Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

5. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. 10. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. Walaupun begitu. Selain itu. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. . II dan III bukan ayat dasar. yang dikenali sebagai ayat biasa. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal. 1. Keduanya. Oleh hal yang demikian. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. manakala unsur yang kedua ialah predikat. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. dan ayat seruan. 6.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya. besarnya ikan itu! 8. apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. iaitu ayat songsang. Sebagaimana ayat dasar. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. 2. sama seperti ayat dasar. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. Dari segi ragamnya. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk. Pertamanya. Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar. . malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Daripada konsep ayat dasar di atas. ayat perintah. Kambing dilanggar lori. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. 4. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal. 9. Bapa sedang bersenam. Wah. pilihan I. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. Di manakah kamu tinggal? 7. 3. Mereka akan ke England pada minggu depan.

Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. ayat penyata. ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. jenis. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. Pelita Bahasa. maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. ayat perintah dan ayat seruan. jenis ayat penyata. Disember 2006. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. ragamnya pasif.Untuk membezakan ayat-ayat tersebut. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. Namun demikian. kita harus mengenal pasti susunan. Cemerlang Pelajar. jenis ayat tanya. 24-25. Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. Namun begitu. dan tidak mengizinkannya). ayat itu bersusunan songsang. tetapi merupakan ayat pasif. dan ayat susunan biasa. ragam dan binaannya. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. hlm. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat). . ragamnya aktif.

d) FN + FKerja Siti + tidur. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. Antaranya adalah penyata. ayat perintah dan ayat seru. ayat soal. Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi. Sebagai contoh. Dari segi tujuan pula. a) FN + FN Siti + guru. Dia pandai menyanyi. a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). Berdasarkan status klausa yang menganggotainya. . iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. iaitu gabungan. 1. Siti tidur di dalam biliknya. Contoh: Siti guru sekolah rendah. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis. b) FN + FAdjektif Siti + pandai. Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. iaitu penyisipan/penambahan. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis. Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). pancangan dan campuran.

5. iaitu komplemen dan relatif. b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa). berlawak. – ayat majmuk pancangan relatif. 4..2. menggubah lagu. 6. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. menggubah lagu. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”. mengarah filem. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. berlakon. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis. Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali. menulis skrip. Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya. ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis. Kawan-kawannya yang keletihan . i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”.. Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi. Ali membaca buku. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. – ayat dasar. menulis skrip dan berlawak. 3.. mengarah filem. . Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali. Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful