ISU PENDIDIKAN SENI Ulasan dan kupasan hubungan antara Dasar Pendidikan Kebangsaan, matlamat pendidikan seni sejagat

dengan Kurikulum Pendidikan Seni di Malaysia – Isu Perpaduan.

1.

Pengenalan Sejak selepas Perang Dunia Kedua dan yang lebih mendesak semasa kita

mencapai kemerdekaan ialah: Bagaimanakah sebaik-baik cara untuk melahirkan satu masyarakat Malaysia yang bersatu padu, yakni satu masyarakat majmuk Malaysia yang mempunyai keazaman, kesanggupan dan kesediaan untuk hidup bersama dengan rukun dan damai serta mempunyai kesedaran, keperibadian dan nilai-nilai sebagai rakyat Malaysia. Satu cara yang paling penting bagi mewujudkan perpaduan di dalam sesebuah negara ialah menerusi pelajaran. Menurut Ho Seng Ong (1998) dalam bukunya yang berjudul Education for unity in Malaya telah mencatat: “It is accepted that educations is not the only means available in the taks of achieving national unity and solidarity in the plural community of Malaya, but it remains the most important single factor for integration in the racial, religious and cultural complexof Malaya.” Sistem pelajaran yang ada pada kita sekarang ialah satu usaha yang disedari dan bersungguh-sungguh untuk memberi jawapan atau penyelesaian kepada masalah perpaduan ini dengan kaedah-kaedah yang praktikal, wajar dan dapat diterima oleh sebahagian besar rakyat.

Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR

1

Dari segi individu, perpaduan mempunyai ciri-ciri yang meliputi perasaan, emosi, sentimen sikap dan nilai. Dalam persekolahan, apa yang diusahakan ialah supaya muridmurid dibimbing dan dididik untuk memupuk sifat-sifat yang sihat dan membina yang boleh membawa ke arah perpaduan negara.

2.

Definisi masyarakat majmuk Salah satu daripada naluri semulajadi manusia ialah ingin hidup berkelompok dan

bermasyarakat. Ibrahim Ahmad Bajunid (2000) dalam kertas kerjanya yang bertajuk Perubahan dan Perkembangan Kurikulum ke Arah Pembinaan Negara telah mencatat bahawa J.S. Furnivall mentakrifkan masyarakat majmuk sebagai masyarakat di mana: Mereka bergaul tetapi tidak bersatu. Setiap kumpulan berpegang kepada agamanya, budayanya, bahasanya idea-idea dan cara-cara hidupnya. Sebagai individu mereka bertemu, tetapi hanya di pasar, membeli dan menjual. Inilah masyarakat majmuk, di mana seksi-seksi yang berlainan dalam masyarakat hidup sebelah menyebelah, tetapi berasingan………(terjemahan) Dalam Ensiklopedia Dunia Melayu (hlm 145-146) telah mencatat beberapa pandangan penyelidik terhadap masyarakat majmuk antaranya: M.G. Smith menganggap masyarakat majmuk sebagai masyarakat yang mempunyai pelbagai budaya, perpecahan sosial dan perselisihan. Van den Bergue juga menyenaraikan beberapa ciri masyarakat majmuk seperti ketiadaan konsensus nilai, kepelbagaian kebudayaan, wujudnya konflik di antara kelompok yang berlainan…..

Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR

2

Secara langsung dan tidak langsung. Masyarakat majmuk ini bersatu di atas ikatan kerakyatan di bawah pemerintah demokrasi beraja berperlembagaan dengan satu hidup yang telah dipersetujui bersama. serta melarang daripada segala perkara yang salah (buruk dan keji) dan mereka yang bersifat demikian adalah orang-orang yang berjaya. Orang Asli. Serani. Malaysia merupakan masyarakat majmuk yang terdiri daripada pelbagai suku bangsa dan agama. Melanau dan Iban dengan pelbagai bahasa dan dialeknya. matlamat yang terpenting adalah mencapai perpaduan di kalangan kelompok-kelompok yang berlainan. perkataan ‘masyarakat majmuk’ memberi maksud: masyarakat yang terdiri daripada beberapa bangsa. “kehancuran” dan “perpecahan”. 3. Cina. kita terdiri daripada Melayu.Menurut Kamus Dewan edisi ketiga (hlm 865). “pejal” dan “padat”. Kata lawan bagi “perpaduan” ialah “permusuhan”. Dalam al-Qur’an Allah mengingatkan umat Islam dengan Firman-Nya yang bermaksud: Dan hendaklah ada dari kalangan kamu satu puak yang menyeru kepada kebajikan (mengembangkan Islam) dan menyuruh berbuat segala perkara yang baik. Kadayan. India. Perpaduan dilihat dari tuntutan Islam adalah satu perkara yang baik iaitu “ma’rof” manakala perpecahan pula satu perkara yang keji atau tidak baik iaitu “mungkar”. “Perpaduan” ialah “penggabungan”. sistem pendidikan diberi tugas untuk pembinaan negara. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 3 . Perihal bergabung menjadi satu atau persatuan. Kadazan. Murut. Bajau. Dari suku bangsa. Menjelang kemerdekaan. Definisi perpaduan Perkataan “perpaduan” ini asalnya dari perkataan “padu” iaitu “mampat”.

sebuah Jawatankuasa Kabinet telah ditubuhkan untuk mengkaji semula dan memperbaiki pelaksanaannya dalam mencapai matlamat melahirkan satu masyarakat yang bersatupadu dan berdisplin serta memenuhi keperluan tenaga rakyat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 4 . Dasar Pendidikan Kebangsan dalam isu perpaduan Dalam meninjau sejarah perkembangan pendidikan. Dasar Pendidikan dibentuk atas kesedaran pemimpin dan rakyat Malaysia yang sensitif terhadap keperluan pembinaan negara. Mohd. 4. 1961. Pada tahun 1974. Dan jangan kamu berkerjasama. Laporan Rahman Talib ini kemudian dimaktubkan dalam Akta Pelajaran. 1957.(Surah Ali Imran : 104) Prof. Dasar Pendidikan telah disemak semula dalam tahun 1960 yang menghasilkan Laporan Rahman Talib. yang bermaksud: Hendaklah kamu bertolong menolong. Timbalan Rektor.” Jadi di situ kita dapat lihat penekanan agama Islam itu kepada kenyataan kepelbagaian kaum dan diseru umat Islam mencari kesempatan untuk bekerjasama dalam perkara-perkara yang membawa kebaikan bersama. kebajikan dan ketaqwaan kepada Tuhan. Kamal Hasan. UIA dalam satu forum perpaduan kaum berkata “kita juga berpandu kepada ayat Al-Quran yang menyeru semua orang yang beriman. berbaik-baik dan berkerjasama dalam perkara yang membawa kepada kebaikan. tolong menolong dalam perkara yang mengikut dosa dan permusuhan. Melalui Penyataan Razak 1956 dan dimaktubkan dalam Ordinan Pelajaran.

Jelas dilihat Dasar Pendidikan merupakan tunggak utama dalam pembentukan sistem pendidikan kebangsaan. Syed Othman Alhabshi yang berjudul ‘Dasar dan Pelaksanaan Sistem Pendidikan Kebangsaan’ telah mencatat dapatan seorang penyelidik terkemuka Howard D. Justeru. Dasar bagi sesuatu sistem pendidikan haruslah berpaksikan kepada falsafah.yang terlatih bagi pembangunan negara. Dalam kertas kerja Datuk Dr. (Penyata Razak. Tanpa dasar yang jelas. Laporan Jawatankuasa ini telah diterbit dalam tahun 1979. sudah tentu sistem dan pelaksanaannya juga tidak sistematik dan tidak mempunyai hala tuju yang tetap. Ia mengandungi matlamat. Ia amat penting dalam memberi panduan untuk melaksanakan sistem yang dirancangkan. Perenggan 12) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 5 . Mehlinger (1995) dalam bukunya School Reform in the Information Age mengenalpasti masalah ketiadaan falsafah dan dasar memberi dua bentuk kesukaran iaitu pendidikan guru dan pembaharuan pendidikan. corak dan kaedah pendidikan secara kasar. Dasar Pelajaran Kebangsaan yang ada kini lebih menjurus kepada usaha kerajaan menyatupadukan semua kaum: Tujuan Dasar Pelajaran di dalam negeri ialah bermaksud hendak menyatupadukan budak-budak daripada semua bangsa di dalam negeri ini dengan menggunakan bahasa kebangsaan sebagai bahasa penghantar yang utama. ciri-ciri yang hendak dibentuk dalam diri individu yang hendak menerima pendidikan tadi serta skop yang merangkumi oleh proses pendidikan itu sendiri. walaupun perkara ini tiada dapat dilaksanakan dengan sera-merta melainkan hendaklah diperbuat dengan beransur-ansur. Biasanya falsafah inilah menjadi teras pendidikan kita.

dinamik. Kurikulum seni visual juga dikenali sebagai ‘pendidikan kemanusian’. belajar untuk menjadi insan berguna (learning to be). 2003) Perancangan perlu bersifat strategik. 1993 dalam Abu Bakar Nordin dan Ikhsan Othman. Kurikulum Pendidikan Seni dalam tujuan perpaduan Dalam usaha menyediakan generasi abad ke-21. ‘pendidikan pelbagai budaya’.5. Ini kerana usaha kurikulum bermula dengan ramalan (Ornstein and Hunkins. mudah lentur dan futuristik supaya dapat menentukan corak masyarakat dan profil bangsa seterusnya. Dalam Dasar pendidikan kebangsaan semua pelajar berhak menikmati pendidikan yang kaya dari seni tanpa mengira latar belakang dan kebolehan. namun pengaruh teori ilmiah serta penyelidikan baru akan memaksa mereka berfikir semula bagi menserasi idea sendiri dengan fungsi seni dalam bentuk-bentuk pendidikan baru yang muncul. Smith (1982) mendapati bahawa telah pun muncul sekarang seperti apa yang dikatakan sebagai satu kecenderungan yang menuntut kepada pemikiran baru dari kalangan pendidik seni. walaupun terdapat golongan pendidik seni yang berpendapat seni lebih kepada ekspresi individu. Menurut Chapman (1997). 2003) Kurikulum Pendidikan Seni telah direncana dan selaras dengan keadaan semasa dan akan datang bagi mencapai matlamat pendidikan berdasarkan kehendak FPK. kesesuaian kurikulum pendidikan seni berasaskan konsep four pillars of learning umpamanya perlu diteruskan iaitu belajar untuk menguasai ilmu (learning to know). MacFee (1977) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 6 . belajar untuk menguasai kemahiran (learning to do). (dalam Abu Bakar Nordin Dan Ikhsan Othman. belajar untuk harmoni dan bekerjasama (learning to live together).

seni dan kehidupan tidak boleh dipisahkan. keluarga. Perpaduan negara wujud setelah generasi muda dididik dan dibimbing sempurna dari segi perkembangan JERIS. Seni berupaya menghubung satu generasi ke satu generasi yang lain. (1967) (dalam Abu Talib Putih. Seni dapat menyediakan benih cabaran yang membawa perubahan seperti menuntut kita melihat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 7 . telah banyak menulis tentang Kurikulum Pendidikan Seni dalam buku yang berjudul Pendidikan Seni dan Muzik. penglibatan.menganggap seni dalam budaya sebagai topik pembelajaran. Schiller. Iberahim Hassan (2000). memahami warisan bangsa dan identiti bangsa. (dalam Mohd Johari Ab. Melalui aktiviti-aktiviti seni. Hamid. Seni diperlukan dalam tugas mempersiapkan ahli baru menghadapi hidup dalam usaha mencari erti tentang diri. seseorang pelajar bukan sahaja dididik dan dibimbing dalam kesempurnaan dari segi JERIS tetapi juga dilatih memperolehi keyakinan diri dalam berkomunikasi melalui seni. masyarakat dan negara. Menurut Abd. 2001) memikirkan seni sebagai penyalur kesinambungan kemanusian. Shukor Hashim (1998). Felman (1970) pula menegaskan budaya. Matlamat dan kepentingan Pendidikan Seni jelas digubah untuk melahirkan individu yang berbudaya. Walaupun pendekatan mereka berbeza. pembangunan dan intergrasi sosial menyalurkan budaya dan warisan negara. 2000) Pendidikan Seni sewajarnya menepati objektif pendidikan negara yang mementingkan pembangunan individu. seterusnya dapat menyumbang ke arah pembangunan diri. iaitu sekurang-kurangnya dapat mengurus kehidupan harian dengan sempurna dan menjadi penghayat seni. tetapi bersetuju bahawa pendidikan seni perlu pendidikan yang lebih liberal. halatuju masyarakat.

memasyurkan keraian. takulan. Seni membenarkan manusia berfikir dan berikhtiar dalam cara yang tersendiri. ia merupakan satu anugerah kepada masyarakat kerana ciri kesediaannya yang boleh mengkaitkan harapan kepada ingatan. menjulang keberanian. imagianasi dan kemahiran dalam berekspresi dan berkomunikasi. sifat benci dan syak wasangka dapat dielakan. ia perlu satu perubahan paradigma tentang budaya ke Malaysiaan. Dalam menuju ke arah masyarakat aman damai. sejarah telah mencatatkan bahawa dengan adanya kerjasama dan keberanian semua kaum negara yang aman dan merdeka dapat diperolehi dan dinikmati bersama. membuat persepsi.sesuatu yang lama dari sudut pandangan atau perspektif yang baru. yang beransur membina berbagai bentuk literasi bagi menajamkan intuisi. Seni sebagai disiplin. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 8 . Pelajar dibimbing pelbagai cara. Dengan adanya unsur kegembiraan dalam sanubari semua rakyat Malaysia. atau juga membendung tragedi hidup manusia. Seni adalah nadi dalam hayat perjalanan ke arah melengkapkan sifat kemanusiaan kita walaupun sekadar sebagai penghayat seni tetapi perkembangan minda dan rohaniah turut dibina dengan sempurna. menyatakan pemikiran dan menyelesaikan masalah antara rakan sekelas atau kerja kursus yang diberi. Begitu juga dalam soal perpaduan masyarakat di negara kita. Pendidikan seni berfaedah kepada pelajar kerana ia memufuk peribadi yang lengkap. tragedi 13 Mei 1969 menyedari semua warga Malaysia betapa pentingnya sifat memahami antara satu sama lain. Seni merupakan sumber kegembiraan dan kecerian.

Pendekatan kemanusiaan seperti yang dicadangkan oleh Micheal (1983) dan Feldman (1970) (dalam Iberahim Hassan. Seni sebagai alat komunikasi yang merakam. 2000) menyatakan bahawa objektif seni bersandar kepada fungsi seni dalam masyarakat yang perlu disemai kepada pelajar iaitu: a. 1996. Seni sebagai alat untuk perkembangan sesuatu budaya. MacFee. c. Belajar untuk menyesuai dan menghormati orang lain dari segi cara berfikir. e. 2001) membolehkan pelajar mengenali dirinya dan hubungan dengan masyarakat dan kehidupannya. d. Seni berperanan untuk mengstabilkan sesuatu budaya dalam menghadapi arus perubahan.31) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 9 . Bagi mencapai hasrat tersebut perlulah dipupuk perasaan bangga terhadap warisan.Seni membantu pelajar memahami pengalaman manusia. Seni untuk memperkayaan kualiti sesuatu perayaan atau upacara ritual bagi sesuatu peristiwa. cara berkerja dan berekspresi yang berbeza. 6. b. menyimpan dan menjana idea. Berfungsi sebagai indeks untuk membezakan sesuatu identiti. Nilai-nilai asas perpaduan yang dapat dipupuk melalui pendidikan … usaha membina satu semangat identiti bersama dan berkongsi tujuan di kalangan semua rakyat Malaysia sangatlah penting dalam pembangunan nusa bangsa dan membentuk bangsa Malaysia. dan potensi negara bagi menyemai semangat kekitaan… (Malaysia. hlm. kejayaan. dari yang lampau hingga masa kini. (1993) (dalam Iberahim Hassan.

terdapat petikan yang diberi oleh Datuk Seri Dr. hlm. Kemudian dasar dan program ini boleh menyumbang ke arah hubungan sosial yang sihat di kalangann masyarakat majumuk. perkongsian nilai dan persepsi. kita telah memperkenalkan pelbagai dasar dan program dalam tempoh tiga puluh tahun lalu selain Dasar Ekonomi Baru dan Dasar Pembangunan Nasional. Dasar-dasar tersebut termasuk Dasar Pendidikan. Dasar Bahasa Kebangsaan. Perpaduan negara dan sebagainya adalah matlamat penting dalam dasar dan program berkenaan.6) 7. persamaan identiti sebagai rakyat Malaysia dan kebudayaan yang mengekalkan warisan bangsa. Mahathir Mohamad iaitu: “Bagi mengukuhkan bangsa Malaysia yang bersatu padu. menjalankan mempromosi program integrasi kebudayaan kebangsaan yang dan mengembangkan identiti keharmonian pelbagai kaum dan budaya Melayu sebagai asas budaya kebangsaan. Abdul Shukur Abduulah mengatakan kepentingan seni visual dapat Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 10 . Usaha-usaha kerajaan dalam menangani isu perpaduan Bagi mencapai hasrat membina bangsa Malaysia yang bersatu padu. penerapan nilai-nilai murni dilakukan dengan menyeluruh dalam semua mata pelajaran KBSM. Sebanyak 16 nilai disenaraikan dan secara khusus terkandung dalam mata pelajaran pendidikan Islam dan pendidikan Moral (Kementerian Pendidikan Malaysia. Maka. 1991.Berhubung dengan petikan di atas.” Kerajaan Malaysia mengenalpasti budaya dan kesenian sebagai elemen sama penting dengan perkembangan ekonomi. Dasar Kebudayaan Kebangsaan. Pendekatan ini dikenali sebagai nilai merentasi kurikulum. Dato Seri Dr. Kebudayaan Kebangsaan telah dirangka pada tahun 1971 yang bertujuan kebangsaan.

Mahathir Mohamad telah membentangkan satu kertas kerja yang bertajuk “Malaysia – Melangkah ke Hadapan” yang mengandungi satu pemikiran dan rangka kerja mengenai matlamat Malaysia menjadi sebuah negara maju pada tahun 2020. Musa Hitam dalam ucapan di Perasmian Himpunan Tetap Balai Seni Lukis Negara pada 29hb Januari 1985 pernah mengata: “Kesenian mencerminkan kematangan Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 11 . Strategi dan kaedah pengajaran Pendidikan seni Visual dalam usaha mencapai perpaduan. Melalui pendidikan seni visual. Ianya dikenali sebagai “Wawasan 2020” Dalam sembilan cabaran wawasan. Setiap rakyat dengan rasa bangsa mengidentifikasikan diri mereka sebagai warga Malaysia. kita akan bergerak ke arah mencapai satu warisan bangsa yuang unggul. Bangsa Malaysia yang bersatupadu bermakna setiap rakyat perlu komited untuk menjayakan cita-cita negara. Tun Dr. sosial dan pendidikan di nagara. Lain kata matlamat negara perlu dikongsi bersama oleh setiap orang.menyumbangkan pertumbuhan ekonomi. isu perpaduan dalam pembentukan bangsa Malaysia menduduki tempat pertama yang secara tidak langsung telah mengambarkan kepentingannya dalam usaha mencapai matlamat sebagai negara maju yang tercatat seperti berikut: Membangunkan bangsa Malaysia yang bersatupadu dengan matlamat yang sama bagi membentuk bangsa Malaysia yang setia dan taat kepada negara. semasa pelancaran Majlis Perdagangan Malaysia pada 28 Februari 1991. Selain daripada itu.

Tambahan pula. Sejarah. Kes-kes pergaduhan antara pelajar berlainan bangsa yang disebabkan perselisihan faham dapat dielakkan dan dikurangkan. Masyarakat yang sebegini adalah masyarakat yang kurang lengkap.” Jelaslah bahawa kedudukan fungsi dan peranan Pendidikan Seni Visual di sekolah dalam menangani Wawasan 2020 khasnya dalam cabaran pertama yang berkait dengan perpaduan haruslah dilihat dengan keperihatinan yang serius terutama oleh golongan intelektual pendidikan juga oleh masyarakat keseluruhannya. Melalui apresiasi seni segala dokumentasi dan mencatat sejarah detik perjuangan kemerdekaan akan mendidik pelajar perlu wujudnya nilai cintakan negara. secara tak langsung pelajar dapat berinteraksi dan berkomunikasi antara satu sama lain. Ini merupakan salahsatu langkah penting dalam isu perpaduan kaum. Sebagai contoh guru seni ingin mengajar catan atau arca. kehidupan mereka tak ubah seperti lagu tanpa irama. dengan satu bahasa yang dapat difahami oleh semua pelajar. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 12 . Pengabungjalinan mata pelajaran Pengabungjalinan mata pelajaran seperti Bahasa Malaysia. beliau telah meminta pelajar mengkaji sejarah Pasir Salak. Pelajar menjalankan penyelidikan mengumpul. I. mentafsir dan membuat hubungkait antara catatan dengan gambar lukisan atau fotografi sejarah. geografi dan lain-lain dapat meningkatkan nilai kewarganegaraan.perasaan dan pemikiran sesuatu bangsa atau masyarakat” keesahan kenyataan ini tidak dapat dipastikan tetapi apa yang boleh dipastinya ialah sesuatu bangsa atau masyarakat yang tidak mempunyai kesenian diibaratkan sebagai golongan orang-orang yang kurang sempurna hidupnya.

pendidik mesti memahami kandungan seni visual dengan sebenar-benarnya. 7 dan 9) boleh dipupuk dengan meningkatkan rasa kebanggaan rakyat terhadap barangan Malaysia dan seterusnya mencapai perpaduan di kalangan rakyat majmuk. Nilai patriotik (objektif 1. dan mempunyai kekuatan minda yang kreatif. kritis. Barangan kraf seperti barangan anyaman. (dalam Iberahim Hassan. kaya dengan maklumat. barang hiasan gangsa melambangkan identiti budaya di Malaysia. jaya diri dan keusahawaan yang tinggi. Pelajar perlu disedari kepentingan dalam memahami serta wujud perasaan hormat budaya orang lain. generasi yang hidup dalam abad ke-21 perlu memperoleh nilai-nilai murni dan luhur yang bersifat sarwajagat. Feldman (1972) mencadangkan pendekatan humanistik dalam pencapaian pengajian kognitif. produk juga diminta mencapai tahap persembahan yang memuaskan. Dalam usaha menuju perpaduan. mempunyai semangat jati diri (objektif Ke-10). mempunyai ketrampilan yang tinggi. termasuk dalam bidang sains dan teknologi (objektif ke-6). tembikar. Dalam kurikulum pendidikan seni visual selain mementingkan proses penghasilan atau proses artistik.II Pelaksanaan Kurikulum Pendidikan Seni dalam tujuan perpaduan Bagi menghadapi cabaran yang datang secara bertalu-talu. Budaya Malaysia yang dibentuk merupakan identiti yang dapat mengeratkan lagi hubungan kesemua kaum melalui transformasi soaial melalui aktiviti pendidikan seni. Semangat patriotik dan nasionalisme penting bagi membolehkan Malaysia lebih bersifat kompetitif di peringkat antarabangsa. pengajian Linguistik Visual. 2000) Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 13 . analitis dan futuristik (objektif ke-3). Tujuan kurikulum beliau adalah meningkatkan kualiti individu dan mengenali individu yang lain. inovasi . perabut ukiran. Pengajian Media dan Pengajian Kritikan Seni.

“Tak kenal maka tak cinta”.” . saling penuh memenuhi”. “Perpaduan pemangkin kemajuan negara”. pendidik merancang aktiviti seperti pertandingan melukis poster selain bertujuan mencungkil potensi pelajar. negara gemilang” dan lain-lain telah digunakan sebagai tajuk.:122-124 telah menyarankan bahawa aktiviti kumpulan merupakan satu cara untuk mengeratkan lagi hubungan antara pelajar yang berbilang kaum. pandangan dan pengalaman serta bercerita tentang budaya sendiri. “Bersatu padu kita teguh. slogan-slogan seperti. III. Michael Day dalam buku mereka yang berjudul Children and Their Art methods for the Elementacy School dalam issues Multi-Cultural. guru hendaklah memastikan pelajar yang mengambil bahagian terdiri daripada pelbagai kaum. objektif dan kehendak tema yang berkaitan dengan perpaduan. Pelajar diminta memberi pandangan bagaimana hendak mengambarkan perasaan cinta kepada negara melalui seni visual. Pelajar dapat bertukar-tukar fikiran. Menurut Ee Ah Meng (1988) dalam bukunya yang berjudul Pendidikan Di Malaysia Untuk Guru Pelatih mengatakan amalan seperti ini akan menjauhkan perasaan benci dan iri hati Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 14 . sesi perbincangan diadakan agar semua pelajar benar-benar faham matlamat.Dalam melaksanakan kandungan kurikulum. Sebelum menentukan tema pertandingan. “Bagai aur dengan tebing. Aktiviti kumpulan Al Huswitz. bercerai berai kita runtuh. hlm. Aktiviti pertandingan melukis poster dapat memupuk semangat perpaduan dan menyedari kepentingan perpaduan di peringkat awal sebelum pelajar menunjukkan kemahiran melukis masingmasing. Apabila menjalankan aktiviti-aktiviti seni dalam kumpulan. tujuan. Rakyat bersatu padu.

membantu satu sama lain untuk memenuhi kehendak tugasan individu atau kumpulan sebagai yang diminta oleh guru melalui perhubungan yang saling bergantung secara positif. Semasa menyiapkan sesuatu projek seni.dikalangan pelajar berbilang kaum. membahagikan tanggungjawab dalam melaksanakan segala aktiviti seni yang diminta. ia dapat mengeratkan lagi persahabatan antara pelajar yang berbilang kaum.” 4. Secara tidak langsung. semangat kekitaan dan persefahaman dapat dipupuk dalam situasi yang mesra. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 15 . menetukan matlamat. Pelajar akan bekerjasama dalam satu kumpulan kecil. interaksi bersemuka yang sihat dan penglibatan yanga saksama. bertanggungjawab. B. Kata Mumama: “Jiran dan rakan-rakan bersepakat ke arah kemasyarakatan akan membawa kebajikan dan keberkatan. Pembelajaran Koperatif Pembelajaran koperatif adalah satu kaedah pembelajaran yang digunakan oleh guru bagi membantu meningkatkan hubungan dan kemahiran sosial pelajar di samping mencapai objektif pembelajaran yang ditetapkan. Kaedah pembelajaran secara koperatif penting dalam pembentukan perpaduan kaum dapat dibuktikan melalui pendapat yang dikemukakan oleh William Ragan and C. Stendler dalam penulisan mereka yang bertajuk The Social Dimension telah mengatakan strategi pengajaran melalui koperatif dapat mengalakkan pelajar menetapkan perancangan bersama.

Maka. selain daripada memberi ilmu pengetahuan. Sesi ini membolehkan pelajar bertukar-tukar pendapat dan memberi pandangan yang membina. Pelajar juga mempelajari menerima pendapat dan kritikan dari bangsa yang berlainan. Penyusunan meja kerusi yang berasingan seolah-olah mengasingkan dan mengelakkan setiap individu berinteraksi antara satu sama lain. selain melatih dalam penggunaan bahasa tampak. segala bimbingan dan bantuan yang diberi kepada pelajar hendaklah menunjukkan keadilan dan kesaksamaan. sebagai seorang pendidik yang profesiohal. Pengurusan bilik darjah Penyusunan meja kerusi dalam bilik atau studio seni seharusnya dalam bentuk kumpulan.V. Ia memudahkan pelajar berbincang dan menjalankan aktiviti kumpulan. objektif pengajaran perlu sejajar dengan kehendak FPK yang bermatlamat mewujudkan sebuah negara yang maju dengan cara yang tersendiri. sifat rasional dan mempunyai hati terbuka turut menyumbang dalam usaha memupuk semangat perpaduan di kalangan pelajar. Pengurusan bilik seni merupakan satu aspek penting dalam memberi daya tarikan dan menjadi sumber ilham kepada pelajar. Semasa Pengajaran dan pembelajaran Dalam tugas melaksanakan isi kandungan yang telah dirancang. Tindakan diskriminasi perlu dielakkan agar pelajar merasa seronok dan selesa belajar. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 16 . Suasana bilik darjah yang ceria mencerminkan sikap tanggungjawab dan kerjasama antara pelajar yang menuju ke arah perpaduan. Dalam sesi kritikan seni. VI.

Seni bersifat sejagat. ilmu kandungan kurikulum harus dikuasai dan dilaksanakan. Madya Iberahim Hassan (2003) dalam buku mereka yang berjudul Pendidikan Seni Daripada Sudut Sosial mengatakan wujudnya pelbagai kontroversi dalam memperkenalkan ‘multikulturisme’. Sebagai seorang pendidik. Menurut Md. Perkembangan dunia kian semakin pesat. Bidang pendidikan perlu sentiasa membuat “enviromental scanning” bagi mengenalpasti keperluan-keperluan negara semasa. jelaslah Kurikulum Pendidikan Seni yang ada sekarang dapat memberi sumbangan yang mengalakkan berdasarkan ciri-ciri pendidikan seni yang telah dinyatakan di atas.VII. Sejarah seni Bidang Sejarah Seni yang ada dalam kandungan kurikulum pendidikan seni juga memainkan peranan yang penting dalam membentuk sikap perpaduan. Kesimpulan Dalam menangani masalah perpaduan antara kaum. Walaupun budaya orang Melayu lebih diutamakan dalam kurikulum pendidikan seni tetapi guru seni perlu memperkenalkan budaya bangsa lain kepada pelajar agar mereka memahami dan menghormati serta boleh berkomunikasi dengan orang lain. Nasir Iberahim dan Prof. Tidak dapat dinafikan bahawa pendidik merupakan agen yang penting sekali dalam usaha merancang pengajaran dan pembelajaran yang menjurus ke arah perpaduan. Sebagai contoh komplas sekolah wawasan pertama di USJ15 Subang Jaya merupakan sekolah wawasan pertama bagi mengeratkan lagi perpaduan kaum di negara Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 17 . tetapi apa yang penting ialah peranan guru sebagai pembudaya.

Sesungguhpun. tetapi tidak membenci kepada bangsa-bangsa yang lain. tanamkan pada jiwa anak-anak muda kita dan tiupkan semangat perpaduan nasional. wawasan 2020 akan menghadapi risiko yang berat dan mungkin gagal. Perluasan pelaksanaan konsep sekolah wawasan ke seluruh negara pada abad ke-21 akan dapat memastikan perpaduan kaum yang terdapat di negara terjamin. dan persetujuan semua pihak terhadap konsep. penjelasan. kita harus ingat bahawa perpaduan nasional harus diutamakan. Tanpa perpaduan nasional.kita.” Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 18 . Dato’ Onn Jaafar pernah berkata: “Saya ini pro Islam dan pro Melayu. Namun dengan adanya kefahaman. memupuk perpaduan adalah satu usaha yang begitu komplaks yang boleh membangkitkan perasaan dan emosi. rasional dan langkah-langkah tindakan yang dimajukan. “Satu Negara Satu Bangsa (Malaysia)” bukan sesuatu impian yang mustahir. Jadi.

[On-line] file:///A/db08fokf. Selangor: Fajar Bakti. United States of America. Alias Aliana. Falsafah Pendidikan Dan Kurikulum. Perpaduan Kearah Pengukuhan Kepimpinan Ummah. UPSI. Tanjong Malim. Al Hurwitz. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 19 . Selangor: Fajar Bakti. --------. (1998). Abd Rahim Abd Rashid. (2003). Perak: Quantum Books. Pendidikan Seni Di Malaysia: Antara Harapan Dan Kenyataan dalam Seminar Pedagogi Pendidikan Seni Visual. Michael Day.html Awang Had Salleh. (2000). Tanjong Malim. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Kuala Lumpur: Piramid Perdanan Sdn. Freedman & Feenam d. [On-line] file:///A/perpaduan. Bhd. (1998). Ee Ah Meng. 4. (1995). Pendidikan Ke Arah Perpaduan: Sebuah Perspektif Sejarah. UPSI. Kamus Dewan Edisi Ketiga. (2001). Hernandez. Abu Bakar Nordin Dan Ikhsan Othman.Biliografi --------. (1991). Abd Rahim Abd Rashid. Dasar Kebudayaan Kebangsaan: Satu Persoalan.html Iberahim Hassan. Perak: Fakulti Sains Sosial dan Kesenian UPSI. Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Ensiklopedia Dunia Melayu. (2001). Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Soal Pemikiran Dalam Pendidikan Seni: Asas Pertimbangan Untuk Praktis Pengajaran Di Sekolah-sekolah dalam Seminar Pedagogi Pendidikan Seni Visual. (2000). Pendidikan Di Malaysia Untuk Guru Pelatih. Wawasan Pembangunan: Isu dan Cabaran. Haji Mohd. Children and their art: Methods for Elementary School. Shahir B. Abu Talib Putih (2001). Kumpulan Esei Pilihan: Pendidikan Seni dan Muzik. Nilai-nilai Murni Dalam Pendidikan: Menghadapi Perubahan dan Cabaran Alaf Baru. Haji Abdu. Curriculum. Culture and Art Education Comparative Perspectives. State University of New York: Press Albary. (1980).

Isu Pendidikan Di Malaysia: Sorotan dan Cabaran. Sumbangan Kami Terhadap Wawasan 2020. Shahril @ Charil Marzuki. Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors. Pahang: PTS Publications & Distributors Sdn. Kuala lumpur: Percetakan Negara. Nasionalisme Krisis dan Kematangan. Manshur B. Rangka Rancangan Jangka Panjang Kedua 1991 – 2000. Selangor: Pelanduk Publications. Madya Iberahim Hassan. Pusat Perkembangan Kurikulum. Jasiman Bin Ahmad & Nora Binti Samat. (1998). Dasar dan Pelaksanaan Sistem Pendidikan Kebangsaan. penyunting (1993). Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia. (1986). Syed Othman Alhabshi. Seni Dan Pendidikan Insan Madani. (2001). Kiyai Masyhadi. Omar Mohd. Ke Arah Negara Maju Berdasarkan Sistem Nilai. (2000). (1991). Educating For Art: Critical Response and Development. (2003). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. Mohd. Md. (1999). Bhd. Selangor: Fajar Bakti. Salsabila Tang Abdullah Guru PSV SMKSR 20 . Pengisian Misi Pendidikan.Jakob Sumardjo. (1986). Musa Hitam. Siti Fatimah Abdul Rahman. Kuala Lumpur: Universiti Malaya. Esei-esei Politik. (1997). UK Limited England: Longman Group. Malaysia. Malaysia. Selangor: Perniagaan Al Wathaniyah. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. [On-line] Tajul Ariffin Noordin. (1993). Wawasan Pemangkin Negara Maju. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. Hashim. Habib Mat Som. Falsafah Pendidikan Negara. Kuala lumpur: Percetakan Negara. Pendidikan Suatu Pemikiran Semula. (2000). Bandung: ITB. (1990). Wan Abdul Kader & Yap Beng Liang. Rancangan Malaysia Ketujuh. (1990). (1996). Prof. Filsafat Seni. (1999). Kuala Lumpur: Goodmark Enterprise. Pendidikan Seni Untuk Maktab & Universiti. 1996 – 2000. Nasir Iberahim. Kassim Ahmad. Rod Taylor.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful