ISU PENDIDIKAN SENI Ulasan dan kupasan hubungan antara Dasar Pendidikan Kebangsaan, matlamat pendidikan seni sejagat

dengan Kurikulum Pendidikan Seni di Malaysia – Isu Perpaduan.

1.

Pengenalan Sejak selepas Perang Dunia Kedua dan yang lebih mendesak semasa kita

mencapai kemerdekaan ialah: Bagaimanakah sebaik-baik cara untuk melahirkan satu masyarakat Malaysia yang bersatu padu, yakni satu masyarakat majmuk Malaysia yang mempunyai keazaman, kesanggupan dan kesediaan untuk hidup bersama dengan rukun dan damai serta mempunyai kesedaran, keperibadian dan nilai-nilai sebagai rakyat Malaysia. Satu cara yang paling penting bagi mewujudkan perpaduan di dalam sesebuah negara ialah menerusi pelajaran. Menurut Ho Seng Ong (1998) dalam bukunya yang berjudul Education for unity in Malaya telah mencatat: “It is accepted that educations is not the only means available in the taks of achieving national unity and solidarity in the plural community of Malaya, but it remains the most important single factor for integration in the racial, religious and cultural complexof Malaya.” Sistem pelajaran yang ada pada kita sekarang ialah satu usaha yang disedari dan bersungguh-sungguh untuk memberi jawapan atau penyelesaian kepada masalah perpaduan ini dengan kaedah-kaedah yang praktikal, wajar dan dapat diterima oleh sebahagian besar rakyat.

Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR

1

Dari segi individu, perpaduan mempunyai ciri-ciri yang meliputi perasaan, emosi, sentimen sikap dan nilai. Dalam persekolahan, apa yang diusahakan ialah supaya muridmurid dibimbing dan dididik untuk memupuk sifat-sifat yang sihat dan membina yang boleh membawa ke arah perpaduan negara.

2.

Definisi masyarakat majmuk Salah satu daripada naluri semulajadi manusia ialah ingin hidup berkelompok dan

bermasyarakat. Ibrahim Ahmad Bajunid (2000) dalam kertas kerjanya yang bertajuk Perubahan dan Perkembangan Kurikulum ke Arah Pembinaan Negara telah mencatat bahawa J.S. Furnivall mentakrifkan masyarakat majmuk sebagai masyarakat di mana: Mereka bergaul tetapi tidak bersatu. Setiap kumpulan berpegang kepada agamanya, budayanya, bahasanya idea-idea dan cara-cara hidupnya. Sebagai individu mereka bertemu, tetapi hanya di pasar, membeli dan menjual. Inilah masyarakat majmuk, di mana seksi-seksi yang berlainan dalam masyarakat hidup sebelah menyebelah, tetapi berasingan………(terjemahan) Dalam Ensiklopedia Dunia Melayu (hlm 145-146) telah mencatat beberapa pandangan penyelidik terhadap masyarakat majmuk antaranya: M.G. Smith menganggap masyarakat majmuk sebagai masyarakat yang mempunyai pelbagai budaya, perpecahan sosial dan perselisihan. Van den Bergue juga menyenaraikan beberapa ciri masyarakat majmuk seperti ketiadaan konsensus nilai, kepelbagaian kebudayaan, wujudnya konflik di antara kelompok yang berlainan…..

Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR

2

Malaysia merupakan masyarakat majmuk yang terdiri daripada pelbagai suku bangsa dan agama. Melanau dan Iban dengan pelbagai bahasa dan dialeknya. India. “Perpaduan” ialah “penggabungan”. Masyarakat majmuk ini bersatu di atas ikatan kerakyatan di bawah pemerintah demokrasi beraja berperlembagaan dengan satu hidup yang telah dipersetujui bersama. perkataan ‘masyarakat majmuk’ memberi maksud: masyarakat yang terdiri daripada beberapa bangsa. Kata lawan bagi “perpaduan” ialah “permusuhan”. Menjelang kemerdekaan. Kadayan. sistem pendidikan diberi tugas untuk pembinaan negara. Dari suku bangsa. 3. serta melarang daripada segala perkara yang salah (buruk dan keji) dan mereka yang bersifat demikian adalah orang-orang yang berjaya. “pejal” dan “padat”. Cina. Bajau. matlamat yang terpenting adalah mencapai perpaduan di kalangan kelompok-kelompok yang berlainan. Secara langsung dan tidak langsung. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 3 . Definisi perpaduan Perkataan “perpaduan” ini asalnya dari perkataan “padu” iaitu “mampat”. kita terdiri daripada Melayu. Perpaduan dilihat dari tuntutan Islam adalah satu perkara yang baik iaitu “ma’rof” manakala perpecahan pula satu perkara yang keji atau tidak baik iaitu “mungkar”. Kadazan. Dalam al-Qur’an Allah mengingatkan umat Islam dengan Firman-Nya yang bermaksud: Dan hendaklah ada dari kalangan kamu satu puak yang menyeru kepada kebajikan (mengembangkan Islam) dan menyuruh berbuat segala perkara yang baik. Orang Asli.Menurut Kamus Dewan edisi ketiga (hlm 865). “kehancuran” dan “perpecahan”. Perihal bergabung menjadi satu atau persatuan. Murut. Serani.

yang bermaksud: Hendaklah kamu bertolong menolong. UIA dalam satu forum perpaduan kaum berkata “kita juga berpandu kepada ayat Al-Quran yang menyeru semua orang yang beriman. Timbalan Rektor. Pada tahun 1974. kebajikan dan ketaqwaan kepada Tuhan. Kamal Hasan. 1957. 4. sebuah Jawatankuasa Kabinet telah ditubuhkan untuk mengkaji semula dan memperbaiki pelaksanaannya dalam mencapai matlamat melahirkan satu masyarakat yang bersatupadu dan berdisplin serta memenuhi keperluan tenaga rakyat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 4 . 1961. berbaik-baik dan berkerjasama dalam perkara yang membawa kepada kebaikan. Dasar Pendidikan dibentuk atas kesedaran pemimpin dan rakyat Malaysia yang sensitif terhadap keperluan pembinaan negara. tolong menolong dalam perkara yang mengikut dosa dan permusuhan.” Jadi di situ kita dapat lihat penekanan agama Islam itu kepada kenyataan kepelbagaian kaum dan diseru umat Islam mencari kesempatan untuk bekerjasama dalam perkara-perkara yang membawa kebaikan bersama. Mohd. Dasar Pendidikan Kebangsan dalam isu perpaduan Dalam meninjau sejarah perkembangan pendidikan. Melalui Penyataan Razak 1956 dan dimaktubkan dalam Ordinan Pelajaran. Laporan Rahman Talib ini kemudian dimaktubkan dalam Akta Pelajaran. Dasar Pendidikan telah disemak semula dalam tahun 1960 yang menghasilkan Laporan Rahman Talib.(Surah Ali Imran : 104) Prof. Dan jangan kamu berkerjasama.

Jelas dilihat Dasar Pendidikan merupakan tunggak utama dalam pembentukan sistem pendidikan kebangsaan. Laporan Jawatankuasa ini telah diterbit dalam tahun 1979. Dasar Pelajaran Kebangsaan yang ada kini lebih menjurus kepada usaha kerajaan menyatupadukan semua kaum: Tujuan Dasar Pelajaran di dalam negeri ialah bermaksud hendak menyatupadukan budak-budak daripada semua bangsa di dalam negeri ini dengan menggunakan bahasa kebangsaan sebagai bahasa penghantar yang utama. Justeru. Tanpa dasar yang jelas. Ia mengandungi matlamat. Perenggan 12) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 5 . Dalam kertas kerja Datuk Dr. corak dan kaedah pendidikan secara kasar. (Penyata Razak. Ia amat penting dalam memberi panduan untuk melaksanakan sistem yang dirancangkan. Syed Othman Alhabshi yang berjudul ‘Dasar dan Pelaksanaan Sistem Pendidikan Kebangsaan’ telah mencatat dapatan seorang penyelidik terkemuka Howard D. Biasanya falsafah inilah menjadi teras pendidikan kita. ciri-ciri yang hendak dibentuk dalam diri individu yang hendak menerima pendidikan tadi serta skop yang merangkumi oleh proses pendidikan itu sendiri. walaupun perkara ini tiada dapat dilaksanakan dengan sera-merta melainkan hendaklah diperbuat dengan beransur-ansur. Mehlinger (1995) dalam bukunya School Reform in the Information Age mengenalpasti masalah ketiadaan falsafah dan dasar memberi dua bentuk kesukaran iaitu pendidikan guru dan pembaharuan pendidikan.yang terlatih bagi pembangunan negara. sudah tentu sistem dan pelaksanaannya juga tidak sistematik dan tidak mempunyai hala tuju yang tetap. Dasar bagi sesuatu sistem pendidikan haruslah berpaksikan kepada falsafah.

MacFee (1977) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 6 . belajar untuk menjadi insan berguna (learning to be). kesesuaian kurikulum pendidikan seni berasaskan konsep four pillars of learning umpamanya perlu diteruskan iaitu belajar untuk menguasai ilmu (learning to know). namun pengaruh teori ilmiah serta penyelidikan baru akan memaksa mereka berfikir semula bagi menserasi idea sendiri dengan fungsi seni dalam bentuk-bentuk pendidikan baru yang muncul. mudah lentur dan futuristik supaya dapat menentukan corak masyarakat dan profil bangsa seterusnya. 1993 dalam Abu Bakar Nordin dan Ikhsan Othman. belajar untuk harmoni dan bekerjasama (learning to live together). dinamik. walaupun terdapat golongan pendidik seni yang berpendapat seni lebih kepada ekspresi individu. Ini kerana usaha kurikulum bermula dengan ramalan (Ornstein and Hunkins. ‘pendidikan pelbagai budaya’. Dalam Dasar pendidikan kebangsaan semua pelajar berhak menikmati pendidikan yang kaya dari seni tanpa mengira latar belakang dan kebolehan. Kurikulum Pendidikan Seni dalam tujuan perpaduan Dalam usaha menyediakan generasi abad ke-21.5. Kurikulum seni visual juga dikenali sebagai ‘pendidikan kemanusian’. (dalam Abu Bakar Nordin Dan Ikhsan Othman. Menurut Chapman (1997). belajar untuk menguasai kemahiran (learning to do). 2003) Kurikulum Pendidikan Seni telah direncana dan selaras dengan keadaan semasa dan akan datang bagi mencapai matlamat pendidikan berdasarkan kehendak FPK. Smith (1982) mendapati bahawa telah pun muncul sekarang seperti apa yang dikatakan sebagai satu kecenderungan yang menuntut kepada pemikiran baru dari kalangan pendidik seni. 2003) Perancangan perlu bersifat strategik.

Hamid. Perpaduan negara wujud setelah generasi muda dididik dan dibimbing sempurna dari segi perkembangan JERIS. Melalui aktiviti-aktiviti seni. Menurut Abd. 2001) memikirkan seni sebagai penyalur kesinambungan kemanusian. seseorang pelajar bukan sahaja dididik dan dibimbing dalam kesempurnaan dari segi JERIS tetapi juga dilatih memperolehi keyakinan diri dalam berkomunikasi melalui seni. (1967) (dalam Abu Talib Putih. halatuju masyarakat. memahami warisan bangsa dan identiti bangsa. 2000) Pendidikan Seni sewajarnya menepati objektif pendidikan negara yang mementingkan pembangunan individu.menganggap seni dalam budaya sebagai topik pembelajaran. pembangunan dan intergrasi sosial menyalurkan budaya dan warisan negara. telah banyak menulis tentang Kurikulum Pendidikan Seni dalam buku yang berjudul Pendidikan Seni dan Muzik. Felman (1970) pula menegaskan budaya. Shukor Hashim (1998). Iberahim Hassan (2000). seterusnya dapat menyumbang ke arah pembangunan diri. Seni dapat menyediakan benih cabaran yang membawa perubahan seperti menuntut kita melihat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 7 . iaitu sekurang-kurangnya dapat mengurus kehidupan harian dengan sempurna dan menjadi penghayat seni. Seni berupaya menghubung satu generasi ke satu generasi yang lain. Seni diperlukan dalam tugas mempersiapkan ahli baru menghadapi hidup dalam usaha mencari erti tentang diri. Matlamat dan kepentingan Pendidikan Seni jelas digubah untuk melahirkan individu yang berbudaya. penglibatan. masyarakat dan negara. tetapi bersetuju bahawa pendidikan seni perlu pendidikan yang lebih liberal. Walaupun pendekatan mereka berbeza. Schiller. seni dan kehidupan tidak boleh dipisahkan. keluarga. (dalam Mohd Johari Ab.

menjulang keberanian. ia merupakan satu anugerah kepada masyarakat kerana ciri kesediaannya yang boleh mengkaitkan harapan kepada ingatan. sejarah telah mencatatkan bahawa dengan adanya kerjasama dan keberanian semua kaum negara yang aman dan merdeka dapat diperolehi dan dinikmati bersama. Seni sebagai disiplin. Pelajar dibimbing pelbagai cara. menyatakan pemikiran dan menyelesaikan masalah antara rakan sekelas atau kerja kursus yang diberi. memasyurkan keraian.sesuatu yang lama dari sudut pandangan atau perspektif yang baru. Dalam menuju ke arah masyarakat aman damai. ia perlu satu perubahan paradigma tentang budaya ke Malaysiaan. tragedi 13 Mei 1969 menyedari semua warga Malaysia betapa pentingnya sifat memahami antara satu sama lain. Seni adalah nadi dalam hayat perjalanan ke arah melengkapkan sifat kemanusiaan kita walaupun sekadar sebagai penghayat seni tetapi perkembangan minda dan rohaniah turut dibina dengan sempurna. Dengan adanya unsur kegembiraan dalam sanubari semua rakyat Malaysia. membuat persepsi. Seni merupakan sumber kegembiraan dan kecerian. Pendidikan seni berfaedah kepada pelajar kerana ia memufuk peribadi yang lengkap. imagianasi dan kemahiran dalam berekspresi dan berkomunikasi. atau juga membendung tragedi hidup manusia. Begitu juga dalam soal perpaduan masyarakat di negara kita. Seni membenarkan manusia berfikir dan berikhtiar dalam cara yang tersendiri. yang beransur membina berbagai bentuk literasi bagi menajamkan intuisi. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 8 . takulan. sifat benci dan syak wasangka dapat dielakan.

Berfungsi sebagai indeks untuk membezakan sesuatu identiti. hlm.31) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 9 . Belajar untuk menyesuai dan menghormati orang lain dari segi cara berfikir. d. dan potensi negara bagi menyemai semangat kekitaan… (Malaysia. MacFee. Seni berperanan untuk mengstabilkan sesuatu budaya dalam menghadapi arus perubahan. 1996. menyimpan dan menjana idea. (1993) (dalam Iberahim Hassan. Seni untuk memperkayaan kualiti sesuatu perayaan atau upacara ritual bagi sesuatu peristiwa.Seni membantu pelajar memahami pengalaman manusia. e. 6. Seni sebagai alat untuk perkembangan sesuatu budaya. kejayaan. b. dari yang lampau hingga masa kini. cara berkerja dan berekspresi yang berbeza. Seni sebagai alat komunikasi yang merakam. 2000) menyatakan bahawa objektif seni bersandar kepada fungsi seni dalam masyarakat yang perlu disemai kepada pelajar iaitu: a. Bagi mencapai hasrat tersebut perlulah dipupuk perasaan bangga terhadap warisan. Pendekatan kemanusiaan seperti yang dicadangkan oleh Micheal (1983) dan Feldman (1970) (dalam Iberahim Hassan. Nilai-nilai asas perpaduan yang dapat dipupuk melalui pendidikan … usaha membina satu semangat identiti bersama dan berkongsi tujuan di kalangan semua rakyat Malaysia sangatlah penting dalam pembangunan nusa bangsa dan membentuk bangsa Malaysia. 2001) membolehkan pelajar mengenali dirinya dan hubungan dengan masyarakat dan kehidupannya. c.

Mahathir Mohamad iaitu: “Bagi mengukuhkan bangsa Malaysia yang bersatu padu. Maka. menjalankan mempromosi program integrasi kebudayaan kebangsaan yang dan mengembangkan identiti keharmonian pelbagai kaum dan budaya Melayu sebagai asas budaya kebangsaan. Dasar-dasar tersebut termasuk Dasar Pendidikan. terdapat petikan yang diberi oleh Datuk Seri Dr. Pendekatan ini dikenali sebagai nilai merentasi kurikulum.6) 7. Perpaduan negara dan sebagainya adalah matlamat penting dalam dasar dan program berkenaan. 1991. penerapan nilai-nilai murni dilakukan dengan menyeluruh dalam semua mata pelajaran KBSM. Dasar Kebudayaan Kebangsaan. Kemudian dasar dan program ini boleh menyumbang ke arah hubungan sosial yang sihat di kalangann masyarakat majumuk. persamaan identiti sebagai rakyat Malaysia dan kebudayaan yang mengekalkan warisan bangsa. kita telah memperkenalkan pelbagai dasar dan program dalam tempoh tiga puluh tahun lalu selain Dasar Ekonomi Baru dan Dasar Pembangunan Nasional. Kebudayaan Kebangsaan telah dirangka pada tahun 1971 yang bertujuan kebangsaan. Abdul Shukur Abduulah mengatakan kepentingan seni visual dapat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 10 . Usaha-usaha kerajaan dalam menangani isu perpaduan Bagi mencapai hasrat membina bangsa Malaysia yang bersatu padu. Dasar Bahasa Kebangsaan.Berhubung dengan petikan di atas.” Kerajaan Malaysia mengenalpasti budaya dan kesenian sebagai elemen sama penting dengan perkembangan ekonomi. hlm. perkongsian nilai dan persepsi. Dato Seri Dr. Sebanyak 16 nilai disenaraikan dan secara khusus terkandung dalam mata pelajaran pendidikan Islam dan pendidikan Moral (Kementerian Pendidikan Malaysia.

Ianya dikenali sebagai “Wawasan 2020” Dalam sembilan cabaran wawasan. Tun Dr. Lain kata matlamat negara perlu dikongsi bersama oleh setiap orang. Melalui pendidikan seni visual. Bangsa Malaysia yang bersatupadu bermakna setiap rakyat perlu komited untuk menjayakan cita-cita negara. Strategi dan kaedah pengajaran Pendidikan seni Visual dalam usaha mencapai perpaduan. Musa Hitam dalam ucapan di Perasmian Himpunan Tetap Balai Seni Lukis Negara pada 29hb Januari 1985 pernah mengata: “Kesenian mencerminkan kematangan Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 11 . Setiap rakyat dengan rasa bangsa mengidentifikasikan diri mereka sebagai warga Malaysia. Mahathir Mohamad telah membentangkan satu kertas kerja yang bertajuk “Malaysia – Melangkah ke Hadapan” yang mengandungi satu pemikiran dan rangka kerja mengenai matlamat Malaysia menjadi sebuah negara maju pada tahun 2020. isu perpaduan dalam pembentukan bangsa Malaysia menduduki tempat pertama yang secara tidak langsung telah mengambarkan kepentingannya dalam usaha mencapai matlamat sebagai negara maju yang tercatat seperti berikut: Membangunkan bangsa Malaysia yang bersatupadu dengan matlamat yang sama bagi membentuk bangsa Malaysia yang setia dan taat kepada negara. sosial dan pendidikan di nagara. Selain daripada itu. semasa pelancaran Majlis Perdagangan Malaysia pada 28 Februari 1991.menyumbangkan pertumbuhan ekonomi. kita akan bergerak ke arah mencapai satu warisan bangsa yuang unggul.

Masyarakat yang sebegini adalah masyarakat yang kurang lengkap. I.perasaan dan pemikiran sesuatu bangsa atau masyarakat” keesahan kenyataan ini tidak dapat dipastikan tetapi apa yang boleh dipastinya ialah sesuatu bangsa atau masyarakat yang tidak mempunyai kesenian diibaratkan sebagai golongan orang-orang yang kurang sempurna hidupnya. Kes-kes pergaduhan antara pelajar berlainan bangsa yang disebabkan perselisihan faham dapat dielakkan dan dikurangkan. beliau telah meminta pelajar mengkaji sejarah Pasir Salak. geografi dan lain-lain dapat meningkatkan nilai kewarganegaraan. Pengabungjalinan mata pelajaran Pengabungjalinan mata pelajaran seperti Bahasa Malaysia. Pelajar menjalankan penyelidikan mengumpul. Ini merupakan salahsatu langkah penting dalam isu perpaduan kaum.” Jelaslah bahawa kedudukan fungsi dan peranan Pendidikan Seni Visual di sekolah dalam menangani Wawasan 2020 khasnya dalam cabaran pertama yang berkait dengan perpaduan haruslah dilihat dengan keperihatinan yang serius terutama oleh golongan intelektual pendidikan juga oleh masyarakat keseluruhannya. dengan satu bahasa yang dapat difahami oleh semua pelajar. Sebagai contoh guru seni ingin mengajar catan atau arca. kehidupan mereka tak ubah seperti lagu tanpa irama. secara tak langsung pelajar dapat berinteraksi dan berkomunikasi antara satu sama lain. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 12 . Melalui apresiasi seni segala dokumentasi dan mencatat sejarah detik perjuangan kemerdekaan akan mendidik pelajar perlu wujudnya nilai cintakan negara. Tambahan pula. Sejarah. mentafsir dan membuat hubungkait antara catatan dengan gambar lukisan atau fotografi sejarah.

Tujuan kurikulum beliau adalah meningkatkan kualiti individu dan mengenali individu yang lain. perabut ukiran. kritis. 7 dan 9) boleh dipupuk dengan meningkatkan rasa kebanggaan rakyat terhadap barangan Malaysia dan seterusnya mencapai perpaduan di kalangan rakyat majmuk. pendidik mesti memahami kandungan seni visual dengan sebenar-benarnya. produk juga diminta mencapai tahap persembahan yang memuaskan. termasuk dalam bidang sains dan teknologi (objektif ke-6). pengajian Linguistik Visual. (dalam Iberahim Hassan. jaya diri dan keusahawaan yang tinggi.II Pelaksanaan Kurikulum Pendidikan Seni dalam tujuan perpaduan Bagi menghadapi cabaran yang datang secara bertalu-talu. Pengajian Media dan Pengajian Kritikan Seni. Dalam usaha menuju perpaduan. Nilai patriotik (objektif 1. mempunyai semangat jati diri (objektif Ke-10). Pelajar perlu disedari kepentingan dalam memahami serta wujud perasaan hormat budaya orang lain. inovasi . generasi yang hidup dalam abad ke-21 perlu memperoleh nilai-nilai murni dan luhur yang bersifat sarwajagat. mempunyai ketrampilan yang tinggi. Barangan kraf seperti barangan anyaman. Dalam kurikulum pendidikan seni visual selain mementingkan proses penghasilan atau proses artistik. Budaya Malaysia yang dibentuk merupakan identiti yang dapat mengeratkan lagi hubungan kesemua kaum melalui transformasi soaial melalui aktiviti pendidikan seni. kaya dengan maklumat. Feldman (1972) mencadangkan pendekatan humanistik dalam pencapaian pengajian kognitif. Semangat patriotik dan nasionalisme penting bagi membolehkan Malaysia lebih bersifat kompetitif di peringkat antarabangsa. dan mempunyai kekuatan minda yang kreatif. analitis dan futuristik (objektif ke-3). barang hiasan gangsa melambangkan identiti budaya di Malaysia. 2000) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 13 . tembikar.

:122-124 telah menyarankan bahawa aktiviti kumpulan merupakan satu cara untuk mengeratkan lagi hubungan antara pelajar yang berbilang kaum. slogan-slogan seperti. III. guru hendaklah memastikan pelajar yang mengambil bahagian terdiri daripada pelbagai kaum. sesi perbincangan diadakan agar semua pelajar benar-benar faham matlamat. “Bagai aur dengan tebing. “Bersatu padu kita teguh.Dalam melaksanakan kandungan kurikulum. Pelajar dapat bertukar-tukar fikiran. tujuan. negara gemilang” dan lain-lain telah digunakan sebagai tajuk. Aktiviti pertandingan melukis poster dapat memupuk semangat perpaduan dan menyedari kepentingan perpaduan di peringkat awal sebelum pelajar menunjukkan kemahiran melukis masingmasing. pendidik merancang aktiviti seperti pertandingan melukis poster selain bertujuan mencungkil potensi pelajar. bercerai berai kita runtuh. objektif dan kehendak tema yang berkaitan dengan perpaduan. Michael Day dalam buku mereka yang berjudul Children and Their Art methods for the Elementacy School dalam issues Multi-Cultural. pandangan dan pengalaman serta bercerita tentang budaya sendiri. saling penuh memenuhi”. Sebelum menentukan tema pertandingan. Aktiviti kumpulan Al Huswitz. “Tak kenal maka tak cinta”. Pelajar diminta memberi pandangan bagaimana hendak mengambarkan perasaan cinta kepada negara melalui seni visual. Rakyat bersatu padu. hlm. Menurut Ee Ah Meng (1988) dalam bukunya yang berjudul Pendidikan Di Malaysia Untuk Guru Pelatih mengatakan amalan seperti ini akan menjauhkan perasaan benci dan iri hati Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 14 .” . Apabila menjalankan aktiviti-aktiviti seni dalam kumpulan. “Perpaduan pemangkin kemajuan negara”.

” 4. B. membahagikan tanggungjawab dalam melaksanakan segala aktiviti seni yang diminta. Kaedah pembelajaran secara koperatif penting dalam pembentukan perpaduan kaum dapat dibuktikan melalui pendapat yang dikemukakan oleh William Ragan and C. Stendler dalam penulisan mereka yang bertajuk The Social Dimension telah mengatakan strategi pengajaran melalui koperatif dapat mengalakkan pelajar menetapkan perancangan bersama. ia dapat mengeratkan lagi persahabatan antara pelajar yang berbilang kaum. Semasa menyiapkan sesuatu projek seni. Kata Mumama: “Jiran dan rakan-rakan bersepakat ke arah kemasyarakatan akan membawa kebajikan dan keberkatan. bertanggungjawab. Pembelajaran Koperatif Pembelajaran koperatif adalah satu kaedah pembelajaran yang digunakan oleh guru bagi membantu meningkatkan hubungan dan kemahiran sosial pelajar di samping mencapai objektif pembelajaran yang ditetapkan. interaksi bersemuka yang sihat dan penglibatan yanga saksama. menetukan matlamat. Secara tidak langsung.dikalangan pelajar berbilang kaum. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 15 . semangat kekitaan dan persefahaman dapat dipupuk dalam situasi yang mesra. Pelajar akan bekerjasama dalam satu kumpulan kecil. membantu satu sama lain untuk memenuhi kehendak tugasan individu atau kumpulan sebagai yang diminta oleh guru melalui perhubungan yang saling bergantung secara positif.

Pelajar juga mempelajari menerima pendapat dan kritikan dari bangsa yang berlainan. selain melatih dalam penggunaan bahasa tampak. Ia memudahkan pelajar berbincang dan menjalankan aktiviti kumpulan. segala bimbingan dan bantuan yang diberi kepada pelajar hendaklah menunjukkan keadilan dan kesaksamaan. Dalam sesi kritikan seni. Maka. objektif pengajaran perlu sejajar dengan kehendak FPK yang bermatlamat mewujudkan sebuah negara yang maju dengan cara yang tersendiri. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 16 . Pengurusan bilik darjah Penyusunan meja kerusi dalam bilik atau studio seni seharusnya dalam bentuk kumpulan. Sesi ini membolehkan pelajar bertukar-tukar pendapat dan memberi pandangan yang membina. Suasana bilik darjah yang ceria mencerminkan sikap tanggungjawab dan kerjasama antara pelajar yang menuju ke arah perpaduan. sifat rasional dan mempunyai hati terbuka turut menyumbang dalam usaha memupuk semangat perpaduan di kalangan pelajar. Pengurusan bilik seni merupakan satu aspek penting dalam memberi daya tarikan dan menjadi sumber ilham kepada pelajar. Tindakan diskriminasi perlu dielakkan agar pelajar merasa seronok dan selesa belajar.V. Semasa Pengajaran dan pembelajaran Dalam tugas melaksanakan isi kandungan yang telah dirancang. Penyusunan meja kerusi yang berasingan seolah-olah mengasingkan dan mengelakkan setiap individu berinteraksi antara satu sama lain. selain daripada memberi ilmu pengetahuan. sebagai seorang pendidik yang profesiohal. VI.

Walaupun budaya orang Melayu lebih diutamakan dalam kurikulum pendidikan seni tetapi guru seni perlu memperkenalkan budaya bangsa lain kepada pelajar agar mereka memahami dan menghormati serta boleh berkomunikasi dengan orang lain. tetapi apa yang penting ialah peranan guru sebagai pembudaya. Perkembangan dunia kian semakin pesat. Bidang pendidikan perlu sentiasa membuat “enviromental scanning” bagi mengenalpasti keperluan-keperluan negara semasa. Sebagai contoh komplas sekolah wawasan pertama di USJ15 Subang Jaya merupakan sekolah wawasan pertama bagi mengeratkan lagi perpaduan kaum di negara Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 17 . Seni bersifat sejagat. ilmu kandungan kurikulum harus dikuasai dan dilaksanakan.VII. Madya Iberahim Hassan (2003) dalam buku mereka yang berjudul Pendidikan Seni Daripada Sudut Sosial mengatakan wujudnya pelbagai kontroversi dalam memperkenalkan ‘multikulturisme’. Kesimpulan Dalam menangani masalah perpaduan antara kaum. Sejarah seni Bidang Sejarah Seni yang ada dalam kandungan kurikulum pendidikan seni juga memainkan peranan yang penting dalam membentuk sikap perpaduan. Menurut Md. Sebagai seorang pendidik. Tidak dapat dinafikan bahawa pendidik merupakan agen yang penting sekali dalam usaha merancang pengajaran dan pembelajaran yang menjurus ke arah perpaduan. jelaslah Kurikulum Pendidikan Seni yang ada sekarang dapat memberi sumbangan yang mengalakkan berdasarkan ciri-ciri pendidikan seni yang telah dinyatakan di atas. Nasir Iberahim dan Prof.

wawasan 2020 akan menghadapi risiko yang berat dan mungkin gagal. tetapi tidak membenci kepada bangsa-bangsa yang lain.kita. dan persetujuan semua pihak terhadap konsep. “Satu Negara Satu Bangsa (Malaysia)” bukan sesuatu impian yang mustahir. Jadi. Perluasan pelaksanaan konsep sekolah wawasan ke seluruh negara pada abad ke-21 akan dapat memastikan perpaduan kaum yang terdapat di negara terjamin. Namun dengan adanya kefahaman. memupuk perpaduan adalah satu usaha yang begitu komplaks yang boleh membangkitkan perasaan dan emosi. tanamkan pada jiwa anak-anak muda kita dan tiupkan semangat perpaduan nasional.” Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 18 . Sesungguhpun. kita harus ingat bahawa perpaduan nasional harus diutamakan. Tanpa perpaduan nasional. rasional dan langkah-langkah tindakan yang dimajukan. penjelasan. Dato’ Onn Jaafar pernah berkata: “Saya ini pro Islam dan pro Melayu.

Perak: Quantum Books. Curriculum. Ensiklopedia Dunia Melayu. Kumpulan Esei Pilihan: Pendidikan Seni dan Muzik. Kuala Lumpur: Piramid Perdanan Sdn. State University of New York: Press Albary. Children and their art: Methods for Elementary School. Wawasan Pembangunan: Isu dan Cabaran. Tanjong Malim. Perpaduan Kearah Pengukuhan Kepimpinan Ummah. Tanjong Malim. [On-line] file:///A/db08fokf. Falsafah Pendidikan Dan Kurikulum. Freedman & Feenam d. [On-line] file:///A/perpaduan. (1998). Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Dasar Kebudayaan Kebangsaan: Satu Persoalan. Michael Day. Abd Rahim Abd Rashid. UPSI. (1998).html Awang Had Salleh.html Iberahim Hassan. Haji Mohd. Culture and Art Education Comparative Perspectives. (2000).Biliografi --------. Bhd. (1991). Soal Pemikiran Dalam Pendidikan Seni: Asas Pertimbangan Untuk Praktis Pengajaran Di Sekolah-sekolah dalam Seminar Pedagogi Pendidikan Seni Visual. Pendidikan Ke Arah Perpaduan: Sebuah Perspektif Sejarah. Selangor: Fajar Bakti. Pendidikan Di Malaysia Untuk Guru Pelatih. Selangor: Fajar Bakti. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (1980). Pendidikan Seni Di Malaysia: Antara Harapan Dan Kenyataan dalam Seminar Pedagogi Pendidikan Seni Visual. --------. Shahir B. (2001). Kamus Dewan Edisi Ketiga. Abd Rahim Abd Rashid. 4. Alias Aliana. Ee Ah Meng. (2003). Abu Talib Putih (2001). Perak: Fakulti Sains Sosial dan Kesenian UPSI. Nilai-nilai Murni Dalam Pendidikan: Menghadapi Perubahan dan Cabaran Alaf Baru. United States of America. Abu Bakar Nordin Dan Ikhsan Othman. Haji Abdu. (2000). Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Al Hurwitz. (2001). (1995). Hernandez. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 19 . UPSI.

(1999). Selangor: Pelanduk Publications. Dasar dan Pelaksanaan Sistem Pendidikan Kebangsaan. (1990). (1999). Rod Taylor. Educating For Art: Critical Response and Development. (2001). Kassim Ahmad. Manshur B. Seni Dan Pendidikan Insan Madani. Musa Hitam. (1996). Selangor: Fajar Bakti. Kuala lumpur: Percetakan Negara. Prof. Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Pendidikan Suatu Pemikiran Semula. Esei-esei Politik. (1986).Jakob Sumardjo. Omar Mohd. (1993). Mohd. Sumbangan Kami Terhadap Wawasan 2020. Filsafat Seni. Pahang: PTS Publications & Distributors Sdn. Nasir Iberahim. Syed Othman Alhabshi. Jasiman Bin Ahmad & Nora Binti Samat. 1996 – 2000. Shahril @ Charil Marzuki. UK Limited England: Longman Group. Pusat Perkembangan Kurikulum. Madya Iberahim Hassan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. Kiyai Masyhadi. Md. Malaysia. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. Siti Fatimah Abdul Rahman. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 20 . Bandung: ITB. (2000). (1986). Hashim. Kuala Lumpur: Universiti Malaya. (2000). Habib Mat Som. Kuala lumpur: Percetakan Negara. Bhd. Falsafah Pendidikan Negara. Selangor: Perniagaan Al Wathaniyah. (1991). Kuala Lumpur: Goodmark Enterprise. (2003). Rangka Rancangan Jangka Panjang Kedua 1991 – 2000. [On-line] Tajul Ariffin Noordin. Rancangan Malaysia Ketujuh. (1998). Pengisian Misi Pendidikan. Malaysia. Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia. Wawasan Pemangkin Negara Maju. Pendidikan Seni Untuk Maktab & Universiti. Wan Abdul Kader & Yap Beng Liang. Nasionalisme Krisis dan Kematangan. penyunting (1993). (1990). (1997). Isu Pendidikan Di Malaysia: Sorotan dan Cabaran. Ke Arah Negara Maju Berdasarkan Sistem Nilai.