Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

. pilihan I. 4. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. Daripada konsep ayat dasar di atas. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. Di manakah kamu tinggal? 7. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik. manakala unsur yang kedua ialah predikat. II dan III bukan ayat dasar. ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. ayat perintah. 9. Oleh hal yang demikian. ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. 1. Selain itu. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. 6. 2. Wah. . iaitu ayat songsang. Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. sama seperti ayat dasar. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. Mereka akan ke England pada minggu depan. 10. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal. besarnya ikan itu! 8. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. yang dikenali sebagai ayat biasa. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. Bapa sedang bersenam. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. Pertamanya. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. Kambing dilanggar lori. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. Keduanya. dan ayat seruan. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar. Sebagaimana ayat dasar. apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. 3. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. Dari segi ragamnya. Walaupun begitu. 5. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal.

ragamnya aktif. Pelita Bahasa. Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. ayat itu bersusunan songsang. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. hlm. ayat penyata. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. Cemerlang Pelajar. ragamnya pasif. Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. jenis ayat tanya. ragam dan binaannya. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. Disember 2006. 24-25. ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. jenis ayat penyata. Namun begitu. jenis. dan tidak mengizinkannya).Untuk membezakan ayat-ayat tersebut. kita harus mengenal pasti susunan. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. Namun demikian. . tetapi merupakan ayat pasif. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. ayat perintah dan ayat seruan. dan ayat susunan biasa. Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat).

Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). Sebagai contoh. iaitu penyisipan/penambahan. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk. ayat soal.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. iaitu gabungan. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. Siti tidur di dalam biliknya. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis. b) FN + FAdjektif Siti + pandai. a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). Dia pandai menyanyi. d) FN + FKerja Siti + tidur. . pancangan dan campuran. pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). a) FN + FN Siti + guru. Antaranya adalah penyata. ayat perintah dan ayat seru. Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). 1. iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. Contoh: Siti guru sekolah rendah. Dari segi tujuan pula. b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. Berdasarkan status klausa yang menganggotainya. Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi.

Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali. 5. – ayat dasar. menggubah lagu. Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk). 6. mengarah filem. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis.2. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. mengarah filem. i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”. Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi. Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”. iaitu komplemen dan relatif.. menulis skrip. menggubah lagu. – ayat majmuk pancangan relatif. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali. Kawan-kawannya yang keletihan .. berlawak.. . Ali membaca buku. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. berlakon. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa). Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya. menulis skrip dan berlawak. 3. ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis. 4.