Kapercayan / Ketuhanan

Pituduh : # 1 Pangeran Kang Maha Kuwasa (Gusti Allah, Tuhan) iku siji, angliputi ing ngendi papan, langgeng, sing nganakake jagad iki saisine, dadi sesembahan wong saalam donya kabeh, panembahan nganggo carane dhewe-dhewe. Pituduh : # 2 Pangeran Kang Maha Kuwasa iku anglimput ana ing ngendi papan, aneng sira uga ana Pangeran (maksude : tajaline Kang Murbeng Dumadi). Pituduh : # 3 Pangeran iki Maha Kuwasa, pepesthen saka karsaning Pangeran ora ana sing bisa murungake. Pituduh : # 4 Pangeran iku nitahake sira lantaran bapa lan biyungira, mula kudu sira ngurmati marang bapa lan biyungira. Pituduh : # 5

Ing donya iki ana rong warna sing diarani bebener, yakuwi bener mungguhing Pangeran lan bener saka kang lagi kuwasa. Pituduh : # 6 Ketemu Gusti (Pangeran) iku lamun sira tansah eling. Pituduh : # 7 Cakra manggilingan (urip iku ibarate rodha kang tansah mubeng). Pituduh : # 8 Aja sira wani-wani ngaku Pangeran, senadyan kawruhira wis tumeka "Ngadeg Sarira Tunggal" utawa bisa mengerteni "Manunggaling Kawula Gusti". Pituduh : # 9 Aja ndisiki kersa. Wewaler : # 10 Aja sira wani marang wong tuwanira, jalaran sira bakal kena bendhu saka Kang Murbeng Dumadi. Wewaler : # 11

Aja mung kelingan lan migatekake barang kang katon bae, sebab kang katon gumelar iki anane malah ora langgeng. Wewaler : # 12 Aja darbe pangira yen lelembut iku mesthi alane, jalaran sing apik iya ana, sing ala iya ana, ora beda karo manungsa. Wewaler : # 13 Aja lali saben ari (dina) eling marang Pangeranira, jalaran sejatine sira iku tansah katunggon Pangeranira.
Kautamaning Batin

Pituduh : # 14 Kahanan donya iku ora langgeng, mula aja ngegungake kasugihan lan drajadira, awit samangsa wolak-waliking jaman ora kisinan. Pituduh : # 15 Kahanan kang ana iki ora suwe mesthi ngalami

owah gingsir, mula aja lali marang sapadhapadhaning tumitah. Pituduh : # 16 Sing sapa seneng ngrusak katentremaning liyan bakal dibendhu dening Pangeran lan diwelehake dening tumindake dhewe. Pituduh : # 17 Wataking manungsa iku kepingin kuwasa, nanging Pangeran iku bakal maringake panguwasa miturut kersane Pangeran pribadi. Pituduh : # 18 Janma iku tan kena kinaya ngapa, mula sira aja seneng ngaku lan rumangsa pinter dhewe. Pituduh : # 19 Rame ing gawe sepi ing pamrih, memayu hayuning bawana. Pituduh : # 20 Manungsa saderma nglakoni, kadya wayang saupamane. Pituduh : # 21

Mulat sarira, tansah eling lan waspada. Pituduh : # 22 Sabegja-begjane kang lali, luwih begja kang eling klawan waspada. Pituduh : # 23 Sing sapa salah seleh, lan melik nggendhong lali. Pituduh : # 24 Nglurug tanpa bala, sugih ora nyimpen, sekti tanpa maguru, lan menang tanpa ngasorake. Pituduh : # 25 Yen sira dibeciki liyan tulisen ing watu supaya ora ilang lan tansah kelingan, yen sira gawe kabecikan marang liyan tulisen ing lemah, supaya enggal ilang lan ora kelingan. Pituduh : # 26 Sing seneng gawe nelangsane liyan iku ing tembe bakal kena piwales saka panggawene dhewe. Pituduh : # 27 Lamun sira mung seneng dialem bae, ing tembe ketemu bab-bab kang kurang prayoga.

Pituduh : # 28 Wani ngalah luhur wekasane. Wewaler : # 29 Aja seneng gawe rusaking liyan, jalaran sira bakal kena siku dhendhaning Guru Sejatinira. Wewaler : # 30 Aja sira nyacad piyandeling liyan, jalaran durung mesthi yen piyandelira iku sing bener dhewe. Wewaler : # 31 Aja lali marang kebecikan liyan. Wewaler : # 32 Aja sira degsura, ngaku luwih pinter tinimbang sejene. Wewaler : # 33 Aja rumangsa bener dhewe, jalaran ing donya iki ora ana sing bener dhewe. Wewaler : # 34 Aja wedi kangelan, jalaran urip aneng donya iku pancen angel. Wewaler : # 35

Pituduh : # 40 Ajining dhiri iku dumunung ana ing lathi lan budi.Aja gawe serik atining liyan lan aja golek mungsuh. . jalaran iku bakal nandur cecongkrahan kang ora ana uwisuwise. mundhak sengsara uripe. Wewaler : # 36 Aja sira mulang gething marang liyan. Laku Budi Utama Pituduh : # 38 Ala lan becik iku dumunung ana awake dhewe. Wewaler : # 37 Aja ngumbar hawa napsu lan aja melik darbeking liyan. melik nggendhong lali. Pituduh : # 39 Sing sapa lali marang kabecikan liyan. ngundhuh wohing pakarti. iku kaya kewan.

Nanging yen durjana wisane dumunung ana ing sakujur badan. malang-malang putung. Pituduh : # 44 Rawe-rawe rantas. lena kena. Pituduh : # 43 Klabang iku wisane ana ing capite. Kalajengking wisane mung ana pucuk buntut (entup). Pituduh : # 45 Mumpung enom ngudiya laku utama. percaya marang dhiri pribadi. Pituduh : # 46 Sing prasaja. becik ketitik. saya isi saya tumungkul. Pituduh : # 47 Ngelmu pari.Pituduh : # 41 Yitna yuwana. Pituduh : # 48 Wong mati iku bandhane ora digawa. Yen ula mung dumunung ana untune ula kang duwe wisa. Pituduh : # 42 Ala ketara. .

ngelmu iku tanpa guna.Pituduh : # 49 Wong iku kudu ngudi kabecikan. jalaran kabecikan iku sanguning urip. Pituduh : # 50 Wong kang ora gelem ngudi kabecikan iku prasasat setan. Pituduh : # 52 Perang tumrap awake dhewe iku pambudidaya murih bisa meper hawa nepsu. Pituduh : # 54 Turuten pituture wong tuwa. Pituduh : # 55 Wong kang ora weruh tatakrama udanagara . Pituduh : # 53 Ngelmu iku kelakone kanthi laku. Pituduh : # 51 Wong linuwih iku ambeg welasan lan sugih pangapura. senajan akeh ngelmune lamun ora ditangkarake lan ora digunakake.

. kecut. pedhes. iku padha karo ora bisa ngrasakake rasa nem warna (legi. jalaran gawe gendra iku sipating dhemit. aja sengit yen den cacad. asin. Yen ana sangareping mungsuh kudu bisa ngatonake kuwasa pangaribawa kaluwihane. Yen kumpul pandhita kudu bisa ngomongaketembung kang becik. sepet.bisa gawe senenging ati. Yen kumpul karo mitra kudu bisa ngetrapake tembung kang manis kang pedhes.(unggah-ungguh). senenge karo wong ala. lan pait). Pituduh : # 56 Wong pinter nanging ala tumindake. Pituduh : # 57 Wong linuwih iku kudu bisa ngepek ati lan ngepenakake atine liyan. Wewaler : # 59 Aja seneng yen den alem. sepet. Wewaler : # 58 Aja panasten lan aja seneng gawe gendra.

Pituduh : # 63 Kang becik iku lamun ngerti anane sesantine ngabdi bebrayan agung : "Ing Ngarsa Asung Tuladha. Ing Madya Amangun Karsa. Tut Wuri Handayani". Kebangsaan Pituduh : # 61 Bangsa iku minangka sarana kuwating nagara. mula aja nglirwakake kabangsanira pribadi supaya antuk kanugrahan adeging bangsa kang "Andana Warih" Pituduh : # 62 Negara iku ora guna lamun ora duwe anggerangger minangka pikukuhing negara kang adhedhasar isi kalbune menungsa salumahing negara kuwi.Wewaler : # 60 Aja lali piwulang becik. Pituduh : # 64 Negara kita bisa tentrem lamun murah sandhang .

lan ana panguwasa kang darbe watak "Ber budi bawa laksana”. Pituduh : # 67 Panguwasa pamonge negara iku kudu bisa gawe tentrem para kawulane. amarga yen ora mangkono bisa kadadeyan para kawula ngrebut panguwasaning negara.klawan pangan. lan bisa gawe rahayuning sasama. ungguling bangsa. Pituduh : # 65 Wadyabala pamong praja kang seneng marang kawula alit iku dadi senengane para kawula sajroning praja lan bisa gawe kukuh sarta dadi tamenging nagara. Pituduh : # 68 Negara kuwat iku marga kawulane seneng uripe . Pituduh : # 66 Para mudha aja ngungkurake ngudi kawruh kang nyata amrih bisa kinarya kuwating nagara. marga para kawula padha seneng nyambut gawe.

lan disujudi dening liya negara. aja sira dhemen kuwasa dhewe. Pituduh : # 71 Yen wong becik kang kuwasa. Iku bisa njalari wadyabala kang dadi tetungguling prajurit negara kuwi ora sujud maneh lan bisa uga kepingin ngrebut panguwasaning negara. Pituduh : # 69 Lamun sira dadi wadyabala pamonging nagara. dene yen ora kena disingkirake mundhak nulari (cuplak andhengandheng). . Ngelingana yen sejatine isih ana wong kang bisa ngalahake sira ing babakan apa bae. Jalaran yen sira wis ora kasinungan panguwasa maneh. ing tembe bakal ndadekake ora kajening awakira ing tengahing bebrayan. Pituduh : # 70 Dene sing mengku nagara ora darbe watak "Ber budi bawa leksana". kabeh kang ala didandani lamun kena.

Pituduh : # 73 Wong ala yen bisa kuwasa.Pituduh : # 72 Perang iku becik lamun tujuwane nggayuh kamardikaning nagara lan bangsane. Pituduh : # 74 Wajibing warganing nagara iku kudu bisa rumangsa melu handarbeni. kang becik iku kang ditindakake. serik yen lagi ora darbe panguwasa. Kosokbaline yen wong becik kang kuwasa. Mulat sarira hangrasa wani. jalaran kuwi-kuwi ana bebendhune dhewe-dhewe. kang ala iku diarani becik. Wewaler : # 76 Aja mung kepingin menange dhewe kang bisa . Wewaler : # 75 Aja seneng yen lagi darbe panguwasa. wajib melu hanggondheli. lan perang iku ala lamun kanggo njarah rayah darbeking liyan.

Pituduh : # 78 Sing sapa lali marang wong tuwane presasat lali marang Pangerane. Kakaluwargaan Pituduh : # 77 Bapa biyung iku minangka lantaran urip ing ngalam donya. kuwi sejatine dudu panutane putra wayah. kalebu janma linuwih. kudu seneng rerembugan njaga katentreman lahir batin. Tangga iku perlu dicedaki nanging aja ditresnani. Ngabektiya marang wong tuwa. Pituduh : # 81 . Pituduh : # 80 Sapa sing seneng urip tetanggan. Pituduh : # 79 Wong tuwa kang ora ngudi kabecikan sarta ora ngerti marang udanagara (trapsila.marekake crahing nagaralan bangsa. unggahungguh) lan tata krama.

(Unen-unen kanggo nggambarake bektine anak marang wong tuwane). Pituduh : # 86 Tresna marang mantu iku padha bae tresna marang putra. Pituduh : # 85 Anak iku minangka terusane wong tuwa. . (Unenunen kanggo nggambarakekasetyane marang kulawarga). jalaran putu iku wohing katresnane putra lan mantu. Pituduh : # 84 Mikul dhuwur mendhem jero. Pituduh : # 83 Sadumuk bathuk sanyari bumi ditoh pati.Paribasane tangga iku padha karo bapa biyung. Pituduh : # 82 Tangga kang ora becik atine aja dicedhaki nanging aja dimungsuhi. ora ana katresnan kang ngluwihi katresnane wong tuwa marang anak.

Wewaler : # 89 Aja ngaku wong tuwa lamun wong tuwamu katon sugih lan dhuwur drajade. Wewaler : # 91 Aja menehi jeneng marang anak sing kurang . aruming jeneng ngambar-ambar salumahing bumi (dialembana).Pituduh : # 87 Sayojana iku dohe sepuluh ewu dhepa. Pituduh : # 88 Golek jodho aja mung mburu endahing warna. senajan ayu utawa bagus. jalaran pangkat lan bandhane wong tuwamu iku mau bisa sirna sadurunge sira warisi. Swara kang krungu nganti sayojana. jalaran sepatane wong tuwa bisa numusi sarta bisa ngilangake rasa bektine anak marang wong tuwane. Wewaler : # 90 Aja gampang nyepatani anak nganggo tembung kang ora prayoga.

uga ora mikirake kahanan batin. mula yen mati ora digawa. udinen katentreman njaba njero. Pituduh : # 96 . jalaran jeneng sing disandhang anak bakale kagawa nganti delahan (akherat). Kadonyan Pituduh : # 92 Bandha kang resik iku bandha kang saka nyambut karya lan saka pametu sejene kang ora ngrusakake liyan. Pituduh : # 95 Bandha iku anane mung aneng donya. Dene bandha kang ora resik iku bandha colongan utawa saka nemu duweking liyan kang kawruhan sing duwe. Pituduh : # 94 Golek bandha iku samadya bae.pantes. Pituduh : # 93 Kadonyan kang ala iku ateges mung ngangsaangsa golek bandha donya ora mikirake kiwa tengene.

Pituduh : # 97 Bandha iku gawe mulya lan uga gawe cilaka.Wong golek kemakmuran iku ora kalebu ngoyak kadonyan. negara. jalaran kasugihan iku ing samangsa-mangsa bisa gawe cilaka. gawe cilaka lamun saka barang kang ala. Nanging jaman iku ilang bareng wis ngerti menawa wanita boyongan mau bisa gawe ringkihing nagara. Gawe mulya lamun saka barang kang becik. Pituduh : # 98 Wong urip aja tansah kepingin bandha bae. lan mboyong putri. wirang lamun ana owahing jaman. Pituduh : # 99 Sing sapa tansah ngegungake pangkate. wirang lamun sima bandhane. Sing sapa ngegungake bandhane. . Pituduh : # 100 Dhek jaman kuna perang iku rebutan bandha.

aja dipamerpamerake. marga rebutan rajabrana lan wanita iku bisa gawe congkrahing para sujana lan gawe nisthaning ati. Wewaler : # 103 Aja seneng mamerake bandha lan ngegungake pangkat. Wewaler : # 104 Aja seneng marang wong kang nguja hawa napsu marga akeh bandhane. drajad lan pangkat iku perlu. Pituduh : # 105   Ing samubarang gawe aja sok wani mesthekake. jalaran bisa mlesedake awak dhewe. drajad / pangkat bisa oncat.Wewaler : # 101 Bandha iku perlu nanging aja diumuk-umukake. sebab bandha bisa lunga. awit akeh lelakon kang akeh banget sambekalane . Jalaran bandha mau bisa gawe cilaka amarga durung mesthi bandha kang resik. Wewaler : # 102 Aja melik darbeking liyan.

awit temahane mung bakal murihake bilahi. Jer kaya unine pepenget. ateges marganing kamulyan. jumbuh karo unine bebasan : "Sabar iku kuncining swarga". Sabar. prayoga aja diblakakake wong liya. lire momot kuwat nandhang sakehing coba lan pandadaraning ngaurip. tansah owah . Suwalike malah kebak pengarep-arep lan kuwawa nampani apa bae kang gumelar ing salumahe jagad iki. nanging ora ateges gampang pepes kentekan pengarep-arep. Mula ora samesthine yen manungsa iku nyumurupi babbab sing durung kelakon. "Menawa manungsa iku pancen wajib ihtiyar.sing ora bisa dinuga tumibane. nanging pepesthene dumunung ing astane Pangeran Kang Maha Wikan".   Pituduh : # 106   Sabar iku ingaran mustikaning laku. Saupama nyumurupa.   Pituduh : # 107   Kahanan donya iki ora langgeng.

apa maneh mamerake kasugihan lan kapinteranmu. aja banjur rumangsa "Sapa sira sapa ingsun".   Pituduh : # 108   Saiba becike samangsa wong kang lagi kasinungan kabegjan lan nampa kabungahan iku tansah eling gedhe ngucap syukur marang Kang Peparing. munggahe ngreksa hayuning jagad. Pangkat sawayah-wayah bisa oncat.gingsir. Yen anggonmu ngongasake . Yen sira kebeneran katunggonan bandha lan kasinungan pangkat. mbengkas kasangsaran. Awit elinga yen tumindak kaya mangkono mau kejaba bisa ngilangi watak jubriya uga mletikake rasa rumangsa yen wong dilairake marang sapadha-padhane titah. Elinga yen bandha iku gampang ilang (sirna).   Pituduh : # 109   Aja sok ngendel-endelake samubarang kaluwihanmu. tansah ngendelake panguwasane tumindak degsura marang sapadhapadha.

iku yen ditulis genah mung diwolakwalik bae. yen nggayuh pepenginan ora maelu laku dudu.dhiri mau mung winates ing lathi tanpa bukti. rumangsa dosa samangsa gawe kapitunane liyan. nanging surasane jebul kaya bumi karo langit. Pari kang mentes mesthi tumelung. dhonge pakarti kaya mangkono iku ngengon awakmu dadi ora aji. Dene sing kapindho pakartine tansah kebak welas asih. wengis satindak lakune (polahe).   Pituduh : # 111   Nadyan wesi iku kanyatane atos. wicaksana ing saben laku. kang ndongak mracihnani yen kothong tanpa isi.   Pituduh : # 110   "Rumangsa sarwa duwe" lan "Sarwa duwe rumangsa". Sing kapisan nuduhake watak ngediredirake. samubarang pakarti nistha ditrajang wani. ewa semono yen wis ketrajang ing taiyeng ya bakal entek . Luwih prayoga turuten pralampitane tanduran pari.

gripis. saengga kelangan greget lan lumuh makarya. atine mbaka sethithik uga bakal gripis. Lire pikiren luwih dhisik klawan mateng apa kang bakal sira wetokake iku ora malah gawe kuceming awakmu dhewe. dithinthing luwih dhisik apa bakal gawe rusaking raga apa ora. awit rumangsa yen awake tansah apes. Tansah jaganen sakehing samubarang kang nedya sira lebokake ing tutuk.   Pituduh : # 113   . Semono uga tumraping wong kang kataman rasa meri. nglarani atining liyan apa ora. Wusanane pepes atine kentekan pengarep-arep. Dene yen ora ana paedahe luwih becik aja kok kojah amrih ora nandhang piduwung. tansah elinga rong prakara iki : 1. 2. Kulinakna mikir luwih dhisik samubarang kang arep sira wetokake saka tutuk.   Pituduh : # 112   Yen sira sacara badaniyah lan rohaniyah tetep kepingin bagas kuwarasan.

Wondene sranane kang prayoga yaiku pasa sing mengku ancas pupur sadurunge benjut nyingkiri sadurunge bilahi. yen kita manungsa mono ing atase badan lan umure dhewe ora kuwasa.   Pituduh : # 115   . jubriya lan aja sok dumeh. mangsa bakal wurunga.Digendhongana dikuncenana kayangapa. kasugihan. nanging wong iku yen wis tinakdir tekan janjine utawa ajale.   Pituduh : # 114   Ngombe lan memangan yen tanpa taker lan tanpa pilih-pilih iku pancen bisa nekakake bilahi. Awit isih ana panguwasa liya (Gusti Allah) kang luwih kuwasa. Mula saka iku aja kibir. Iki maneh peling kita. Mula nyandhet ubaling kepinginan ngombe lan memangan kang kaya mengkono mau wis ateges sawijining pamarsudi nyegah karusakaning jiwa lan raga. kaluhuran. Apa maneh sing mung wujud barang sampiran kayadene drajad semat lan pangkat. lan kalungguhan.

Pituduh : # 116   Kang kinaran janma kang wis kadunungan cipta kang wening iku.Kamulyan lan kanikmataning urip wong-wong kang sugih dituku mawa tangising rakyat kang mlarat. iku pratandha yen pangidhepe lan pangibadahe durung akarana Allah. Wong kang kaya mangkono mau samangsa nindakake pakarti apa ta apa tansah linambaran ati kang sarwa tepa tulus.liyan.   Pituduh : # 117   . Ora cilik ati. gedhene ngrasa owet ing kalane wohing panggawene mitunani awake dhewe. kabeh-kabeh amung akarana Allah. nanging bisa gawe raharjane sesamaning dumadi. Kosokbaline wong kang nindakake pangibadah nanging isi ndarbeni pepinginan supaya diweruhana lan digawokana dening Allah. yaiku sapa kang wis tementemen mantep pangidhepe marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.

Aran isih begja yen ora banjur dadi wong jubriya seneng nyepelekake marang sesamaning dumadi. nanging mligiya nindakake panembah mung saka niyat manembah. ing adat wong mau banjur dadi kethul kawaspadane marang kaluhuran lan keagungane Kang Murbeng Dumadi.Pambudidayanira manembah marang Pangeran iku prayogane aja sira anggo sarana ngalab tumuruning peparinge.   Pituduh : # 118   Ana sawenehing wong kang duwe penganggap menawa nyenyuwun sihing Allah iku ora ana gawene. Awit Gusti Allah iku adil lan Maha Wuninga saengga ora bakal peparing marang wong kang ora pantes nampa ganjaran. Awit wong kang nyenyadhong sihing Pangeran sarana laku panembah kathik banjur nyata kaleksanan panyuwune. nanging wong mau sajak lali yen Gusti Allah mono Maha Welas lan Maha Asih. Uga ana sawenehing wong .

Nanging yen wong mau nandhang reribed lan nalare wis pantog.kang ora precaya marang anane Gusti Allah. lan sangsaya lawas maneh bisa ngeningake cipta ing wayah apa bae lan ing ngendiya bae.   Pituduh : # 120   . Mangkono uga ana bedane yen kita kepingin nanem wiji kautaman. lawas-lawas banjur bisa ngeningake ciptane ing wayah bengi uga. sarana panglantih kang tumemen lan ora bosen. iya kudu kita gladhi tanpa bosen. Nanging sabarang pratingkah iku bisa dadi pakulinan manawa katindakake kanthi ajeg. bakal sirna. dene nganti awake lair ana ing donya. Klawan mangkono sabarang kang maune rinasa rekasa lan abot. presasat uga ora precaya marang anane dhewe. adate tuwuh osiking atine yen Pangeran iku ana malah banjur disesuwuni.   Pituduh : # 119   Wong kang kulina ngeningake ciptane kang resik ing wayah esuk.

apa sing kaya mangkono mau ora ngosikake kita tumrap kaluhuraning Kang Maha Agung kang wus mranata sakabehing mau ?   Pituduh : # 121   Tumraping wong mursid yen pinuju kambah ing prihatin. Parandene ora bakal koncadan ing pangareparep. nolah-noleh ngiwa nengen wis ora ana pitulungan maneh kang bisa diarep-arep tekane. abyoring langit kang sumilak sinebaran lintang-lintang pating krelip. Awit wis mangerti menawa tambane prihatin kang ampuh iku ora liya kejaba : sabar. gedhe cilik kaya wis sengadi tinata panggonane. Nanging luwih saka iku. . kita bakal nyipati saperangane gelaring alam. Sing kaya mangkono sayekti bisa nuwuhake rasa pangrasa tentrem ing ati kita. angin sumilir ngobahake kekayonan lan gegodhongan kang ngandhut aruming gandane kekembangan.Yen pinuju wayah bengi langite terang banjur tumengaa ing tawang.

Wong kang nduweni sesipatan kaya mangkono mau prayoga enggal ngelingana menawa laku jantraning jagad mono wis kinodrat cakra mangilingan. embuh kekuwasaane. sing wingi ana ngisor dene sesuk gilir gumanti bakal ngerehake. kajaba amrih bagas kuwarasan uga katon apik lan ngresepake. Iki pakulinan kang . seneng tumindak sawenangwenang marang kalahane kang wis tita ora bakal kumawani mancahi gedhene nganti wani mbandakalani kekarepane.Sabar lan tawakal nyenyuwun kanthi tementemening ati marang kamurahaning Kang Maha Kuwasa kang ngregem sakabehing mobahmosiking jagad saisine.   Pituduh : # 123   Saben dina kita ajeg reresik badan lan penganggo.   Pituduh : # 122   Ala-alaning kelakuwane wong ora kaya kang sinung watak "Sapa sira sapa ingsun". embuh karosan. Marga sendhenan kaluwihane.

kang bisa njunjung lan mulyakake drajading nusa lan bangsane. geneya jiwa kita kang asipat langgeng malah kita lirwakake pangupakarane ?   Pituduh : # 124   Sumendhe ing takdir iku dudu sipate wong kang seneng ulah luhuring kebatinan. nanging luwih prayoga maneh yen jroning ati banjur katuwuhan osik : apa saben dina kita uga reresik lan ngupakara batin lan jiwa kita amrih sangsaya apik lan sangsaya resik saka sakehing rereged saka anane cacad-cacad lan panggodha.   Pituduh : # 125   Saka kayungyuning manungsa marang bandha.apik. Lire. Sebab yen badan wadhag kang kena ing rusak iku kita gemateni. kebatinan kang luhur iya kudu bisa ngujudi pakarti kang luhur uga. Luhuring kebatinan kudu tansah jumbuh lan laras karo ajuning kawruh lair. . nanging dadi watake wong kang lumuh tumandang gawe lan cupet nalare.

Pituduh : # 126   Urip tanpa gegayuhan luhur.semat lan drajad anggone migunakake nganti kerep nglirwakake kautaman. Gegayuhan bisane kasembadan kudu sinartan ngelmu. jalaran yen mapan mesthi cepak waspadane. jalaran ngelmu mono pancen sangune ngaurip. Lire. Sakehing tandang ora becik kelakone yen ora mapan. nglalekake jejering kamangnungsan. sepa tan mirasa. bisowa tansah ngelingi marang jantraning kahanan. wondene ngelmu iku tinemu ing laku lan tandang. Wong kang tandang tanduke mapan. Ing jagad pancen ora ana wewaler wong nglumpukake bandha rajabrana. bebasane kaya lelawuhan tanpa uyah.janji pikolehe manut dalan kang bener lan dipigunakake minangka prabot prenataning jagad. Uripe prasasat kaesok kabeh ana ing kono. angel kepepete. Dene waspada mono sirikane mala lan adoh saka . Ora ngelingi kepriye wusananing dumadi.

Mula murih bisane sampurna. Elinga.   Pituduh : # 128   Ciri-cirine jiwa kang isih kothong mono bisa dititik saka ulat praupan. tumindake kanthi duga lan prayoga. lan tingkah lakune kang ora nate gelem kalah. sarta mawa tepa tuladha. sapa kang arep mbecikake alam donya iku.   Pituduh : # 127   Sakabehing tumindak iku panimbange manut kawusanane. . ora angger kaluwihan bisa kanggo ngadhepi bebaya lan ngentas saka papan cintraka. kudu mbecikake awake dhewe luwih dhisik. Lire. Sabarang tindak-tanduke kepingin unggul lan mamerake kaluwihane. Yen wis. sabarang kang bakal dilakoni lan ditindakake iku luwih dhisik thinthingana lan pilah-pilahna ala becike kanthi weninge nalar/pikir. ilangna pangiraira tumrap awake liyan kang durung disumurupi. sabarang patrap mau upamakna tumrap awake dhewe. tutur wicara.bebendhu.

awit nerak dhasar-dhasar bebener lan kasucian.Kaluwihan kang tanpa dilandhesi kautaman.   Pituduh : # 129   Saben tumindak sejangkah ngilowa marang kinclong-kinclonge banyu samudra sing suthik kanggonan sangkrah. iya dheweke iku kang luwih kuwat maneh. tuladhanen pakartine banyu tritisan. jalaran sakehe uwuh mesthi disingkirake minggir. ora bisa tahan suwe lan gampang luntur marga saka pakartine dhewe.   Pituduh : # 131   . dheweke diarani kuwat. kena diumpamakake kayadene wedhak pupur sing nempel ing njaban kulit bae. nadyan tumetes mbaka satetes.   Pituduh : # 130   Sapa kang bisa nelukake mungsuh-mungsuhe. Ananging sapa kang bisa nelukake awake dhewe. ditindakake kanthi ajeg keconggah mbolongake watu sing atose ngluwihi waja. Saben makarya sapecak.

mesthi bakal nemu akeh rubeda.   Pituduh : # 132   Sapa kang nganggep apa bae gampang. wusanane dadi nekat nuruti pokal kang nerak bebener. Nanging yen penandhangmu mau tansah kok adhepi kanthi ulat kang suntrut adhakane kowe bakal kentekan pikir kang wening. Urip nikmat tanpa angin prahara padha karo segara kang mati. Awit iku wus wujud senjata kang bisa gawe enthenging sanggan lan bakal numusi muluring pikir.   Pituduh : # 133   Urip tegese mbudidaya ngetog tenaga (berjuwang).   Pituduh : # 134   Laku jujur kuwi padha karo dhuwit kang bisa . dilawan dening nasib. tinimbang diugung. Aku luwih seneng ditendhang. Sapa kang gampang janji.Samangsa lagi ngadhepi urip rekasa prayogane adhepana klawan esem gumuyu. iya kuwi kang arang netepi.

Pituduh : # 136   Wong kang kinaranan berbudi iku. Nanging pancen angel golek-golekane wong sing kaya mangkono iku.laku ing ngendi bae. yakuwi wong sing rumangsa tambah kasiksa yen nyumurupi sapepadhane nandhang papa lan kasangsaran.   Pituduh : # 137   Manungsa kuwi dadine becik miwiti saka njero menjaba. apamaneh wong sing mati amarga kaliren. senajanta kadhang-kadhang nampane cepet.   Pituduh : # 135   Kang becik lan ala. Runtuhe rasa welase adate banjur sinusul sarana cucule prabeya lan barang darbeke. kabeh mesthi nampa pikoleh.   Pituduh : # 138   Kang waspada marang awakmu dhewe jalaran . Buktine ora sethithik wong sing mati merga kewaregen. kadhang-kadhang alon.

katut samirana mrana-mrene. mili amber ing kertas putih.   Pituduh : # 140   Wong juweh. rinasakake ing wong sajagad. Wetune ora sarana lambe. Saka Rasa Dhemen banjur kathukulan rasa melik. Beda karo wong meneng. kawruhe sumimpen ana ing ati wening. aja .   Pituduh : # 141   Amrih urip kita tansah nemoni rahayu.iya awakmu dhewe kuwi kang mujudake mungsuhmu kang paling gedhe.   Pituduh : # 139   Manungsa kang mung ngelingi marang pakartine pancadriyane mono bakal tansah kasinungan rasa dhemen utawa sengsem. saka rasa melik munggah dadi nafsu. nandhang kasangsaran. kawruhe tumempel ing lambe. nanging katampanan ing pucuking pen. saka nafsu banjur nasar pakartine lan sirna bebudene sing wekasane tumiba ing papa. kumrecek ngebaki ing pasamuwan.

Sok ngonowa yen ta sawise nandhang apes lan lali banjur gumregah maneh pangudine apa dene ora kendhat ing panglantihe mantepa ing keyakinanyen Gusti Allah ora bakal ora ngudaneni panyuwun kita. ajaran teorine kudu bisa dicakake lan ditrapkake kanggo karahayoning bebrayan. muga pinaringan nugraha bisa ndarbeni ati kang wening lan jiwa kang utama.   Pituduh : # 142   Kawruh lan "Ilmu pengetahuan" iku mung bisa digayuh lan dikuwasani kanthi laku kang laras karo apa kang diwulangake. Pancen ora gampang wong ngudi bisane kasinungan cipta utama ngelingimenawa manungsa mono mula wis keserenan sipat apes lan lali. Lire.kendhat nggegulang nandur cipta utama sajroning ati sanubari kita sinartan panyuwunan kang mantheng marang Gusti Kang Maha Welas lan Maha Asih. Wondene lakune mono kudu sinartan tekad kang gilig lan kekarepan .

iya banjur bening. Awit klawan mengkono ing tembe kowe ora bakal gampang disepelekake dening bawahanmu.kang tulus lan mantep kinanthenan kateguhaning iman. kanggo ngadhepi sakehing panggodha sarta nyingkiri sikep laku kang sarwa dudu. Lan kang utama yaiku kowe nuli bisa madeg dadi pemimpin kang bisa . nadyan pepinginan lan panggayu bisa kaleksanan klawan tumuli. nanging yen wis menep.   Pituduh : # 144   Yen kepingin nglungguhi pangkat kang dhuwur luwih prayoga yen dikawiti saka kalungguhan kang endhek dhewe. Lire.   Pituduh : # 143   Banyu iku bisaning bening yen wis menep. ewasemono yen ditlateni suwening suwe uga bakal kasembadan. Sanadyan maune buthek. Semono uga tumrap pepinginan utawagegayuhan yen diudi nganti katog lan menep ing tembe uga bakal kasinungan sifat bening.

Pituduh : # 146   Elinga. Apa maneh. adoh saka watak degsura. ora ana kang kita gawa menyang alam kalanggengan. ora beda kayadene reridhu sing esthine mung tansah rinasa kayadene pasiksane ngaurip. Nanging yen rasa tansah kurang marem mau ngenani wuwuhing donya-brana. anane mung sarwa kebak rasa tepa salira. Mula aja banget nggonira katrem marang kadonyan. sayekti malah dadi pamecut kang becik kanggo luwih maju.nglungguhi ing kawicaksanan. mbesuk yen wis tumekaning janjine ora kena ora. badan wadhag lan sabarang kalir kang kita darbeni iki bakal kita tinggalake kabeh. sauger ora ngangsa-angsa.   Pituduh : # 145   Ginubel dening rasa "Tansah kurang marem" marang asiling pakaryan utawa jejibahan kang diayahi. sapa kang tansah ngegulegulake marang donyabranane lan gandrung .

Nriman ora teges wis marem apa anane.   Pituduh : # 148   Abot-aboting coba tumraping ngaurip iku malah ora kaya wong kang lagi kebyukan sihing Gusti Allah. marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran. wong kang lagi kabombong ing donya . Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum. Yen lulus saka pandadaran bisa dadi manungsa kang kajaba gedhe sih kadarmane uga wicaksana lair batine.marang pepinginan kang ora langgeng. Nanging yen ta ora teguh imane.  Pituduh : # 147   Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem. esthine ora bakal bisa nemokake kahanan kang bisa gawe langgenging kasenengan lan katentremaning ati. nanging suwalike kepara malah sungkan meneng.

jiwa raga kang ora kanggo tobat nalangsa ing Gusti Allah iku ora beda kaya anggane bandha kang ora dijakati lan ora ditanjakake kanggo penggawe .   Pituduh : # 149   Ambudidayaa ing bandha manut sakatoging tenaga nanging aja lali kinanthenan tekad lan sedya yen saperangan bakal kita tanjakake kanggo nindakake pangibadah. Elinga yen pati iku lawanging akherat. Suwalike.arta lan keladuk rumangsa sarwa kuwagang mbendung segara njugrugake gunung mau istingarah bakal koncatan kawaspadane. Kejaba lali marang sangkan parane uga lali yen sakehing drajat lan semat dalasan tekan nyawane dhewe pisan iku mung lugu barang titipan kang sawayah-wayah bisa dipundhut bali dening Kang Kagungan. dene laku ngibadah iku kang bisa dadi sarana nggampangake manungsa tumekane marang ing lawang mau kanthi rasa pangrasa tobat lan sumarah.

elinga yen nalika kena inglara. suprih sira tetep bagas kuwarasan kanthi sesirik prakara-prakara kang mbiyen nyebabake lara. jer wektu kang becik iku sejatine kudu kita dhewe sing gawe.   Pituduh : # 150   Yen sira pinuju nandhang bagas kuwarasan. iku kepara nuduhake pratandha yen dheweke iku sejatine wong kang tuna ing rasa welas asih lan miskin ing kawruh. Lekas sing kaya mengkono mau kanggo ngawekani amrih sira ora gampang kadunungan pikiran seneng pamer lan sesongaran. Dene dina kang pungkasan iku kang mutusake sakabehing wektu .kabecikan. Kawruhana. Yen ing nalika sugih.   Pituduh : # 151   Kita manungsa iki ora kena tansah ngantu-antu tekane wektu kang becik. Kita kudu tansah eling yen sabarang tingkah lan tanduk kita ing dina kang siji iku nggawa keputusan tumrap dina sijine. elinga yen kena ing pekir.

Mula kanggo nyandhet ubaling hawa marang bab sakarone mau. aja banjur kalimput watak jubriya lan sembrana sing sisip sembire bisa kejlungup tiba ing kasangsaran.   Pituduh : # 153   Wong kang lagi kasinungan kabegjan lan kamulyan iku dibisa marsudi amrih langgeng.   Pituduh : # 152   Wong nandhang lara mono akeh sing merga anggone ngombe lan memangan kliwat taker lan tanpa pilih-pilih. dipadha bisa nglungguhi marang jejering urip manungsa. Yen wis mangkono mung rasa getun lan piduwung sing kari ing pamburine.   Pituduh : # 154   .lan dina-dina kang wis kapungkur. Mula sadurunge kita tumapak marang dina pungkasaning urip. dibisa marsudi nyuda nuruti kecaping lidhah sarana nglakoni pasa kang mengku ancas nyingkiri sadurunge katamaning bilahi.

Hawa napsu lan watak angkara iku sawutuhe manjing ing dhiri pribadine dhewe-dhewe. kabeh pangajabe bakal kecandhak. tulus eklas aweh pangapura marang sapadha-padha sing gawe kaluputan. Sing sapa temen salawase. adate barang kang sinedya bakal ana. saengga sabarang kekarepane bakal ginayuh. yen tapaning nyawa mung eling. Dene kang aran sejatining katemenan iku sakabehing pakarti kang ditindakake klawan madep mantep tanpa mandheg-mangu lan tolah-toleh. Yen diumbar ngrebda bakal gawe "Bencana lan kasangsaran”. Pituduh : # 156   Wong iku yen lagi nandhang lara lagi bisa ngrasakake sepira mungguh begjane wong kang . Sing sapa bisa eling sedina sepisan bae.   Pituduh : # 155   Tapaning ati iku mung temen. Suwalike yen bab mau bisa dikendhaleni bakal njilma dadi watak "Sabar lan prasaja".

  Pituduh : # 157   Manungsa pinaringan dening Pangeran peranganing awak kangkalarasake karo gumelaring bebrayan. Pinaringan mripat loro. ya kang ngenani uber ingering alam. murih akeha swara kang . ilat. wong sing awake seger waras lumrahe lali rekasane wong lara. Mula prayogane tansah elinga perihing lara kanthi nggemateni kanikmatan kang wis diparingake dening Gusti Allah tan kena kinayangapa ajine. ala beciking kahanan. weteng) kang sejatine ngajak marang rusaking raga. Lire. sangsaya cedhak anggone ngumbar hawa nuruti pepinginane mripat.kanugrahan awak kang tansah kuwarasan. Pinaringan kuping loro. yaiku wujud awak kang bagas kuwarasan. supaya linarasna kanthi lantiping panggraita. Nanging suwalike. perlune supaya akeha kang dideleng. lan telih (wadhuk. Sangsaya adoh kelingane. lan owah gingsiring jaman.

  Pituduh : # 158   Pancen ora ana wewaler ing jagad iki tumraping wong kang nglumpukake donya brana."   Pituduh : # 159   Brangating ati sabisa-bisa kendhalenana. Nabi Muhammad wus paring sabda : "Ora prayoga ninggalake kadonyan marga nglakoni akherat. pilihen kang murakabi kanggo bebrayan agung. sikil loro. Napsu . nuli kathinthingana lan kasaringa kanthi lungiding panyipta lan alapen kang aweh pakoleh. Kayadene nyirep geni sarana lenga. Nanging jeneng wong kang nistha sapa kang ninggalake bab akherat marga mung golek donya brana tanpa waspada marang pungkasaning dumadi. nanging kita kudu tansah eling yen donya brana mono dudu panggonane kalanggengan.dirungokake. aja diububi nganti muntab dadi ubaling nepsu. Pinaringan tangan loro. supaya akehe kang ditandhangi.

amarah mono isih tetep bakal tansah mbebedhag selawase yen ta ora kinanthenan pikiran kang menep. Yen bisa kaya mangkono karan wong wicaksana.   Pituduh : # 160   Wong kang ringkih iman lan batine bakal gampang dadi jujugane durjana apus-apus kang pating slier golek mangsan. Elinge ati lan meneping pikir bakal numusi mulure budi kang tundhone bisa dadi panyirep sakehing pakartining setan. Mula ditansah waspada. Pirang-pirang kehe wong kaselak percaya rembug pangiming-iming ora pinikir bakal kedadeyane ing tembe. aja lirwa ing kaprayitnan. lan ati kang eling. Wusanane nandhang kapitunan lan kena ing apus. jalaran kejaba bisa . yogyane sumenekna sauntara.   Pituduh : # 161   Samangsa-mangsa thukul pletiking pikir kang kasarung dening ubaling nafsu ala.

kang kapindho merga saka pokale dhewe. Kapisan saka kaluputane dhewe.   Pituduh : # 163   Yen sira urip ing alam donya iki rumangsa nampa pandum kesethithiken iku wis dadi pepesthene uripmu. Sing kapisan iku paribasane tanem tuwuh kang tansah kodanan lan kepanasan ora diopeni.   Pituduh : # 162   Wong kang sengsara uripe jalaran ana rong warna. Pamurinamu prayoga lipuren sarana mawas lelabuhanmu dhewe.ngleremake ati kanthi meneping pikirmu uga bakal keconggah nyirep ubaling nafsumu mau. ora perlu mbok murinani. jer lelabuhan ing alam . Wusana rahayu kang tinemu merga bisa sumingkir saka memala kang teka arep ngreridhu awakmu. dene sing kang kapindho paribasane tanem tuwuh kang tansah diapek asile nganti ora kober thukul godhonge.

Memayu Hayuning Budi Lan Tekad Pituduh : # 164   Yen gelem nalusuri sejatine ora sethithik piwulang lan pitutur becik kang malah kita tampa saka wong-wong gawane nacad lan ora dhemen marang kita.donya mono dadi trajuning akeh sethithike pandummu. aja kesusu ngatonake rasa sengitmu. katimbang mitra katruh raket kang tansah ngalembana.   . gedhene nganti maoni lan nglairake panacad. kepara malah bisa dadi gantungane uripmu. dene pangalembana kepara bisa nyebabake wong kerep dadi lali. Awit panacad bisa nggugah kita nglempengake laku. Awit kawruhana yen pikirane manungsa iku tansah mobah-mosik lan molakmalik. Apa kang kok kira ala lan kok gethingi iku ing tembe mburi bisa malih kok senengi.   Pituduh : # 165   Manawa kowe durung mangerteni marang bab kang kok anggep ora becik.

  Pituduh : # 167   Tembung kang prayoga kang kelair mung marga kadereng dening dayaning hawa napsu iku pancen sakala iku bisa aweh rasa pemarem. Yen sing diajak nyatur wong kemplo.   . Nanging sawise iku bakal aweh rasa getun lan panutuh marang dhiri pribadine dhewe kang satemah tansah bisa ngrubeda marang katen tremaning pikir lan ati.Pituduh : # 166   Karepe wong nyatur alaning liyan iku beteke mung arep nuduhake becike awake dhewe. Nanging tumraping wong mursid : "Wong kang ngumbah rereged ing awake sarana migunakake banyu peceren malah saya nuduhake blentonge pambegane". Guneman sethithik naging memikir akeh iku kang tumrape manungsa bisa aweh katentreman lan krasa marem kang gedhe dhewe. pamrih sing kaya mangkono mesthi katekane.

yaiku makarti kang sinartan kepercayaan lan keyakinan menawa apa kang sinedya mesthi dadi. Yen kita mung kandheg ing gagasan lan kukuhing karep bae. yen selagine nganggit-anggit mau wis kaselak ngrasakake kanikmatane ing pangangen-angen. wusanane dadi lumuh ing gawe lan wedi ing kakewuh (wedi kangelan).   Pituduh : # 169   Ora beda karo rob lan suruding segara. tanpa tumandang lan makarya minangka srana panebuse. Cilakane maneh. kahanan uriping manungsa iku uga ora bisa uwal saka bungah lan susah. Kang perlu dicilengi ing kene yaiku aja kaselak kebacut kerem kalimput ing kabungahan lan aja kaselak gampang angles yen lagi kapinujon apes. Awit kasusahan iku sok .Pituduh : # 168   Siji-sijining dalan amrih kaleksananing gegayuhan. wohe ya ora beda kaya dene ing pangimpen.

nanging uga mangesthi kamulyan ing tembe. Mula tansah ngugemana sebuting pitutur : "Sabegja-begjane kang lali nganti kelu penggawe sasar. presasat tapa ing satengahing coba.   Pituduh : # 171   Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng. Sapa kang santosa ora bakal tumindak sasar. nanging tetep tumindak utama. melu-melu tumindhak nistha. .   Pituduh : # 170   Menangi jaman rebutan rajabrana. sauger insyap marang dhirine lan ora mupus. apadene tansah percaya marang Kang Kagungan Panguwaos. aja sira malah rumangsa pinter. Urip ing satengahing godha rencana. akeh wong kang padha kalimput.malah bisa ngentas kita saka kaluputan lan kabodhowan. Ora eling yen sejatining urip ing donya iku ora ngupaya rajabrana bae. isih begja kang panggah eling lan waspada tetep ing panggawe utama".

malah bisa "Aji godhong jati aking". sira banjur kaya wong seje (owah). kang bisa mateni senajan tanpa ngetokake getih. satemah mung dadi leletheg kang luwih aji uwuh.jalaran menawa Gusti Allah mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka mau.   Pituduh : # 173   Ilat kuwi sawijining pedhang kang landhep. Awit yen lagi kuwasa. adhakane banjur ngangsa-angsa kegedhen panjangka.   Pituduh : # 172   Sapa kang katrem merga lagi pinaringan kekuwasaan iku sejatine malah dadi sumbering dununging wong lali. Pituduh : # 174   Ora ana critane wong kejungkel iku marga . lan gampang kapilulu ing pakarti dudu. gampang lirwa ing kaprayitnan. Ora maelu senadyan nganti mentala gawe sangsarane mitra karuh. Kanggo nggayuh panjangkane. sakehing cara ditempuh.

Nanging ora ngertiya yen dheweke ing wektu iku sejatine wis padha karo wong mlarat. Bab mau aweh pituduh supaya kita aja nyepelekake marang barang sing katone sepele ora mingsra.  Pituduh : # 175   Wong sugih sing lumuh kelangan bandhane nadyan kanggo keperluwane dhewe iku ora liya sababe marga tansah kuwatir yen dheweke tiba ing kemlaratan. kang batine tansahora narimakake marang adiling Kang Murbeng Dumadi. Uripe kepara luwih sangsara katimbang wong kesrakat.kesandhung watu gedhe.   Pituduh : # 176   Dereng nedya pamer utawa riya iku terkadhang . Yen tatuwa ya marga saka watu krikil-krikil sing lancip-lancip. sing mesthi merga kesandhung watu sing cilik. naging sejatine kepara malah gampang dadi dhadhakane wong njungkel njempalik tiba ing papa.

Sok ngonowa elinga. Wondene dereng sajroning laku panembah. yen Gusti Allah iku tansah ngudaneni. Suwalike wong bodho sungkan . Dene kang kinaran dereng utawa nafsu seneng pamer kang gampang dineleng lan sineksen dening wong liya iku aran riya kang pratela (cetha).   Pituduh : # 177   Kabeh salakune (tumindake) wong bodho iku esthine nggawe hikmah lan piwulang becik tumraping wong kang ahli budi. Luwih-luwih yen lagi kapinuju ana ing papan kang sepi. Becik kita singkiri. arang kang disumurupi wong liya.muncule dadakan kaya-kaya tanpa rinasa ing nalika kita pinuju sesrawungan karo wong liya. Mula prayoga kita tansah waspada ngendhaleni dhiri. utawa ngedheng. Awit saka samubarang kang ora becik kang dilakoni wong bodho dening para ahli budi banjur kari ngemohi lan dadi pandoming urip kang perlu disiriki lan disingkiri.

  Pituduh : # 178   Aja sok rumangsa tinitah apes nganti gawe pepesing semangatmu. Malah prayoga dinarima marang apa kang wis sira tampa saka kanugrahaning Gusti Kang Maha Kuwasa. Awit ngelingana menawa ora kurang-kurang titah kang luwih cingkrang lan luwih cacad tinimbang sira. tarikane napas padha. Lire. Mula ora jeneng aeng yen akeh para bodho sing uripe tetep kasurang .surang lan para ahli budi kang tansah rahayu ing uripe. Kang mangkono mau ora liya marga saka kandele imane lan yakin marang keadilaning Pangeran Kang Maha Kuwasa marang sakabehing lelakon kang dumadi ing jagad raya iki.nyuplik lelakon becik kang dialami para ahli budi.   Pituduh : # 179   Ngalembana lan panacad iku padha bae panindake. kedaling . suprandene dheweke babar pisan ora kawetu nutuh marang Gusti Allah.

Luwih prayoga tansah njaga bae barang rembugira kanthi becik. nanging oleh-olehane utawa wohe sing ora padha.ilat padha lan obahing lambe ya padha. luwih-luwih kang bisa aweh paedah marang wong liya iku ajine ngungkuli sakehing pitutur kang ndhakik-ndhakik nanging kang durung kabukten ana ing panindak. Mula kuwi tansah udinen amrih wetuning rembug "Keplok lumah kurepe" karo tindakira. uga malah sering kosok balen. Sok ngonowa najan rekasane utawa gampange padha.   Pituduh : # 181   . patitis lan maedahi. Karomaneh tindak tanduk kang ngresepake. Sing siji bisa ngraketake paseduluran sijine padha bae karo golek dadakan nandur rasa memungsuhan. Ing ngadat kejaba sok adoh sungsate.   Pituduh : # 180   Aja ndarbeni pepinginan dadi wong kang linuwih kang ngandhut idham-idhaman supaya sarembuge diandela wong akeh.

Adate sipat kaya mangkene iki thukul marga kasurung dening ati drengki srei.Kang kinaran manungsa winasis yaiku wong kang wis kaconggah mbenerake tindak kang mlenceng. Kamangka sapa kang ngadani ati drengki lan panasten iya ing wektu ikudheweke wiwit nyiksa ing awake dhewe.   Pituduh : # 182   Samangsane kowe diclatu wong kanthi sengak aja kok wales sanalika kanthi tembung (rembug) kang sengak lan atos. Prayoga tanggapana mawa pakarti kang alus lan sareh.   Pituduh : # 183   Ing ngendi dununge pamarem lan katentreman ? . lan uripe ora bakal bisa tentrem. kowe bisa ngendhakake watakkang panasbaran. Jer. Dene asor-asoring budine manungsa iku ora kaya wong kang mlencengake tindak kang wus bener. ya klawan laku kang kaya mangkono iku. lan bisa ngasorake sipat kang lagi kasinungan iblis.

nganti meh ora ana wong rumangsa marem lan tentrem uripe. nanging ajine tan kena kinaya ngapa. ana siji engkas darbek kita kang ora kena ginrayang lan ora kasat mata. saengga wusanane thukul greged ndandani murih apike. minangka jimat paripih tumraping ngaurip. Sabanjure banjur kepiye ? Iya kudu tlaten ngolah budi.   Pituduh : # 185   Kita iki kejaba ndarbeni badan wadhag lan pancadriya. Pituduh : # 184   Tepa slira lan mawas dhiri iku dadi oboring laku nggayuh rahayu. Munggahe bisa nyedhakake rasa asih lan ngedohake watak drengki lan dakwenang marang sapepadhane. Sregep mawas dhiri ateges bakal weruh marang kekurangan lan cacade dhewe. Doh ana rasa meri lan drengki amrih gorehing pikir bisa tansah sumingkir.Saking ungele mapanake rasa. yaiku osiking ati kang ajeg ngelikake kita marang lurusing laku .

tansah bisowa ngrungokake osiking atimu. uga ing batine. awit iku kang ngajak sapari-polahmu tumuju menyang karahayoning uripmu. munggahe katuwuhan krenteg nindakake laku ngiwa. semat lan pangkat. Suprandene sapa kang mung ngemungake kaluhuraning batin. Mula poma-poma.   Pituduh : # 186   Nggayuh kaluhuran mono ateges ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. sing murakabi kanggo dhiri pribadine.samangsa kita ketaman pletiking cipta ala. Ya dhuwur ing bab lahire. yaiku tumandang ing gawe. Sapa kang mung mligi nggayuh kaluhuraning lahir bae. Lire.   Pituduh : # 187   Akeh wong kang sadurunge nyoba ngayahi . ateges mung mburu drajat. ateges ora nuhoni jejering manungsa ing alam donya. Durung aran jejeg uripe. sumrambahe tumrap bebrayan agung.

dene panggresah mono agawe bubrah. Awit entek-entekane pocap mangkono iku ateges ngapesake awake dhewe. sauger sinartanan pamarsudi klawan temen-temen.   Pituduh : # 188   Aja sok nggresula !. Luwih dene maneh banjur lumuh ing pambudi.pagaweyan wis dipantok dhisik sarana tembung "Ah. Sing sapa esuk-esuk wis sambat ngaru-ara ing bab . Dayaning tembung "Ora bisa" satemah numusi ora bisa temenan. Kang ora diluru tangeh bisane ketemu. Ciptanen kanthi mantheng ing ati lan enggal makartiya. Samubarang kang diudi ora bakal dadi. Kekuawataning manungsa iku dumunung sajroning cipta. Wruhana yen pangresula iku sawijining mala. Mula percayaa marang dhiri pribadi. Dayaning cipta cetha bakal nekakake sedya. aku ora bisa". yen wis nggresah padatane banjur lali marang kewajibane kang kudu diayahi sarta kemba marang sadhengah pakaryan.

wong mau presasat mbutoni sumbering pangupa-jiwane dhewe. Awit ing mangsa-mangsa kaya mangkono mau manungsa banjur ketuwuhan budine kang murni. lakonan apa kang kok gagas-gagas rikalane kowe nandhang sengsara utawa lara. prayitna lan . Tekane "sukses" durung ateges tamating crita. nanging malah kudu tansah luwih waspada. Ora trima marang pandum peparinge Pangeran Kang Murbeng Dumadi.ngrekasane anggone urip.   Pituduh : # 190   Wong kang wis kinaran "sukses" iku. yaiku : wong kang wis ngetog kadibdyane.   Pituduh : # 189   Yen kowe kepingin mulya uripmu. yaiku watak kang sarwa kebak welas-asih lan ngerti sepira perlune wong kang tansah ambudi amrih aja nganti nemoni kacingkrangan. ngudidaya nganti kecandhak gegayuhan lan idhamidhamane laras karo kepinginane.

dene nafsu kang perlu diunggar yaiku nafsu kang empane tumuju marang karahayoning sapadhapadha. Mula sawijining "sukses" iku anggepan kayadene sawijining pandadaran kanggo lestarining penggayuh becik. Awit tanpa nafsu wong ora bakal duwe krekat kepengin maju. Nafsu kang bakal nekakake bilahi tumraping awake dhewe lan wong liya kudu bisa dicandhet. Jalaran adhakane wong sing wis "sukses" iku banjur kurang kaprayitnane. sapa kang nandur . Mung bae wong kudu bisa milahmilahake nafsu endi sing kudu dicandhet. sembrana lan gumampang ing sabarang tumindake.ngati-ati. kang luput sembire bisa klenggak. lan nafsu sing kepriye sing kudu diunggar.   Pituduh : # 191   Saben wong mono pancen nduweni nafsu.   Pituduh : # 192   Hukum alam wis netepake.

mesthi ngundhuh. Mula mumpung isih esuk. Jalaran kekarepan kang tanpa nalar iku ora beda karo karepe bocah cilik. iku genah nyalahi kodrat. iku saumpama wong lelungan mono tumuju papan kang arep diparani utawa dijujug. yaiku nalar utawa pecahing nalar. Dene kekarepan iku kudu ana kanthine. Dene apa kang diundhuh iya manut wijine kang ditandur. Kejaba tanpa teges. jangka lan panuwun. nandura wiji cipta lan penggawe kang becik-becik. uga sok tanpa wasana. . Karep lan sedya. yen akeh sethithik anak putu kita uga bakal katut melu ngrasakake pait getire wong kang bibite ditandur dening wong tuwane. ing tembe iya aja ngarep-arep yen bisa bakal panen pari. Awit elingana. Yen sing ditandur winih alang-alang. Pituduh : # 193   Sapa sing duwe panjangka kudu wani jumangkah. jer katekaning sedya iku mung bisa maujud menawa dilakoni lan ora nyimpang saka katekadane.

ora bisa owah nasibe. Katimbang nyumelangake barang kang durung bisa ginrayang rak luwih becik aja pegat ing ihtiyar kanthi nenuwun marang sihing Kang Murbeng Kuwasa. temahane pikiran dadi peteng. Klawan mangkono istingarah kowe ora bakal ngedhap ngadhepi sakehing lelakon. Nggresah lan ngresula iku padha karo sambat wong.satemah ora ana dadine. Sambat iku kena bae. senajan dingresulanan sedina ping pitulikur.   Pituduh : # 194   Sebab-sebab kang gawe ciliking ati lan cekleking semangat iku adhakane dumunung ing gegambarane pikiran kang sarwa nguwatirake marang lelakon kang durung kelakon. nanging yen isih keduga .   Pituduh : # 195   Kerep nggresah lan ngresula iku nuduhake karingkihane tekad. lumuh ihtiyar lan koncadan gregeting makarya. jer iya mung Panjenengane kang murbawasesa urip kita iki.

Mula yen mung ngendelake marang punjuling nalar lan moncering kawruh bae. teteg kawegigane pikir bae ora mujudake gaman pamungkas tumrap kasembadaning sedya. gampang kasinungan ing watak sesongaran sing adhakane sing uwis-uwis banjur kacenthok pancabaya.   Pituduh : # 196   Dhasar premati tumraping wong duwe tekad lan duwe gegayuhan yaiku tekad budi santosa. atine gampang miyar-miyur. Sarana ndulu kacamata benggala kang kita alami saben dinaa. panggresah bisa gawe bubrah. dene pisambat iku dalane wong kang seneng mlarat. ubayane banjur mbalenjani. jalaran sakehing gegayuhan kang disangkani sarana sambat mono adate mung gayuk-gayuk tuna. apa kang digayuh tanpa ana kabul wusanane. tanpa mengkoni ing budi santosa.   Pituduh : # 197   .aja dhemen sambat. Ngresula bisa dadi mala.

kejaba nindakake pegaweyan kanthi srempeng sing juntrunge mungngoyak derenge panguwasa.   Pituduh : # 198   Siji-sijining marga amrih kaleksanane gegayuhan iku ya kudu sarana makarti. drajad lan bandha. tibaning enggon mung kaya ing pangimpen.   Pituduh : # 199   Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake . wusana tumus dadi lumuh ing gawe lan wedi ing pakewuh. Pakarti mangkono adate ora mempan marang pitutur becik lan panemune liyan kang wigati. Yen kita mung kandheg marang ngunggar-unggar karep lan nganggit-anggit gagasan bae. Luwih-luwih menawa salagine nggagas-nggagas mau kaselak kesusu ngrasakake kanikmatane pengangenangen. anane mung rasa melik kang nggendhong lali.Ora ana tindak kang luwih dening mbebayani lan ndrawasi marang awake dhewe.

Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. ateges wong kang ora nduweni budi pekerti.   Pituduh : # 200   Kang kok kandhakake putih iku durung karuwan putihing (sucining) ati. iku durung mesthi resiking ati.dhiri. Lan sing kok kandhakake abang iku durung tinamtu abanging (kekendelaning) bebener nanging bisa uga mung abange lambe kang keconggah njlomprongake marang jurang kang jero. Dene sing kok kandhakake resik. Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane. bisa uga mung wujud putihing pupur sing kandel warata. Wong kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat. Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat. nanging adate mung wujud resiking sandhangan rinengga ing sotya abyor kang bisa mblerengake .

  Pituduh : # 202   Tetepirig rasa kamanungsan iku ora marga saka kawruh lan kapinteran kang wis dianggep Iuwih luhur ing salumahe bumi.   Pituduh : # 201   Ngunggar wetuning kekendelan sing mung kadereng saka dayaning pangojok-ojok iku kerep ora murni. Dene rasa asih mau . bebathene kosok balen karo kang sinedya. kekendelan iku prayoga kadhasarana rasa sumungkem marang Kang Murbeng Dumadi. nanging mung jalar saka kadunungan telesing rasa asih marang sapepadhaning tumitah. Yen wis mangkono sakehing cak-cakane pakarti mesthi tansah patitis lan mikolehi. Tandang lan trajange kang akeh banjur mung kabrongot panasbaran. Wusanane malah sok bakal nunjang palang. niyat leladi marang sapepadhane titah. Mula minangka gegondhelane kapitayan.mripat.

  . adhakane bakal ketaman pakewuh lan godha kang luwih gedhe maneh. ora dibedhol tekan oyod-oyode. kanthi kencenging tekad kang gilig.cinipta saka patrap anggone reksa-rumeksa lan sugih ing pangapura sarta tansah kinanthenan pangucap lan pasemon sing bisa gawe resep lan ora natoni atining liyan. Sing sapa mung nyingkiri panggodha kang kasat mata bae. Kawruhana. Pituduh : # 203   Nglengkara wong bisa luwar babar pisan saka panggodha. mesthi bakal bisa mentas saka reridhu. Sebab. Aja mung mandheg ing panggrantes. menawa kapinteran kang ora kinanthenan kautaman iku sejatine luwih mbebayani tumraping bebrayan katimbang karo bodho kang linambaran ing budi rahayu. sumbere panggodha iku ora liya iya mung saka awake dhewe. nutuh awake dhewe. Sok ngonowa yen wong tlaten lan sareh. apa maneh yen nganti nguman-uman marang wong liya.

  Pituduh : # 205   Wong kang lagi karejeken aja kaduk anggone bungah. Awit kaduk bungah mau bakal ngilangi kaprayitnan. kepara malah dhemen tetulung marang kang kecingkrangan. kosokbaline aja kaduk ne!angsa samangsane nemahi reribed lan nandhang susah. adhepana sarana makarti . dene sing duwe kepinteran adoh saka karep kanggo minteri liyan. gedhene nganti nggetuni barang kang wis kelakon. lan tangeh lamun bisa uwal yen ora dibudeni sarana tumandang makarya. kepara malah dadi papan jujugane wong tetakon.   Pituduh : # 206   Yen darbe karep lakonana kanthi gemblenging tekad kang nyawiji.Pituduh : # 204   Yen ing donya iki manungsane sing sugih uripe ora mbethithil. genah kahanane donya bakal ayem tentrem. adoh saka reridhu lan kalis saka godha rencana. kaduk susah njalari ati tansah kemba.

ora beda manungsa kang mati sajrone urip. genah anggone makarti mung angger bae. Sangune kudu ati sing tatag. Kosokbaline yen anggone nandangi karepe mau kaselak kesusu nikmati pikolehe kang durung klakon. wedi ing pakewuh. samubarang kang sinedya ora bakal ginayuh.   Pituduh : # 208   Wong kang kebak dening pepinginan iku adate banjur ngangsa-angsa.kang madhep lan mantep. Kepara bakal mundur yen ngadhepi pakewuh. mula lakune uga banjur miyar-miyur. Kepengkok gawe sethithik bae sing . ora ngedhap nadyan mangerti yen dalan kang diambah kebak parang curi. satemah dadi wong lumuh.   Pituduh : # 207   Manungsa iku bisa kinaranan urip yen isih duwe karep lan pangarep-arep. Nanging yen karep mau mung kandheg ing pangangen-angen lan gagasan bae. Yen tansah rongeh lan rangu-rangu. ateges mung wani ing gampang.

Bebasan tiba kaping pitu gumregah tangi kaping wolu ngrungkebi tekad lan tujuwane. Samubarang pegaweyan menawa kok temeni wiwit saiki mesthi bakal bisa ngundhuh bageyan lan kauntungan. Jer kekencengan sarta kekarepan iku yen . prayoga ambalana maneh nganti katekaning sedya. lan kendho tekade.   Pituduh : # 210   Sarupane pakaryan kang wis kok yakini beciking asile tumuli enggala katindakna. cilik aten. tundhone atine gampang pepes lan nglokro.   Pituduh : # 209   Angger wong wis mesthi suthik diarani cupet nalare. pituwase lagi ketemu mburi. Mulane yen darbe karep aja mundur merga luput sepisan pindho bae. Beda karo wong kang wicaksana uripe mesthi mawa tekad lan tujuwan. aja ngenteni liya wektu. Apa kang kok sedya bakal tumeka.digedhekake pangresulane.

dieendhe-endhe ora mundhak kuwate. Tandha yektine ing alam donya iki ora sethithik wong sing mati marga kuwaregen. Nanging kang kaya ngono mau pancen angel golek-golekane. Sipat seneng ngendhe-endhe iku mujudake dalan kang anjog marang watak ora antepan lan kesed. Nanging malah mundhak ringkih lan bisa uga ilang dayane.   Pituduh : # 212   Wong mono aja mung tumandang angger bares .  Pituduh : # 211   Wong kang sinebut berbudi urip ing bebrayan iku ora mung wong kang rumangsa kasiksa nyumurupi sapepadhane sing nandhang papa. lan akeh wong sing mati marga kaliren. sungkan ing gawe sing tundhone dadi tanpa aji urip ing bebrayan. nanging wong kang gampang runtuh welase kang tinumbalan runtuhing barang darbeke lan deduwene kanggo tetulung marang wong sing kacingkrangan lan kasangsaran.

sinung marang watak tulus lan ngukuhi kajujuran. Den sranani kanthi nanjakake uripe melu ngrasakake lan memikir . sarta kulinakna nyirik marang penggawe musyrik. menawa ora ana pusaka kang ampuhe ngluwihi kajujuraning ati lan weninging pikir kang sepi ing pamrih. Pituduh : # 213   Pangrasa. Dibisa tansah milah-milahake endi sing kenceng lan endi sing nalisir saka paugeran. Kawruhana. ngluhurake kamulyaning bangsa lan nagara. Mula wajibing manungsa kudu bisa ngukuhi sifat manungsane. Pangrasa emoh diungkuli pikiran. yaiku mangan karahayoning bebrayan. pikiran lan kekarepan iku tansah mbudidaya rebut unggul lan rebut panguwasa anggone murba sapari polahe manungsa. Pamrihe mung sawiji. Wondene kang moncol dhewe sumedya mbalap ora gelem dipekak yaiku kekarepan. Pikiran semono uga suwalike.nanging kanthi laku kang ora beres.

ora bakal ngundhuh jagung utawa kacang.   Pituduh : # 215   Wong nandur pari iku bakal ngundhuh pari. . Tumandang ing gawe ngesthi marang rahayuning bebrayan munggahe marang ajuning jaman. Balik kang sapa tansah nguja panggoda semaya nanggulangi. ora beda karo mau. kekuwatan batine saya lungkrah.marang ombak umbuling jaman. Asale tumuwuh saka uwohing pikir kang ngayawara. banjur katarik marang kekarepan ala kang wusanane mbabarake pakarti nistha. bakale bubrah dadi leletheging jagad. Semono uga pikiraning manungsa. Sapa kang wiwitane enggal tumandang nanggulangi panggodha. bakal mundhak kasampurnane lan patut sinebut wong kang santosa ing budi.   Pituduh : # 214   Selawase urip nglengkara wong bisa uwal babar pisan saka panggodha. jer panggodha iku sumbere ora liya ya saka awake dhewe.

Yen pikiran kita tansah kita kulinakake lan kita pigunakake kang becik-becik ya bakal nduweni daya kekuwatan kang becik. Mula katimbang nggagas kang ora-ora lan ngayawara. Ing sabarang tandang tanduke sarwa tidha-tidha lan tansah awang-awangen ngadhepi kangelan kang bakal memalangi laku. prayogane nggagasa marang laku utama lan mulya. Kang pinandeng mung bakal tekaning sedya. Lan luwih utama maneh menawa gagasan kang mangkono mau diwedharake dadi pakarti pisan. Nanging tekad mono beda banget karo . Kosokbaline tekad iku rasa ciptaning karsa kang wis gembleng. satemah bisa aweh pakaryan kang pengaji tumraping bebrayan. Dadi yen ana kepenak lan orane bakal didhadhagi lan diterjang wani.   Pituduh : # 216   Rasa was sumelang iku nerakane wong sing arep nggayuh kemajuan. Sapa kang wis ketaman rasa iki salawase ora bakal bisa maju.

Awit bisane kowe ngrasakake legi iku rak marga kowe wis ngrasakake pait.   Pituduh : # 217   Aboting abot iku ora kaya yen kudu nuruti prentah lan pitutur. . Bisa nikmati kabungahan marga wis nate ngalami nandhang kasusahan. mangka ora gelem tumandang gawe. genah ora sumurup marang kaluputane celatune. Pancen luwih prayoga paite dhisik. sabab celathu mono mung obahing ati kang ana ing lati.nekad. kowe mesthi bakal nemu barang legi sing ora klebu ing petunganmu. Pait lan ngrekasa dikaya ngapa prentah lan pitutur iku prayoga lakonana bae. jer nekad kuwi uwohing pakarti kang tuwuh saka kajudheganing nalar sing tundhone keconggah tumindak nistha. tinimbang legine.   Pituduh : # 218   Wong kang mung dhemen celathu lan munimuni. merga koncadan pepadhang. lng suwalike barang pait mau.

mokal apa sing kagayuh bisa digantha lan tangeh lamun apa sing diluru bisa ketemu. Merga yen tansah tidha-tidha. Ya mung solah tingkahmu kang kudu kok owahi . Memayu Hayuning Bebrayan Pituduh : # 219   Sing sapa ngidham kaluhuran kudu wani kurban lan ora wegah ing kangelan. Makarti wani rekasa kanthi masrahake urip lan jiwa raga marang Kang Murbeng Kuwasa. Yen kepingin menang pancen larang patukone. Nanging yen wis tumandang gawe dhewe.   Pituduh : # 220   Isih beja yen kowe diunekake "Ora Lumrah Uwong". cetha bakal meruhi marang luputing celathune.dudu obahing tangan sing kanggo tumandang. Mula saiba begjane wong kang bisa celathu klawan enggal-enggal tumandang gawe dhewe. yaiku kudu bisa nuhoni sesanti: "Sura dira jayaningrat lebur dening pangastuti". jalaran isih dianggep manungsa.

dadi kita ora ngajab marang baline sumbangsih kang kita asungake. Pancen pangabekti mono wis aran pasrah.   Pituduh : # 221   Ora ana penggawe luwih dening mulya kejaba dedana sing uga ateges mbiyantu nyampeti kekuranganing kabutuhane liyan. jalaran kowe dianggepsetan gentayangan sing mung dadi leletheging jagad marga pakartimu kang ninggal sifat kamanungsan.amrih ora gawe seriking Iiyan. Mula enggal-enggala sumujuda marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Dedana marang sapepadha iku ateges uga mitulungi awake dhewe nglelantih marang rasa lila legawa kang uga ateges angabekti marang Pangeran Kang Maha Wikan. Kabeh iku sing . Sifate Gusti Allah mono sarwa welas asih marang umate kang wis sadhar marang dosadosane sarta temen-temen bali tuhu marang dhawuh-dhawuhe. Cilakane yen diunekake "Ora Lumrah Manungsa".

Yen ana padudon sepisan pindho iku wis aran lumrah.   Pituduh : # 223   Wong kang ora nate nandhang prihatin ora bakal kasinungan rasa pangrasa kang njalari tekane rasa trenyuh lan welas lahir batinne. malah bedaning panemu sithik bae bisa marakake dhahuru.   Pituduh : # 222   Memitran paseduluran nganti jejodhowan kuwi yen siji lan sijine bisa emong-kinemong. bisa nambahi raketing sesambungan. kita ora wenang ngajab wohing pangabekti kanggo kita dhewe. Nindakake kabecikan kanthi dedana kita pancen wajib.kagungan mung Pangeran Kang Maha Kuwasa. istingarah bisa sempulur becik. nanging ngundhuh wohing kautaman kita ora wenang. Wong kang wis nate ketaman ing prihatin luwih bisa . Nanging suwalike yen padha angel ngenggoni sifat emong-kinemong mau genah langka langgenge.

Apa maneh yen nganti pinracaya nggegem wewadine liyan.ngrasakake penandhange wong liya. yen isih kok gembol lan mbok keket kanthi remit ing ati salawase isih bakal tetep dadi batur. Isih lagi nyimpen wewadine dhewe bae wis abot.   Pituduh : # 225   Sok sapaa bakal nduweni rasa kurmat marang wong kang tansah katon bingar lan padhang polatane. Mula adhakane luwih gelem aweh pitulungan marang kang kasusahan.   Pituduh : # 224   Sarupaning wewadi sing ala lan sing becik. wong kang tansah . nadyan ta wong mau nembe bae nandhang susah utawa nemoni pepalang ing panguripane. Sing wis cetha mung bakal nambahi sanggan sing sejatine dudu wajibmu melu open-open. Mula saka iku aja sok dhemen kepingin meruhi wewadine liyan. Nanging yen wis mbok ketokake sathithik bae bakal dadi bendaramu. Kosokbaline.

wicarane sethithik nanging patitis lan mentes. kepara malah dadi sesirikaning mitra karuhe. tangeh lamun entuka pitulungan. Suwalike sing akeh ngrungokake. iku padha karo golek-golek momotan kang sejatine ora . Yektine wong kang dhemen ngumbar cangkeme tinimbang kupinge iku adate wicarane gabug. gedhene nganti nrambul urun ucap.katon suntrut kerep nggrundel lan grenengan merga ora katekan sedyane iku cetha bakal koncatan kekuwataning batin lan tenagane. lire mengku karep amrih kita iki kudu luwih akeh ngrungokake katimbang micara.   Pituduh : # 226   Kita iki diparingi cangkem siji lan kuping loro dening Kang Maha Kuwasa. apadene nyampuri perkarane liyan.   Pituduh : # 227   Wong kang tansah dhemen nguping kepingin weruh. Pantes dadi jujugane sadhengah wong kang mbutuhake rembug kang prayoga.

Mula wetune tembung satembung saka lesan iku prayoga tan udinen aja nganti nggepok prekarane wong liya. Atine dadi mati.prelu. Mula saka iku aja gumampang nampa kabecikane liyan. kupinge budheg. adhakane kepara malah ngreridhu awake dhewe. ing sakehing pakartine lumrahe banjur ora kenceng lan resik. gedhene nganti gawe seriking liyan. angel weruh ing bebener. awit lesane kasumpetan. samangsa tujuwane . Nanging geneya kok ora saben wong bisa nglakoni ? Pituduh : # 229   Wong iku yen wis kasokan kabecikan lan rumangsa kapotangan budi.   Pituduh : # 228   Ucap sakecap kang kelair tanpa pinikir kerep bae nuwuhake dredah lan bilahi. Mulane tangeh lamun yen bisa njaga jejeging adil. Bisa nyandhet ucule pangucap kaya mangkono mau wis klebu ewoningpakarti kang utama. mripate bereng.

Awit wicaramu durung karuwan bener. kabeh swara ala. Awit ana kalamangsane kowe mbutuhake rembug lan pituture wong iku.   . pangaleme nuwuhake wisa. Mula kang prayoga iku mung meneng. marga kok anggep wong mau bodho. Pancen ing sawijine bab wong bisa kaaran bodho.luwih nganti memaoni.ngarah marang penggawe kang nalisir saka bebener.   Pituduh : # 230   Aja kaselak kesusu nyepelekake liyan. sing kanyatane bisa mbengkas lan nguwalake saka karuwetanmu. jalaran meneng iku yektine pancen mustikaning ngaurip. Iuwih. Sing mesthi panacad mau gawe serik. nanging ing babagan Iiya tangeh lamun yen kowe bisa nandhingi.   Pituduh : # 231   Yen micara aja gumampang nelakake penacad utawa pangalem. dene waonane ora digugu.

Amarga lelakon ing alam donya iki anane mung wales-winales bae. Sapa sing rumangsa pinter banjur suthik njaluk rembuging . prasasat kowe mamerake alane atimu. semono uga anggonmu ngadi busana kang bisa mapanake dhiri.   Pituduh : # 233   Ajining dhiri ana ing lati. Yen kowe ngandhakake sengitmu marang liyan. Dene yen kepeksa kowe sengit marang sawijining wong. supaya ora ana wong sengit marang kowe.Pituduh : # 232   Udinen ing alam donya iki aja ana wong kang kok sengiti. balik sabisa-bisa padha tresnanana.   Pituduh : # 234   Wong pinter kang isih gelem njaluk rembuging liyan iku dianggep manungsa utuh. Mula den ngati-ati ing pangucapmu. mangka kowe ora bisa mbuwang sengitmu. gawenen wadi aja ana wong kang ngerti. Ajining raga ana ing busana.

Nanging kawuningana yen grengsenging pikir lan uriping jiwa iku ora bisa yen mung kagugah sarana wicara bae. Luwih- . ajine pancen ngungkuli mas picis rajabrana.   Pituduh : # 236   Wicara kang wetune kanthi tinata runtut kang awujud sesuluh kang amot piwulang becik. amrih bisa nuwuhake gedhening prabawa lan cabaring sakehing piala. iku bisa kinaranan babar pisan durung manungsa.liyan kuwi manungsa setengah wutuh. Lan sing sapa ora gelem njaluk rembuging liyan. Jer tuladha mono sing bisa nuwuhake kapitayan. Kang wigati yaiku wicara kang mawa tandang minangka tuladha. Srananana kanthi jembaring dhadha lan sabaring nala. beraten rasa uwas marang pandakwa ala kang ora nyata.   Pituduh : # 235   Yen atimu wis gilig arep gawe kabecikan kanggo karaharjaning bebrayan. bisa nggugah budi lan nguripake pikir.

Iuwih mungguhing para manggalaning praja kang wis pinracaya ngembani nusa lan bangsa. Dene yen disranani penggawe kang lelamisan. Nanging thukuling pangalembana iku ora gampang. pangalembanane mung kandheg ing lambe bae ora tumus ing ati. Yen mung disranani bandha. Pituduh 237 Luwih becik ngasorake raga tinimbangane ngongasake kapinteran kang sejatine isih nguciwani banget. ing pamburine malah bakal kasingkang-singkang kasingkirake saka jagading . Tindak mangkono mau malah dadi sawijining godha kang mung bakal ngrerendheti lakuning kemajuwane dhewe ing jagading bebrayan. Kudu disranani kanthi pakarti kang becik lan murakabi marang wong akeh. Pituduh 238 Sapa wonge sing ora seneng yen entuk pangalembana. jer kabeh mau merga rasa samar lan was sumelang yen ta kungkulan dening sapepadhane. Ngongasake kapinteran iku satemene mung kanggo nutupi kabodhowane.

Yen ngemungake kaluhuraning batin.pasrawungan. Yen mung nengenake kaluhuraning lair genah mung ngoyak drajat lan semat. wusanane dheweke kang bakal diemohi dening pasrawungan. tegese gothang. awit ora tumandang ing gawe kanggo . ya tumrap dhiri pribadine uga sumrambah kanggo karaharjaning bebrayan. Nanging yen kandheg salah siji.  Pituduh : # 237   Nggayuh kaluhuran lire ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. Awit yen ora enggal-enggal nyingkiri pakarti kang ora becik mau. Dhuwur lair lan batine. isih miyar-miyur gampang kena pangaribawa saka njaba. mula prelu dingertekake. cetha ora nuhoni jejering manungsa. Pituduh 239 Geneya akeh wong kang dhemen nyatur alaning liyan lan ngalembana awake dhewe? Sebabe ora liya marga wong-wong sing kaya ngono mau ora ngerti yen penggawe mau klebu pakarti kang ora prayoga.

Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor. Kang dikarepake kamardikaning lair iku wujude bisa nyukupi kabutuhaning urip ing saben dinane saka wetuning kringet lan wohing kangelan dhewe ora gumantung ing wong liya lan ora dadi sangganing liyan. aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau. Dene kamardikaning batin iku . lya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur. Pituduh : # 239   Manungsa urip iku dibisa nguwasani kamardikaning lair lan batin. nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong. Ateges tanpa guna diparingi urip ing alam donya.   Pituduh : # 238   Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan.keperluwaning bebrayan.

dicakake sarana nyingkiri hawa napsu. nanging wohe pakarti mau dadi kagungane Kang Gawe Urip". kejabane kang mikir sarta tresna marang wong kang ringkih lan nandhang papa cintraka. Kanthi pangrasa kang mangkono mau ateges bisa nggadhuh kekuwatan kang tanpa wates. sarta tuhu marang paugeran urip bebrayan.   Pituduh : # 241   Wong kang baut mawas dhiri iku wong kang bisa manjing ajur ajer.   Pituduh : # 240   Ora ana wong kang ingaranan urip. ngerti empan papan laras karo . perlu kanggo mitulungi sapadha-padha kang kahanane luwih nrenyuhake katimbang dhiri pribadine. sepi ing rasa melik lan drengki srei. mangkono sabdane sawijine Pujangga kaloka. "Pakarti mono darbek kita dhewe. adoh saka asor lan nisthaning pambudi. Bisa melu ngrasakake kasusahane sarta lara lapane wong liya.

Nanging ana syarat siji kang ora kena kalirwakake. aja mung kalimput edining busana bae. prasasat wis entuk pawitan kanggo nandangi sakehing pagaweyan apadene nggayuh idhamidhamane. yaiku kapinteran ing bab sesrawungan.   Pituduh : # 243   Nindakake kabecikan mono ora mesthi kudu cucul wragad. nanging bisowa tansah mersudi marang padhanging semu lan manising wicara tanpa nglirwakake marang alus lan luwesing solah bawa.   Pituduh : # 242   Kecandhaking sawijining idham-idhaman iku ora cukup mung dibandang moncer lan pepaking ilmu lan kawruh bae. Sapa kang bisa tumindak ajurajer lan bisa nuwuhake rasa resep marang liyan.reh swasana sakupenge tanpa ninggalake subasita. Paribasane wong kang baut ngadisarira. nanging bisa ditindakake sarana pakarti-pakarti liyane sing sejatine akeh banget .

Dene tembung manis mono ora duwe pamrih. Kabeh mau klebu ewoning tindak kabecikan kang ajine ngleluwihi wragad dedana kang diwenehake utawa dipotangake.   Pituduh : # 244   Yen kowe arep rembugan. Apa wis ngenggoni telung prekara : bener manis. Ewa semono sing bener iku isih perlu dithinthingi maneh yen gawe gendrane liyan prayoga wurungna. upamane bae mawa ulat sumeh tangkep srawung kang sumanak. migunani. bisa manjing ajur-ajer ing madyaning bebrayan. apamaneh lamun anggone menehi utawa ngutangi iku sinamudana kebak pamrih. pikiren luwih dhisik tetembungan sing arep kok wetokake.   Pituduh : # 245   . Sauger bisa gawe senenging liyan.carane. lan bisa dadi patuladhan laku utama. pamrihe bisa gawe senenge Iiyan kang tundhone migunani tumrape jagading bebrayan.

Mula saiba becike samangsa sapa kang rumangsa pinter dhewe.Sugih omong kanggo nggayengake pasamuwan pancen apik. Mula sabecik-becike wong iku ora kaya wong kang meneng. lan kuwasa dhewe iku gelema nglaras dhiri lan ngleremake ciptane kang wening. Nanging menenge wong kang darbe bobot kang anteb sing bisa dadi panjujugane para pawongan kang mbutuhake rembug lan pituduh.   Pituduh : # 246   Ing jagading sesrawungan mono nyirik marang sesipatan kang gumedhe lan wewatakan kang tansah ngegungake dhiri. Sipat lan wewatakan mau adhakane banjur nuwuhake rasa ora lila yen nyipati ana liyan sing luwih katimbang dheweke. Nanging ngomong mung golek suwure awake dhewe sok ketrucut miyak wewadine dhewe. yen sejatine isih ana maneh kang . sugih dhewe. Pira bae cacahe wong kang kepleset uripe mung marga suka anggone sugih omong.

bakal teka dhewe. katimbang tumindake wong kang rekane nindakake panggawe luhur nanging disambi udur. lan Maha Luhur. Maha Sugih.   Pituduh : # 247   Luwih becik makarti tanpa sabawa kang anjog marang karahayoning bebrayan. apa maneh nganti mamerake kabisan lan kaluwihanmu. Pituduh : # 248   Yen kepengin diajeni liyan. Pangaji-ajining liyan iku sejatine ora perlu mbok buru. Klawan mangkono rasa pangrasa dumeh lan takabur kang dadi sandhungan pasrawungan bisa sumingkir. Yektine tata tentrem iku ora bakal bisa kagayuh yen ta ora adhedhasar kerukunan. dene kerukunan iku mung bisa kecandhak yen siji lan sijine padha bisa ajiingajenan lan mong-kinemong. Nuduhake kewasisan pancen kudu bisa milih papan lan empan. mula aja sok dhemen martak-martakake. Mula kang prayoga .Maha Pinter.

kepara purihen aja kongsi wong liya bisa njajagi. yen wis luwih tumuli mbudidaya aja ana wong sing bisa madhani. amrih kita bisa uwal saka dayaning pangira-ira kang ora prayoga. Wong kang duwe rasa mangkono mau satemene memelas. ora nate . Yen rumangsa kurang isih golek wuwuh. yen wis oleh banjur golek luwih. ora ana liya.   Pituduh : # 250   Arang wong sing bisa mapanake rasa narima marang apa bae kang wis klakon digayuh. Nanging mangsa kalane ngadhepi gawe parigawe keconggah mrantasi.   Pituduh : # 249   Aja sok ngluputake. yen usadane watak apes sing njalari nganti ora katekan sedya kita iku. Kawruhana. samangsa kita ora katekan apa kang dadi kekarepan kita. Uripe tansah ngangsa-angsa. ya dumunung ana ing awak kita dhewe. gedhene ngundhat-undhat wong liya. Becike kita tliti lan kita goleki sebab-sebab ing badan kita dhewe.

nanging yenta nganti kleru ing panyurasa bisa nuwuhake kleruning tumindak. Narima. lire ora ngangsa-angsa nanging ora kurang weweka lan tansah mbudidaya amrih katekaning sedya. satemah dadi wong ora weruh ing wirang. Luwihluwih ing dina samengko. suthik ihtiyar. Kanggo nuruti rasa kang kleru kasebut sok-sok banjur tumindak ora samesthine lan nalisir saka pakarti kang bener. naging keset. Awit yen mangkono ora jeneng narima. dudu ateges kebacut lumuh ing gawe. alam bebrayan donya .   Pituduh : # 251   Watak narima mono yekti dadi sihing Pangeran. aja nggugu karepe dhewe lan nuruti hawa napsu. kudu bisa ngereh pakone "si aku".sumeleh atine. gelem ngemplok suthik tombok. siningkirake saka jagading bebrayan. Jer wataking wong keset iku mung gelem enake emoh rekasane.   Pituduh : # 252   Wong urip ing alam bebrayan iku yekti angel.

silih ungkih. nanging gumantung marang panataning prabot kang . mula coba dak tlitine klawan adil sapa kang sejatine nyata-nyata bener". Lire. rebutan benere dhewe-dhewe.   Pituduh : # 254   Reseping omah iku ora dumunung ing barangbarang mewah kang larang regane. Mendah becike yen wong sing kaya mangkono mau kala-kala gelem nggraita ing njero batine : "mbok menawa aku sing kleru.tansah kebak pradhondhi. Mula sing baku. kudu bisa nyandhet kemrungsung "si aku" istingarah sakehing bedane panemu bisa disawijekake. senajana sajroning pasulayan.   Pituduh : # 253   Wong kang nduweni watak tansah njaluk benere dhewe iku adate banjur kathukulan bendana seneng nenacad lan ngluputake marang panemu sarta tindak tanduke wong liya. wong urip kudu bisa miyak aling-aling kang nutupi pikiran kang wening.

apa malah dudu kowe dhewe sing luput. Utawa kowe dhewe sumingkira sauntara. sarta pemasange rerenggan kang adoh saka watak pamer. Semono uga reseping salira iku ora marga saka pacakan kang edi-peni. Sabanjure menenga lan etung-etunga kanthi sareh wiwit siji tekan sepuluh. trapsila solah bawa. Klawan mengkono atimu bakal bisa nimbang-nimbang apa nesu lan srengenmu marang wong mau bener.   Pituduh : # 255   Yen kowe kepener lagi srengen lan nesu. lan padhanging polatan. aja tetemonan karo wong liya. nanging gumantung ing sandhang penganggo kang prasaja.   Pituduh : # 256   Jeneng tanpa guna uriping manungsa kang nganti ora bisa nyumurupi marang kang kedadeyan ing . prayogane wong sing kok nesoni lan kok srengeni mau kongkonen enggal sumingkir.prasaja.

Sapa kang wis ngerti lan ngrumangsani marang sakehing dosane.   Pituduh : # 257   Aja sok nyenyamah luputing liyan. wusana dadi cethek budine. Mati pangrasane. Rupak pandelenge ora ana liya kang disumurupi kajaba uripe dhewe. iku sawijining wong kang wis ngerti marang jejering kamanungsane. Ora bisa asung lelimbangan lan pamrayoga sakadhare kanggo karahayoning bebrayan. jalaran saka kalepyan marang tepa palupi kang maedahi ing uripe. manungsakang utama. yenawakmu dhewe rumangsa durung bisa ngenggoni rasa sabar lan tepa selira. luwih becik tuduhna kaluputane kang malah bisa ngrumaketake rasa paseduluran.sakiwa tengene. Ewasemono aja nganti kowe kesusu mbecikake kelakuwane liyan.   Pituduh : # 258   . jalaran ora kulina kanggo ngrasakngrasakake kang katon ing saben dinane.

golek pangkat lan donya brana. Tandha yektine yen asih. Pituduh : # 259   Ora ana budi kang luwih luhur saliyane nduweni rasa asih marang nusa lan bangsane.Ajining manungsa iku kapurba ing pakartine dhewe. kapinteran. yaiku tansah samapta tumandang sawayah- . Nanging yen pakarti mau kadayan dening rasa pepinginan golek suwur. lan kasugihane. sarta matrapake wewatekane kanggo keperluan bebrayan. ora kagawa saka katurunan. Kabeh mau yen mung katanjakake kanggo kaperluwane dhewe. Nanging gumantung saka enggone nanjakake kapinteran lan kasugihane. Kadunungan rasa rumangsa nduweni sesanggeman lan kuwajiban mranata tentreming praja kanthi pawitan kapinteran kang dilandhesi kawicaksananing pambudi. jalaran nyinamudana sarana nylamur migunakake jenenge wong akeh. malah bisa dadi memalaning bebrayan. tanpa paedah.

wayah yen ana parigawe kang wigati kanggo warga sapadha-padha, munggahe tansah samapta leladi kanggo keslametaning bebrayan lan karaharjaning nagara.   Pituduh : # 260   Wong kang kerep tansah dipituturi wong liya iku adate bisa dadi wong dhemen ngati-ati, nanging menawa kapengkok ing perlu sok ora bisa tumindak lan ngrampungi dhewe. Kepeksa isih kudu noleh wong liya sing diwawas bisa aweh pituduh. Mula kuwi prayoga ngawulaa marang ati lan kekuwatanmu dhewe, jalaran wong liya iku sejatine yen ana apa-apane mung saderma nyawang, ora melu ngrasakake.   Pituduh : # 261   Wong kang rumangsa dhirine linuwih, ing sawijining wektu mesthi bakal kasurung atine arep mamerake kaluwihane, lire amrih dimangertanana dening wong akeh yen dheweke mono wong kang pinunjul lan supaya diajenana.

Sumurupa, sakabehing kaluwihan mau yen ora dicakake mawa lelabuhan kang murakabi marang bebrayan, tanpa guna kepara malah ora kajen lan gawe pituna. Mula kang prayoga bisa tulus dadi wong kang linuwih menawa gebyaring kaluwihan iku mung dikatonake marang batine dhewe, iku wis cukup.   Pituduh : # 262   Dedana utawa sedhekah marang wong kang lagi nyandhang papa cintraka iku sawijining penggawe becik kang patut tinuladha, sauger paweweh mau ora kinanthenan panggrundel kang nelakake ora eklasing atine. Tetembungan kang lembah ing manah lan merak ati iku luwih gedhe ajine katimbang dedana kang ora eklas. Suprandene nulung lan menehi pepadhang marang jiwane wong kangkacingkrangan iku kang sejatine luwih perlu lan wigati, katimbang mung tetulung marang awake kang awujud kelairan bae.  

Pituduh : # 263   Ulat sumeh, tindak-tanduk sareh kinanthenan tembung aris iku bisa ngruntuhake ati sarta ngedohake panggodhaning setan. Kosokbaline watak wicara kang keras, kejaba keduga gawe tangining kanepson, uga gampang nuwuhake salah panampa. Sabarang prakara kang sejatine bisa putus sarana aris lan sareh, kepeksa dadi adu wuleding kulit lan atosing balung, kari si setan ngguyu ngakak bungah-bungah.  Pituduh : # 264   Wong kang kulina urip mubra-mubru iku samangsane ngalami sandhunganurip sethithik bae adate gampang kethukulan gagasan lan gawe kang cengkah karo bebener, luwih begja wong kang uripe pokal samadya nanging resik atine. Dene begja-begjane wong iku ora kaya wong sing tansah urip ing kahanan kang kebak godha rencana, prasasat tapa ana satengahing coba, nanging tansah tawekal lan kandel keimanane

Kena diarani sejatining katresnan kang mung kadereng lan kena ing pangaribawaning hawa napsu.marang adiling Pangeran Kang Maha Kuwasa.   Pituduh : # 265   Sipate wong urip iku mesthi kesinungan kekuwatan. Ewasemono ngempakake kekuwatan mula ora gampang. temahan ora tumanja.   Pituduh : # 266   Katresnan kang tanpa pangreksa iku dudu sejatining katresnan. Kang ngerti bisa ngecakake dene kang ora bisa ngerti kurang digladhi. Kawruhana. Dadi yen ana unen-unen " tresna iku wuta" yaiku sing kaprabawan hawa napsu. yen rusake bebrayan ing antarane marga saka pakartine para-para kang ngerti marang dayaning kekuwatane nanging ora kanggonggayuh gegayuhan kang mulya. mung kanggo nuruti derenging ati angkara. Sing prayoga iku . Buktine ora sethithik kekuwatan kang empane ora mapan.

mesthine kudu ngugemi unen-unen "tresna iku rumeksa" bisa salaras tumindake. Aja nggegampang ngrojongi rembug kang kowe dhewe durung ngreti prakarane. Rasaning katresnan kang cedhak dhewe tumrap sadhengah manungsa iku dumunung ing awake dhewe.   Pituduh : # 268   Wong kang wis tekan pesthine utawa wis . ora beda karo pangreksa marang keslametane dhewe. Rembug akeh nanging ampang malah gawe sangga runggine sing padha ngrugokake kepara njuwarehi.   Pituduh : # 267   Srawung ing madyaning bebrayan iku kejaba kudu wasis milih papan lan empan. tundhone sapa kang tansah ngreksa marang karahayoning liyan. Rembug sethithik nanging mranani iku nuduhake boboting pribadi. uga kudu bisa angon mangsa lan mulat ing semu. Mula sapa kang tresna marang sapadha-padha iku aran tresna marang awake dhewe.

gunem kang ruruh. lan ujar kang manis. aja selak marang sebuting paribasan : . jer kahanane isih bisa owah gingsir. Dene wong kang isih padha urip iku perlu disemak bae dhisik. Gunem lan ujar kawengku ana ing ucap kang istingarah numusi kajiwan. Pituduh : # 269   Mustikane wong tuwa marang anak mung ana ing laku kang gumati. sumrambahe marang karahayoning urip bebrayan.katimbalan bali menyang jaman kelanggengan iku sejatine lagi kena diwenehi biji tumrap ajine kamanungsane lan pakartine nalika urip. durung kena dipatrapi biji. Mula yen ana apa-apa. Nanging bisowa kita nanjakake urip kita marang pakarti-pakarti utama. Sarehne manungsa iki sawijining titah kang luhur dhewe. mula wis samesthine yen kita aja nganti kayadene sato kang patine mung ninggal tenger lulang lan balung bae. Gumatine dumunung ing tepa tuladhaning tingkah laku. lan luhuring budi pekerti.

Kang bisa mbabarake wohing wawasan kang mulus resik. istingarah ora angel anggon kita nanggapi. nadyan kahanane urip ing satengahing bebrayan kisruha dikayangapa.   Pituduh : # 270   Nanggapi kahanan urip ing satengahing bebrayan iku gampang angel. Aran gampang yen kita bisa mikir klawan wening lan meneb. ora kacampuran blentonge "si aku".   Pituduh : # 271   Srengen marang wong mono aja nganti kenemenen lan keliwat-liwat mung marga wis ngerti yen wong mau ora bakal wani nglawan utawa wis ora bisa nglawan. sing estine mung . Aran angel kepara malah bisa gawe ketliwenging pikir samangsa anggon kita mawas kedhisikan kagubel ing hawa. Apamaneh yen ta kita bisa tetep nguwasani weninging pikir."Ora ana kacang ninggal lanjaran". Iya pamikir kang meneb iku kang aran akal budi sejati.

uga wong sing disrengeni durung karuwan bakal dadi becik.arep ngedir-edirake drajad pangkat utawa kadibyane bae.  . Kapinteran mangkene iki yen ta dicakake ing madyaning bebrayan bakal nuwuhake kapitunan. pikolehe malah mung wujud kasangsaran lan karusakan. Madhangi wong liya nanging dheweke dhewe lakune kesasar-sasar.   Pituduh : # 272   Wong pinter kang ora kinanthenan ing kautaman iku ora beda karo wong wuta kang nggawa obor ing wayah bengi. Kang prayoga iku srengen samadya kang mengku pitutur murih becike. kepara bisa nuwuhake rasa sengit. Pakarti kaya ngono mau kejaba klebu ambeg siya.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful