P. 1
PRAKTIKAL 1

PRAKTIKAL 1

|Views: 1,358|Likes:

More info:

Published by: Nur Izzaty Allam Shah on Jan 14, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/11/2013

pdf

text

original

PRAKTIKAL 1: Ekosistem Tanah ± Biota Tanah dan Siratan Makanan Tujuan I.

Mengenalpasti jenis makrofauna dan mikrofauna ke atas dua kawasan yang berbeza. II. Mengkaji kesan kehadiran makrofauna dan mikrofauna ke atas ekosistem di dalam tanah. Pengenalan Sebuah ekosistem terbina dari tumbuhan, haiwan dan faktor abiotik yang saling berperanan dalam mengumpul, menyimpan dan menghasilkan tenaga. Sebagai contohnya tumbuhan (Pengeluar) mengumpul tenaga hasil dari proses fotosintesis dan menyimpan tenaga dalam bentuk karbohidrat. Haiwan pemakan tumbuhan ( Pengguna Primer ) pula memperolehi tenaganya dari memakan tumbuhan dan menyimpannya dalam bentuk lemak. Haiwan pemakan daging ( Pengguna Tertier ) juga dikenali sebagai pemangsa mendapat tenaga dari memakan pengguna primer. Aras pertukaran tenaga semakin berkurang apabila menaiki rantaian makanan (Miller dan Spoolman, 2010). Makrofauna ialah haiwan tanah yang agak besar seperti spesies-spesies arthropod, cacing tanah, siput, lipas tanah yang terdapat dalam sampah sarap daun atau tanah yang gembur (Nota Rujukan SCE 3107). Makrofauna bertindak sebagai pengurai akan mengurai tisu tumbuhan atau haiwan yang telah mati dan mempercepatkan proses dekomposisi bahan organik kepada cebisan-cebisan kecil supaya mudah untuk diuraikan. Dalam pada itu, sebahagian dari tenaga tersebut akan diserap ke dalam tanah dan akan digunakan kembali oleh tumbuhan. Selain itu, makrofauna turut berperanan dalam meningkatkan struktur tanah serta terlibat dalam kitaran nutrien (Biology: The Study of Life, 1993). Dalam sesebuah ekosistem tanah, perbezaan pH, kelembapan, kepadatan tanah dan jenis makanan yang terdapat pada satu ekosistem serta struktur tanah mempengaruhi kehadiran makrofauna.

Contohnya seperti semut. Kami perlu membandingkan contoh sampel kandungan tanah yang mengandungi biota tanah di antara dua kawasan yang berbeza. Namun demikian. . mesofauna tanah yang dijumpai perlu diperhatikan di bawah kanta pembesar adalah seperti hama. makrofauna yang boleh diasingkan melalui tangan dan boleh diperhatikan dengan mata kasar. Selepas dua hari tersebut. Teknik corong Tulgren adalah berdasarkan tindak balas negatif haiwan-haiwan terhadap cahaya yang terang. Lampu yang digunakan adalah terang. suhu yang tinggi dan kelembapan yang rendah. mula-mula akan diletakkan di atas jaring dawai dan kemudian lampu akan dihidupkan selama dua hingga tiga hari. lokasi yang kami pilih untuk mengambil contoh sampel tanah ialah di lorong kecil berhampiran Recsam dan blok sains.Organisma makrofauna boleh diasingkan menggunakan corong Tulgren. Di dalam eksperimen yang telah kami jalankan. sebanyak 250cm3 tanah telah diambil untuk diasingkan biota tanah yang terdapat di dalamnya dengan menggunakan corong Tulgren. Selepas dua hari. semasa kami mengambil contoh sampel tanah. Oganisma akan bergerak menjauhi cahaya di dalam corong Tulgren dan masuk ke dalam silinder kon berisi formalin yang berperanan sebagai bahan pengawet. Sampel tanah yang digunakan. kami telah memerhatikan pelbagai jenis mesofauna yang terawet di dalam larutan formalin. Justeru. cacing dan ulat gonggok. bertujuan untuk menghalau organisma tanah ke bawah dan seterusnya jatuh ke dalam bikar yang berisi larutan formalin (Nota Rujukan SCE 3107).

3 7.Keputusan CIRI-CIRI KAWASAN Kawasan 1 Kawasan 2 Jenis tumbuh-tumbuhan Pokok bunga Rumput Tahap keredupan Sederhana Sederhana Kelembapan tanah Agak lembab Sederhana pH tanah 6.4 Kepadatan tanah Sederhana Sederhana Tekstur tanah Tanah loam dan berbatu Sederhana kasar Suhu tanah 30 C 28 C Habitat Lorong kecil berhampiran Recsam dan blok Sains Bukit berhampiran pusat sumber .

a) Makrofauna besar Makrofauna Kelas Order Bilangan di kawasan 1 Bilangan di kawasan 2 Isipadu Tanah Isipadu Tanah : 250cm3 Cacing tanah Clitellata Haplotaxida 5 Semut Insecta Hymenoptera 14 1 12 : 250cm3 Anai-anai Kerengga - 5 2 .

Makrofauna Kawasan 1 8 Kawasan 2 - Bubuk 20 Cacing tanah 4 Hama Semut 16 56 4 44 Anai-anai - 20 Kerengga - 12 Kumpulan F Kumpulan G Kumpulan H Kumpulan I - 32 12 16 4 .

b) Makrofauna kecil Makrofauna Kelas Order Bilangan kawasan 1 di Bilangan kawasan 2 di Isipadu tanah : Isipadu tanah : 250cm3 Ulat gonggok Hama Kumpulan F Kumpulan G Kumpulan H Kumpulan I Arthropoda Arachnida Diplopoda Acari 2 4 250cm3 1 8 3 4 1 .

2011). serta lebih lembab seterusnya mendorong kepada kepelbagaian spesies makrofauna di kawasan tersebut. pH 6. Di samping itu juga. Disebabkan semut menambahkan keliangan . Setiap makrofauna mempunyai peranan yang tertentu dalam mengawal atur ciri fizikal dan proses kimia dalam tanah. kami telah mendapati bahawa jenis makrofauna yang berbeza terdapat di lokasi berbeza. pH 7. Makrofauna ialah organisma bersaiz sederhana dalam lingkungan 2 mm. Sebagai contoh makrofauna yang dijumpai dalam eksperimen yang dijalankan seperti cacing.Perbincangan Dalam eksperimen ini. Justeru. Cacing tanah ini akan selalu bergerak dan menembusi tanah secara tidak langsung ia memberi ruang pengudaraan yang baik kepada struktur tanah. kawasan 2 lebih bersesuaian bagi kebanyakan makrofauna untuk hidup. Manakala semut penting dalam tanah kerana mereka mengubah persekitaran fizikal dan kimia serta menambahbaik kapasiti tanah untuk menakung air. Antara beberapa faktor lain yang mungkin menyumbang kepada kesuburan tanah kawasan 2 ini ialah tiadanya aktiviti manusia seperti penggunaan racun serangga dan aktiviti perkebunan. Makrofauna dikenalpasti sebagai µjurutera ekosistem¶ kerana mereka mengubahsuai struktur tanah dengan mengorek dan mencipta struktur yang lebih spesifik bagi membolehkan mereka bergerak dan melakukan aktiviti harian seperti membuat lubang dan sebagainya supaya tanah lebih berongga (Biological Resources. Seterusnya. Suhu kawasan 2 juga lebih rendah berbanding kawasan 1. Secara teorinya.4 berbanding kawasan 1. hasil kotoran cacing tersebut dijadikan sebagai nutrien kepada tanah. berfungsi sebagai agen penyubur tanah.3. kami mendapati bahawa bilangan makrofauna yang dijumpai di kawasan 2 lebih banyak daripada kawasan 1. keasidan dan kealkalian tanah merupakan salah satu faktor yang penting yang akan mempengaruhi jenisjenis organisma yang hidup dalam sesuatu kawasan itu (Nota Rujukan SCE 3107). Hal ini disebabkan oleh kandungan tanah di kedua-dua kawasan tersebut berbeza. cacing boleh menjadi pengurai yang baik kepada sampah organik yang terdapat pada tanah. Makrofauna di kawasan ini juga mempunyai sumber makanan yang cukup dan tidak mempunyai ancaman luar yang kuat. Hal ini disebabkan kerana pH kawasan 2 lebih neutral. Berdasarkan keputusan yang diperolehi.

Edwards. 2011). ia juga menyediakan ruang bagi akar untuk bertumbuh (Clive A.tanah. g2 e1 g1 h a e2 f e3 b d i c a Tumbuhan Bahan organik Bakteria Protozoa Nematod (pemakan akar) Nematod (pemakan kulat dan bakteria) e3 Nematod (pemangsa) Kulat Arthropod (pencincang-shredder) Arthropod (pemangsa) h b f c g1 d g2 e1 Burung Haiwan (tikus) e2 i .

90% tenaga akan hilang kepada persekitaran sebagai tenaga haba. autotrof (rumput hijau) akan bertindak memerangkap tenaga cahaya untuk membina makanannya sendiri melalui proses fotosintesis. bilangan peringkat adalah terhad kerana pemindahan tenaga akan berkurangan di setiap peringkat sehinggalah semua tenaga habis digunakan. faktor biotik juga mempengaruhi dan saling beriteraksi untuk membentuk satu ekosistem semula jadi yang stabil dan seimbang. sekunder dan tertier (heterotrof). Mereka ini juga akan memakan kembali najis mereka dan najis organisma lain untuk . Mesofauna adalah organisma bersaiz antara 0. Autotrof terdiri daripada semua tumbuhan yang menjalankan proses fotosintesis iaitu ia bertindak sebagai pengeluar manakala heterotrof terdiri daripada semua haiwan dan saprofit yang tidak boleh membina makanannya sendiri tetapi bergantung kepada haiwan lain ataupun tumbuhan dan dikenali sebagai pengguna (Biology: The Study of Life. Lazimnya. arthropod (g1) ialah pengguna sekunder. Mesofauna ini menguraikan bahan organik melalui penghadaman bahan daripada tumbuhan.Dalam ekosistem tanah ini. tenaga yang tersimpan dalam tubuh haiwan tersebut tidak akan hilang. nematod (e1) ialah pengguna primer. ulat ini akan berfungsi sebagai pengurai semulajadi. Merujuk kepada rajah siratan makanan ini. tenaga yang diperangkap akan dipindahkan kepada pengguna seterusnya iaitu pengguna primer. 1993). sebaliknya ia akan diuraikan oleh ulat-ulat untuk dikembalikan kepada tanah. arthropod (g2) ialah pengguna tertier manakala burung ialah pengguna di aras tertinggi. Kemudian. Berdasarkan siratan makanan ini. Salah satu contoh rantai makanan yang boleh dikenalpasti berdasarkan siratan makanan di atas ialah: rumput nematod (e1) arthropod (g1) arthropod (g2) burung (h) Rumput ialah pada aras trofik pertama (pengeluar). selain daripada faktor abiotik. Dalam proses pemindahan tenaga ini. tenaga yang hilang ini harus diambil lagi daripada matahari oleh pengeluar. dalam sesuatu rantai makanan. Justeru.1 mm dan 2 mm yang bertindak sebagai penukar daun reput (litter transformer). Apabila organisma di puncak siratan makanan mati (burung dan tikus). terdapat 2 subkomponen faktor biotik iaitu autotrof dan heterotrof.

Selain itu. tambahan pula bahanbahan ini adalah mudah didapati di negara kita. tetapi adalah berkesan sekiranya kita dapat mengekalkan keindahan alam sekitar daripada dicemari racun rumpai dan bahan-bahan bukan organik.menggunakan nutrien dan bahan lain untuk aktiviti harian mereka. seterusnya menguraikan lagi bahan organik untuk menghasilkan nutrien yang penting bagi organisma lain (Biological Resources. Mikrofauna juga mendiami usus organisma lain yang lebih besar untuk menguraikan bahan selulos (Biological Resources. Mereka berfungsi dalam penguraian melalui memakan dan memproses partikel organik yang kecil dalam tanah yang mendap. Tindakan ini menyediakan habitat baik bagi aktiviti mikrobial. Sistem pintar penyemburan racun rumpai organic patut diperkembangkan dan digunapakai. Mikrofauna pula adalah organisma bersaiz kurang daripada 100 mm. membazirkan masa dan tenaga petani. 2009). penggunaan tangan. Kebaikan menggunakan bahan-bahan ini ialah kita dapat menentukan keaktifannya dan menyediakan mengikut keadaan yang diperlukan. jentera penggembur. Petani-petani boleh menanam tanaman serta sayur-sayuran secara bergilir-gilir dengan sayur-sayuran yang berlainan jenis untuk menjaga serta mengekalkan kesuburan tanah (Allan Suman Pillai. Kita juga boleh mengamalkan teknik penanaman bergilir. Cara ini adalah sesuai dan amat praktikal untuk digunapakai oleh petani-petani tempatan. Bagi mengatasi masalah rumpai dan rumput. Kebanyakan mikrofauna adalah protozoa dan nematod yang heterotrofik serta memerlukan karbon organik bagi tumbesaran. . membakar dan membanjir juga patut digalakkan. 2011). 2011). Pengurusan tanah yang kita amalkan boleh memberi kesan kepada kesuburan tanah. Kaedah fizikal dan pengurusan seperti penggunaan cangkul. petani-petani haruslah mencari satu jalan yang sesuai tanpa menjejaskan hasil tanaman mereka. Walaupunpun cara ini adalah agak lambat. Contoh racun organik adalah penggunaan lada hitam dan bawang putih. salah satunya dengan menggunakan racun organik tanpa menggunakan racun serangga serta racun rumpai untuk menjamin kualiti pertanian. Kaedah biologi seperti membiak serangga pemusnah juga patut dikaji dan dipraktikkan oleh para petani. kesihatan manusia juga tidak akan terjejas kesan daripada memakan tanaman tersebut.

biota tanah boleh meningkatkan pengmineralan nitrogen melalui kesan terus atau tidak terus ke atas komuniti mikrobioal. . 2009). Aktiviti biota tanah adalah penting kerana ia meningkatkan kitaran nutrien dalam tanah secara pantas ke dalam bentuk mineral tanah. didapati sampel tanah 2 mempunyai makrofauna yang lebih banyak berbanding sampel tanah 1. Tanah yang subur mempunyai faktor yang membolehkan organisma untuk hidup dalam tanah tersebut. Justeru. Selain itu. penghasilan mukus bersama rembesan air dalam tubuh biota tanah seperti cacing juga meningkatkan aktiviti mikroorganisma tanah yang lain. akan terdapat banyak nutrien seperti nitrogen. Justeru.Biota tanah memberi manfaat kepada produktiviti tanah dan menyumbang kepada kebolehidupan ekosistem yang lain-lain. Hal ini diikuti dengan penghasilan bahan organik yang banyak. Kesimpulan Tanah yang subur mempunyai bilangan dan jenis makrofauna dan mikrofauna yang lebih banyak. Di samping kitaran ini. fosforus dan kalsium yang boleh digunakan oleh pokok-pokok. Tanah 2 mempunyai warna yang lebih gelap disebabkan kandungan bahan organiknya yang lebih banyak. Biota tanah juga menguraikan bangkai haiwan dan tumbuhan serta menggerakkan fosforus di dalam tanah (Tunira Bhadauria dan Krishan Gopal Saxena. kalium.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->