P. 1
kerja pemesinan

kerja pemesinan

|Views: 2,032|Likes:
Published by dinesskumar

More info:

Published by: dinesskumar on Jan 30, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/03/2014

pdf

text

original

Topik

3

Kerja  Pemesinan

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. 2. 3. 4. Mengenal pasti jenis-jenis mesin yang terdapat dalam bengkel mekanikal; Menyatakan cara penggunaan jenis-jenis mesin; Mengenal pasti proses dan kerja pemesinan; dan Menjelaskan langkah-langkah keselamatan dalam kerja mesin.

PENGENALAN
Dalam bengkel mesin terdapat berbagai-bagai jenis mesin yang digunakan untuk menghasilkan sesuatu komponen/benda kerja. Mesin yang sering digunakan untuk menghasilkan kerja adalah seperti mesin pelarik, mesin pengisar, mesin gerudi dan mesin pencanai. Setiap jenis mesin ini mempunyai fungsi yang berbeza dan digunakan untuk membuat kerja yang berlainan. Dalam topik ini, anda akan diperkenalkan pelbagai jenis mesin dan fungsinya. Di samping itu, anda juga akan mempelajari tentang amalan keselamatan ketika menggunakan mesin tersebut. Cuba anda fikirkan mengapakah kita memerlukan mesin-mesin untuk membantu kita menghasilkan suatu komponen selain daripada menggunakan alat tangan.

TOPIK 3 KERJA PEMESINAN

49

3.1

MESIN GERUDI

Mesin gerudi ialah mesin yang digunakan untuk menggerudi lubang. Saiz mata gerudi akan menentukan saiz lubang yang hendak dibuat. Selain itu, mesin ini juga digunakan untuk kerja-kerja lain seperti menggerek, melulas dan membenam.

3.1.1

Jenis-jenis Mesin Gerudi

Terdapat berbagai-bagai jenis mesin gerudi dalam pelbagai bentuk dan saiz. Setiap jenis ini boleh melakukan kerja menggerudi, sama ada kerja yang berat atau ringan. Rujuk jadual 3.1.
Jadual 3.1: Jenis-jenis dan Fungsi Mesin Gerudi No. (a) Jenis Mesin Gerudi Gerudi Mudah Alih Fungsi Digunakan untuk membuat kerja-kerja yang ringan; Mempunyai pelbagai fungsi, contohnya boleh digunakan untuk menggerudi lubang pada dinding; Maksimum saiz mata gerudi yang boleh digunakan ialah 13mm. (b) Gerudi Meja Digunakan untuk kerja am; Dipasang pada meja kerja; Maksimum saiz gerudi yang boleh digunakan ialah 13mm.

(c)

Gerudi Tiang

Digunakan yang berat;

untuk

melakukan

kerja

Dipasang pada lantai menggunakan bolt dan nat;

dengan

Maksimum saiz gerudi yang boleh digunakan ialah 25mm dengan menggunakan arbor gerudi (jika lebih daripada 13mm).

Cuk 6. Bahagian lengan boleh dilaraskan pada sudut yang dikehendaki. Motor 9. Pengunci Quill 5. Pengawal dalam 4. Rajah 3. Suis 3. Turus 11. Kawalan Kelajuan 2.1 1.1: Bahagian-bahagian mesin gerudi meja . Tuil pengawal hantaran 12. 2. Kolar penyokong kepala 10. SEMAK KENDIRI 3. Boleh menanggung gegaran dan getaran semasa kerja menggerudi dijalankan. Label: 1. Meja 7.50 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (d) Gerudi Jejari Digunakan untuk menggerudi lubang yang berdiameter besar pada benda kerja yang bersaiz besar. Skru pengunci meja 13. Tapak Rajah 3.1 menunjukkan bahagian-bahagian sebuah gerudi meja.2 Bahagian Mesin Gerudi Anda perlu mengetahui bahagian-bahagian sebuah mesin gerudi agar kerja menggerudi anda boleh dilaksanakan dengan sempurna dan selamat. Penutup 8. Apakah perbezaan di antara keempat-empat jenis mesin gerudi tersebut? 3. Namakan empat jenis mesin gerudi.1.

. Terdapat dalam pelbagai saiz gerudi jenis ini.3 Jenis-jenis Gerudi dan Kegunaannya Terdapat beberapa jenis yang biasa digunakan dalam bengkel untuk melakukan pelbagai jenis kerja menggerudi yang berlainan.2: Jenis-jenis Gerudi dan Kegunaannya Jenis gerudi • • • • Kegunaan Untuk kerja menebuk lubang. Ia juga digunakan untuk menggerudi lubang pusat untuk menyokong benda kerja yang panjang semasa kerja melarik. Jadual 3. Jadual 3.2 menunjukkan jenisjenis serta kegunaan gerudi yang biasa digunakan dalam bengkel mesin.1.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 51 3. • Untuk menggerudi lubang benam untuk kepala skru atau rivet. • Untuk menggerudi lubang senggat rata bagi menempatkan kepala skru Allen. Untuk menggerudi lubang bantu sebelum kerja menggerudi dimulakan.

Jidar bahagian tebing yang sempit. mempunyai sudut kandung 118À. ia berfungsi sebagai telusan kepada badan semasa menggerudi supaya gerudi itu tidak bergeser. Rajah 3. ia juga membolehkan bendalir pemotong sampai ke hujung mata dan tatal keluar melalui ruang yang sempit. (b) (c) (d) Bibir pemotong Lurah untuk membentuk tepi pemotong pada hujung bentuk kon.2 menunjukkan bahagian-bahagian sebuah gerudi pintal. Bibir pemotong membahagikan sudut ini kepada dua iaitu 59À dari paksi. (e) .1. Ia mengandungi bahagian-bahagian lain seperti berikut: (a) Sudut hujung mata bahagian hujung gerudi yang berbentuk kon.52 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. untuk mencungkil dan memudahkan gerudi masuk ke dalam bertindak sebagai mata gerudi. Pusat mata logam.4 Bahagian-bahagian Gerudi Pintal Rajah 3.2: Bahagian-bahagian gerudi pintal Badan ialah bahagian antara hujung mata dengan batang.

Melubang benam. Pasti anda seorang sahaja menggendalikan mesin itu. Batang ialah bahagian yang masuk ke dalam cuk gerudi jika ia adalah jenis lurus.6 Langkah-langkah Keselamatan Semasa Menggunakan Mesin Gerudi Semasa menggunakan mesin gerudi.5 Kerja-kerja Mesin Gerudi Terdapat beberapa jenis kerja boleh dilakukan dengan menggunakan mesin gerudi. (a) (b) (c) (d) (e) (f) Pastikan anda berpengetahuan dan berkemahiran untuk mengendalikan mesin itu.1. . Menggerudi lubang. Melubang senggat dan meratakan permukaan bintik. Adakalanya ia boleh dimasukkan ke dalam sarung. Membenang dalam.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 53 (f) Lengkung lurah ia merupakan tebing yang memisahkan lurah. dan Cecair penyejuk digunakan semasa menggerudi. Melulas. Pastikan bahan/benda kerja yang digerudi diikat dengan cara betul. Terdapat juga batang gerudi berbentuk tirus. Jangan memakai sarung tangan semasa menggunakan mesin. dianggap sebagai tulang belakang gerudi. dan Menggerek lubang. Menggunakan gogal/cermin keselamatan semasa menggerudi. Batang gerudi jenis tirus kebiasaannya digunakan untuk gerudi yang saiznya lebih daripada 13mm. 3. 3. Saiz batang gerudi jenis lurus biasanya tidak melebihi 13mm.1. langkah-langkah keselamatan am berikut perlu diperhatikan.

2 MESIN PENCANAI Mesin pencanai digunakan untuk mencanai mata alat atau benda kerja. roda canai berbentuk Ia mempunyai meja bermagnet untuk tujuan mencengkam benda kerja.54 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. Ini ditunjukkan dalam Jadual 3. Mesin pencanai permukaan Menggunakan cakera. ia digunakan untuk mencanai permukaan benda kerja.3. Jenis-jenis Mesin Pencanai Mesin pencanai meja  Huraian Ia dipasang pada atas meja.2. Ia dipasang dengan roda pencanai yang halus dan kasar. pahat. . 2.1 Jenis-jenis Mesin Pencanai Terdapat empat jenis mesin pencanai yang digunkan di dalam bengkel. Terdapat pelbagai jenis mesin pencanai yang sering digunakan dalam bengkel. Jadual 3. digunakan untuk mencanai mata alat mesin larik. 3. dilengkapi dengan kekaki yang diboltkan di atas lantai. 3. Mesin pencanai kekaki Fungsinya sama dengan mesin pencanai meja.3: Jenis-jenis Mesin Pencanai No 1. Jenis kerja mencanai akan menentukan jenis mesin pencanai yang digunakan. Ia bergerak secara melintang dan menegak. mata gerudi dan sebagainya.

2. Roda ini terdiri daripada perbagai-bagai saiz dan bentuk.3). (a) Bentuk roda pencanai Dalam bengkel kejuruteraan terdapat berbagai-bagai bentuk roda pencanai digunakan untuk kerja pencanai (lihat Rajah 3. Rajah 3.2 Roda Pencanai Roda pencanai adalah pemotong dalam sebuah mesin pencanai. Digunakan untuk mencanai benda kerja yang berbentuk silinder.3: Bentuk roda pencanai Roda pencanai jenis lurus. berceruk dua sisi biasanya digunakan dalam mesin pencanai silinder/mesin pencanai permukaan bagi kerja am.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 55 4. jenis tirus. 3. jenis berceruk satu sisi. Mesin pencanai silinder Benda kerja dipegang dengan cuk atau tetengah. .‰ jenis mangkuk dan jenis piring yang digunakan untuk mencanai mata alat. Manakala roda pencanai bentuk cawan „flaring. Roda pencanai jenis cawan lurus digunakan untuk mesin pencanai permukaan.

4 menunjukkan struktur pelelas roda pencanai. Tidak dipengaruhi dengan suhu yang panas/sejuk. Kebanyakan menggunakan pelelas yang diperbuat daripada silikon karbida (silicon carbide) dan oksida aluminium (aluminium oxide). Manakala oksida aluminium adalah lembut sedikit dan kuat daripada silikon karbida. Ia sesuai untuk kerja .4: Struktur pelalas roda pencanai (ii) Pengikat (Bond) Pelelas adalah dipegang oleh agen pengikat dalam sebuah roda pencanai. Terdapat lima jenis pengikat yang biasa digunakan untuk roda pencanai seperti berikut: Kekaca (Vitrified) Jenis pengikat ini digunakan oleh kebanyakan roda. Kedua-duanya adalah pelelas tiruan. Silikon karbida adalah bersifat keras tetapi rapuh. Rajah 3. Damar (Resinoid) Jenis pengikat ini adalah kuat dan fleksibel. Peratus bahan pengikat dalam sebuah roda pencanai boleh menentukan „kekerasan‰ dan gred roda itu. Rajah 3. ia mempunyai kesifatan liang dan kuat. ia digunakan secara meluas dalam kerja mencanai yang kasar dengan kelajuan yang tinggi. Pengikat ini boleh melepaskan pelelas lebih Silikat (Silicate) mudah berbanding dengan kekaca.56 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (b) Komponen asas roda pencanai Roda pencanai terdiri daripada dua kumpulan asas seperti berikut: (i) Pelelas (Abrasives) Pelelas ialah bahan yang keras menyebabkan pemotongan boleh berlaku pada roda pencanai. Getah (Rubber) Pengikat diperbuat daripada getah tulen campur dengan sulfur. Bentuk pelelas adalah kecil dan tidak sekata. Ia adalah fleksibel dari segi penggunaan kelajuan dan sesuai diguna untuk membuat roda pencanai yang nipis.

Jenis pengikat ini boleh digunakan untuk mencanai tepi alat pemotong. 23 ialah nombor pembuatan kilang. 36 mewakili saiz bijian pelelas iaitu sederhana. L menunjukkan gred kekerasan roda iaitu sederhana.5 menunjukkan bagaimanan sebuah roda pencanai ditandakan. Rajah 3. Rajah 3. Ia tidak sesuai untuk kerja mencanai yang berat. Syelek (Shellac) Digunakan untuk roda yang besar dan boleh menghasilkan permukaan yang licin (c) Sistem penandaan roda pencanai Roda pencanai mempunyai sistem penandaan yang piawai. . 5 menunjukkan struktur roda iaitu sederhana.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 57 mencanai yang boleh mengekalkan suhu kepanasan yang rendah. V menandakan jenis pengikat iaitu Vitrified bond.5: Spesifikasi roda Contoh: Jika sebuah roda pencanai ditandakan seperti berikut: A36-L5-V23 A adalah dirujuk kepada jenis pelelas iaitu aluminium oksida.

6.7: Menyagat dan truing untuk roda pencanai .6: Pemasangan Roda Pencanai (e) Menyagat (dressing) dan truing Apabila roda pencanai sudah tidak rata. ia perlu diratakan semua semula permukaannya. Rajah 3.58 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (d) Pemasangan roda pencanai Pemasangan roda adalah penting untuk menjaga keselamatan pengguna dan mesin. Rajah 3. Pasangkan roda itu pada spindel mesin dengan kedudukan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Rajah 3.7 merupakan cara menyagat dan truing sebuah roda pencanai. Ia dilakukan dengan menggunakan alat penyagat. Proses ini disebut sebagai menyagat dan truing.

9: Keselamatan mesin .8 menunjukkan cara untuk memeriksa keretakan roda. Rajah 3.3 Langkah Keselamatan Menggunakan Mesin Pencanai Mesin pencanai merupakan alat mesin yang digunakan seharian dalam bengkel mesin.2.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 59 3. Pastikan mesin pencanai itu mempunyai pelindung mata. Rajah 3. Langkah-langkah keselamatan (a) (b) Memakai gogel (goggle) untuk semua kerja mencanai. pelapik dan penahan mata alat seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.9. Berikut merupakan langkah-langkah keselamatan yang perlu dipatuhi bagi mengelak sebarang kecederaan berlaku semasa menggunakan mesin. Pastikan roda pencanai itu tidak ada retakan.8: Memeriksa keretakan roda (c) (d) Gunakan had kelajuan yang sesuai. Rajah 3.

Bingkai bahagian ini memegang dan menyokong bilah gergaji yang akan dipasang pada mesin. Ada sesetengah ragum boleh dikilaskan kepada sudut tertentu supaya bahan itu boleh digergaji pada sudut tertentu. Menggergaji bahan logam dengan menggunakan gergaji kuasa lebih cepat daripada menggunakan gergaji besi tangan.3 GERGAJI KUASA Gergaji kuasa ialah mesin yang digunakan untuk menggergaji bahan logam yang bersaiz tebal dan besar. Rajah 3. Ragum boleh dilaraskan mengikut saiz/bentuk bahan yang akan dipotong. mata gergaji yang akan diguna diperbuat daripada keluli (b) (c) (d) .10 menunjukkan bahagian-bahagian utama sebuah gergaji kuasa yang biasa digunakan dalam bengkel mesin. Mata gergaji tahan lasak.10: Gergaji kuasa (a) Tapak mempunyai tangki minyak penyejuk dan pam untuk menyalurkan minyak penyejuk semasa memotong. Ia juga mempunyai meja untuk menyokong ragum dan bahan yang akan dipotong. Rajah 3. Ia boleh menghasilkan kerja menggergaji yang lebih rata dan tepat.60 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3.

bilah gergaji akan turun dan ia akan berhenti semasa bahan itu habis dipotong. Rajah 3. Bahan yang telah dipotong perlu dibuangkan bahagian yang tajam. Rajah 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 61 3.3. Bahan yang berdiameter besar juga boleh dipotong dengan gergaji kuasa.11 menunjukkan langkah-langkah yang perlu diambil semasa menggunakan gergaji kuasa.11: Menggunakan gergaji kuasa .1 Cara-cara Menggunakan Gergaji Kuasa Gergaji kuasa adalah mudah digunakan. Anda perlu mengetahui cara menggunakan mesin ini. (a) (b) (c) (d) Bahan dipasang dengan panjang yang diperlukan Apabila suis ditekan.

contohnya bahan yang kurang daripada 6mm.4 MESIN PELARIK Mesin pelarik ialah sejenis mesin menghasilkan benda kerja dengan mencengkam dan memutar benda kerja seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.13 menunjukkan jenis-jenis mesin larik. .62 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. Rajah 3.4.2 Langkah-langkah Keselamatan Menggunakan Gergaji Kuasa Langkah-langkah keselamatan yang perlu diberi perhatian ketika menggunakan gergaji kuasa adalah seperti berikut: Jangan menggunakan gergaji kuasa memotong bahan yang nipis. Gunakan minyak penyejuk semasa memotong.3. Pilih had kelajuan yang sesuai untuk jenis bahan yang dipotong dan ketebalan bahan.12: Prinsip operasi mesin pelarik 3.12 dengan menggunakan mata pemotong.1 Jenis-jenis Mesin Pelarik dalam bidang Terdapat berbagai-bagai jenis mesin pelarik digunakan pemesinan. gerudi dan sebagainya. 3. Rajah 3. dan Jika memotong bahan yang panjang mesti disokong dengan penyokong. Bahan hendaklah dicengkam pada ragum dengan kemas.

Rajah 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 63 Mesin pelarik turret Sesuai digunakan untuk menghasilkan banyak komponen yang sama bentuk dan ukuran. b & c): Jenis-jenis mesin pelarik . Mesin pelarik Jentera Jenis mesin larik ini biasa digunakan untuk kerja am /latihan.13 (a. Berbagai-bagai alatan boleh dipegang dengan menggunakan alatan khas dipanggil turret. Mesin pelarik Capstan Ia hampir sama dengan mesin pelarik turret. Alatan turret dipasang pada satu landasan tambahan yang boleh bergerak bersendirian. Ulir boleh dipotong dengan menggunakan kepala acuan. Turret boleh dipusingkan supaya mata alat boleh melakukan operasi tertentu.

64 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. kekesut lintang dan kekesut bergabung. bahagian-bahagian utama lain seperti alatan hadapan.4. Rajah 3. Bahagian ini mempunyai takal atau rangkaian gear untuk memutarkan spindel utama dalam alatan hadapan.14 menunjukkan bahagian-bahagian utama sebuah mesin pelarik. Bahagian ini mempunyai dua bahagian yang iaitu tapak dan badan. Alatan hadapan terletak di sebelah kiri landasan mesin.14: Bahagian-bahagian mesin pelarik (a) Landasan diperbuat daripada besi tuang. Terdapat dua jenis landasan mesin iaitu bentuk vee (untuk mesin yang bersaiz kecil) dan bentuk rata (untuk mesin yang bersaiz besar). Satu fungsi bahagian ini adalah untuk menyokong benda kerja yang panjang dengan menggunakan tetengah. Badan mempunyai satu spindel yang memperoleh penirusan piawai Morse. Alatan belakang bahagian ini terletak di sebelah kanan landasan. kereta dan alatan belakang adalah terletak di atasnya.2 Bahagian-bahagian Mesin Pelarik Rajah 3. Peralatan yang bertangkai tirus boleh dipasang pada spindel. Kereta bahagian ini terdiri daripada sela. (b) (c) (d) .

(2) ialah kekesut bergabung. .16.15: Kereta mesin pelarik Bahagian (1) ialah tiang mata alat. (2b) ialah bahagian yang boleh dikilaskan untuk memotong tirus. 3. Mudah dilaras dengan menggunakan jempelang.3 Jenis-jenis Tiang Mata Alat Fungsi utama tiang mata alat ialah memegang mata alat supaya pemotong boleh berfungsi dengan selamat. Tiang mata alat ini menggunakan satu bolt pengikat sahaja. Terdapat beberapa jenis tiang mata alat yang sering digunakan untuk mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.4.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 65 Rajah 3. (3) ialah kekesut lintang dan (4) ialah sela dan (5) ialah pelana.

4 Kaedah Memegang Benda Kerja di Mesin Pelarik Benda kerja boleh dipegang pada mesin pelarik dengan berbagai-bagai cara. Ia mempunyai bahagian tanggam bajang membolehkan ia menukar mata alat dengan cepat. b & c): Jenis-jenis tiang mata alat 3. Rajah 3.4 menunjukkan beberapa cara pemegangan benda kerja di mesin pelarik. Boleh diindeks kepada 12 kedudukan dengan melonggarkan gagang dan memutar turret kepada kedudukan yang dikehendaki.66 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Boleh memegang empat mata alat pada satu masa.16 (a.4. Jadual 3. Biasa digunakan pada mesin CNC (Computer Numerical Control) yang memerlukan penukaran mata alat dengan cepat. .

• • • • • Digunakan untuk memegang benda kerja yang bulat/bersegi empat.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 67 Jadual 3. Lengkung-lengkung sepusat di permukaan cuk boleh digunakan sebagai bantuan memusatkan benda kerja. Setiap rahang dilaras secara bersendiri. Ketiga-tiga rahang akan bergerak dengan serentak. • • Biasanya digunakan untuk melarik benda kerja yang panjang. . Rajah 3. Rahang digerakkan dengan menggunakan gear tirus dan ulir skrol.4: Cara-cara Memegang Benda Kerja pada Mesin Pelarik Pengendalian Kerja pada mesin Pelarik • Huraian Digunakan untuk mencengkam benda kerja yang bulat dan heksagon.17 menunjukkan jenis-jenis tetengah yang biasa digunakan dalam melarik antara dua tetengah. Ia akan menggunakan peralatan lain seperti tetengah dan piring pelarik.

ia menentukan sudut yang membenarkan serpihan daripada benda kerja keluar dengan mudah.68 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Rajah 3.4.5 Mata Alat Mesin Pelarik Untuk menghasilkan kerja pemesinan yang berkesan dan jitu. . Rajah 3.18: Terminologi mata alat pemotong mesin pelarik (a) Sudut sandak tepi membentuk bahagian atas mata alat.     Rajah 3.17: Tetengah hidup dan tetengah mati 3.18 menunjukkan terminologi mata alat pemotong mesin pelarik. mata alat yang digunakan mestilah betul dan sesuai untuk kerja dan bahan berkenaan.

  Label: 12345678910 11 Mata alat mengulir Mata alat melurah Mata alat melarik selari kanan dan kiri Mata alat penampang kanan dan kiri Mata alat bermuncung bulat untuk melarik selari Mata alat bermuncung bulat untuk melarik tirus Mata alat bermuncung segi Membunga Mata alat membentuk (bulat) Mata alat membuang segi Mata alat mengulir dalam Rajah 3. Sudut ini akan membantu serpihan keluar daripada permukaan mata alat.19: Bentuk Mata alat Jenis-jenis pemegang mata alat Terdapat berbagai-bagai jenis pemegang mata alat digunakan dalam mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Sudut ini dicanai sehingga 16 0.19 menunjukkan bentuk mata alat melarik dan fungsinya. .TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 69 (b) Sudut sandak atas juga merupakan sudut yang membentuk bahagian atas mata alat. (c) (d) Bentuk Mata Alat Rajah 3. Sudut telusan tepi permukaan yang membentuk tepi. Ia juga membolehkan mata alat memotong benda kerja. ia dicanai dari tepi mata pemotong dan membolehkan mata alat memotong benda kerja.20. Sudut telusan hadapan ia dicanai dari depan mata pemotong dan bercondong ke bawah. Ia juga berfungsi untuk mengawal tekanan potongan dan yang mungkin dipengaruhi oleh sudut ricih.

.20: Jenis-jenis pemegang mata alat   Jenis-jenis operasi mesin pelarik Terdapat berbagai-bagai kerja boleh dibuat dengan menggunakan mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam rajah-rajah berikut.70 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Rajah 3.

21 menunjukkan cara melarik menampang dilakukan.     Rajah 3. Rajah 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 71 (i) Melarik penampang Proses yang pertama dilakukan ke atas benda kerja. Mata alat digerakkan pada permukaan keratan rentas benda kerja.23. Tujuan proses adalah untuk melicinkan permukaan rentas dan melarik benda kerja mengikut panjang yang dikehendaki. .21: Melarik penampang (ii) Melarik selari Mata alat akan digerak selari dengan paksi benda kerja. Proses ini bertujuan untuk menghasilkan ukuran diameter yang dikehendaki.22: Melarik selari   (iii) Menggerek Bertujuan untuk membesarkan lubang yang telah digerudikan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.22 menunjukkan cara melarik selari dilakukan. Rajah 3.   Rajah 3.

    Rajah 3.     Rajah 3.72 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN   Rajah 3.25: Melarik lurah .24: Melarik bahu (v) Melarik lurah Terdapat tiga jenis lurah boleh dimesin dengan menggunakan mesin larik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.24.23: Proses Menggerek   (iv) Melarik bahu Terdapat tiga jenis bahu boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.25.

Ada tiga cara memotong tirus dengan menggunakan mesin pelarik: • • • Dengan menggunakan kekasut bergabung.27 menunjukkan proses membunga dan alat membunga yang menggunakan mesin. dan Dengan menggunakan pesawat menirus (lihat Rajah 3. Rajah 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 73 (vi) Melarik tirus Proses melarik tirus ialah menghasilkan bentuk bersudut pada benda kerja silinder.26).   Rajah 3. Tujuan membunga ialah memberi pegangan yang tetap (tidak licin) pada bahagian pemegang alat. Dengan mengofsetkan alatan belakang.27: Proses membunga       .26: Cara-cara melarik tirus (vii) Membunga Membunga ialah satu proses pembentukan corak bunga intan atau lurus pada sebatang silinder.     Rajah 3.

(ix) Memenggal Proses ini hampir sama dengan kerja melurah.28 menunjukkan kaedah pemotongan ulir skru V. Salah satu bentuk ulir skru yang boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik ialah benang bentuk Vee yang bersudut 600.   Rajah 3. Rajah 3.29: Cara memenggal .74 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (viii) Melarik benang Melarik benang bermaksud memotong lurah helikal dengan suatu sudut dan bentuk yang tertentu pada benda kerja yang berbentuk silinder yang biasa disebut sebagai ulir skru. tujuan proses ini adalah untuk memenggal bahan benda kerja yang berlebihan atau terlalu panjang. (B) dan (C) ulir itu dalam proses pemotongan mengikut pic dan dalam dan (D) ialah penyudahan pemotongan. Rajah 3.28: Cara-cara memotong benang   (A) ialah permulaan pemotongan.29 menunjukkan cara memenggal pada mesin pelarik. Terdapat dua jenis benang yang boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik iaitu benang kanan dan benang kiri.   Rajah 3.

• • • Dalam bengkel mesin berbagai-bagai mesin digunakan untuk menghasilkan satu komponen. Pastikan pengadang tali sawat atau gear telah dipasang dengan kemas. 2.2 1.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 75 3.6 Langkah-langkah Keselamatan Menggunakan Mesin Pelarik Seperti menggunakan mesin-mesin yang lain.4. SEMAK KENDIRI 3. Gergaji kuasa digunakan untuk memotong bahan untuk membuat sesuatu projek. Jelaskan langkah-langkah keselamatan semasa menggunakan mesin gergaji. pemasangan alat dan sebagainya. 3. Fungsi utama mesin gerudi adalah untuk menggerudi lubang. Sentiasa sapukan minyak pada komponen pergerakan mesin agar boleh menghasilkan pergerakan mesin yang lebih lancar. Jelaskan perbezaan antara proses membenang dengan mesin pelarik dengan membenang tangan. Pastikan kunci cuk/bindu ditanggalkan terlebih dahulu sebelum mula menjalankan mesin. . Mesin pelarik mesti dihentikan untuk kerja-kerja seperti pembersihan. Jelaskan kegunaan kereta dalam mesin pelarik. Pastikan peralatan seperti bindu. pemegang mata alat dipasang dengan kemas sebelum memulakan kerja. Berikut adalah langkahlangkah keselamatan yang anda perlu diamalkan semasa menggunakan mesin pelarik: • • • • • • • Pelindung mata hendaklah sentiasa dipakai. dan Gunakan berus untuk membuang tatal/serpihan logam. langkah keselamatan perlu diambil kira semasa menggunakan mesin pelarik.

USA: Goodheart-Willcox.J. Chicago: America Technical Society. • Gergaji kuasa Gerudi pintal Helikal Membenang luar Membenang dalam Membunga Memenggal Mesin gerudi lantai Mesin gerudi meja Mesin pelarik Mesin pelarik turret Tetengah hidup Ulir skru Chapman. O. segi empat atau bentuk yang lain.R. H. (1972).A & Porter.76 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN • Mesin pelarik mempunyai pelbagai fungsi.W. Nelson. Sebagai contoh. Machine shop operation & setup (5th ed). (1981).). London: ELBS. Modern metal working. Lascoe. boleh digunakan untuk memotong bahan yang berbentuk silinder.D. (1976). . C. Walker. W. J. Workshop technology (5th ed.A. Amalan keselamatan harus dilaksanakan apabila menggunakan semua mesin.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->