan dan lisan
melalui proses penyemakan makna ejaan, pembetulan imbuhan dan struktur ayat. Yang
menjadi kekurangannya adalah komputer tidak dapat menterjemah perkataan secara
struktural kerana keupayaannya yang terbatas dalam proses menterjemah. Para
penterjemah yang memiliki akal dan perasaan sahaja yang mampu memilih makna
yang sesuai dalam konteks struktural ayat. Walau bagaimanapun komputer telah
membantu dalam bidang penterjemahan terus dapat membantu penterjemah yang
mempunyai akal fikiran yang tinggi untuk memikirkan makna yang sesuai bagi sesuatu
perkataan berdasarkan konteks ayat. Justeru semantik dalam bidang ilmu
pengkomputeran perlu diterokai dan disebarluaskan supaya makna yang ditafsirkan
bertepatan dengan kehendak pengguna kelak.

7. Hubungan Semantik dengan Linguistik

Linguistik ialah kajian tentang bahasa secara saintifik. Bahasa Melayu jelas
mempunyai makna yang sedia ada dan penambahan makna melalui proses akronim,
pengimbuhan, penggandaan, dan pemajmukan. Contohnya makna kata ‘kebun’
berbeza daripada ‘pekebun’ dan ‘pengebun’, dalam proses pengimbuhan. Kata “kebun”
bermaksud tanah yang ditanami tumbuh-tumbuhan. Kata “pekebun” bermaksud “orang
yang mengurus kebun” sementara kata “pengebun” bermaksud “orang yang kerjayanya
membuat kebun atau bekerja di kebun.” Dalam proses penggandaan, kata ‘langit’ juga
berbeza dengan ‘lelangit’ yang bermaksud keadaan bumi dan atas bahagian dalam
mulut. Dalam proses pemajmukan pula kata ‘buah’ dan ‘hati’ mempunyai makna yang
berbeza apabila membentuk kata majmuk ‘buah hati’. Buah ialah benda yang boleh
dimakan sementara hati merupakan organ menjadi makna kekasih apabila perkataan
tersebut digabungkan.

5

2.1.1 Sinonim

Sinonim ialah kesamaan makna perkataan, iaitu kata-kata yng mempunyai
makna yang sama atau hampir sama. Secara umumnya, sinonim disebut
sebagai perkataan seerti , misalnya perkataan ‘kereta’ dan ‘motokar’, ‘sejuk’ dan
‘dingin’, ‘suka’ dan ‘gemar’, ‘ganggu’ dan ‘kacau’, ‘lupus’ dan ‘luput’, ‘loncat’ dan
‘lompat’ dan sebagainya. Dalam bahasa Melayu, terdapat kamus sinonim yang
mengandungi senarai perkataan seerti bahasa Melayu.

Dalam kehidupan kita seharian kita biasa bersua dengan penggunaan sinonim di
sekeliling kita. Sebagai contoh, di kawasan zoo kita akan melihat papan tanda
yang tertulis ‘Tolong jangan usik, kacau atau ganggu binatang-binatang di
kawasan ini’. Di perpustakaan pula, terdapat kata-kata yang berbunyi ‘Dilarang
membuat bising, bercakap dan berbual-bual’. Perkataan-perkataan tersebut
mempunyai makna yang hampir sama. Walau bagaimanapun tidak terdapat
perkataan yang bersinonim atau mempunyai makna yang benar-benar sama
secara tepat.

Dalam semantik, ada beberapa jenis sinonim, iaitu sinonim pinjaman, konteks,
laras sosial, dan kolokasi.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->