Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. Di manakah kamu tinggal? 7. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. besarnya ikan itu! 8. Sebagaimana ayat dasar. ayat perintah. 4. Wah. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. 1. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula. . 3. Selain itu. Kambing dilanggar lori. tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. 10. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik. yang dikenali sebagai ayat biasa. dan ayat seruan. Mereka akan ke England pada minggu depan. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Dari segi ragamnya. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. 6. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. Oleh hal yang demikian. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. manakala unsur yang kedua ialah predikat. Bapa sedang bersenam. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. Pertamanya. sama seperti ayat dasar. 5. Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. Walaupun begitu. pilihan I. Keduanya. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal. iaitu ayat songsang. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. 9. II dan III bukan ayat dasar. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. . 2. Daripada konsep ayat dasar di atas. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar.

ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. dan ayat susunan biasa. jenis ayat penyata. kita harus mengenal pasti susunan. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. jenis ayat tanya. ayat penyata. tetapi merupakan ayat pasif. 24-25. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. ayat perintah dan ayat seruan. yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat). sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. Namun demikian. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. jenis. ragamnya aktif. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. Namun begitu. ragamnya pasif. . ayat itu bersusunan songsang. hlm. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi.Untuk membezakan ayat-ayat tersebut. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. Disember 2006. Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. Pelita Bahasa. Cemerlang Pelajar. dan tidak mengizinkannya). ragam dan binaannya. Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah.

ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). iaitu penyisipan/penambahan. Antaranya adalah penyata. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. pancangan dan campuran. Berdasarkan status klausa yang menganggotainya. 1. d) FN + FKerja Siti + tidur. ayat soal. Siti tidur di dalam biliknya. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. Dia pandai menyanyi. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). . Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). b) FN + FAdjektif Siti + pandai. iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. Dari segi tujuan pula. a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi. b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. iaitu gabungan. Contoh: Siti guru sekolah rendah. c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. ayat perintah dan ayat seru. a) FN + FN Siti + guru. Sebagai contoh. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis.

6. 5. menulis skrip.. 4. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. menggubah lagu. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis. Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali. Kawan-kawannya yang keletihan . Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya. – ayat majmuk pancangan relatif. menggubah lagu.. b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa).2. – ayat dasar. 3. Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi. Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. mengarah filem. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. .. i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”. Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk). menulis skrip dan berlawak. iaitu komplemen dan relatif. berlawak. berlakon. ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. mengarah filem. Ali membaca buku. Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful