Ayat Dasar dan Ayat Terbitan  Perhatikan ayat berikut: Pelajar itu membaca buku.

  

Ayat ini terdiri daripada satu klausa kerana mempunyai satu subjek (pelajar itu) dan satu predikat (membaca buku). Ayat seperti ini dipangil ayat dasar kerana menjadi punca penerbitan ayat-ayat lain. Jika kita hendak menambah maklumat kepada maklumat kepada maklumat asas itu dengan penerangan kepada maklumat asas itu dengan peneragan kepada subjek atau penerangan kepada predikat, maka ayat berkenaan boleh menjadi seperti berikut: Pelajar tingkatan enam itu membaca buku. (tingkatan enam menjadi penerang kepada pelajar, iaitu subjek ayat)

Pola Ayat Dasar    Pola ayat dasar mempunyai rumusnya tersendiri. Rumus-rumus ini boleh terdiri daripada unsur-unsur Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FS) Lihat contoh berikut: Predikat Ayat Frasa Subjek Frasa Predikat Rumus Pola Ayat Frasa Nama Frasa Adjektif FN+FN FN+FA

Subjek Ayat Jamilah Atan

pengurus sumber Frasa Nama manusia budak pandai Frasa Nama

Antara yang berikut, yang manakah ayat dasar? I. Penjenayah itu telah ditangkap polis. II. Siapkan kerja ini sebelum tengah hari. III. Kacak betul pemuda di sisi bapa saya itu. IV. Mohan Singh sering menyakat adik bongsunya. V. Pendaki dari Malaysia sudah tiba di puncak Gunung Everest. Untuk menjawab soalan itu, calon harus tahu bahawa ayat dasar ialah ayat yang menjadi dasar atau sumber pembentukan pelbagai jenis ayat lain. Dengan perkataan lain, ayat dasar ialah ayat inti atau boleh dianggap sebagai ayat ibu, iaitu ayat yang paling asas; yang belum mengalami sebarang perubahan. Mengikut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1995:419), ayat dasar bahasa Melayu dibina daripada empat pola: • Frasa Nama (FN) + Frasa Nama (FN) • Frasa Nama (FN) + Frasa Kerja (FK) • Frasa Nama (FN) + Frasa Adjektif (FA) • Frasa Nama (FN) + Frasa Sendi Nama (FS)

9. Hutang bapa akan saya langsaikan esok. 4. II dan III tergolong dalam kumpulan ayat tunggal. ayat tunggal terdiri juga daripada jenis ayat tanya. manakala unsur yang kedua ialah predikat. besarnya ikan itu! 8. Kebanyakan novel tulisannya sungguh menarik.Unsur pertama bagi setiap pola merupakan subjek. Mereka akan ke England pada minggu depan. II dan III bukan ayat dasar. Bapa sedang bersenam. Sebagaimana ayat dasar. Kenal pasti ayat yang berikut sama ada tergolong sebagai ayat dasar atau ayat tunggal. Kambing dilanggar lori. ayat dasar mengandungi satu klausa sahaja. yang dikenali sebagai ayat biasa. Ketiga-tiganya juga bukan ayat majmuk kerana tidak terdapat kata hubung dalam binaannya. Daripada pola tersebut dapat dikenal pasti dua ciri utama ayat dasar. iaitu ayat songsang. tetapi terdapat ciri lain yang mewujudkan perbezaan tertentu. Oleh hal yang demikian. Wah. Jangan merayau-rayau di tepi hutan. Jadual di bawah dapat menunjukkan perbandingan ayat dasar dengan ayat tunggal. malahan boleh terdiri daripada ayat pasif pula. . ayat tunggal juga mengandungi satu klausa. 1. apakah status ayat-ayat itu? Ayat I. Selain itu. sama seperti ayat dasar. Asmat hendak pergi tetapi ibunya tidak mengizinkannya. iaitu terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. ayat tunggal bukan sahaja terdiri daripada ayat aktif. Daripada konsep ayat dasar di atas. Pertamanya. Ciri yang ada pada ayat dasar boleh juga menjadi ciri ayat tunggal. Di manakah kamu tinggal? 7. Persamaan kedua-duanya ditanda dengan penggunaan cetakan tebal. Hal ini demikian kerana ayat tunggal boleh dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. . ayat perintah. dapatlah kita katakan bahawa jawapan yang tepat bagi soalan tadi ialah pilihan IV dan V sahaja. Ayat tunggal termasuk dalam kategori ayat terbitan atau ayat transformasi. Walaupun begitu. Ayat terbitan ini terhasil daripada ayat dasar. pilihan I. Anggapan demikian sesuai oleh sebab kedua-dua unsur sintaksis itu ada persamaan tertentu. 6. Ayat dasar dan ayat tunggal ialah unsur bahasa yang serupa tetapi tidak sama. Rajin benar anak lelaki Pak Jusoh. Dari segi ragamnya. dan ayat seruan. ayat dasar terdiri daripada ayat aktif dan ayat penyata sahaja. 3. ayat dasar dibina dengan susunan subjek mendahului predikat. Sekiranya bukan ayat dasar dan bukan ayat majmuk. dan boleh juga bersusunan predikat mendahului subjek. Selain boleh terdiri daripada jenis ayat penyata. 2. cakupan ayat tunggal lebih luas daripada ayat dasar. 10. 5. Keduanya.

yang menunjukkan ayat itu terdiri daripada dua klausa (boleh juga dikatakan dua ayat). jenis ayat penyata. Ayat 5 dan ayat 8 juga ayat penyata. hlm. 24-25. Penanda ayat majmuk terletak pada penggunaan kata hubung tetapi. Jikalau ayat itu bersusunan biasa. Cemerlang Pelajar. ayat perintah dan ayat seruan. Ayat 1 hingga ayat 3 merupakan ayat dasar dan ayat tunggal. ragamnya pasif. Namun begitu. iaitu mengandungi dua subjek (Asmat. dan terbina daripada satu subjek dan satu predikat sahaja. Ketiga-tiga ayat itu merupakan ayat aktif. dan tidak mengizinkannya). Ayat 7 dan ayat 9 masing-masing terdiri daripada ayat seruan dan ayat perintah. Ayat 10 terkeluar daripada bentuk ayat dasar mahupun ayat tunggal kerana ayat itu ialah ayat majmuk. maka dengan jelas menunjukkan bahawa ayat itu ialah ayat tunggal. ayat itu bukan lagi ayat dasar dan bukan juga ayat tunggal. ragam dan binaannya. ayat itu bersusunan songsang. Namun demikian. . Walaupun ayat 4 ialah ayat penyata. dan ayat susunan biasa. ayat itu boleh menjadi ayat dasar dan juga ayat tunggal. ayat penyata. ayat 4 hingga ayat 9 jelas sekali merupakan ayat tunggal. Sekiranya ayat itu terdiri daripada ayat susunan songsang. sebaliknya sudah menjadi ayat majmuk. ragamnya aktif. Disember 2006. Ayat 6 pula ialah ayat tanya dan bersusunan songsang. kita harus mengenal pasti susunan. jenis. sekiranya ayat itu mengandungi lebih daripada satu subjek atau satu predikat. jenis ayat tanya. Pelita Bahasa. tetapi merupakan ayat pasif. dan terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. dan ibunya) dan dua predikat (hendak pergi.Untuk membezakan ayat-ayat tersebut.

pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). b) FN + FAdjektif Siti + pandai. a) Ayat Tunggal Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja. Sebagai contoh. c) FN + FSN (sendi nama) Siti + di dalam bilik. iaitu gabungan. Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat). Dia pandai menyanyi. a) FN + FN Siti + guru. a) Ayat majmuk gabungan Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada ayat/klausa induk). iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. Ayat Dasar Ayat yang belum melalui proses transformasi.Jenis-jenis Ayat Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan. 1. d) FN + FKerja Siti + tidur. pancangan dan campuran. Contoh: Siti guru sekolah rendah. ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis. enam ayat yang berikut boleh digabungkan menjadi satu ayat majmuk. ayat perintah dan ayat seru. Antaranya adalah penyata. Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan). . Siti tidur di dalam biliknya. Ayat Terbitan Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya. ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis. ayat soal. Dari segi tujuan pula. b) Ayat Majmuk Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. iaitu penyisipan/penambahan. Berdasarkan status klausa yang menganggotainya.

Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”. menulis skrip. Kawan-kawannya yang keletihan . – ayat majmuk pancangan relatif. Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali. Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur nyenyak di dalam bilik masing-masing. Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan klausa kecil di dalamnya.2. c) Ayat Majmuk Campuran Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis. berlawak. 4.. ”supaya”/”agar”) Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan. . ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua jenis. b) Ayat majmuk pancangan Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu lagi ayat kecil / klausa). menulis skrip dan berlawak. mengarah filem.. Dia Dia Dia Dia Dia pandai pandai pandai pandai pandai berlakon. ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”) Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali. 6. i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”. menggubah lagu.. menggubah lagu. berlakon. mengarah filem. 5. Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia menegaskan sesuatu”. Ayat induk : Orang meminjam buku itu. iaitu komplemen dan relatif. Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya bergantung pada kewujudan ayat induk). Ali membaca buku. 3. – ayat dasar. Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful