Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

Selain itu. Oleh hal yang demikian. Daripada konsep ayat dasar di atas. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. . tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. 9. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Keduanya. 4. yang dikenali sebagai ayat biasa. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. 2. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal. Sebagaimana ayat dasar. sama seperti ayat dasar. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. 10. Pertamanya. pilihan I. . 3. manakala unsur yang kedua ialah predikat. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk. II dan III bukan ayat dasar. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. dan ayat seruan. Wah. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. Kambing dilanggar lori. Mereka akan ke England pada minggu depan. 5. iaitu ayat songsang. Di manakah kamu tinggal? 7. 6. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. besarnya ikan itu! 8. ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. Dari segi ragamnya. ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. Bapa sedang bersenam. 1. Walaupun begitu. ayat perintah. malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula.

ayat itu bersusunan songsang. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. ragamnya aktif. kita harus mengenal pasti susunan. jenis.Untuk membezakan ayat-ayat tersebut. ayat penyata. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. Pelita Bahasa. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. ayat perintah dan ayat seruan. sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. tetapi merupakan ayat pasif. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. Namun demikian. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi. jenis ayat penyata. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. dan ayat susunan biasa. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. ragam dan binaannya. ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah. Disember 2006. Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. . yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat). dan tidak mengizinkannya). maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. Namun begitu. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. Cemerlang Pelajar. Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. hlm. Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. jenis ayat tanya. ragamnya pasif. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. 24-25.

Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). a) FN + FN Siti + guru. pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk. Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). Berdasarkan status klausa yang menganggotainya. Dari segi tujuan pula. iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. ayat soal. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. iaitu penyisipan/penambahan. . Siti tidur di dalam biliknya. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis. a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. ayat perintah dan ayat seru. Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi. Contoh: Siti guru sekolah rendah. Sebagai contoh.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. pancangan dan campuran. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. Antaranya adalah penyata. d) FN + FKerja Siti + tidur. b) FN + FAdjektif Siti + pandai. iaitu gabungan. Dia pandai menyanyi. 1.

menggubah lagu. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa). menggubah lagu. 6. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. – ayat majmuk pancangan relatif. menulis skrip dan berlawak. . Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”. mengarah filem. Ali membaca buku. berlakon. i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”. berlawak. menulis skrip. 5. 3. mengarah filem.2. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”.. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk). Kawan-kawannya yang keletihan . Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali.. ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis.. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis. Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. – ayat dasar. Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya. iaitu komplemen dan relatif. 4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful