Topik

3

Kerja  Pemesinan

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. 2. 3. 4. Mengenal pasti jenis-jenis mesin yang terdapat dalam bengkel mekanikal; Menyatakan cara penggunaan jenis-jenis mesin; Mengenal pasti proses dan kerja pemesinan; dan Menjelaskan langkah-langkah keselamatan dalam kerja mesin.

PENGENALAN
Dalam bengkel mesin terdapat berbagai-bagai jenis mesin yang digunakan untuk menghasilkan sesuatu komponen/benda kerja. Mesin yang sering digunakan untuk menghasilkan kerja adalah seperti mesin pelarik, mesin pengisar, mesin gerudi dan mesin pencanai. Setiap jenis mesin ini mempunyai fungsi yang berbeza dan digunakan untuk membuat kerja yang berlainan. Dalam topik ini, anda akan diperkenalkan pelbagai jenis mesin dan fungsinya. Di samping itu, anda juga akan mempelajari tentang amalan keselamatan ketika menggunakan mesin tersebut. Cuba anda fikirkan mengapakah kita memerlukan mesin-mesin untuk membantu kita menghasilkan suatu komponen selain daripada menggunakan alat tangan.

TOPIK 3 KERJA PEMESINAN

49

3.1

MESIN GERUDI

Mesin gerudi ialah mesin yang digunakan untuk menggerudi lubang. Saiz mata gerudi akan menentukan saiz lubang yang hendak dibuat. Selain itu, mesin ini juga digunakan untuk kerja-kerja lain seperti menggerek, melulas dan membenam.

3.1.1

Jenis-jenis Mesin Gerudi

Terdapat berbagai-bagai jenis mesin gerudi dalam pelbagai bentuk dan saiz. Setiap jenis ini boleh melakukan kerja menggerudi, sama ada kerja yang berat atau ringan. Rujuk jadual 3.1.
Jadual 3.1: Jenis-jenis dan Fungsi Mesin Gerudi No. (a) Jenis Mesin Gerudi Gerudi Mudah Alih Fungsi Digunakan untuk membuat kerja-kerja yang ringan; Mempunyai pelbagai fungsi, contohnya boleh digunakan untuk menggerudi lubang pada dinding; Maksimum saiz mata gerudi yang boleh digunakan ialah 13mm. (b) Gerudi Meja Digunakan untuk kerja am; Dipasang pada meja kerja; Maksimum saiz gerudi yang boleh digunakan ialah 13mm.

(c)

Gerudi Tiang

Digunakan yang berat;

untuk

melakukan

kerja

Dipasang pada lantai menggunakan bolt dan nat;

dengan

Maksimum saiz gerudi yang boleh digunakan ialah 25mm dengan menggunakan arbor gerudi (jika lebih daripada 13mm).

Kawalan Kelajuan 2. SEMAK KENDIRI 3. Apakah perbezaan di antara keempat-empat jenis mesin gerudi tersebut? 3.50 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (d) Gerudi Jejari Digunakan untuk menggerudi lubang yang berdiameter besar pada benda kerja yang bersaiz besar. Kolar penyokong kepala 10. 2. Namakan empat jenis mesin gerudi. Label: 1. Pengunci Quill 5.2 Bahagian Mesin Gerudi Anda perlu mengetahui bahagian-bahagian sebuah mesin gerudi agar kerja menggerudi anda boleh dilaksanakan dengan sempurna dan selamat.1 1. Turus 11. Rajah 3.1. Boleh menanggung gegaran dan getaran semasa kerja menggerudi dijalankan. Tuil pengawal hantaran 12. Skru pengunci meja 13. Bahagian lengan boleh dilaraskan pada sudut yang dikehendaki. Tapak Rajah 3. Cuk 6.1: Bahagian-bahagian mesin gerudi meja . Motor 9.1 menunjukkan bahagian-bahagian sebuah gerudi meja. Pengawal dalam 4. Penutup 8. Suis 3. Meja 7.

Jadual 3. • Untuk menggerudi lubang senggat rata bagi menempatkan kepala skru Allen. • Untuk menggerudi lubang benam untuk kepala skru atau rivet.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 51 3. Terdapat dalam pelbagai saiz gerudi jenis ini. . Ia juga digunakan untuk menggerudi lubang pusat untuk menyokong benda kerja yang panjang semasa kerja melarik.1.2: Jenis-jenis Gerudi dan Kegunaannya Jenis gerudi • • • • Kegunaan Untuk kerja menebuk lubang.3 Jenis-jenis Gerudi dan Kegunaannya Terdapat beberapa jenis yang biasa digunakan dalam bengkel untuk melakukan pelbagai jenis kerja menggerudi yang berlainan. Untuk menggerudi lubang bantu sebelum kerja menggerudi dimulakan.2 menunjukkan jenisjenis serta kegunaan gerudi yang biasa digunakan dalam bengkel mesin. Jadual 3.

2: Bahagian-bahagian gerudi pintal Badan ialah bahagian antara hujung mata dengan batang. untuk mencungkil dan memudahkan gerudi masuk ke dalam bertindak sebagai mata gerudi. Bibir pemotong membahagikan sudut ini kepada dua iaitu 59À dari paksi.2 menunjukkan bahagian-bahagian sebuah gerudi pintal. ia berfungsi sebagai telusan kepada badan semasa menggerudi supaya gerudi itu tidak bergeser. (e) . Ia mengandungi bahagian-bahagian lain seperti berikut: (a) Sudut hujung mata bahagian hujung gerudi yang berbentuk kon. (b) (c) (d) Bibir pemotong Lurah untuk membentuk tepi pemotong pada hujung bentuk kon.52 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3.1. Pusat mata logam. ia juga membolehkan bendalir pemotong sampai ke hujung mata dan tatal keluar melalui ruang yang sempit. Rajah 3. mempunyai sudut kandung 118À.4 Bahagian-bahagian Gerudi Pintal Rajah 3. Jidar bahagian tebing yang sempit.

dianggap sebagai tulang belakang gerudi. Terdapat juga batang gerudi berbentuk tirus. Adakalanya ia boleh dimasukkan ke dalam sarung. . Batang ialah bahagian yang masuk ke dalam cuk gerudi jika ia adalah jenis lurus. Melubang senggat dan meratakan permukaan bintik. (a) (b) (c) (d) (e) (f) Pastikan anda berpengetahuan dan berkemahiran untuk mengendalikan mesin itu. Saiz batang gerudi jenis lurus biasanya tidak melebihi 13mm. Membenang dalam. Melubang benam. dan Cecair penyejuk digunakan semasa menggerudi. Menggerudi lubang. langkah-langkah keselamatan am berikut perlu diperhatikan. 3. Pastikan bahan/benda kerja yang digerudi diikat dengan cara betul. 3. Batang gerudi jenis tirus kebiasaannya digunakan untuk gerudi yang saiznya lebih daripada 13mm.5 Kerja-kerja Mesin Gerudi Terdapat beberapa jenis kerja boleh dilakukan dengan menggunakan mesin gerudi. Jangan memakai sarung tangan semasa menggunakan mesin.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 53 (f) Lengkung lurah ia merupakan tebing yang memisahkan lurah.1. dan Menggerek lubang. Menggunakan gogal/cermin keselamatan semasa menggerudi.1.6 Langkah-langkah Keselamatan Semasa Menggunakan Mesin Gerudi Semasa menggunakan mesin gerudi. Pasti anda seorang sahaja menggendalikan mesin itu. Melulas.

Ia dipasang dengan roda pencanai yang halus dan kasar.3: Jenis-jenis Mesin Pencanai No 1. Jenis kerja mencanai akan menentukan jenis mesin pencanai yang digunakan. Mesin pencanai kekaki Fungsinya sama dengan mesin pencanai meja. digunakan untuk mencanai mata alat mesin larik. Jenis-jenis Mesin Pencanai Mesin pencanai meja  Huraian Ia dipasang pada atas meja.54 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. 3. ia digunakan untuk mencanai permukaan benda kerja. 3. Terdapat pelbagai jenis mesin pencanai yang sering digunakan dalam bengkel. 2. mata gerudi dan sebagainya. Mesin pencanai permukaan Menggunakan cakera. roda canai berbentuk Ia mempunyai meja bermagnet untuk tujuan mencengkam benda kerja.1 Jenis-jenis Mesin Pencanai Terdapat empat jenis mesin pencanai yang digunkan di dalam bengkel. Jadual 3. dilengkapi dengan kekaki yang diboltkan di atas lantai. pahat. Ia bergerak secara melintang dan menegak.3. Ini ditunjukkan dalam Jadual 3.2. .2 MESIN PENCANAI Mesin pencanai digunakan untuk mencanai mata alat atau benda kerja.

2 Roda Pencanai Roda pencanai adalah pemotong dalam sebuah mesin pencanai.2. (a) Bentuk roda pencanai Dalam bengkel kejuruteraan terdapat berbagai-bagai bentuk roda pencanai digunakan untuk kerja pencanai (lihat Rajah 3. berceruk dua sisi biasanya digunakan dalam mesin pencanai silinder/mesin pencanai permukaan bagi kerja am. Roda pencanai jenis cawan lurus digunakan untuk mesin pencanai permukaan.3: Bentuk roda pencanai Roda pencanai jenis lurus. Rajah 3. 3.‰ jenis mangkuk dan jenis piring yang digunakan untuk mencanai mata alat. .3). Roda ini terdiri daripada perbagai-bagai saiz dan bentuk. Mesin pencanai silinder Benda kerja dipegang dengan cuk atau tetengah. jenis tirus. Manakala roda pencanai bentuk cawan „flaring. Digunakan untuk mencanai benda kerja yang berbentuk silinder. jenis berceruk satu sisi.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 55 4.

56 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (b) Komponen asas roda pencanai Roda pencanai terdiri daripada dua kumpulan asas seperti berikut: (i) Pelelas (Abrasives) Pelelas ialah bahan yang keras menyebabkan pemotongan boleh berlaku pada roda pencanai. Rajah 3. Ia adalah fleksibel dari segi penggunaan kelajuan dan sesuai diguna untuk membuat roda pencanai yang nipis.4: Struktur pelalas roda pencanai (ii) Pengikat (Bond) Pelelas adalah dipegang oleh agen pengikat dalam sebuah roda pencanai. Getah (Rubber) Pengikat diperbuat daripada getah tulen campur dengan sulfur. Kedua-duanya adalah pelelas tiruan.4 menunjukkan struktur pelelas roda pencanai. Damar (Resinoid) Jenis pengikat ini adalah kuat dan fleksibel. Manakala oksida aluminium adalah lembut sedikit dan kuat daripada silikon karbida. ia digunakan secara meluas dalam kerja mencanai yang kasar dengan kelajuan yang tinggi. Terdapat lima jenis pengikat yang biasa digunakan untuk roda pencanai seperti berikut: Kekaca (Vitrified) Jenis pengikat ini digunakan oleh kebanyakan roda. Kebanyakan menggunakan pelelas yang diperbuat daripada silikon karbida (silicon carbide) dan oksida aluminium (aluminium oxide). Tidak dipengaruhi dengan suhu yang panas/sejuk. Ia sesuai untuk kerja . Peratus bahan pengikat dalam sebuah roda pencanai boleh menentukan „kekerasan‰ dan gred roda itu. Pengikat ini boleh melepaskan pelelas lebih Silikat (Silicate) mudah berbanding dengan kekaca. Rajah 3. ia mempunyai kesifatan liang dan kuat. Silikon karbida adalah bersifat keras tetapi rapuh. Bentuk pelelas adalah kecil dan tidak sekata.

TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 57 mencanai yang boleh mengekalkan suhu kepanasan yang rendah. 23 ialah nombor pembuatan kilang.5 menunjukkan bagaimanan sebuah roda pencanai ditandakan.5: Spesifikasi roda Contoh: Jika sebuah roda pencanai ditandakan seperti berikut: A36-L5-V23 A adalah dirujuk kepada jenis pelelas iaitu aluminium oksida. 5 menunjukkan struktur roda iaitu sederhana. . Syelek (Shellac) Digunakan untuk roda yang besar dan boleh menghasilkan permukaan yang licin (c) Sistem penandaan roda pencanai Roda pencanai mempunyai sistem penandaan yang piawai. 36 mewakili saiz bijian pelelas iaitu sederhana. Jenis pengikat ini boleh digunakan untuk mencanai tepi alat pemotong. Rajah 3. Ia tidak sesuai untuk kerja mencanai yang berat. L menunjukkan gred kekerasan roda iaitu sederhana. Rajah 3. V menandakan jenis pengikat iaitu Vitrified bond.

Pasangkan roda itu pada spindel mesin dengan kedudukan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Proses ini disebut sebagai menyagat dan truing. ia perlu diratakan semua semula permukaannya.7: Menyagat dan truing untuk roda pencanai .6. Rajah 3.7 merupakan cara menyagat dan truing sebuah roda pencanai.6: Pemasangan Roda Pencanai (e) Menyagat (dressing) dan truing Apabila roda pencanai sudah tidak rata. Rajah 3.58 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (d) Pemasangan roda pencanai Pemasangan roda adalah penting untuk menjaga keselamatan pengguna dan mesin. Ia dilakukan dengan menggunakan alat penyagat. Rajah 3.

2. Rajah 3.3 Langkah Keselamatan Menggunakan Mesin Pencanai Mesin pencanai merupakan alat mesin yang digunakan seharian dalam bengkel mesin. Pastikan roda pencanai itu tidak ada retakan.9. Rajah 3.8 menunjukkan cara untuk memeriksa keretakan roda. Pastikan mesin pencanai itu mempunyai pelindung mata. Berikut merupakan langkah-langkah keselamatan yang perlu dipatuhi bagi mengelak sebarang kecederaan berlaku semasa menggunakan mesin.8: Memeriksa keretakan roda (c) (d) Gunakan had kelajuan yang sesuai.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 59 3. Rajah 3. pelapik dan penahan mata alat seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.9: Keselamatan mesin . Langkah-langkah keselamatan (a) (b) Memakai gogel (goggle) untuk semua kerja mencanai.

mata gergaji yang akan diguna diperbuat daripada keluli (b) (c) (d) .10 menunjukkan bahagian-bahagian utama sebuah gergaji kuasa yang biasa digunakan dalam bengkel mesin. Ada sesetengah ragum boleh dikilaskan kepada sudut tertentu supaya bahan itu boleh digergaji pada sudut tertentu. Rajah 3. Bingkai bahagian ini memegang dan menyokong bilah gergaji yang akan dipasang pada mesin. Rajah 3.10: Gergaji kuasa (a) Tapak mempunyai tangki minyak penyejuk dan pam untuk menyalurkan minyak penyejuk semasa memotong. Ia boleh menghasilkan kerja menggergaji yang lebih rata dan tepat. Menggergaji bahan logam dengan menggunakan gergaji kuasa lebih cepat daripada menggunakan gergaji besi tangan. Ragum boleh dilaraskan mengikut saiz/bentuk bahan yang akan dipotong. Ia juga mempunyai meja untuk menyokong ragum dan bahan yang akan dipotong.60 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3.3 GERGAJI KUASA Gergaji kuasa ialah mesin yang digunakan untuk menggergaji bahan logam yang bersaiz tebal dan besar. Mata gergaji tahan lasak.

Rajah 3. Bahan yang telah dipotong perlu dibuangkan bahagian yang tajam. bilah gergaji akan turun dan ia akan berhenti semasa bahan itu habis dipotong.11 menunjukkan langkah-langkah yang perlu diambil semasa menggunakan gergaji kuasa.1 Cara-cara Menggunakan Gergaji Kuasa Gergaji kuasa adalah mudah digunakan.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 61 3.11: Menggunakan gergaji kuasa . Rajah 3. Anda perlu mengetahui cara menggunakan mesin ini.3. Bahan yang berdiameter besar juga boleh dipotong dengan gergaji kuasa. (a) (b) (c) (d) Bahan dipasang dengan panjang yang diperlukan Apabila suis ditekan.

Gunakan minyak penyejuk semasa memotong. Rajah 3.62 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. .12 dengan menggunakan mata pemotong. Rajah 3. gerudi dan sebagainya. dan Jika memotong bahan yang panjang mesti disokong dengan penyokong. Pilih had kelajuan yang sesuai untuk jenis bahan yang dipotong dan ketebalan bahan.13 menunjukkan jenis-jenis mesin larik.4.2 Langkah-langkah Keselamatan Menggunakan Gergaji Kuasa Langkah-langkah keselamatan yang perlu diberi perhatian ketika menggunakan gergaji kuasa adalah seperti berikut: Jangan menggunakan gergaji kuasa memotong bahan yang nipis.12: Prinsip operasi mesin pelarik 3.3. 3. contohnya bahan yang kurang daripada 6mm.4 MESIN PELARIK Mesin pelarik ialah sejenis mesin menghasilkan benda kerja dengan mencengkam dan memutar benda kerja seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Bahan hendaklah dicengkam pada ragum dengan kemas.1 Jenis-jenis Mesin Pelarik dalam bidang Terdapat berbagai-bagai jenis mesin pelarik digunakan pemesinan.

13 (a. Rajah 3. Turret boleh dipusingkan supaya mata alat boleh melakukan operasi tertentu. Alatan turret dipasang pada satu landasan tambahan yang boleh bergerak bersendirian. Berbagai-bagai alatan boleh dipegang dengan menggunakan alatan khas dipanggil turret. Ulir boleh dipotong dengan menggunakan kepala acuan. Mesin pelarik Jentera Jenis mesin larik ini biasa digunakan untuk kerja am /latihan.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 63 Mesin pelarik turret Sesuai digunakan untuk menghasilkan banyak komponen yang sama bentuk dan ukuran. Mesin pelarik Capstan Ia hampir sama dengan mesin pelarik turret. b & c): Jenis-jenis mesin pelarik .

64 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 3. Alatan belakang bahagian ini terletak di sebelah kanan landasan. Kereta bahagian ini terdiri daripada sela. Alatan hadapan terletak di sebelah kiri landasan mesin.4. Bahagian ini mempunyai takal atau rangkaian gear untuk memutarkan spindel utama dalam alatan hadapan. Rajah 3.14 menunjukkan bahagian-bahagian utama sebuah mesin pelarik. Terdapat dua jenis landasan mesin iaitu bentuk vee (untuk mesin yang bersaiz kecil) dan bentuk rata (untuk mesin yang bersaiz besar). Badan mempunyai satu spindel yang memperoleh penirusan piawai Morse.2 Bahagian-bahagian Mesin Pelarik Rajah 3. Bahagian ini mempunyai dua bahagian yang iaitu tapak dan badan. Satu fungsi bahagian ini adalah untuk menyokong benda kerja yang panjang dengan menggunakan tetengah. kereta dan alatan belakang adalah terletak di atasnya. Peralatan yang bertangkai tirus boleh dipasang pada spindel. bahagian-bahagian utama lain seperti alatan hadapan.14: Bahagian-bahagian mesin pelarik (a) Landasan diperbuat daripada besi tuang. (b) (c) (d) . kekesut lintang dan kekesut bergabung.

TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 65 Rajah 3.3 Jenis-jenis Tiang Mata Alat Fungsi utama tiang mata alat ialah memegang mata alat supaya pemotong boleh berfungsi dengan selamat.4. Tiang mata alat ini menggunakan satu bolt pengikat sahaja. (3) ialah kekesut lintang dan (4) ialah sela dan (5) ialah pelana. 3. Terdapat beberapa jenis tiang mata alat yang sering digunakan untuk mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Mudah dilaras dengan menggunakan jempelang.15: Kereta mesin pelarik Bahagian (1) ialah tiang mata alat. .16. (2b) ialah bahagian yang boleh dikilaskan untuk memotong tirus. (2) ialah kekesut bergabung.

Biasa digunakan pada mesin CNC (Computer Numerical Control) yang memerlukan penukaran mata alat dengan cepat. Ia mempunyai bahagian tanggam bajang membolehkan ia menukar mata alat dengan cepat.4 Kaedah Memegang Benda Kerja di Mesin Pelarik Benda kerja boleh dipegang pada mesin pelarik dengan berbagai-bagai cara. Rajah 3.66 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Boleh memegang empat mata alat pada satu masa.4 menunjukkan beberapa cara pemegangan benda kerja di mesin pelarik. Jadual 3. Boleh diindeks kepada 12 kedudukan dengan melonggarkan gagang dan memutar turret kepada kedudukan yang dikehendaki.16 (a. .4. b & c): Jenis-jenis tiang mata alat 3.

Ketiga-tiga rahang akan bergerak dengan serentak. Rajah 3. Lengkung-lengkung sepusat di permukaan cuk boleh digunakan sebagai bantuan memusatkan benda kerja. Setiap rahang dilaras secara bersendiri. Ia akan menggunakan peralatan lain seperti tetengah dan piring pelarik. Rahang digerakkan dengan menggunakan gear tirus dan ulir skrol. • • • • • Digunakan untuk memegang benda kerja yang bulat/bersegi empat. • • Biasanya digunakan untuk melarik benda kerja yang panjang.4: Cara-cara Memegang Benda Kerja pada Mesin Pelarik Pengendalian Kerja pada mesin Pelarik • Huraian Digunakan untuk mencengkam benda kerja yang bulat dan heksagon.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 67 Jadual 3. .17 menunjukkan jenis-jenis tetengah yang biasa digunakan dalam melarik antara dua tetengah.

Rajah 3.17: Tetengah hidup dan tetengah mati 3.     Rajah 3.18: Terminologi mata alat pemotong mesin pelarik (a) Sudut sandak tepi membentuk bahagian atas mata alat. . ia menentukan sudut yang membenarkan serpihan daripada benda kerja keluar dengan mudah.5 Mata Alat Mesin Pelarik Untuk menghasilkan kerja pemesinan yang berkesan dan jitu.18 menunjukkan terminologi mata alat pemotong mesin pelarik.4.68 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Rajah 3. mata alat yang digunakan mestilah betul dan sesuai untuk kerja dan bahan berkenaan.

19: Bentuk Mata alat Jenis-jenis pemegang mata alat Terdapat berbagai-bagai jenis pemegang mata alat digunakan dalam mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 69 (b) Sudut sandak atas juga merupakan sudut yang membentuk bahagian atas mata alat. Sudut ini dicanai sehingga 16 0. ia dicanai dari tepi mata pemotong dan membolehkan mata alat memotong benda kerja.20. Ia juga membolehkan mata alat memotong benda kerja. . (c) (d) Bentuk Mata Alat Rajah 3. Sudut ini akan membantu serpihan keluar daripada permukaan mata alat. Sudut telusan hadapan ia dicanai dari depan mata pemotong dan bercondong ke bawah. Sudut telusan tepi permukaan yang membentuk tepi. Ia juga berfungsi untuk mengawal tekanan potongan dan yang mungkin dipengaruhi oleh sudut ricih.19 menunjukkan bentuk mata alat melarik dan fungsinya.   Label: 12345678910 11 Mata alat mengulir Mata alat melurah Mata alat melarik selari kanan dan kiri Mata alat penampang kanan dan kiri Mata alat bermuncung bulat untuk melarik selari Mata alat bermuncung bulat untuk melarik tirus Mata alat bermuncung segi Membunga Mata alat membentuk (bulat) Mata alat membuang segi Mata alat mengulir dalam Rajah 3.

20: Jenis-jenis pemegang mata alat   Jenis-jenis operasi mesin pelarik Terdapat berbagai-bagai kerja boleh dibuat dengan menggunakan mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam rajah-rajah berikut.70 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN Rajah 3. .

22: Melarik selari   (iii) Menggerek Bertujuan untuk membesarkan lubang yang telah digerudikan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.   Rajah 3. Tujuan proses adalah untuk melicinkan permukaan rentas dan melarik benda kerja mengikut panjang yang dikehendaki. Proses ini bertujuan untuk menghasilkan ukuran diameter yang dikehendaki. Rajah 3.21 menunjukkan cara melarik menampang dilakukan.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 71 (i) Melarik penampang Proses yang pertama dilakukan ke atas benda kerja.     Rajah 3.23. . Mata alat digerakkan pada permukaan keratan rentas benda kerja. Rajah 3.22 menunjukkan cara melarik selari dilakukan.21: Melarik penampang (ii) Melarik selari Mata alat akan digerak selari dengan paksi benda kerja.

72 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN   Rajah 3.     Rajah 3.24: Melarik bahu (v) Melarik lurah Terdapat tiga jenis lurah boleh dimesin dengan menggunakan mesin larik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.25.     Rajah 3.23: Proses Menggerek   (iv) Melarik bahu Terdapat tiga jenis bahu boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.24.25: Melarik lurah .

    Rajah 3. dan Dengan menggunakan pesawat menirus (lihat Rajah 3.27 menunjukkan proses membunga dan alat membunga yang menggunakan mesin. Ada tiga cara memotong tirus dengan menggunakan mesin pelarik: • • • Dengan menggunakan kekasut bergabung.26).   Rajah 3. Rajah 3. Dengan mengofsetkan alatan belakang.27: Proses membunga       .TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 73 (vi) Melarik tirus Proses melarik tirus ialah menghasilkan bentuk bersudut pada benda kerja silinder.26: Cara-cara melarik tirus (vii) Membunga Membunga ialah satu proses pembentukan corak bunga intan atau lurus pada sebatang silinder. Tujuan membunga ialah memberi pegangan yang tetap (tidak licin) pada bahagian pemegang alat.

28 menunjukkan kaedah pemotongan ulir skru V. tujuan proses ini adalah untuk memenggal bahan benda kerja yang berlebihan atau terlalu panjang.29: Cara memenggal .   Rajah 3. Salah satu bentuk ulir skru yang boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik ialah benang bentuk Vee yang bersudut 600.28: Cara-cara memotong benang   (A) ialah permulaan pemotongan. Rajah 3.29 menunjukkan cara memenggal pada mesin pelarik. (ix) Memenggal Proses ini hampir sama dengan kerja melurah. Terdapat dua jenis benang yang boleh dimesin dengan menggunakan mesin pelarik iaitu benang kanan dan benang kiri. (B) dan (C) ulir itu dalam proses pemotongan mengikut pic dan dalam dan (D) ialah penyudahan pemotongan. Rajah 3.   Rajah 3.74 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN (viii) Melarik benang Melarik benang bermaksud memotong lurah helikal dengan suatu sudut dan bentuk yang tertentu pada benda kerja yang berbentuk silinder yang biasa disebut sebagai ulir skru.

4.6 Langkah-langkah Keselamatan Menggunakan Mesin Pelarik Seperti menggunakan mesin-mesin yang lain. Jelaskan langkah-langkah keselamatan semasa menggunakan mesin gergaji. Pastikan peralatan seperti bindu. langkah keselamatan perlu diambil kira semasa menggunakan mesin pelarik. 2. pemegang mata alat dipasang dengan kemas sebelum memulakan kerja. Pastikan pengadang tali sawat atau gear telah dipasang dengan kemas.2 1. Pastikan kunci cuk/bindu ditanggalkan terlebih dahulu sebelum mula menjalankan mesin. 3.TOPIK 3 KERJA PEMESINAN 75 3. Gergaji kuasa digunakan untuk memotong bahan untuk membuat sesuatu projek. dan Gunakan berus untuk membuang tatal/serpihan logam. Berikut adalah langkahlangkah keselamatan yang anda perlu diamalkan semasa menggunakan mesin pelarik: • • • • • • • Pelindung mata hendaklah sentiasa dipakai. Sentiasa sapukan minyak pada komponen pergerakan mesin agar boleh menghasilkan pergerakan mesin yang lebih lancar. . • • • Dalam bengkel mesin berbagai-bagai mesin digunakan untuk menghasilkan satu komponen. Fungsi utama mesin gerudi adalah untuk menggerudi lubang. Jelaskan kegunaan kereta dalam mesin pelarik. Mesin pelarik mesti dihentikan untuk kerja-kerja seperti pembersihan. Jelaskan perbezaan antara proses membenang dengan mesin pelarik dengan membenang tangan. pemasangan alat dan sebagainya. SEMAK KENDIRI 3.

J. Modern metal working. London: ELBS. C. Chicago: America Technical Society. . (1981). O.J. Machine shop operation & setup (5th ed). Lascoe. boleh digunakan untuk memotong bahan yang berbentuk silinder. Nelson.D. W.W. Workshop technology (5th ed.76 TOPIK 3 KERJA PEMESINAN • Mesin pelarik mempunyai pelbagai fungsi.R.A. H.). Sebagai contoh. Walker.A & Porter. • Gergaji kuasa Gerudi pintal Helikal Membenang luar Membenang dalam Membunga Memenggal Mesin gerudi lantai Mesin gerudi meja Mesin pelarik Mesin pelarik turret Tetengah hidup Ulir skru Chapman. (1976). Amalan keselamatan harus dilaksanakan apabila menggunakan semua mesin. (1972). USA: Goodheart-Willcox. segi empat atau bentuk yang lain.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful