Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik. Oleh hal yang demikian. besarnya ikan itu! 8. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk. sama seperti ayat dasar. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. 3. manakala unsur yang kedua ialah predikat. . Selain itu. 10. iaitu ayat songsang. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. yang dikenali sebagai ayat biasa. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. . ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. II dan III bukan ayat dasar. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. 1. apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. Kambing dilanggar lori. 9. Sebagaimana ayat dasar. 4. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. Mereka akan ke England pada minggu depan. tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. pilihan I. Wah. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. Daripada konsep ayat dasar di atas.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. 5. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. Di manakah kamu tinggal? 7. Bapa sedang bersenam. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal. ayat perintah. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula. 6. 2. Walaupun begitu. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Pertamanya. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. Keduanya. Dari segi ragamnya. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. dan ayat seruan. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya.

Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. jenis ayat tanya. ragam dan binaannya. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. ayat itu bersusunan songsang. ragamnya pasif. kita harus mengenal pasti susunan. dan ayat susunan biasa. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. Namun demikian. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. Cemerlang Pelajar.Untuk membezakan ayat-ayat tersebut. . Pelita Bahasa. ayat perintah dan ayat seruan. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. ayat penyata. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. ragamnya aktif. Disember 2006. Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah. 24-25. hlm. maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. dan tidak mengizinkannya). yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat). Namun begitu. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. jenis. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. jenis ayat penyata. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. tetapi merupakan ayat pasif.

Dari segi tujuan pula. 1. ayat soal. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. ayat perintah dan ayat seru. c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. Siti tidur di dalam biliknya. Sebagai contoh. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis. Dia pandai menyanyi. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. d) FN + FKerja Siti + tidur. Contoh: Siti guru sekolah rendah. Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. pancangan dan campuran. iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). Berdasarkan status klausa yang menganggotainya. iaitu gabungan. b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). . iaitu penyisipan/penambahan. Antaranya adalah penyata. b) FN + FAdjektif Siti + pandai. a) FN + FN Siti + guru. pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa).

Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk).2. menggubah lagu. 5. Ali membaca buku. menulis skrip dan berlawak. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali. . b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa). Kawan-kawannya yang keletihan . Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya. Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”. – ayat majmuk pancangan relatif. ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis. Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali.. menggubah lagu. menulis skrip. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. berlawak. berlakon.. 3. mengarah filem. – ayat dasar. 6. Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. iaitu komplemen dan relatif. i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”. mengarah filem.. 4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful