Pen Gen Alan Pen Gurus An Amalan Persekitaran 5s Kkkk

MEKANIKAL

Penyampai : Mohd Zuhairi bin Ab Rahman Penolong Pengarah Mekanikal JKR Caw. Kejuruteraan Mekanikal Negeri Kelantan

1

`

Pendidikan i. SMS Tengku Muhammad Faris Petra (1995 ~ 1996) ii. Rancangan Persediaan Khas Ke Jepun Universiti Malaya (1997 ~ 1998) iii.Nagoya Institute of Technology Bachelor in Mechanical Engineering (1999 ~ 2004) Pengalaman Kerja i. Production Engineer ± ROHM WAKO Electronics Malaysia Sdn Bhd (2004 ~ 2008) ii. Pengajar dalam jurusan subjek Matematik Tulen di Kolej Islam Sains & Teknologi iii.Penolong Pengarah Mekanikal ± JKR Cawangan Kejuruteraan Mekanikal Kelantan (2008 ~ hingga sekarang)
2

`

` `

` ` ` ` `

Diperkenal kepada syarikat-syarikat di negara Jepun pada awal tahun 1980an. Kaedah atau alat pengurusan yang boleh wujudkan persekitaran di tempat kerja berkualiti yang selesa, kemas dan selamat di dalam organisasi. Penentu kepatuhan kepada piawaian dan peraturan. Memupuk usaha penambahbaikan yang berterusan. Mula diperkenalkan di Malaysia pada pertengahan tahun 1980an. Dipraktikkan dalam sektor swasta terutama syarikatsyarikat multi-nasional. Kini agensi-agensi Perkhidmatan Awam mula mengamalkan Amalan 5S malah ada di kalangannya telah mendapat pengiktirafan menerusi persijilan daripada Perbadanan Produktiviti Malaysia (MPC).
3

Sapu. Seiso. Seiketsu dan Shitsuke adalah perkataan Jepun yang diringkaskan menjadi 5S. Seiri. Dalam Bahasa Melayu memberi maksud Sisih. Seiton. Susun.Amalan 5S merupakan alat pengurusan persekitaran berkualiti yang dipelopori oleh Jepun dengan penumpuan kepada lima (5) langkah tindakan pelaksanaan yang bermula dengan huruf awalan S yang bermatlamatkan pengurusan amalan kebersihan yang bersistematik. Seragam dan Sentiasa Amal. 4 .

Susun Kata 5S 5 .

penyertaan dan komitmen yang tinggi diperlukan daripada semua peringkat anggota dalam organisasi.Amalan 5S merupakan teknik yang paling berkesan bagi mewujudkan budaya peningkatan secara berterusan atau dikenali sebagai ³Kaizen´ dalam Bahasa Jepun. Bagi menjayakannya. Kaizen adalah cara pembaikan dilakukan secara sedikit demi sedikit tetapi berterusan terutama dalam aktiviti yang berorientasikan manusia dan proses. Dokumen yang disusun kemas memudahkan pencarian apabila dikehendaki. Kakitangan diberi kebebasan menunjukkan kreativiti masing-masing 6 .

Program 5S adalah usaha keseluruhan organisasi bagi menjadikan tempat kerja bersih. memupuk semangat berpasukan dan tolong-menolong yang tinggi. kita akan membina disiplin dan etika kerja yang baik di kalangan warga kerja yang akan menghasilkan prestasi kerja yang lebih baik. 7 . tersusun dan bersistem. Amalan 5S juga merupakan teknik yang paling berkesan bagi mewujudkan budaya peningkatan secara berterusan atau dikenali sebagai µKaizen¶ dalam Bahasa Jepun. kerja berkualiti. Melalui amalan 5S.

kekemasan dan keselamatan yang nyata. (g) Menjadi kebanggaan semua pekerja dan meningkatkan imej organisasi. (e) Operasi di tempat kerja lebih senang. (f) Membina budaya kerja dan nilai bersama yang cemerlang. (d) Pekerja akan lebih berdisiplin dan beretika untuk hasilkan prestasi kerja yang lebih baik. (b) Hasil kebersihan. (c) Banyak idea kreatif dan inovatif diketengahkan oleh pekerja untuk penyelesaian masalah dan penambahbaikan.Amalan 5S adalah asas peningkatan kualiti dan produktiviti yang berkesan kerana: (a) Wujud persekitaran tempat kerja berkualiti dan produktif. 8 . pantas dan selamat.

9 .

peralatan dsb yang tidak lagi diperlukan atau rosak. Membuang sampah. Sebagai contoh : a. Melupuskan perabot. b.` ` Menyisih dan membuang barang yang tidak perlu di tempat kerja. 10 . Mengasingkan dan melupuskan barang-barang yang tidak diperlukan di tempat kerja secara sistematik.

` ` ` ` ` Menyusun dan menyimpan barang dengan kemas supaya mudah untuk diambil dan disimpan semula selepas digunakan. Barang atau dokumen yang paling kerap digunakan diletakkan di tempat yang mudah dicapai. Sebagai contoh : Mencapai dokumen dalam tempoh 30 saat. 11 . Tempat simpanan boleh diakses oleh semua kakitangan. Gunakan warna label bagi mendapatkan keceriaan. Semua tempat dokumen atau barang diberi label.

` Buat dengan kerjasama semua kakitangan. ` Menggabungkan aktiviti sapu. ` Membersihkan dan memeriksa tempat kerja secara terperinci supaya tiada debu atau kotoran di atas lantai.Bentuk tugas pencucian dan mengemas mengikut kumpulan.kilatkan. peralatan dan persekitaran tempat kerja. 12 .semak dan betulkan. ` Sebagai contoh : Tanggungjawab harian untuk pembersihan ruang dan peralatan kerja individu. ` Mempamerkan peta kawasan pembersihan dan tugasan.

` ` Apabila tiga konsep di atas dilakukan akan wujud penyeragaman. 13 . Peraturan yang boleh dipatuhi oleh semua kakitangan diwujudkan. Sebagai contoh : Tempat penyimpanan peralatan dan dokumen yang jelas.

` Disiplin: Melatih pekerja untuk mengamal sistem amalan 5S secara berterusan supaya menjadi tabiat dan budaya kerja organisasi.Audit dalaman 5S dilakukan secara berterusan. ` Melantik orang yang bertanggungjawab untuk kawasan tertentu. ` Memberi hadiah atau penghargaan bagi kumpulan yang berjaya mengamalkan 5S. ` 14 .

SISIH SERAGAM Sentiasa Amal SAPU SUSUN 15 .

Wujudkan sistem fail 9. Tubuhkan jawatankuasa / organisasi 5S 3. Pembahagian zon / kawasan 5. Ambil gambar sebelum / selepas amalan 5S 6. Wujudkan satu bilik/setor untuk ³red tag area´ 8.1.Buka Fail 5S 2. Rancang dan laksana Pengurusan Visual 11. Adakan gotong-royong 7. Adakan Audit 5S 16 . Adakan sudut 5S 10. Adakan Polisi & Objektif Amalan 5S 4.

` 17 . Maka sewajarnya diletakkan di bawah tanggungjawab penyelia yang menguruskan aktiviti tersebut. Fail tersebut adalah fail aktif.1.Buka Fail 5S ` Fail berkaitan dengan surat-menyurat / amalan / aktiviti / program 5S perlu dibuka dan didaftarkan bagi tujuan rekod.

Tubuhkan jawatankuasa / organisasi 5S Objektif penubuhannya adalah untuk membina prasarana program penambahbaikan berterusan dan meningkatkan penyertaan semua peringkat warga jabatan serta semangat kerja berkumpulan ke arah mencapai prestasi cemerlang.2. 18 .

Logo Jabatan Tajuk carta organisasi Ketua Jabatan Koordinator / Penyelaras Ketua Zon / Kawasan Naib Ketua Zon 19 .

3. Polisi dan objektif tersebut perlu ditandatangani oleh Ketua Jabatan bagi menyatakan sokongan daripada pihak atasan dan diletakkan di papan kenyataan bagi membolehkan semua warga jabatan mengetahui matlamat dan pencapaian yang ingin dicapai melalui amalan 5S ini. Adakan Polisi & Objektif Amalan 5S Polisi dan objektif perlu diwujudkan pada setiap jabatan yang mengamalkan amalan 5S bagi membentuk hala tuju pencapaian bagi semua warga jabatan. 20 . Catitan : Setiap jabatan digalakkan mewujudkan Logo 5S sebagai salah satu aktiviti promosi.

21 .

Pembahagian zon / kawasan Pembahagian zon / kawasan dilakukan bertujuan untuk mewujudkan sempadan antara kumpulan yang bertanggungjawab melaksanakan amalan 5S.4. Pembahagian zon / kawasan ini dapat meningkatkan lagi saingan antara kumpulan bagi mencapai sasaran yang dikehendaki. 22 .

5. 23 . Tampalkan gambar tersebut di setiap papan kenyataan sudut 5S kawasan / zon masingmasing. Ambil gambar sebelum / selepas amalan 5S Setiap kawasan perlu diambil gambar sebelum aktiviti-aktiviti amalan 5S dilakukan. Pengambilan gambar ini dapat dijadikan petanda aras peningkatan yang diperolehi daripada hasil aktiviti yang dilakukan.

Sebagai contoh : Kawasan pejabat Wayar komputer Sebelum Selepas 24 .

7.6. Adakan gotong-royong ` Gotong-royong berskala besar perlu dilakukan bagi promosi amalan 5S yang akan dilaksanakan di jabatan. Wujudkan satu bilik/setor untuk ³red tag area´ ` Ruangan ini diwujudkan bagi menyimpan barangan yang masih lagi kabur statusnya samada masih lagi digunakan atau tidak / ada masalah dalam prosedur perlupusan. 25 .

8. Perlu mencapai dokumen dalam masa 30 saat. Wujudkan sistem fail Sebelum Selepas Sistem fail yang sistematik dapat menjimatkan masa dan ruangan agar memudahkan kerja-kerja penyimpanan dan pencarian fail. 26 .

Menpunyai polisi 5S c. Kriteria Sudut 5S a. Terletak di tempat strategik b. Ada gambar-gambar sebelum & selepas dijalankan program 5S f.9. Adakan sudut 5S Wujudkan satu sudut khas bagi setiap zon untuk segala aktiviti-aktiviti 5S. Ada keputusan pemarkahan Audit 5S e. Ada tarikh ³update´ sudut 5S dari masa ke semasa 27 . Ada perancangan ³Grant Chart´ yang terkini d.

28 .Kejuruteraan Mekanikal Perancangan aktiviti yang dirangka selama setahun bagi menjayakan aktivitiaktiviti 5S.Contoh carta pembatuan yang diguna-pakai di JKR Caw.

Gambar Sudut 5S Sebelum Selepas 29 .

Rancang dan laksana Pengurusan Visual spt : nama & foto k/tangan dimeja/pintu bilik.nama & foto serta jadual tugas utk PIC.10. signboard pandu arah dll. 30 . papan pergerakan kakitangan.

31 . Mengadakan susunan yang berkesan dan rekod pengeluaran daripada stor dipraktikkan. Lain-lain ` ` ` ` ` ` ` Adakan jadual perancangan aktiviti 5S dalam bentuk Gantt Chart atau seumpamanya. Meletakkan kenderaan (parking dalam garaj) dalam keadaan muka kenderaan menghala ke hadapan. gambar. poster.11. Mengadakan tanda µlabel¶ dan sempadan bagi setiap barangan. bahan atau mesin yang berbeza. Tidak terdapat barangan lama yang sudah rosak dan tidak digunakan lagi. Paparkan photo-photo sebelum dan selepas dijalankan amalan 5S. bunga dan lain-lain. Mengadakan perhiasan spt. lukisan.

` RUANG PEJABAT 32 .

` BILIK KPP KORPORAT 33 .

` BILIK MESYUARAT A 34 .

35 .

` LACI DI PANTRY 36 .

` PENYATA PERGERAKAN KAKITANGAN 37 .

` WAYAR KOMPUTER 38 .

` LACI MEJA 39 .

` BILIK FAIL 40 .

` SUDUT 5S 41 .

` BILIK FAIL 42 .

` RAK FAIL KAKITANGAN 43 .

` BILIK FAIL 44 .

` RUANG PANTRY 45 .

` BILIK PELUKIS PELAN 46 .

` RUANG PEJABAT 47 .

` RAK FAIL BILIK KPP 48 .

49 .

Perpustakaan SEBELUM 5S 50 .

Perpustakaan SELEPAS 5S 51 .

Rak Borang/Sampul SEBELUM 5S 52 .

Rak Borang/Sampul SELEPAS 5S 53 .

Blk Perbincangan 3 SEBELUM 5S 54 .

Blk Perbincangan 3 SELEPAS 5S 55 .

Ruang Lobi Ting. 8 SEBELUM 5S 56 .

8 SELEPAS 5S 57 .Ruang Lobi Ting.

Blk Penyelenggaraan SEBELUM 5S 58 .

Blk Penyelenggaraan SELEPAS 5S 59 .

Pantry SEBELUM 5S 60 .

Pantry SELEPAS 5S 61 .

Blk Penyelenggaraan SEBELUM 5S 62 .

Blk Penyelenggaraan SELEPAS 5S 63 .

Lokasi Printer SEBELUM 5S 64 .

Lokasi Printer SELEPAS 5S 65 .

Untuk itu adalah perlu diwujudkan beberapa jawatankuasa bagi pelaksanaan 5S Sediakan dan lancarkan sistem atau kaedah komunikasi yang sesuai. Komitmen pihak pengurusan atasan dapat mewujudkan suasana yang sesuai bagi pelaksanaan 5S selain mampu memberi kesan yang lebih berpanjangan. Adalah penting dikenal pasti terlebih dahulu aspek atau ruang yang bersesuaian untuk dilaksanakan 5S dalam organisasi. Untuk itu beberapa kaedah boleh digunakan misalnya : a.` Untuk mendapat hasil yang optimum daripada pelaksanaan 5S di organisasi kita. Poster e. Melalui mesyuarat b. Surat Berita Dalaman ( Newsletter) 66 . kepentingan dan kebaikan 5S di organisasi kita kepada staf lain. Menggunakan intranet atau laman web organisasi c. Papan kenyataan d. Ini penting bagi memberikan penerangan akan keperluan. beberapa perkara berikut boleh membantu : Dapatkan sokongan dari peringkat pihak pengurusan atasan. Sediakan prasarana yang bersesuaian.

Wujudkan dan kongsikan Best Practices. Kawasan berkenaan juga harus mempunyai kesan visual positif apabila 5S dilaksanakan. Pilih kawasan yang kebanyakan staf tidak "teringin" untuk bekerja. Dalam pelaksanaan 5S. Dengan pengalaman projek perintis ini kelak dapat digunakan untuk merancang pelaksanaan 5S yang lebih menyeluruh dalam organisasi. adalah penting dilakukan penilaian dan semakan. setiap masalah yang dihadapi harus dijadikan teladan dan daripadanya mesti dilakukan penambahbaikan. Sediakan dan gunakan pangkalan data berkaitan amalan-amalan yang terbaik dan mesti dikongsikan dengan staf yang lain. Dapatkan maklumbalas dan idea daripada ahli kumpulan projek perintis 5S berkenaan untuk input penambahbaikan dalam pelan pelaksanaan 5S organisasi Sentiasa menilai dan membuat pengubahsuaian. tidak terurus dan sebagainya.` Mengadakan latihan kepada kumpulan-kumpulan yang terlibat dalam 5S dan staf lain di organisasi kita. Ubahsuai atau pilih pendekatan dan kaedah pelaksanaan bagi memastikan 5S di organisasi kita lebih "segar". Hasil dari pelaksanaan projek perintis 5S. Adalah perlu dirancang latihan asas 5S kepada setiap staf. 67 . mungkin kerana terlalu sesak. Ini bagi membolehkan seluruh staf organisasi tahu apa peranan yang harus mereka laksanakan dalam 5S Mulakan dengan projek perintis 5S. Sediakan pelan pelaksanaan 5S yang menyeluruh.

Kawasan Persekitaran Luar Pejabat 68 . Tempat Umum Dalam Pejabat e. Keperluan Utama Perlaksanaan 5S b. Stor / Bilik Fail d.Aspek yang diaudit merangkumi 5 perkara utama : a. Ruang Pejabat c.

c. Polisi 5S Carta Organisasi 5S Sudut 5S Nama kumpulan 5S dan Sudut 5S bagi kumpulan Jadual perancangan perlaksanaan aktiviti 5S Rekod aktiviti kumpulan 5S Disiplin / Sikap pekerja Program latihan untuk pekerja Aktiviti promosi Galakan dan penghargaan yang diberi kepada pekerja k. h. b. d. f. g. e. j.Kriteria Keperluan Utama Perlaksanaan 5S Sub Kriteria a. Penilaian keberkesanan 69 . i.

c. g. Ada poster / papan notis untuk catatan h. Tersusun / kemas / teratur b. Lantai Dinding Siling Susun-atur peralatan Peralatan Susunan fail Perhiasan Stor / Bilik Fail Bilik Fail a. Ada sistem susunan teratur dan mudah diambil e. Lantai bersih / tidak berdebu c. d.Kriteria Ruang Pejabat Sub Kriteria a. Ada sistem rekod keluar-masuk f. Tiada sampah / sisa / bahan yang tidak diperlukan g. b. Tidak bercampur dgn bahan rosak dan yang boleh diguna 70 . e. Ada tanda label pada tiap-tiap bahan d. f.

Lantai bersih dan tidak berdebu serta tiada bahan buangan. 71 . Peralatan seperti rak/pallet/lain untuk kegunaan simpanan barangan ini digunakan dengan baik d. Ada tanda label bagi setiap barangan. c. Tiada barangan lama yang sudah rosak dan tidak digunakan lagi. Susunan kemas dan teratur mengikut kawasan / garisan yang ditetapkan. e. Sistem susunan yang berkesan dan rekod pengeluaran daripada setor dipraktikkan. f. b.Kriteria Stor / Bilik Fail Sub Kriteria Setor a.

Laluan pejalan kaki Tangga Bilik sembahyang Bilik mesyuarat / latihan Tandas Papan tanda Jabatan Tanaman pokok Lot letak kereta .Susunan kenderaan pekerja seragam i. g. e. b. c. Tempat makan / pantry a.Kriteria Tempat Umum Dalam Pejabat Kawasan Persekitaran Luar Pejabat Sub Kriteria a.Berada dlm keadaan baik serta sistem kawalan keluar masuk pelawat berekod dan memuaskan. Ruangan tamu / lobi b. d.Ditanda dengan garisan jelas antara lot-lot . f. Pondok pengawal . h. 72 .Disediakan tempat yang sesuai utk pekerja atau pelawat .

`

Penglibatan Semua Kakitangan Semua kakitangan mesti melibatkan di dalam program 5S dan harus memahami 6 sebab munasabah program 5S harus diamal di tempat kerja iaitu : 1. tempat kerja yang bersih mempunyai PRODUKTIVITI tinggi 2. tempat kerja yang bersih mempunyai MUTU tinggi 3. tempat kerja yang bersih mengurangkan KOS 4. tempat kerja yang bersih memastikan PENGIRIMAN tepat pada masanya 5. tempat kerja yang bersih adalah tempat kerja yang SELAMAT 6. tempat kerja yang bersih mempunyai SEMANGAT PERANSANG yang tinggi Program 5S akan lebih berkesan jika dijadikan salah satu aktiviti di dalam aktiviti-aktiviti kumpulan kecil seperti Kumpulan Mutu (QC) di bahagian-bahagian.

73

`

Penglibatan Pengurusan Atasan Program tersebut harus diamalkan dalam masa bekerja sebagai program yang diberi kuasa rasmi, tetapi ia tidak harus dianggap sebagai tambahan dalam masa kerja yang lebih (overtime) atau di luar masa bekerja Setiap orang harus diberitahu secara rasmi pentingnya program tersebut. Ketua Jabatan harus membuat pengumuman rasmi mengenai pelancaran program tersebut di mesyuarat berkongsi maklumat (information-sharing) yang dihadiri oleh kakitangan

74

Pengurangan Kos ` Mengurangkan inventori ` Menghalang salah letak peralatan dan perkakas ` Menghalang kebocoran minyak, tenaga, bahan mentah dan lain-lain
Kecekapan ` Mengurangkan penggunaan kawasan/tempat ` Penghapusan pencarian peralatan dan pembaziran bahan mentah ` Mempermudahkan kawalan Kualiti ` Meningkatkan produktiviti dan kualiti barangan atau perkhidmatan

75

Penyelenggaraan ` Mengekalkan dan meningkatkan keupayaan mesin. peralatan dan kemudahan-kemudahan yang ada ` Mengekalkan dan meningkatkan keupayaan mesin dan peralatan ` Mengurangkan pembaziran dan kadar kerosakan barangan 76 .

Keselamatan ` Menghapuskan keadaan yang merbhaya ` Memperbaiki keadaan tempat kerja ` Menghapuskan tempat kecedraan dan kemalangan ` Mengurangkan kesilapan dan kecuaian ` Mematuhi peraturan-peraturan Motivasi ` Perhubungan yang baik antara kakitangan ` Membentuk disiplin yang baik ` Membentuk semangat kerjasama dan kerja berkumpulan 77 .

TERIMA KASIH 78 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful