P. 1
Tranduser

Tranduser

|Views: 959|Likes:
Published by anon-668182

More info:

Published by: anon-668182 on Nov 11, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/29/2012

pdf

text

original

PENGUKURAN ELEKTRIK BAGI KUANTITI BUKAN ELEKTRIK

Pendahuluan
Tranduser Pengelasan Tranduser Pemilihan Tranduser Pengukuran Suhu 1. Termocouple/termogandingan 2. Perintang meter suhu (RTD) 3. Termistor Pengukuran anjakan/jarak/kedudukan 1. Kaedah resistif 2. Kaedah Kapasitif 3. Kaedah Induktif

Pendahuluan
Sistem inslrumentasi terdiri daripada beberapa komponen yang digabungkan bersama bagi melakukan pengukuran dan merekodkan hasil pengukuran dalam bentuk yang dikehcndaki dan difahami. Secara anmya ia boleh dibahagikan kepada tiga komponen utama iaitu perati input, peranti pemprosessan isyarat dan peranti output, Iihat Rajah 2.0. Peranti input menerima kuantiti yang diukur biasanya dalam bentuk kuantiti bukan elektrik (seperti suhu, tekanan, keamatan, anjakan dll) dan seterusnya

menukarkan kepada bentuk isyarat elektrlk yang setara (arus atau voltan). Peranti ini dikenali scbagai transduser. Isyarat output dan transduser setcrusnya akan dihantar kepada pengubahsuai isyarat/penukar isyarat. Di sini isyarat akan digandakan, dituras atau diubahsuai/ditukar kepada bentuk yang bersesuatan atau boleh diterima oleh peranti output Peranti output mungkin scbuah meter, osiloskop atau perakam carta/plotter yang memaparkan nilai kuantiti input/kuantiti fizikal bukan elektrik yang scdang diukur.

Transduser Bahagian input sistem instrumentasi iaitu transduser dan scsetcngah pengguna menyebut sebagai sensor. sensor: Menerangkan suatu elemen pengesan. Ia mampu mengesan kehadiran suatu parameter fizikal agar dapat diukur. Contobnya thermistor. transduser: Ia adalah suatu unit lengkap yang boleh menukarkan parameter fizikal kepada parameter elektrik. Pada Iazinmya unit ini lengkap dengan elcmen pengesan serta komponen elektronik atau elektrik. Sebagai contoh apablla thermistor dilcngkapkan dengan litar yang scsuai supaya Ia dapat berftingsi menukarkan perameter dan kategori haba ke parameter kategori elektrik.

Pengelasan transduser
Transduser boleh dikelaskan bergantung kepada pcnggunaannya, kaedah pcnukaran tenaga, bentuk isyarat outputnya dan sebagamya. Kesemua

pengelasan ini, biasanya akan bertindih. Transduser juga boleh dikelaskan kepada: Jenis terjana sendiri (self-generadng) iaitu Ia boleh menjanakan output dalam bentuk voltan atau ama dcngan sendirinya apabila parameter fizikal yang tertentu dikesan. Jenis ini tidak memerlukan bekalan kuasa luaran. Contoh: thermocouple, solar-cell dll. Jenis modulator atau dikenali passive transduser kerana Ia hanya akan mengeluarkan output voltan atau arus apabila bekalan kuasa dibcrikan. Contoh thermistor, LDR + jejambat, tolok tcrikan (strain gage) dll Jenis modifier: masukan dan kcluaran adalah dari jenis tenaga yang sama.

Pemilihan transduser
Dalam sistem pengukuran transduser adalah elemen input yang mcmpunyai fungsi yang penting bagi menukarkan kuantiii fizikal yang diukur kepada isyarat elektrik yang ketara. Oleh itu pemillhan transduser yang bcrscsuaian adalah langkah yang pcrtama dan terpenting bagi mendapatkan keputusan yang tepat dan jitu. Bagi pemilhian tranduser beberapa perkara/spesilikasi berikut harus dipertimbangkan iaitu: 1. Kejituan transduser mcmenuhi kcperluan. 2. Kepekaan: mcnerangkan keupayaan suatu alat. 3. Julat: Julat pcngukuran/parameter yang hendak dilakukan mestilah berada dalam julat atau kcupayaan transduser itu sendiri.

4. Sambutan (responsibility (r)). Menerangkan nisbah kcluaran yang disebabkan oleh masukan iaitu (r = isyarat ke1uaran/tnasukan)~ Ohm/0C, Volt/meter 5. Kestabilan. 6. Kelinearan. 7. Ciri mekanikal / ketahanan tcrhadap suhu, tckanan atau sekitarannya. 8. Kebolehulangan / histerisis dll.

Pengukuran suhu Thermocouple/termogandingan
Thermocouple dibina dan dua dawai dan bahan logam berbeza yang dicantum bersanm dengan di satu hujung sebagai simpangan pcngcsan (simpangan panas) dan di hujung satu lagi scbagai simpangan rujukan (simpangan sejuk/ais tetap disepanjang pengukuran), libat Rajah. Jika perbezaan suhu wujud diantara dua simpangan terscbut, arus elektrik akan mengalir di dalam litar dan d.g.e (daya gerak elekrik (emf)) yang terhasil boleh dibaca melalui meter. Bacaan meter adalah hampir berkadaran dengan pcrbczaan suhu antara dua simpangan terscbut. Kesan thermoelectric ini, disebabkan oleh kcupayaan pada simpangan, dikenali sebagai Kesan Seeback.

Untuk mendapatkan ketepatan yang tinggi, satu dan hujimg logam mestilah berada pada suhu yang malar dan biasanya 00C iaitu dengan mcmasukkan hujung logam kedalam ais. Tetapi cara ini kurang sesuai Kaedah yang digunakan iaiah dengan menggunakan pampasan litar untuk menganggap suhu rujukan ialah 00C. Pembetulan ini dlkenali sebagai ‘law of intermediate temperatures’

Et = Eti + Ei
dimana. Et:d.g.e pada suhuT dengan rujukan O0C d.g.e pada suhu T dcngan rujukan I d.g.e pada suhu I dengan rujukan OQC Bahan-bahan yang biasa digunakan ialah platinum/platinum-rhodium, copper/constantan, chromel/alumel. Keleblhan termogandingan ialah julat suhunya -1840C hingga 12600C (chromel alumel) dan hingga 20000C untuk tungsten. Keburukannya ialah kadar keluarannya yang kecil 1Om V/0C atau 80m V/0C, memerlukan amplifier, sukar untuk mengcsan kadar perubahan suhu yang sedikit.

Perintang meter suhu (RTD)

Pengesan suhu jenis rintangan atau resistance thermometer dibina dan elemen sensitif yang tulin seperti dawai platinum, kuprum atau nickel yang mana ía mempunyai niIai-nlai nntangan tcrtentu pada setiap suhu diantara julat tertcntu. Hampir kesemua bahan konduktor logam mempunyai ciri yang sama iaitu rintangannya bertambah dengan pertambahan suhu. Tetapi ada juga bahan seperti karbon dan germanium, rintangannya berkurang dengan pcrtambahan suhu. Beberapa jenis bahan resistance thermometer bcsertajulat pengukuran disertakan di bawah:. Bahan Julat suhu • Platinum -2630C +5450C Julat maksimum boleh dinaikksn sehinga 16490C tetapi ada masalah ketidaklinearan, mudah didapati. • • Kuprum -1400C—+1250C lebih murah

Nikel +1900C—+3 I 60C Pekali suhu rintangan yang tinggi berbanding kuprum tetapi sukar dipcrolchi

Persamaan perubahan nintangan bahan RTD adalah: Rt=Rto(l +(a T+b P+d P) a ,b dan d : pekali rintangan suhu bahan a : 0.004 PC untuk platinum b dan d terlalu kecil Kebanyakan logam menunjukkan kadar kenaikan rintangan yang linear terhadap suhu. Kadar kenaikan platinum adalah kurang cepat bcrbanding nikel, iron alau

cobalt Platinum biasanya digunakan sebagai perintang meter suhu kerana senang didapati, stabil disebarang persekitaran biasa, kehubungan ukuran rintangan dan suhu adalah mudah dan keadaan ketepatan yang tinggi. • Kebaikan RTD ialah julat suhu yang besar antara 2000C hingga 9000C, stabil dan mempunyai kadar kelinearan yang tinggi. • Keburukannya ía mempunyai saiz yang besar, perlu alatan tambahan seperti bekalan kuasa dan tetimbang, kadar sambutan yang rendah 0.4W /C (platinum) dan 0.7W /0C (nikel)

Thermistor
Thermistors atau thermal resistors adalah peranti semikonduktor yang bertindak sepcrti peiintang dan biasanya pekali suhu rintangannya adalah negatif. Thermistor terdiri dari campuran oksida logam seperti manganese, nikel, cobalt; copper, iron dan uranium. Julat rintangannya antara O.5W hingga 75MW dan boleh didapati dalam berbagai bentuk dan saiz. Rintangan thermistor pada suhu bilik berkurang sebanyak 6% bagi setiap pertambahan suhu 10C. • Kepekaannya yang tinggi terhadap perubahan suhu membuatkannya amat sesuai digunakan untuk mendapatkan ketepatan pengukuran. Ia digunakan dengan meluas tcrutamanya pada suhu rendah iaitu bagi julat suhu antara -1000C hingga 3000C. • Keburukannya ialah kadar perubahan rintangan bahan terbadap suhu adalah tidak linear

Pengukuran anjakan/jarak/kedudUkan.

Terdapat beberapa kaedah pengukuran anjakan/jarak/kedudukan boleh dilakukan iaitu mclalui kaedah resistif, kapasitif dan induktif

Kaedah resistif
Kaedah ini melibatkan penggunaan bahan permtang scbagai alat yang mcngukur sebarang perubahan anjakan/kedudukan. Dalam proses pengukuran, perubahan anjakan akan mengakibatkan perubahan rintangan alat pengesan. Seterusnya mcngakibatkan perubahan output voltan sistem. Contohnya sebuah potentiometer/meterupaya. Ianya mengandungi unsur perintang dan alat sentuhan yang bolch bergerak. Rajah 2.3 menunjukkan penggunaan meterupaya: Vs adalah bekalan kuasa meterupaya, Vo adalah voltan keluaran diukur diantara titlk yang menyentuh unsur perintang C.

Pembolehubah fizikal yang hendak diukur disambung pada alat sentuhan bergerak pada meterupaya, dengan itu pergerakan pada pembolehubah fizikal menyebabkan pergerakan yang bersamaan dengan nilai penntang pada unsur penntang pada meterupaya dan keluaran dalam bentuk voltan boleh diperolehi. • Hasil dan hubungan perubahan rintangan dan output voltan, anjakan atau perubahan jarak yang sedang berlaku boleh ditentukan. • Masalah penggunaan meterupaya ialah geseran/sentuhan antara unsur perintang dan sentuhan gelangsar, mudah berkarat, ketcpatan bergantung pada perubahan rintangan yang dapat

dikesan bagi setiap sentuhan. Walaubagaimana pun alat ini adalah linear.

Kaedah kapasitif
Kaedah kapasitif menggunakan prinsip kapasitan/kemuatan sebuah kapasitor dimana perubahan anjakan/jarak 2 plat logam selari akan mengakibatkan pcrubahan kepada kapastans dan setcrusnya perubahan kepada voltan output sistem. Rumus kemuatan

C= kA\d e

A: luas untuk setiap plat yang selari

d: jarak antara plat k pemalar dielektrik bahan antara plat e :9.85pF\m

Terdapat beberapa jenis bentuk transduser jenis kapasitif iaitu: i. Plat kapasitor terdiri dari dua logam silinder sepusat. Ukuran anjakan melibatkan silindcr yang berada di sebeiah dalam digcrak-gerakkan yang mana akan mengubah nilai kcmuatan yang terhasil. ii. Mengandungi dua plat 1ogam selari, dimana salah satu plat logam berkedudukan tetap dan yang satu lagi bebas bcrgerak. Ukuran anjakan melibatkan plat yang

bergerak kerana gerakannya akan menyebabkan perubahan kemuatan. iii. ini terdiri dari dua plat logam yang selari dan terdapat bahan dielektrik pejal diantaranya. ukuran anjakan diukur dcngan menggerakkan bahan dielektrik tersebut dimana kemuatan turut berubah.

• Kelebihan kaedah kapasitif: sambutan frekuensi yang baik, boleh mcngukur dalam kcadaan statik dan dinaniik. Tetapi kelemahannya ia sensitif terhadap pcrubahan suhu. • Kegunaan: sebagai frekuensi modulator dalam RF osilator, dalam kapasitan mikrofon, transduser kaedah mi digunakan bersama dengan litar tetimbang a.u.

Kaedah induktur
Transduser jenis induktur boleh didapati dalam bentuk jenis terjana sendiri atau jenis pasif’. Bagi jcnis terjana sendiii mcnggunakan prisip asas penjana elcktrik, iaitu hubungan gerakan relatif antara bahan konduktor dalam medan magnet, voltan\arus akan terhasil dalam bahaa konduktor. Contolnya tachometer dengan magnet kekal sebagai alat penjana isyarat elektrik a.t/a.u. Ia menukarkan secara terus laju/kelajuan kepada isyarat elektrik

E=Blv
E: emf volts B Kekuatan mcdan, Weber/m2 atau Tesla 1: panjang konduktor. m v: kclajuan konduktor, rn/s

LVDT (Pengubah kebezaan)
Berkeupayaan untuk mengesan perubahan anjakan pada unit nanometer. LVDT terdiri dari satu belitan utama dan 2 belitan sekunder yang disambung secara siri. Seperti ditunjukkan dalam rajah

Pninsip operasian LVDT: • Apabila teras besi digelangsar diantara tiub, menyebabkan perubahan pada gandingan magnet antara belitan utama dan sekunder • Apabila teras besi ditengah-tengah voltan teraruh pada kedua gelung sekunder adaiah sama

• Apabila tcras besi digerak pada satu arab, voltan yang teraruh akan berubah dimana pada arah yang digerakkan voltan aruhannya akan lebih tinggi berbanding dengan aruhan pada gelung yang ditinggalkan. • Kekutuban Vi dan Vz adaiah benlawanan antara satu santa lain • Apablla teras besi ditengah4engah [V1] = [V2] • Apabila teras besi kearahS1, [V1] > [V2] kekutuban Vo\p sama dengan V1 • Apablla teras besi kearah S2, [V1] < [V2] kekutuban Vo\p santa dcngan V2 Kesimpulan:
o

Keluaran voltan terbalik apabila teras besi melepasi tengah gelung .Lagi jauh teras besi dari kedudukan tengah, perbezaan nilai V1 dan V2 menjadi lebilt besar, dcngan itu Vo akan menjadi lebih besar

o

Amplitud V0 adalah fungsi kepada jarak teras bcsi bergerak dan kekutuban mcnunjukkan arah mana Ia bergerak.

Kebaikan LVDT - Keluaran voltan yang bcsar pada perubahan anjakan yang kecil - Kepckaan yang tinggi, boleh mengukur dibawah 0.001" - Julat ukuran yang besar ± 0.05" - ±25" - Boleh digunakan pada suhu rendah.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->