PENDIDIKAN ALAM SEKITAR

BAHAGIAN I

PENGENALAN

Kesemua benda yang wujud di persekitaran kita merupakan warga alam sekitar, termasuklah manusia, haiwan, tumbuhan, batuan, mineral dan apa sahaja yang wujud di persekitaran kita. Secara umumnya warga alam sekitar ini boleh dipecahkan kepada dua komponen utama iaitu, komponen biotik dan komponen abiotik. Komponen biotik merupakan kesemua organisma hidup yang saling bersandaran dan berinteraksi antara satu sama lain di persekitarannya. Sementara komponen abiotik terdiri dari komponen fizikal yang menyokong kelangsungan hidup komponen biotik contohnya, air, tanah, cahaya dan suhu. Oleh kerana bumi merupakan sistem biosfera yang tertutup maka, kedua-dua komponen ini saling bersandaran dan berinteraksi antara satu sama lain untuk mewujudkan satu keseimbangan. Setiap warga alam sekitar yang wujud di sekitaran mempunyai peranan dan kepentingan yang tersendiri. Perlu di ingatkan bahawa kepelbagaian warga alam sekitar ini telah memberikan banyak perkhidmatan secara percuma kepada manusia seperti, sistem takungan air, angin untuk menyejukkan badan, bahan bakar untuk menggerakkan enjin dan pelbagai contoh lain lagi. Namun akibat dari sifat tamak dan kerakusan manusia kita semakin alpa dan terlupa mengenai kepentingan warga alam sekitar. Sebagai warga yang bertanggung jawab kita seharusnya selalu mengingatkan diri bahawa apa yang kita miliki di sekitaran kita adalah amanah dari generasi yang akan datang sekiranya tiada langkah untuk menghargai warga alam ini apakah yang akan kita wariskan kepada generasi akan datang?. Dalam kerja kurus ini akan membincangkan mengenai komponen yang membentuk warga alam sekitar, bagaimana komponen tersebut berfungsi dan kesannya dalam membentuk satu kestabilan dalam ekosistem.

MATLAMAT KERJA KURSUS
Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 1

PENDIDIKAN ALAM SEKITAR
Pada akhir perbincangan topik-topik yang terdapat dalam kerja kurus ini diharapkan dapat, memberikan gambaran yang lebih jelas terhadap: 1. Komponen yang terdapat dalam warga alam sekitar dengan lebih terperinci. 2. Menyatakan kepelbagaian warga alam sekitar dan kepentingan pengelasan untuk memahami warga alam sekitar.
3. Hubungan di antara warga alam sekitar.

4. Kepentingan untuk memelihara dan memulihara warga alam sekitar.
5. Peranan manusia untuk mengekalkan keseimbangan alam sekitar (benda hidup dan

bukan hidup).

BAHAGIAN II

Warga Alam Sekitar (Bahagian A)

Page 2

1 Organisasi Umum Warga Alam Sekitar Melalui rajah 1. maka ia memerlukan satu sistem pengelasan yang sistematik mengikut persamaan ciri yang tertentu untuk memudahkan kita memahami setiap warga tersebut. wujud secara semula jadi dan buatan.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR ORGANISASI WARGA ALAM SEKITAR 2.1 menunjukkan pengelasan warga alam sekitar: RAJAH 1. Pembinaan sistem pengelasan adalah berdasarkan kaedah kekunci dikotomi. Sementara benda bukan hidup kemudiannya di pecahkan lagi kepada dua kumpulan yang utama iaitu. Benda hidup atau lebih dikenali sebagai organisma hidup. boleh dibahagikan kepada dua kumpulan utama iaitu haiwan dan tumbuhan. Kemudiannya pengelasan ini boleh di perkecil kepada bahagian-bahagian yang lebih kompleks seperti haiwan bertulang belakang dan haiwan tidak bertulang belakang. 2. Rajah 1. di mana menggunakan persamaan dan perbezaan ciri yang dipamerkan oleh organisma tersebut.2 Pembentukan Sistem Pengelasan Oleh kerana terdapat berbilion benda yang tergolong dalam warga alam sekitar. benda hidup dan benda bukan hidup.1 Pengelasan Warga Alam Sekitar (Organisasi Warga Alam Sekitar) Pendedahan dan pengetahuan mengenai pengelasan warga alam sekitar adalah penting bagi mendapatkan gambaran umum mengenai warga alam sekitar dan perkara yang akan ditekankan dalam perbincangan mengenai warga alam sekitar.1 dapat dilihat bahawa warga alam sekitar boleh dibahagikan kepada dua kumpulan utama iaitu. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 3 . Sebagai contohnya ialah pengelasan benda hidup berdasarkan benda hidup berdasarkan kepada ciri hidupan tersebut (haiwan dan tumbuhan).

PENDIDIKAN ALAM SEKITAR tumbuhan berbunga dan tumbuhan yang tidak berbunga dan lain-lain lagi ciri-ciri yang difikirkan wajar dan releven. Tanpa sistem pengelasan yang sistematik kajian lanjut untuk mengetahui kegunaan dan ciri-ciri bagi setiap warga adalah begitu sukar. terutama bagi warga yang baru ditemui. Tambahan pula dengan adanya sistem pengelasan ini dapat memberikan satu nama yang khusus untuk kumpulan warga tersebut contohnya benda bukan hidup yang semula jadi maka kesemua benda yang tidak mempamerkan ciri-ciri benda hidup dan wujud secara semula jadi digolongkan dalam kumpulan benda bukan hidup semula jadi. adalah menyukarkan bagi pelanggan perpustakaan tersebut untuk mendapatkan maklumat berdasarkan buku yang diperlukan. Di samping itu juga kaedah ini dapat mengumpulkan organisma yang mempamerkan ciri yang sama oleh kerana itu dapat memudahkan untuk mengenal pasti dan meletakkan warga yang baru dikenal pasti dalam kumpulan yang berkaitan. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 4 . berbanding dengan perpustakaan yang tersusun rapi mengikut kategori yang tertentu. 2. Keadaan ini boleh di analogi sebagai sebuah perpustakaan yang mempunyai buku yang banyak tetapi tidak tersusun mengikut kategori.3 Kepentingannya Sistem Pengelasan Sistem pengelasan ini merupakan kaedah yang dicipta bagi memudah cara untuk mengkaji warga alam sekitar.

Benda hidup merupakan benda yang tidak memiliki kehendak. tidak boleh membesar tidak boleh bergerak dengan sendirinya tanpa bantuan dan juga tidak boleh membiak. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 5 .PENDIDIKAN ALAM SEKITAR BAHAGIAN III KEPELBAGAIAN BENDA BUKAN HIDUP 3.1 Pengenalan Kepada Benda Bukan Hidup Tanpa kita sedari sebahagian besar dari benda yang wujud di persekitaran kita terdiri dari benda bukan hidup.

pagar. topaz dan delima. GAMBAR FOTO 3. Boron (B) dan Zink (Zn). mineral contohnya seperti kuartza. batuan. contohnya magnesium (Mg). Helium (He) dan Hidrogen (H).1 Peta Konsep Benda Bukan Hidup Benda bukan hidup boleh dikelaskan kepada dua kumpulan yang utama iaitu yang wujud secara semula jadi atau wujud secara buatan. Benda bukan hidup yang wujud secara semula jadi adalah seperti bahan mineral. Sekiranya memerhatikan kepada kawasan di taman permainan rujuk gambar foto 1.1 Taman Permainan Kanak-kanak 3. pada kebiasaannya bahan-bahan ini wujud dalam kerak bumi dan diekstrak keluar oleh hidupan untuk memenuhi keperluan asas mereka dan di gunakan tanpa di olah menjadi bahan lain atau kemudiannya di olah menjadi sesuatu bahan lain yang bersesuaian dengan kehendak mereka. Kesemua benda bukan hidup terdapat dalam pelbagai bentuk.1. Kebanyakan benda hidup yang wujud secara semula jadi ini mempunyai bekalan yang terhad di mana bahan ini tidak boleh diperbaharui atau mengambil masa yang cukup Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 6 . kita dapat melihat sejumlah benda bukan hidup yang berada di sekitaran tersebut. saiz dan keadaan. seperti alat permainan.2 Pengelasan Benda Bukan Hidup RAJAH 3.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Di antara benda bukan hidup yang wujud dalam alam sekitar ialah seperti logam. pasu bunga dan tanah. gas contohnya seperti oksigen (O2). cecair contohnya air dan pelbagai lagi benda-benda yang wujud di sekitaran kita.

menunjukkan benda hidup yang terdapat dalam mini-persekitaran ini ialah ikan dan tumbuhan. Merujuk pada rajah 3. Ikan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 7 .1: Mini-persekitaran yang menunjukkan pergantungan benda hidup dan benda bukan hidup. Sementara benda bukan hidup wujudnya secara tidak semula jadi adalah sesuatu bahan baru yang di cipta untuk memudahkan kehidupan dan memenuhi kehendak benda hidup seperti makanan. Perlu di ketahui bahawa sebahagian besar dari bahan bukan hidup yang wujud secara tidak semula jadi ini adalah hasil dari ciptaan manusia. Walau bagaimanapun. Manakala benda bukan hidup ialah air. minuman dan perlindungan.3. 3.3 Kepentingan Benda Bukan Hidup Terhadap Alam Sekitar Alam sekitar adalah himpunan daripada benda hidup dan benda bukan hidup. kayu buruk dan udara.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR panjang untuk digantikan dengan yang baru disebabkan benda-benda ini tidak mempunyai kebolehan untuk membiak seperti yang wujud dalam benda hidup. Semua benda ini berinteraksi di dalam persekitaran ini. batu. terdapat juga benda bukan hidup semula jadi ini mempunyai asal usul dari benda bukan hidup seperti petroleum yang terhasil dari proses pereputan fosil pada zaman dahulu dan bahan ini mempunyai sumber yang terhad.3.1 di atas. Rajah 3.

bermusim. Dengan adanya benda bukan hidup seperti suhu. Faktor suhu ini memainkan peranan dalam proses migrasi/pindahan beberapa jenis haiwan seperti kupu-kupu Monarch. Kewujudan pelbagai jenis benda bukan hidup. ataupun siang dan malam. cahaya dan kelembapan.3 Kesan Kepelbagaian Dan Taburan Keterdapatan Benda Bukan Hidup. keadaan ekosistem lebih stabil. Angin memainkan peranan penting dalam proses pendebungaan dan penyebaran biji benih sesetengah tumbuhan. Tumbuhan dan haiwan yang mempunyai keupayaan menghalang kehilangan air akan dapat hidup di kawasan kering seperti di gurun. Tetapi ada juga haiwan yang lebih menyukai tempat yang gelap seperti kelawar.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR bernafas dengan menggunakan gas oksigen yang terdapat di dalam air yang mana oksigen ini dihasilkan oleh tumbuhan yang terdapat dalam akuarium itu. Contoh yang mudah ini dapat membuktikan organisma mempunyai pergantunggan antara benda hidup dan benda bukan hidup. Angin merupakan benda bukan hidup yang penting kerana angina yang membawa wap air yang telah tersejat dan jatuh ke bumi sebagai hujan atau pun sebagai salji. Faktor seperti kualiti cahaya dan kekuatan cahaya adalah amat penting bagi setiap warga alam sekitar. Taburan bermaksud di mana organisma itu dijumpai. Ini mungkin mengambil masa bertahun. Kepentingan cahaya pula ialah ia membolehkan proses fotosintesis berlaku pada tumbuhan hijau yang mempunyai klorofil manakala haiwan pula memerlukan cahaya untuk melihat dan bergerak. Kelembapan boleh mempengaruhi kadar kehilangan air daripada setiap organisma. Kelembapan udara adalah jumlah wap air yang hadir dalam udara. benda hidup dapat menjalankan fungsi-fungsinya terhadap alam sekitar Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 8 . Kelembapan udara juga amat penting dalam benda bukan hidup. Contoh organisma ialah kaktus dan unta. 3. Tumbuhan membuat makanannya dengan kehadiran cahaya matahari manakala hasil kumuh ikan ini memberi nutrient kepada tumbuhan tersebut. Organisma hidup hanya boleh hidup pada sesuatu tahap suhu tertentu sahaja dan akan mati sekiranya suhu sekeliling terlalu tinggi atau terlalu sejuk.

PENDIDIKAN ALAM SEKITAR contohnya menghasilkan gas oksigen untuk kegunaan haiwan dan manusia melalui proses fotosintesis. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 9 . Manakala tanah pula adalah untuk menyokong tumbuhan daripada jatuh serta membekalkan mineral dan air kepada tumbuhan dan benda hidup lain yang tinggal di dalam tanah. Benda bukan hidup seperti mineral yang terdapat di muka bumi ini amat diperlukan oleh benda hidup untuk tumbesaran sel yang sihat. tanah juga merupakan habitat kepada pelbagai jenis benda hidup selain membolehkan manusia menjalankan aktiviti perladangan dan pembinaan. Selain itu.

Secara fundamental. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 10 .PENDIDIKAN ALAM SEKITAR BAHAGIAN IV KEPELBAGAIAN BENDA HIDUP 4. Kedua-dua kelas vertebrata dan invertebrata ini kemudiannya dikelaskan kepada kumpulan-kumpulan kecil. Sesuatu organism adalah terbentuk daripada pelbagai siri sistem organ yang kompleks. tumbuhan.1 Pengelasan Haiwan Haiwan boleh dikelaskan kepada dua iaitu Vertebrata dan Invertebrata.2. 4. benda hidup terbina daripada unit-unit sel.3 Pengelasan benda hidup Secara umumnya sistem pengelasan benda hidup yang diguna pakai hari ini terbahagi kepada 5 kumpulan iaitu haiwan. Seterusnya apabila organ yang berbeza menjalankan fungsi yang sama akan membentuk sistem organ. Daripada unit-unit sel yang sama ini akan membentuk lapisan tisu. Haiwan yang mempunyai tulang belakang di kenali sebagai Vertebrata manakala haiwan yang tidak mempunyai tulang belakang dikenali sebagai invertebrata. Setiap sel dalam tisu mempunyai struktur yang sama dan menjalankan fungsi yang sama. Kombinasi tisu yang berbeza akan membentuk organ seperti hati dan buah pinggang. RAJAH 4. fungi.1 Peta Konsep Benda Hidup 4.2 Pengenalan kepada Benda Hidup Benda hidup merupakan struktur kompleks yang tidak terdapat dalam benda bukan hidup. bacteria dan organisma mudah (simple organism).

bentuk pergerakan. Reptilia mempunyai struktur kulit yang kering dan bersisik. Selain daripada itu kumpulan ini mempunyai struktur kulit luar yang keras yang dikenali sebagai eksoskeleton. 1) Ikan Ikan merupakan haiwan berdarah sejuk yang tinggal di dalam air.2. Antara contoh-contoh yang tergolong dalam kumpulan ini ialah serangga. cacing dan udang. amfibia. empat pasang hingga lebih lagi. Ikan bernafas atau menerap oksigen dengan menggunakan insang. mollusks. 2) Reptilia Habitat bagi kumpulan reptilia adalah di darat dan kadangkala di air.1. reptilia. suhu badan. Contoh invertebrate yang tidak mempunyai kaki bersambung adalah cacing. Pergerakan mereka adalah bergantung kepada ekor dan sirip yang membolehkan mereka berenang dengan pantas. Kumpulan ini juga mempunyai badan yang bersegmen. burung dan mamalia. cara pembiakan dan cara mereka beraspirasi. Terdapat beberapa karakter yang digunakan untuk mengelaskan haiwan vertebrata iaitu habitat.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Invertebrata Kebanyakan invertebrata mempunyai saiz yang kecil dan struktur badan yang ringkas. Pertumbuhan mereka sedikit kerana tidak mempunyai tulang belakang untuk menyokong berat mereka. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 11 . Invertebrata boleh di bahagikan kepada dua kumpulan iaitu serangga yang mempunyai bahagian kaki yang bersambung dan yang tidak mempunyai kaki Invertebrata yang mempunyai kaki bersambung mempunyai beberapa ciri iaitu mempunyai badan bersegmen dan jumlah kaki yang berbeza iaitu tiga pasang. Haiwan ini tergolong daripada kumpulan berdarah sejuk.1: Gambarajah menunjukkan pengelasan haiwan invertebrata Vertebrata Haiwan ini dikelaskan kepada lima kumpulan iaitu ikan. Pembiakan Ikan adalah dengan cara penghasilan telur di permukaan air dan telur tersebut akan disenyawakan di luar badan (external fertilization). Gambarajah 4. kala jengking.

Contoh haiwan amfibia ialah katak dan salamander 4) Burung Habitat bagi burung adalah di darat. Contoh haiwan reptilia ialah buaya. Haiwan jenis ini membiak dengan melakukan persenyawaan luaran di mana telur akan dihasilkan di permukaan air dan seterusnya akan disenyawakan di luar badan. Haiwan kumpulan ini mempunyai bulu. Amfibia yang muda menggunakan insang untuk bernafas manakala amfibia dewasa pula bernafas dengan menggunakan kulit.2. Burung merupakan haiwan berdarah panas manakala pernafasannya adalah melalui paru-paru. Haiwan kumpulan ini menghasilkan telur setelah melalui persenyawaan dalaman dan berespirasi menggunakan paruparu. Contoh-contoh burung ialah ayam. 3) Amfibia Amfibia merupakan haiwan dua alam iaitu tinggal di darat dan juga di air.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Ini bertujuan mengelakkan kehilangan air yang banyak dari tubuh mereka. itik dan penguin. 4. Kebanyakan mamalia kecuali duck-billed platypus melahirkan anak. ular kura-kura dan penyu. di mana telur yang dihasilkan oleh mamalia betina akan disenyawakan melalui persenyawaan dalaman dan perkembangan embrio akan berlaku di dalam tubuh mamalia betina. Haiwan ini merupakan haiwan berdarah panas dan bernafas dengan menggunakan paru-paru. Haiwan ini merupakan haiwan berdarah sejuk. 5) Mamalia Kebanyakan haiwan daripada kumpulan ini tinggal di darat manakala sesetengahnya tinggal di air. Keistimewaan mamalia ini adalah kebolehan untuk menyusukan anak yang dihasilkan oleh kelenjar mameri. Contoh-contoh haiwan mamalia ialah arnab. Walau bagaimanapun tidak semua burung boleh terbang. paruh dan kepak. Seluruh badan haiwan mamalia ini dipenuhi rambut dan bulu. dolphin dan kelawar. Haiwan ini membiak dengan menghasilkan telur melalui persenyawaan dalaman.2 Pengelasan tumbuhan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 12 .

PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Gambarajah 4. Kotiledon adalah bahagian penting yang akan membentuk embrio yang berasal daripada benih tumbuhan. Plumul akan membentuk pucuk manakala radikel akan membentuk akar. Biji benih ini yang akan bercambah membentuk tumbuhan baru.2. 1) Tumbuhan berbunga Ciri-ciri tumbuhan berbunga ialah mempunyai akar.1 : Gambarajah menunjukkan Pengelasan Tumbuhan Tumbuhan di kelaskan kepada dua iaitu tumbuhan yang berbunga dan tumbuhan yang tidak berbunga. Tumbuhan berbunga dikelaskan kepada bilangan kotiledon pada biji benih iaitu samada satu (mono) or dua (di) kotiledon. radikel. Selain itu tumbuhan berbunga menghasilkan bunga hasil daripada pembiakan. a) Monokotiledon Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 13 . Ciri-ciri lain bagi tumbuhan berbunga adalah ia menghasilkan biji benih. Biji benih terdiri daripada dua komponen iaitu plumul. stem dan daun.2.

Cirri-ciri lain adalah akar mempunyai bagi tumbuhan daun ini struktur batang pula kurang tumbuhan jenis ini adalah contoh tumbuhan Gambarajah 4. tebu.3: Gambarajah menunjukkan contoh benih dikotiledon 1) Tumbuhan tidak berbunga Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 14 . Struktur akar bagi tumbuhan ini adalah tunjang manakala struktur batang keras dan berkayu.2.2. Antara contoh-contoh tumbuhan dikotiledon ialah bunga matahari. Struktur adalah berserabut manakala mempunyai tisu.2. bunga raya. pisang dan padi. Kebanyakan tumbuhan herba. bunga mawar dan pokok durian. Ciri-ciri lain bagi tumbuhan dikotiledon ialah membunyai daun yang berurat selirat. satu kotiledon. Gambarajah 4.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Tumbuhan jenis ini mempunyai bagi tumbuhan monokotiledon yang berurat selari.2. Antara contohmonokotiledon ialah jagung.2: Gambarajah menunjukkan contoh benih monokotiledon b) Dikotiledon Tumbuhan jenis ini mempunyai dua kotiledon.

Habitat algae adalah di dalam air dan tempat-tempat yang lembap. Kesemua tumbuhan tidak berbunga ini mempunyai klorofil untuk menjalankan proses fotosintesis.4: menunjukkan antara contoh algae iaitu algae hijau.2. mosses (lumut). a) Algae Tumbuhan jenis ini merupakan sama ada tumbuhan unisel (satu sel) ataupun multisel ( banyak sel). fern (paku-pakis) dan conifer. Tumbuhan ini tidak mempunyai sistem batang. memerlukan substrat untuk dan nutrien daripada atmosfera. spora. mempunyai Tumbuhan tumbuh tetapi menyerap air Mosses biasanya terdapat di darat dalam keadaan yang lembap dan redup. Gambarajah 4.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Tumbuhan tidak berbunga dikelaskan kepada Algae. Pembiakan mosses adalah melalui pembentukan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 15 . Antara contoh algae ialah chlorella. seaweed dan phytoplankton.2. Contoh mosses ialah moss dan liverwort. b) Mosses ( lumut) Mosses merupakan tumbuhan ringkas tidak yang mempunyai akar tidak ini batang dan daun yang kecil tetapi sebaliknya mempunyai rhizome. akar dan daun yang sebenar.

spruce. Gambarajah 4.2. serta daun yang berbentuk mempunyai bunga tetapi sebaliknya juga berperanan sebagai benih untuk bagi conifer ialah pokok pine dan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 16 . spora yang Contoh-contoh sebenar.2.5: mosses jenis liverwort Gambarajah menunjukkan contoh c) Ferns ( paku- pakis) Tumbuhan jenis paku-pakis ini mempunyai struktur akar. Pembiakan tumbuhan ini adalah melalui pembentukan spora. Contoh bagi fern ialah Bird’s nest fern dan stag’s horn fern. batang dan daun. batang yang seperti jarum.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Gambarajah 4.2. Tumbuhan ini biasanya tumbuh di darat dalam keadaan tanah yang lembap dan tempat yang redup.6: Gambarajah menunjukkan contoh fern (paku-pakis) d) Conifer Tumbuhan jenis ini mempunyai struktur akar.2. Conifer tidak menghasilkan pembiakan.

PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Gambarajah 4. Di sebaliknya pula haiwan berespirasi menggunakan oksigen yang dilepaskan oleh tumbuhan yang menjalankan fotosintesis.7: Gambarajah menunjukkan contoh pokok pine 4. Tumbuhan memperoleh makanan melalui cahaya matahari untuk menjalankan fotosintesis. wujudnya pelbagai organisma.2.1 Interaksi Antara Benda Hidup Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 17 . Kebanyakan organisma dalam suatu tempat akan hidup bersama-sama dan akan bergantungan antara satu sama lain. lalu berinteraksi mewujudkan keseimbangan dalam ekosistem.3 Kepentingan benda hidup terhadap alam sekitar Dalam ekosistem tertentu. Ekosistem yang seimbang dapat mengelakkan Haiwan dan tumbuhan adalah hidup saling bergantungan.2. BAHAGIAN V SALING BERGANTUNGAN ANTARA WARGA ALAM SEKITAR 1. Gas karbon dioksida pula diperolehi daripada haiwan yang menjalankan proses respirasi.

perlindungan.1 Menunjukkan Hubungan Mangsa (kumbang) Pemangsa (belalang) b) Simbiosis Dalam hubungan ini organisma yang berbeza tetapi tinggal bersama dan mempunyai hubungan yang rapat. parasitima dan mutualisma. Contoh : Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 18 . Pemangsa pada kebiasaannya memiliki kebolehan fizikal yang tertentu seperti bergigi taring kuku tajam. Terdapat pelbagai jenis hubungan interaksi yang terdapat di sekitaran di antaranya ialah a) Mangsa-pemangsa Pemangsa merupakan organisma yang bertindak untuk memburu organisma yang lain manakala mangsa ialah organisma yang dimakan oleh organisma yang lain. manakala mangsa pula mempunyai kebolehan untuk melarikan diri dari mangsa.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Benda hidup atau lebih dikenali sebagai organisma hidup saling berinteraksi antara satu sama lain untuk mendapatkan bekalan makan. Hubungan ini mendatangkan faedah kepada host dan juga penumpang kecuali hubungan parasit di mana penumpang mendapat keuntungan manakala host mengalami kerugian akibat kerugian kerana penumpang mengambil nutrient daripada host. terdapat tiga pecahan hubungan yang terletak di bawah simbiosis iaitu komensalisme. Contoh: GAMBAR FOTO 5. pengangkutan dan pelbagai kebaikan yang lain hubungan ini bertujuan untuk memastikan keseimbangan ekosistem.

bakteria menjadi mineral ringkas.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR GAMBAR FOTO 5.2 Menunjukkan Hubungan Simbiosis Antara Clown Fish dengan Terumbu Batu Karang 1. Contoh: organisma dalam rantai makanan mati ia akan diuraikan oleh pengurai seperti fungi dan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 19 .1 Jaringan Pemakanan Apabila Jaringan pemakanan terdiri daripada rantai makanan yang menunjukkan bagaimana tenaga dipindahkan dari tumbuhan (pengeluar) kepada haiwan (pengguna).

1 Contoh Rantai Makanan a) Populasi Spesies Dalam Jaringan Pemakanan Mengambil contoh jaringan pemakanan dalam kolam: Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 20 .PENDIDIKAN ALAM SEKITAR RAJAH 5.

1 Hubungan Antara Benda Hidup dengan Benda Bukan Hidup Page 21 Warga Alam Sekitar (Bahagian A) . Maka.2 Contoh Jaringan Pemakanan Organisma di dalam kolam saling bersandaran antara satu sama lain untuk mendapatkan bekalan makanan. jumlah berudu akan meningkat kerana populasi ikan yang berkurangan. Sementara itu. dapat dilihat bahawa sebarang perubahan yang berlaku dalam mana-mana spesies yang berada dalam ekosistem yang sama akan menyebabkan perubahan secara keseluruhan terhadap ekosistem kawasan tersebut. 1. Kesimpulannya rantai makanan merupakan satu jaringan yang memastikan keseimbangan ekosistem dengan mengawal populasi organisma dalam setiap aras dalam rantai makanan. Apabila populasi berudu meningkat akan menyebabkan pengurangan populasi alga di dalam kolam.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR RAJAH 5. Peningkatan jumlah pemangsa ikan akan menyebabkan pengurangan jumlah ikan dalam kolam disebabkan banyak ikan menjadi mangsa.

Setelah satu tempoh tertentu tumbuhan yang lebih besar (terutamanya jenis fern) pula akan mula mendiami kawasan di atas batuan tersebut yang mula membentuk lapisan tanah top soil yang begitu kaya dengan mineral.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR Apabila organisma hidup mati ia akan diuraikan oleh pengurai menjadi pecahan mineral (benda bukan hidup) yang kemudian akan berkumpul dan membentuk satu keadaan yang bersesuaian untuk membekalkan nutrien yang mencukupi untuk organisma hidup.1 Proses Sesaran Pada batuan Oleh Lumut dan Paku-Pakis Lumut ini akan mempercepatkan lagi proses pemecahan batuan tersebut disebabkan cengkaman akar dan lembapan yang menyebabkan kesan pemelarutan melalui tindak balas kimia berlaku terhadap batuan tersebut. BAHAGIAN VI Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 22 . Di mana proses hakisan dan luluhawa akan memecahkan batuan tersebut sedikit demi sedikit dan membentuk satu keadaan yang sesuai untuk pertumbuhan lumut GAMBAR FOTO 5. Hubungan ini lebih jelas kelihatan pada proses sesaran pada sebongkah batu besar. Tumbuhan yang lebih besar ini memiliki akar yang lebih kuat dan akan menembusi celahan batuan dan membentuk rekahan yang akan mempercepatkan lagi proses pemecahan batuan di samping mendapatkan keperluan mineral dari tumbuhan.

Faedah sosial seperti kajian. pemecahan bahan pencemar dan penyerapan. Oleh kerana itu satu langkah drastik haruslah diambil untuk memastikan pembangunan dilakukan dengan mengambil kira kepentingan warga alam sekitar yang lain. Namun begitu keadaan ini semakin berubah dan warga alam sekitar semakin mengalami kepupusan dan terancam. bank genetik. Di antara perkhidmatan yang ditawarkan oleh warga alam sekitar secara percuma kepada manusia ialah. produk kayu kayan. pendidikan dan pemerhatian. perubatan dan penemuan bahan untuk perubatan.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR KEPENTINGAN MEMELIHARA DAN MEMULIHARA WARGA ALAM SEKITAR 6.2 Warga Alam Sekitar Terancam dan Hampir Pupus Sebahagian besar warga alam sekitar di dunia mengalami masalah hidupan terancam disebabkan oleh aktiviti manusia seperti : • • • Pembalakan tidak terancang dan secara haram Pemburuan tidak terkawal dan secara haram Pembangunan tidak terancang Kebanyakan warga alam sekitar mengalami masalah eksploitasi terlampau oleh manusia melalui pemburuan secara haram untuk mendapatkan faedah keuntungan dari bahagianbahagian tertentu pada haiwan. pembentukan tanah dan perlindungan (proses sesaran). Sumber biologi seperti makanan. rekreasi dan pelancongan dan nilai kebudayaan. penyimpanan nutrien dan kitaran semula. gas asli dan logam yang mempunyai nilai komersial yang tinggi. 6. Perkhidmatan ekosistem seperti perlindungan sistem bekalan air (sistem takungan air). Kestabilan cuaca dan perubahan monsun dan kestabilan ekosistem.1 Kepentingan Warga Alam Sekitar Yang Sihat Terdapat sebilangan besar perkhidmatan penting yang kita perolehi dari kepelbagaian warga alam sekitar yang kita perolehi secara percuma. tumbuhan (contohnya. gading gajah. Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 23 . kulit harimau dan akar kayu) dan bahan semula jadi seperti petroleum.

Sekolah merupakan institusi penting dalam mendidik murid-murid agar lebih menghargai warga alam sekitar. Pemeliharaan bermaksud pengurusan bijak. antaranya ialah melalui pendidikan iaitu dengan memasukkan topik pemeliharaan Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 24 . Ini kerana masa inilah mereka belajar tentang betapa pentingnya menjaga alam sekitar serta kesan-kesan sekiranya alam sekitar tidak dipelihara. Menjaga kestabilan populasi spesies terancam. Di antara langkah yang boleh diambil untuk ke arah pemeliharaan dam pemuliharaan warga alam semula jadi ialah: • • • • • Pembalakan terancang Penanaman semula Pewartaan kawasan hutan simpan Pendidikan Penguatkuasaan undang-undang 6.2 Peranan Manusia dalam Mengatasi Masalah Kepupusan Warga Alam Sekitar Kaedah terbaik untuk menyelamatkan warga alam sekitar dari mengalami kepupusan ialah melalui pemeliharaan dan pemuliharaan.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR 6. Mengelakkan dari mengalami kemerosotan mendadak warga alam sekitar seperti kekurangan sumber bekalan petroleum. Pemuliharaan pula bermaksud melindungi warga alam sekitar di sekitaran supaya berada dalam keadaan keseimbangan. Terdapat beberapa kaedah dalam menerapkan semangat memahami dan menghargai warga alam sekitar. Perkara ini penting bagi memastikan : • • • Melindungi habitat semula jadi dari mengalami gangguan. berhati-hati dan sistematik untuk mengelakkan pembaziran.3 Kaedah Dalam Menerapkan Semangat Memahami Dan Menghargai Warga Alam Sekitar Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Di Sekolah. kehilangan dan kerosakan kepada sumber.

Dalam pendekatan ini murid-murid boleh diajar cara-cara menggunakan semula bahan-bahan terbuang seperti surat khabar. Di sini kita sebagai warga yang prihatin mestilah menyokong apa jua usaha dan aktiviti yang berkaitan dengan alam sekitar agar kesinambungan alam sekitar yang seimbang dapat dipelihara. Setiap warga alam sekitar itu mempunyai peranan yang tertentu dalam menentukan keseimbangan ekosistem. kitar semula dan kurangkan (reuse. pemanasan global dan masalah cuaca tidak menentu. Oleh kerana itu. berlaku di sekitar dunia. Kaedah ini sedikit sebanyak dapat mencipta kesedaran terhadap pemuliharaan alam sekitar di kalangan murid-murid. Selain itu mengadakan pameran yang bertemakan alam sekitar juga sedikit sebanyak dapat membantu murid-murid memahami tentang kepentingan alam sekitar. menyayangi dan mengambil berat terhadap hidupan dan persekitaran. tidak kira sama ada ia terdiri dari benda bukan hidup atau benda hidup. Pengenalan kepada program 3R iaitu guna semula. setiap warga alam sekitar saling memerlukan satu sama lain untuk meneruskan kemandirian spesiesnya.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR dan pemuliharaan dalam mata pelajaran Sains. botol-botol dan tin-tin aluminium. Kesimpulan Secara umumnya dapat dilihat bahawa. sebagai warga yang menyayangi alam sekitar kita seharusnya Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 25 . Selain itu kaedah ini secara langsung dapat memupuk masyarakat yang menghargai alam semula jadi. recycle and reduce) merupakan antara langkah untuk murid-murid menghargai alam sekitar. Kepupusan sebahagian dari warga alam sekitar contohnya pokok-pokok akan memberikan satu timbal balas dalam bentuk kerugian iaitu masalah pencemaran udara.

(2005). Retrieved febuary Monday. from Biodiversity Article: http://www. SARAWAK FORESTRY TEACHES STUDENTS TO LOVE NATURE. Miri. 2009. H. Offwell Woodland & Wildlife Trust. sekiranya kita tidak menjaganya dengan baik.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR mendidik diri dan anak-anak kita untuk mengajak semua yang ada agar menghargai warga alam sekitar sementara masih boleh diselamatkan. T. apa yang akan kita wariskan kepada generasi akan datang. amanah dari generasi yang akan datang. D.” Bibliography (2006). from India Child: http://www. Corker.uk/wildlife.htm Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 26 .htm Abidin. “Apa yang kita miliki sekarang adalah. B. Retrieved febuary Friday.indiachild.countryside.com/animal_kingdom.co. 2009. (2003).

Nebel. Essential Revision Guild For Exam Sucess Sciences PMR.sciencesdaily.com/news Toh Kim Kau. Kheng. Malaysia: Pearson Longman. Research. Englewood Cliffts. T. (2000).. from New Areas Of High Biological Diversity Discovered: http://www. Retrieved febuary friday. Chai Mun Lee. B. Sucess Science UPSR. Shirley. Enviromental Sciences (Vol. Y. Selangor: Oxford Fajar.PENDIDIKAN ALAM SEKITAR J. (2009). (2008). 2009. N. New Jersey: Prentice-Hall. O. 2). sciences daily. L. Selangor. (1987). Warga Alam Sekitar (Bahagian A) Page 27 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful