Kapercayan / Ketuhanan

Pituduh : # 1 Pangeran Kang Maha Kuwasa (Gusti Allah, Tuhan) iku siji, angliputi ing ngendi papan, langgeng, sing nganakake jagad iki saisine, dadi sesembahan wong saalam donya kabeh, panembahan nganggo carane dhewe-dhewe. Pituduh : # 2 Pangeran Kang Maha Kuwasa iku anglimput ana ing ngendi papan, aneng sira uga ana Pangeran (maksude : tajaline Kang Murbeng Dumadi). Pituduh : # 3 Pangeran iki Maha Kuwasa, pepesthen saka karsaning Pangeran ora ana sing bisa murungake. Pituduh : # 4 Pangeran iku nitahake sira lantaran bapa lan biyungira, mula kudu sira ngurmati marang bapa lan biyungira. Pituduh : # 5

Ing donya iki ana rong warna sing diarani bebener, yakuwi bener mungguhing Pangeran lan bener saka kang lagi kuwasa. Pituduh : # 6 Ketemu Gusti (Pangeran) iku lamun sira tansah eling. Pituduh : # 7 Cakra manggilingan (urip iku ibarate rodha kang tansah mubeng). Pituduh : # 8 Aja sira wani-wani ngaku Pangeran, senadyan kawruhira wis tumeka "Ngadeg Sarira Tunggal" utawa bisa mengerteni "Manunggaling Kawula Gusti". Pituduh : # 9 Aja ndisiki kersa. Wewaler : # 10 Aja sira wani marang wong tuwanira, jalaran sira bakal kena bendhu saka Kang Murbeng Dumadi. Wewaler : # 11

Aja mung kelingan lan migatekake barang kang katon bae, sebab kang katon gumelar iki anane malah ora langgeng. Wewaler : # 12 Aja darbe pangira yen lelembut iku mesthi alane, jalaran sing apik iya ana, sing ala iya ana, ora beda karo manungsa. Wewaler : # 13 Aja lali saben ari (dina) eling marang Pangeranira, jalaran sejatine sira iku tansah katunggon Pangeranira.
Kautamaning Batin

Pituduh : # 14 Kahanan donya iku ora langgeng, mula aja ngegungake kasugihan lan drajadira, awit samangsa wolak-waliking jaman ora kisinan. Pituduh : # 15 Kahanan kang ana iki ora suwe mesthi ngalami

owah gingsir, mula aja lali marang sapadhapadhaning tumitah. Pituduh : # 16 Sing sapa seneng ngrusak katentremaning liyan bakal dibendhu dening Pangeran lan diwelehake dening tumindake dhewe. Pituduh : # 17 Wataking manungsa iku kepingin kuwasa, nanging Pangeran iku bakal maringake panguwasa miturut kersane Pangeran pribadi. Pituduh : # 18 Janma iku tan kena kinaya ngapa, mula sira aja seneng ngaku lan rumangsa pinter dhewe. Pituduh : # 19 Rame ing gawe sepi ing pamrih, memayu hayuning bawana. Pituduh : # 20 Manungsa saderma nglakoni, kadya wayang saupamane. Pituduh : # 21

Mulat sarira, tansah eling lan waspada. Pituduh : # 22 Sabegja-begjane kang lali, luwih begja kang eling klawan waspada. Pituduh : # 23 Sing sapa salah seleh, lan melik nggendhong lali. Pituduh : # 24 Nglurug tanpa bala, sugih ora nyimpen, sekti tanpa maguru, lan menang tanpa ngasorake. Pituduh : # 25 Yen sira dibeciki liyan tulisen ing watu supaya ora ilang lan tansah kelingan, yen sira gawe kabecikan marang liyan tulisen ing lemah, supaya enggal ilang lan ora kelingan. Pituduh : # 26 Sing seneng gawe nelangsane liyan iku ing tembe bakal kena piwales saka panggawene dhewe. Pituduh : # 27 Lamun sira mung seneng dialem bae, ing tembe ketemu bab-bab kang kurang prayoga.

Pituduh : # 28 Wani ngalah luhur wekasane. Wewaler : # 29 Aja seneng gawe rusaking liyan, jalaran sira bakal kena siku dhendhaning Guru Sejatinira. Wewaler : # 30 Aja sira nyacad piyandeling liyan, jalaran durung mesthi yen piyandelira iku sing bener dhewe. Wewaler : # 31 Aja lali marang kebecikan liyan. Wewaler : # 32 Aja sira degsura, ngaku luwih pinter tinimbang sejene. Wewaler : # 33 Aja rumangsa bener dhewe, jalaran ing donya iki ora ana sing bener dhewe. Wewaler : # 34 Aja wedi kangelan, jalaran urip aneng donya iku pancen angel. Wewaler : # 35

Laku Budi Utama Pituduh : # 38 Ala lan becik iku dumunung ana awake dhewe. jalaran iku bakal nandur cecongkrahan kang ora ana uwisuwise. . Pituduh : # 39 Sing sapa lali marang kabecikan liyan. Wewaler : # 36 Aja sira mulang gething marang liyan. Wewaler : # 37 Aja ngumbar hawa napsu lan aja melik darbeking liyan. ngundhuh wohing pakarti. Pituduh : # 40 Ajining dhiri iku dumunung ana ing lathi lan budi. melik nggendhong lali. iku kaya kewan.Aja gawe serik atining liyan lan aja golek mungsuh. mundhak sengsara uripe.

Pituduh : # 42 Ala ketara.Pituduh : # 41 Yitna yuwana. Pituduh : # 45 Mumpung enom ngudiya laku utama. Kalajengking wisane mung ana pucuk buntut (entup). Pituduh : # 48 Wong mati iku bandhane ora digawa. Yen ula mung dumunung ana untune ula kang duwe wisa. percaya marang dhiri pribadi. Pituduh : # 46 Sing prasaja. saya isi saya tumungkul. malang-malang putung. lena kena. . becik ketitik. Pituduh : # 44 Rawe-rawe rantas. Nanging yen durjana wisane dumunung ana ing sakujur badan. Pituduh : # 43 Klabang iku wisane ana ing capite. Pituduh : # 47 Ngelmu pari.

Pituduh : # 52 Perang tumrap awake dhewe iku pambudidaya murih bisa meper hawa nepsu. Pituduh : # 54 Turuten pituture wong tuwa. Pituduh : # 50 Wong kang ora gelem ngudi kabecikan iku prasasat setan. Pituduh : # 55 Wong kang ora weruh tatakrama udanagara .Pituduh : # 49 Wong iku kudu ngudi kabecikan. Pituduh : # 51 Wong linuwih iku ambeg welasan lan sugih pangapura. senajan akeh ngelmune lamun ora ditangkarake lan ora digunakake. Pituduh : # 53 Ngelmu iku kelakone kanthi laku. jalaran kabecikan iku sanguning urip. ngelmu iku tanpa guna.

Wewaler : # 59 Aja seneng yen den alem. Wewaler : # 58 Aja panasten lan aja seneng gawe gendra. sepet.(unggah-ungguh). Yen ana sangareping mungsuh kudu bisa ngatonake kuwasa pangaribawa kaluwihane. Pituduh : # 57 Wong linuwih iku kudu bisa ngepek ati lan ngepenakake atine liyan. senenge karo wong ala. . iku padha karo ora bisa ngrasakake rasa nem warna (legi. Yen kumpul karo mitra kudu bisa ngetrapake tembung kang manis kang pedhes. Pituduh : # 56 Wong pinter nanging ala tumindake. aja sengit yen den cacad.bisa gawe senenging ati. Yen kumpul pandhita kudu bisa ngomongaketembung kang becik. sepet. jalaran gawe gendra iku sipating dhemit. pedhes. asin. lan pait). kecut.

Wewaler : # 60 Aja lali piwulang becik. mula aja nglirwakake kabangsanira pribadi supaya antuk kanugrahan adeging bangsa kang "Andana Warih" Pituduh : # 62 Negara iku ora guna lamun ora duwe anggerangger minangka pikukuhing negara kang adhedhasar isi kalbune menungsa salumahing negara kuwi. Ing Madya Amangun Karsa. Pituduh : # 64 Negara kita bisa tentrem lamun murah sandhang . Pituduh : # 63 Kang becik iku lamun ngerti anane sesantine ngabdi bebrayan agung : "Ing Ngarsa Asung Tuladha. Kebangsaan Pituduh : # 61 Bangsa iku minangka sarana kuwating nagara. Tut Wuri Handayani".

Pituduh : # 67 Panguwasa pamonge negara iku kudu bisa gawe tentrem para kawulane. Pituduh : # 68 Negara kuwat iku marga kawulane seneng uripe . lan ana panguwasa kang darbe watak "Ber budi bawa laksana”. amarga yen ora mangkono bisa kadadeyan para kawula ngrebut panguwasaning negara. ungguling bangsa. marga para kawula padha seneng nyambut gawe.klawan pangan. Pituduh : # 65 Wadyabala pamong praja kang seneng marang kawula alit iku dadi senengane para kawula sajroning praja lan bisa gawe kukuh sarta dadi tamenging nagara. Pituduh : # 66 Para mudha aja ngungkurake ngudi kawruh kang nyata amrih bisa kinarya kuwating nagara. lan bisa gawe rahayuning sasama.

Pituduh : # 69 Lamun sira dadi wadyabala pamonging nagara. .lan disujudi dening liya negara. Pituduh : # 71 Yen wong becik kang kuwasa. Ngelingana yen sejatine isih ana wong kang bisa ngalahake sira ing babakan apa bae. Jalaran yen sira wis ora kasinungan panguwasa maneh. ing tembe bakal ndadekake ora kajening awakira ing tengahing bebrayan. Iku bisa njalari wadyabala kang dadi tetungguling prajurit negara kuwi ora sujud maneh lan bisa uga kepingin ngrebut panguwasaning negara. Pituduh : # 70 Dene sing mengku nagara ora darbe watak "Ber budi bawa leksana". dene yen ora kena disingkirake mundhak nulari (cuplak andhengandheng). aja sira dhemen kuwasa dhewe. kabeh kang ala didandani lamun kena.

lan perang iku ala lamun kanggo njarah rayah darbeking liyan. Mulat sarira hangrasa wani. Wewaler : # 75 Aja seneng yen lagi darbe panguwasa. Pituduh : # 74 Wajibing warganing nagara iku kudu bisa rumangsa melu handarbeni.Pituduh : # 72 Perang iku becik lamun tujuwane nggayuh kamardikaning nagara lan bangsane. Wewaler : # 76 Aja mung kepingin menange dhewe kang bisa . serik yen lagi ora darbe panguwasa. Kosokbaline yen wong becik kang kuwasa. wajib melu hanggondheli. jalaran kuwi-kuwi ana bebendhune dhewe-dhewe. Pituduh : # 73 Wong ala yen bisa kuwasa. kang ala iku diarani becik. kang becik iku kang ditindakake.

Pituduh : # 80 Sapa sing seneng urip tetanggan. unggahungguh) lan tata krama.marekake crahing nagaralan bangsa. kuwi sejatine dudu panutane putra wayah. Ngabektiya marang wong tuwa. Pituduh : # 78 Sing sapa lali marang wong tuwane presasat lali marang Pangerane. kudu seneng rerembugan njaga katentreman lahir batin. Kakaluwargaan Pituduh : # 77 Bapa biyung iku minangka lantaran urip ing ngalam donya. Tangga iku perlu dicedaki nanging aja ditresnani. kalebu janma linuwih. Pituduh : # 81 . Pituduh : # 79 Wong tuwa kang ora ngudi kabecikan sarta ora ngerti marang udanagara (trapsila.

Pituduh : # 84 Mikul dhuwur mendhem jero. Pituduh : # 86 Tresna marang mantu iku padha bae tresna marang putra. (Unenunen kanggo nggambarakekasetyane marang kulawarga). (Unen-unen kanggo nggambarake bektine anak marang wong tuwane). Pituduh : # 82 Tangga kang ora becik atine aja dicedhaki nanging aja dimungsuhi. ora ana katresnan kang ngluwihi katresnane wong tuwa marang anak. . Pituduh : # 85 Anak iku minangka terusane wong tuwa. Pituduh : # 83 Sadumuk bathuk sanyari bumi ditoh pati.Paribasane tangga iku padha karo bapa biyung. jalaran putu iku wohing katresnane putra lan mantu.

aruming jeneng ngambar-ambar salumahing bumi (dialembana). Pituduh : # 88 Golek jodho aja mung mburu endahing warna. jalaran sepatane wong tuwa bisa numusi sarta bisa ngilangake rasa bektine anak marang wong tuwane.Pituduh : # 87 Sayojana iku dohe sepuluh ewu dhepa. Wewaler : # 91 Aja menehi jeneng marang anak sing kurang . Wewaler : # 89 Aja ngaku wong tuwa lamun wong tuwamu katon sugih lan dhuwur drajade. Wewaler : # 90 Aja gampang nyepatani anak nganggo tembung kang ora prayoga. senajan ayu utawa bagus. Swara kang krungu nganti sayojana. jalaran pangkat lan bandhane wong tuwamu iku mau bisa sirna sadurunge sira warisi.

Dene bandha kang ora resik iku bandha colongan utawa saka nemu duweking liyan kang kawruhan sing duwe. uga ora mikirake kahanan batin. Kadonyan Pituduh : # 92 Bandha kang resik iku bandha kang saka nyambut karya lan saka pametu sejene kang ora ngrusakake liyan. mula yen mati ora digawa.pantes. Pituduh : # 95 Bandha iku anane mung aneng donya. Pituduh : # 96 . jalaran jeneng sing disandhang anak bakale kagawa nganti delahan (akherat). udinen katentreman njaba njero. Pituduh : # 93 Kadonyan kang ala iku ateges mung ngangsaangsa golek bandha donya ora mikirake kiwa tengene. Pituduh : # 94 Golek bandha iku samadya bae.

wirang lamun sima bandhane. Gawe mulya lamun saka barang kang becik. Pituduh : # 97 Bandha iku gawe mulya lan uga gawe cilaka. Pituduh : # 100 Dhek jaman kuna perang iku rebutan bandha. lan mboyong putri. negara. wirang lamun ana owahing jaman. Pituduh : # 98 Wong urip aja tansah kepingin bandha bae.Wong golek kemakmuran iku ora kalebu ngoyak kadonyan. gawe cilaka lamun saka barang kang ala. Pituduh : # 99 Sing sapa tansah ngegungake pangkate. Nanging jaman iku ilang bareng wis ngerti menawa wanita boyongan mau bisa gawe ringkihing nagara. jalaran kasugihan iku ing samangsa-mangsa bisa gawe cilaka. . Sing sapa ngegungake bandhane.

sebab bandha bisa lunga.Wewaler : # 101 Bandha iku perlu nanging aja diumuk-umukake. Wewaler : # 104 Aja seneng marang wong kang nguja hawa napsu marga akeh bandhane. Wewaler : # 103 Aja seneng mamerake bandha lan ngegungake pangkat. marga rebutan rajabrana lan wanita iku bisa gawe congkrahing para sujana lan gawe nisthaning ati. Pituduh : # 105   Ing samubarang gawe aja sok wani mesthekake. Jalaran bandha mau bisa gawe cilaka amarga durung mesthi bandha kang resik. awit akeh lelakon kang akeh banget sambekalane . aja dipamerpamerake. Wewaler : # 102 Aja melik darbeking liyan. drajad lan pangkat iku perlu. jalaran bisa mlesedake awak dhewe. drajad / pangkat bisa oncat.

Saupama nyumurupa. Suwalike malah kebak pengarep-arep lan kuwawa nampani apa bae kang gumelar ing salumahe jagad iki. nanging pepesthene dumunung ing astane Pangeran Kang Maha Wikan". "Menawa manungsa iku pancen wajib ihtiyar. Jer kaya unine pepenget. Mula ora samesthine yen manungsa iku nyumurupi babbab sing durung kelakon. nanging ora ateges gampang pepes kentekan pengarep-arep. lire momot kuwat nandhang sakehing coba lan pandadaraning ngaurip.   Pituduh : # 107   Kahanan donya iki ora langgeng. ateges marganing kamulyan.   Pituduh : # 106   Sabar iku ingaran mustikaning laku. awit temahane mung bakal murihake bilahi. tansah owah . prayoga aja diblakakake wong liya. Sabar.sing ora bisa dinuga tumibane. jumbuh karo unine bebasan : "Sabar iku kuncining swarga".

munggahe ngreksa hayuning jagad. Yen anggonmu ngongasake . apa maneh mamerake kasugihan lan kapinteranmu. mbengkas kasangsaran.   Pituduh : # 108   Saiba becike samangsa wong kang lagi kasinungan kabegjan lan nampa kabungahan iku tansah eling gedhe ngucap syukur marang Kang Peparing. Pangkat sawayah-wayah bisa oncat. aja banjur rumangsa "Sapa sira sapa ingsun".   Pituduh : # 109   Aja sok ngendel-endelake samubarang kaluwihanmu. Awit elinga yen tumindak kaya mangkono mau kejaba bisa ngilangi watak jubriya uga mletikake rasa rumangsa yen wong dilairake marang sapadha-padhane titah. Elinga yen bandha iku gampang ilang (sirna). tansah ngendelake panguwasane tumindak degsura marang sapadhapadha.gingsir. Yen sira kebeneran katunggonan bandha lan kasinungan pangkat.

kang ndongak mracihnani yen kothong tanpa isi. ewa semono yen wis ketrajang ing taiyeng ya bakal entek . yen nggayuh pepenginan ora maelu laku dudu. Dene sing kapindho pakartine tansah kebak welas asih. rumangsa dosa samangsa gawe kapitunane liyan.dhiri mau mung winates ing lathi tanpa bukti. samubarang pakarti nistha ditrajang wani. wicaksana ing saben laku. Sing kapisan nuduhake watak ngediredirake. Pari kang mentes mesthi tumelung.   Pituduh : # 110   "Rumangsa sarwa duwe" lan "Sarwa duwe rumangsa". wengis satindak lakune (polahe).   Pituduh : # 111   Nadyan wesi iku kanyatane atos. nanging surasane jebul kaya bumi karo langit. iku yen ditulis genah mung diwolakwalik bae. dhonge pakarti kaya mangkono iku ngengon awakmu dadi ora aji. Luwih prayoga turuten pralampitane tanduran pari.

atine mbaka sethithik uga bakal gripis. Tansah jaganen sakehing samubarang kang nedya sira lebokake ing tutuk. Kulinakna mikir luwih dhisik samubarang kang arep sira wetokake saka tutuk. awit rumangsa yen awake tansah apes. saengga kelangan greget lan lumuh makarya.   Pituduh : # 112   Yen sira sacara badaniyah lan rohaniyah tetep kepingin bagas kuwarasan. Semono uga tumraping wong kang kataman rasa meri.gripis. Dene yen ora ana paedahe luwih becik aja kok kojah amrih ora nandhang piduwung. dithinthing luwih dhisik apa bakal gawe rusaking raga apa ora. Lire pikiren luwih dhisik klawan mateng apa kang bakal sira wetokake iku ora malah gawe kuceming awakmu dhewe.   Pituduh : # 113   . Wusanane pepes atine kentekan pengarep-arep. nglarani atining liyan apa ora. tansah elinga rong prakara iki : 1. 2.

  Pituduh : # 115   . Awit isih ana panguwasa liya (Gusti Allah) kang luwih kuwasa. Wondene sranane kang prayoga yaiku pasa sing mengku ancas pupur sadurunge benjut nyingkiri sadurunge bilahi. kaluhuran. jubriya lan aja sok dumeh. Mula nyandhet ubaling kepinginan ngombe lan memangan kang kaya mengkono mau wis ateges sawijining pamarsudi nyegah karusakaning jiwa lan raga. lan kalungguhan. nanging wong iku yen wis tinakdir tekan janjine utawa ajale. yen kita manungsa mono ing atase badan lan umure dhewe ora kuwasa.   Pituduh : # 114   Ngombe lan memangan yen tanpa taker lan tanpa pilih-pilih iku pancen bisa nekakake bilahi. mangsa bakal wurunga. Apa maneh sing mung wujud barang sampiran kayadene drajad semat lan pangkat.Digendhongana dikuncenana kayangapa. Mula saka iku aja kibir. Iki maneh peling kita. kasugihan.

yaiku sapa kang wis tementemen mantep pangidhepe marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.Kamulyan lan kanikmataning urip wong-wong kang sugih dituku mawa tangising rakyat kang mlarat.   Pituduh : # 117   . Kosokbaline wong kang nindakake pangibadah nanging isi ndarbeni pepinginan supaya diweruhana lan digawokana dening Allah. kabeh-kabeh amung akarana Allah. Ora cilik ati. Wong kang kaya mangkono mau samangsa nindakake pakarti apa ta apa tansah linambaran ati kang sarwa tepa tulus. gedhene ngrasa owet ing kalane wohing panggawene mitunani awake dhewe.liyan. nanging bisa gawe raharjane sesamaning dumadi. iku pratandha yen pangidhepe lan pangibadahe durung akarana Allah. Pituduh : # 116   Kang kinaran janma kang wis kadunungan cipta kang wening iku.

Aran isih begja yen ora banjur dadi wong jubriya seneng nyepelekake marang sesamaning dumadi. nanging mligiya nindakake panembah mung saka niyat manembah.   Pituduh : # 118   Ana sawenehing wong kang duwe penganggap menawa nyenyuwun sihing Allah iku ora ana gawene. Uga ana sawenehing wong . nanging wong mau sajak lali yen Gusti Allah mono Maha Welas lan Maha Asih. Awit Gusti Allah iku adil lan Maha Wuninga saengga ora bakal peparing marang wong kang ora pantes nampa ganjaran. ing adat wong mau banjur dadi kethul kawaspadane marang kaluhuran lan keagungane Kang Murbeng Dumadi. Awit wong kang nyenyadhong sihing Pangeran sarana laku panembah kathik banjur nyata kaleksanan panyuwune.Pambudidayanira manembah marang Pangeran iku prayogane aja sira anggo sarana ngalab tumuruning peparinge.

presasat uga ora precaya marang anane dhewe. bakal sirna. sarana panglantih kang tumemen lan ora bosen. dene nganti awake lair ana ing donya. Nanging yen wong mau nandhang reribed lan nalare wis pantog.kang ora precaya marang anane Gusti Allah. iya kudu kita gladhi tanpa bosen. lawas-lawas banjur bisa ngeningake ciptane ing wayah bengi uga. Nanging sabarang pratingkah iku bisa dadi pakulinan manawa katindakake kanthi ajeg.   Pituduh : # 120   . Mangkono uga ana bedane yen kita kepingin nanem wiji kautaman. lan sangsaya lawas maneh bisa ngeningake cipta ing wayah apa bae lan ing ngendiya bae.   Pituduh : # 119   Wong kang kulina ngeningake ciptane kang resik ing wayah esuk. Klawan mangkono sabarang kang maune rinasa rekasa lan abot. adate tuwuh osiking atine yen Pangeran iku ana malah banjur disesuwuni.

nolah-noleh ngiwa nengen wis ora ana pitulungan maneh kang bisa diarep-arep tekane. . angin sumilir ngobahake kekayonan lan gegodhongan kang ngandhut aruming gandane kekembangan. kita bakal nyipati saperangane gelaring alam. apa sing kaya mangkono mau ora ngosikake kita tumrap kaluhuraning Kang Maha Agung kang wus mranata sakabehing mau ?   Pituduh : # 121   Tumraping wong mursid yen pinuju kambah ing prihatin. Awit wis mangerti menawa tambane prihatin kang ampuh iku ora liya kejaba : sabar. abyoring langit kang sumilak sinebaran lintang-lintang pating krelip.Yen pinuju wayah bengi langite terang banjur tumengaa ing tawang. gedhe cilik kaya wis sengadi tinata panggonane. Nanging luwih saka iku. Sing kaya mangkono sayekti bisa nuwuhake rasa pangrasa tentrem ing ati kita. Parandene ora bakal koncadan ing pangareparep.

  Pituduh : # 122   Ala-alaning kelakuwane wong ora kaya kang sinung watak "Sapa sira sapa ingsun". embuh kekuwasaane. embuh karosan. Marga sendhenan kaluwihane. sing wingi ana ngisor dene sesuk gilir gumanti bakal ngerehake. kajaba amrih bagas kuwarasan uga katon apik lan ngresepake. Wong kang nduweni sesipatan kaya mangkono mau prayoga enggal ngelingana menawa laku jantraning jagad mono wis kinodrat cakra mangilingan. seneng tumindak sawenangwenang marang kalahane kang wis tita ora bakal kumawani mancahi gedhene nganti wani mbandakalani kekarepane. Iki pakulinan kang .   Pituduh : # 123   Saben dina kita ajeg reresik badan lan penganggo.Sabar lan tawakal nyenyuwun kanthi tementemening ati marang kamurahaning Kang Maha Kuwasa kang ngregem sakabehing mobahmosiking jagad saisine.

kebatinan kang luhur iya kudu bisa ngujudi pakarti kang luhur uga. Sebab yen badan wadhag kang kena ing rusak iku kita gemateni. nanging dadi watake wong kang lumuh tumandang gawe lan cupet nalare. nanging luwih prayoga maneh yen jroning ati banjur katuwuhan osik : apa saben dina kita uga reresik lan ngupakara batin lan jiwa kita amrih sangsaya apik lan sangsaya resik saka sakehing rereged saka anane cacad-cacad lan panggodha.   Pituduh : # 125   Saka kayungyuning manungsa marang bandha. geneya jiwa kita kang asipat langgeng malah kita lirwakake pangupakarane ?   Pituduh : # 124   Sumendhe ing takdir iku dudu sipate wong kang seneng ulah luhuring kebatinan. kang bisa njunjung lan mulyakake drajading nusa lan bangsane. Luhuring kebatinan kudu tansah jumbuh lan laras karo ajuning kawruh lair.apik. Lire. .

nglalekake jejering kamangnungsan. angel kepepete. Lire. jalaran ngelmu mono pancen sangune ngaurip.janji pikolehe manut dalan kang bener lan dipigunakake minangka prabot prenataning jagad.semat lan drajad anggone migunakake nganti kerep nglirwakake kautaman. Wong kang tandang tanduke mapan. Gegayuhan bisane kasembadan kudu sinartan ngelmu. Sakehing tandang ora becik kelakone yen ora mapan. bisowa tansah ngelingi marang jantraning kahanan. Uripe prasasat kaesok kabeh ana ing kono. Dene waspada mono sirikane mala lan adoh saka . jalaran yen mapan mesthi cepak waspadane. Ora ngelingi kepriye wusananing dumadi. wondene ngelmu iku tinemu ing laku lan tandang. Pituduh : # 126   Urip tanpa gegayuhan luhur. sepa tan mirasa. bebasane kaya lelawuhan tanpa uyah. Ing jagad pancen ora ana wewaler wong nglumpukake bandha rajabrana.

. Lire. sabarang kang bakal dilakoni lan ditindakake iku luwih dhisik thinthingana lan pilah-pilahna ala becike kanthi weninge nalar/pikir.bebendhu. sarta mawa tepa tuladha. lan tingkah lakune kang ora nate gelem kalah. Sabarang tindak-tanduke kepingin unggul lan mamerake kaluwihane. ilangna pangiraira tumrap awake liyan kang durung disumurupi. tutur wicara. Elinga. tumindake kanthi duga lan prayoga. sapa kang arep mbecikake alam donya iku. Yen wis.   Pituduh : # 127   Sakabehing tumindak iku panimbange manut kawusanane. sabarang patrap mau upamakna tumrap awake dhewe. Mula murih bisane sampurna. ora angger kaluwihan bisa kanggo ngadhepi bebaya lan ngentas saka papan cintraka. kudu mbecikake awake dhewe luwih dhisik.   Pituduh : # 128   Ciri-cirine jiwa kang isih kothong mono bisa dititik saka ulat praupan.

tuladhanen pakartine banyu tritisan. Saben makarya sapecak. kena diumpamakake kayadene wedhak pupur sing nempel ing njaban kulit bae. nadyan tumetes mbaka satetes.   Pituduh : # 129   Saben tumindak sejangkah ngilowa marang kinclong-kinclonge banyu samudra sing suthik kanggonan sangkrah. Ananging sapa kang bisa nelukake awake dhewe. jalaran sakehe uwuh mesthi disingkirake minggir.   Pituduh : # 131   . ditindakake kanthi ajeg keconggah mbolongake watu sing atose ngluwihi waja. dheweke diarani kuwat. ora bisa tahan suwe lan gampang luntur marga saka pakartine dhewe.Kaluwihan kang tanpa dilandhesi kautaman. iya dheweke iku kang luwih kuwat maneh.   Pituduh : # 130   Sapa kang bisa nelukake mungsuh-mungsuhe. awit nerak dhasar-dhasar bebener lan kasucian.

tinimbang diugung. wusanane dadi nekat nuruti pokal kang nerak bebener. Aku luwih seneng ditendhang. mesthi bakal nemu akeh rubeda.   Pituduh : # 134   Laku jujur kuwi padha karo dhuwit kang bisa . Sapa kang gampang janji. dilawan dening nasib. Awit iku wus wujud senjata kang bisa gawe enthenging sanggan lan bakal numusi muluring pikir.Samangsa lagi ngadhepi urip rekasa prayogane adhepana klawan esem gumuyu. Urip nikmat tanpa angin prahara padha karo segara kang mati. iya kuwi kang arang netepi. Nanging yen penandhangmu mau tansah kok adhepi kanthi ulat kang suntrut adhakane kowe bakal kentekan pikir kang wening.   Pituduh : # 132   Sapa kang nganggep apa bae gampang.   Pituduh : # 133   Urip tegese mbudidaya ngetog tenaga (berjuwang).

Pituduh : # 136   Wong kang kinaranan berbudi iku.   Pituduh : # 138   Kang waspada marang awakmu dhewe jalaran .   Pituduh : # 135   Kang becik lan ala. apamaneh wong sing mati amarga kaliren.laku ing ngendi bae. yakuwi wong sing rumangsa tambah kasiksa yen nyumurupi sapepadhane nandhang papa lan kasangsaran. Runtuhe rasa welase adate banjur sinusul sarana cucule prabeya lan barang darbeke. Buktine ora sethithik wong sing mati merga kewaregen. kabeh mesthi nampa pikoleh. senajanta kadhang-kadhang nampane cepet. kadhang-kadhang alon. Nanging pancen angel golek-golekane wong sing kaya mangkono iku.   Pituduh : # 137   Manungsa kuwi dadine becik miwiti saka njero menjaba.

kawruhe tumempel ing lambe. kumrecek ngebaki ing pasamuwan. nanging katampanan ing pucuking pen. saka rasa melik munggah dadi nafsu. katut samirana mrana-mrene. kawruhe sumimpen ana ing ati wening. Saka Rasa Dhemen banjur kathukulan rasa melik. rinasakake ing wong sajagad.   Pituduh : # 141   Amrih urip kita tansah nemoni rahayu. saka nafsu banjur nasar pakartine lan sirna bebudene sing wekasane tumiba ing papa.   Pituduh : # 139   Manungsa kang mung ngelingi marang pakartine pancadriyane mono bakal tansah kasinungan rasa dhemen utawa sengsem.iya awakmu dhewe kuwi kang mujudake mungsuhmu kang paling gedhe. nandhang kasangsaran.   Pituduh : # 140   Wong juweh. Wetune ora sarana lambe. Beda karo wong meneng. mili amber ing kertas putih. aja .

Lire.   Pituduh : # 142   Kawruh lan "Ilmu pengetahuan" iku mung bisa digayuh lan dikuwasani kanthi laku kang laras karo apa kang diwulangake. Wondene lakune mono kudu sinartan tekad kang gilig lan kekarepan . muga pinaringan nugraha bisa ndarbeni ati kang wening lan jiwa kang utama. Sok ngonowa yen ta sawise nandhang apes lan lali banjur gumregah maneh pangudine apa dene ora kendhat ing panglantihe mantepa ing keyakinanyen Gusti Allah ora bakal ora ngudaneni panyuwun kita.kendhat nggegulang nandur cipta utama sajroning ati sanubari kita sinartan panyuwunan kang mantheng marang Gusti Kang Maha Welas lan Maha Asih. Pancen ora gampang wong ngudi bisane kasinungan cipta utama ngelingimenawa manungsa mono mula wis keserenan sipat apes lan lali. ajaran teorine kudu bisa dicakake lan ditrapkake kanggo karahayoning bebrayan.

ewasemono yen ditlateni suwening suwe uga bakal kasembadan. Lire.kang tulus lan mantep kinanthenan kateguhaning iman. nanging yen wis menep. Semono uga tumrap pepinginan utawagegayuhan yen diudi nganti katog lan menep ing tembe uga bakal kasinungan sifat bening. kanggo ngadhepi sakehing panggodha sarta nyingkiri sikep laku kang sarwa dudu. Sanadyan maune buthek. nadyan pepinginan lan panggayu bisa kaleksanan klawan tumuli.   Pituduh : # 144   Yen kepingin nglungguhi pangkat kang dhuwur luwih prayoga yen dikawiti saka kalungguhan kang endhek dhewe.   Pituduh : # 143   Banyu iku bisaning bening yen wis menep. Lan kang utama yaiku kowe nuli bisa madeg dadi pemimpin kang bisa . iya banjur bening. Awit klawan mengkono ing tembe kowe ora bakal gampang disepelekake dening bawahanmu.

anane mung sarwa kebak rasa tepa salira. sapa kang tansah ngegulegulake marang donyabranane lan gandrung .   Pituduh : # 145   Ginubel dening rasa "Tansah kurang marem" marang asiling pakaryan utawa jejibahan kang diayahi. ora ana kang kita gawa menyang alam kalanggengan. adoh saka watak degsura. Pituduh : # 146   Elinga. ora beda kayadene reridhu sing esthine mung tansah rinasa kayadene pasiksane ngaurip. badan wadhag lan sabarang kalir kang kita darbeni iki bakal kita tinggalake kabeh. Nanging yen rasa tansah kurang marem mau ngenani wuwuhing donya-brana.nglungguhi ing kawicaksanan. Mula aja banget nggonira katrem marang kadonyan. sauger ora ngangsa-angsa. mbesuk yen wis tumekaning janjine ora kena ora. Apa maneh. sayekti malah dadi pamecut kang becik kanggo luwih maju.

marang pepinginan kang ora langgeng. Nanging yen ta ora teguh imane. Nriman ora teges wis marem apa anane. wong kang lagi kabombong ing donya . Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum. Yen lulus saka pandadaran bisa dadi manungsa kang kajaba gedhe sih kadarmane uga wicaksana lair batine. esthine ora bakal bisa nemokake kahanan kang bisa gawe langgenging kasenengan lan katentremaning ati.  Pituduh : # 147   Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem. nanging suwalike kepara malah sungkan meneng.   Pituduh : # 148   Abot-aboting coba tumraping ngaurip iku malah ora kaya wong kang lagi kebyukan sihing Gusti Allah. marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran.

  Pituduh : # 149   Ambudidayaa ing bandha manut sakatoging tenaga nanging aja lali kinanthenan tekad lan sedya yen saperangan bakal kita tanjakake kanggo nindakake pangibadah. dene laku ngibadah iku kang bisa dadi sarana nggampangake manungsa tumekane marang ing lawang mau kanthi rasa pangrasa tobat lan sumarah. Kejaba lali marang sangkan parane uga lali yen sakehing drajat lan semat dalasan tekan nyawane dhewe pisan iku mung lugu barang titipan kang sawayah-wayah bisa dipundhut bali dening Kang Kagungan. jiwa raga kang ora kanggo tobat nalangsa ing Gusti Allah iku ora beda kaya anggane bandha kang ora dijakati lan ora ditanjakake kanggo penggawe . Suwalike.arta lan keladuk rumangsa sarwa kuwagang mbendung segara njugrugake gunung mau istingarah bakal koncatan kawaspadane. Elinga yen pati iku lawanging akherat.

Yen ing nalika sugih. elinga yen kena ing pekir. elinga yen nalika kena inglara. Kita kudu tansah eling yen sabarang tingkah lan tanduk kita ing dina kang siji iku nggawa keputusan tumrap dina sijine. Lekas sing kaya mengkono mau kanggo ngawekani amrih sira ora gampang kadunungan pikiran seneng pamer lan sesongaran. iku kepara nuduhake pratandha yen dheweke iku sejatine wong kang tuna ing rasa welas asih lan miskin ing kawruh.   Pituduh : # 151   Kita manungsa iki ora kena tansah ngantu-antu tekane wektu kang becik.kabecikan. Dene dina kang pungkasan iku kang mutusake sakabehing wektu . Kawruhana. suprih sira tetep bagas kuwarasan kanthi sesirik prakara-prakara kang mbiyen nyebabake lara.   Pituduh : # 150   Yen sira pinuju nandhang bagas kuwarasan. jer wektu kang becik iku sejatine kudu kita dhewe sing gawe.

Mula kanggo nyandhet ubaling hawa marang bab sakarone mau. dipadha bisa nglungguhi marang jejering urip manungsa.lan dina-dina kang wis kapungkur. dibisa marsudi nyuda nuruti kecaping lidhah sarana nglakoni pasa kang mengku ancas nyingkiri sadurunge katamaning bilahi. aja banjur kalimput watak jubriya lan sembrana sing sisip sembire bisa kejlungup tiba ing kasangsaran.   Pituduh : # 154   . Mula sadurunge kita tumapak marang dina pungkasaning urip.   Pituduh : # 152   Wong nandhang lara mono akeh sing merga anggone ngombe lan memangan kliwat taker lan tanpa pilih-pilih.   Pituduh : # 153   Wong kang lagi kasinungan kabegjan lan kamulyan iku dibisa marsudi amrih langgeng. Yen wis mangkono mung rasa getun lan piduwung sing kari ing pamburine.

yen tapaning nyawa mung eling. Pituduh : # 156   Wong iku yen lagi nandhang lara lagi bisa ngrasakake sepira mungguh begjane wong kang . Dene kang aran sejatining katemenan iku sakabehing pakarti kang ditindakake klawan madep mantep tanpa mandheg-mangu lan tolah-toleh.Hawa napsu lan watak angkara iku sawutuhe manjing ing dhiri pribadine dhewe-dhewe. adate barang kang sinedya bakal ana. Sing sapa bisa eling sedina sepisan bae. Sing sapa temen salawase.   Pituduh : # 155   Tapaning ati iku mung temen. kabeh pangajabe bakal kecandhak. Yen diumbar ngrebda bakal gawe "Bencana lan kasangsaran”. tulus eklas aweh pangapura marang sapadha-padha sing gawe kaluputan. saengga sabarang kekarepane bakal ginayuh. Suwalike yen bab mau bisa dikendhaleni bakal njilma dadi watak "Sabar lan prasaja".

lan owah gingsiring jaman. lan telih (wadhuk. perlune supaya akeha kang dideleng. wong sing awake seger waras lumrahe lali rekasane wong lara. Mula prayogane tansah elinga perihing lara kanthi nggemateni kanikmatan kang wis diparingake dening Gusti Allah tan kena kinayangapa ajine. ilat. Nanging suwalike. Pinaringan kuping loro. weteng) kang sejatine ngajak marang rusaking raga. supaya linarasna kanthi lantiping panggraita. murih akeha swara kang . ya kang ngenani uber ingering alam. Lire. Sangsaya adoh kelingane. sangsaya cedhak anggone ngumbar hawa nuruti pepinginane mripat. yaiku wujud awak kang bagas kuwarasan. Pinaringan mripat loro. ala beciking kahanan.kanugrahan awak kang tansah kuwarasan.   Pituduh : # 157   Manungsa pinaringan dening Pangeran peranganing awak kangkalarasake karo gumelaring bebrayan.

aja diububi nganti muntab dadi ubaling nepsu. Nabi Muhammad wus paring sabda : "Ora prayoga ninggalake kadonyan marga nglakoni akherat.   Pituduh : # 158   Pancen ora ana wewaler ing jagad iki tumraping wong kang nglumpukake donya brana. pilihen kang murakabi kanggo bebrayan agung.dirungokake. Napsu . Kayadene nyirep geni sarana lenga. nuli kathinthingana lan kasaringa kanthi lungiding panyipta lan alapen kang aweh pakoleh. supaya akehe kang ditandhangi. Pinaringan tangan loro. Nanging jeneng wong kang nistha sapa kang ninggalake bab akherat marga mung golek donya brana tanpa waspada marang pungkasaning dumadi."   Pituduh : # 159   Brangating ati sabisa-bisa kendhalenana. nanging kita kudu tansah eling yen donya brana mono dudu panggonane kalanggengan. sikil loro.

amarah mono isih tetep bakal tansah mbebedhag selawase yen ta ora kinanthenan pikiran kang menep. yogyane sumenekna sauntara.   Pituduh : # 160   Wong kang ringkih iman lan batine bakal gampang dadi jujugane durjana apus-apus kang pating slier golek mangsan. aja lirwa ing kaprayitnan. jalaran kejaba bisa . Pirang-pirang kehe wong kaselak percaya rembug pangiming-iming ora pinikir bakal kedadeyane ing tembe. Wusanane nandhang kapitunan lan kena ing apus. Mula ditansah waspada. Elinge ati lan meneping pikir bakal numusi mulure budi kang tundhone bisa dadi panyirep sakehing pakartining setan. lan ati kang eling.   Pituduh : # 161   Samangsa-mangsa thukul pletiking pikir kang kasarung dening ubaling nafsu ala. Yen bisa kaya mangkono karan wong wicaksana.

Pamurinamu prayoga lipuren sarana mawas lelabuhanmu dhewe.   Pituduh : # 162   Wong kang sengsara uripe jalaran ana rong warna.ngleremake ati kanthi meneping pikirmu uga bakal keconggah nyirep ubaling nafsumu mau. Wusana rahayu kang tinemu merga bisa sumingkir saka memala kang teka arep ngreridhu awakmu.   Pituduh : # 163   Yen sira urip ing alam donya iki rumangsa nampa pandum kesethithiken iku wis dadi pepesthene uripmu. Kapisan saka kaluputane dhewe. jer lelabuhan ing alam . dene sing kang kapindho paribasane tanem tuwuh kang tansah diapek asile nganti ora kober thukul godhonge. kang kapindho merga saka pokale dhewe. ora perlu mbok murinani. Sing kapisan iku paribasane tanem tuwuh kang tansah kodanan lan kepanasan ora diopeni.

gedhene nganti maoni lan nglairake panacad.donya mono dadi trajuning akeh sethithike pandummu. aja kesusu ngatonake rasa sengitmu. dene pangalembana kepara bisa nyebabake wong kerep dadi lali. Memayu Hayuning Budi Lan Tekad Pituduh : # 164   Yen gelem nalusuri sejatine ora sethithik piwulang lan pitutur becik kang malah kita tampa saka wong-wong gawane nacad lan ora dhemen marang kita.   Pituduh : # 165   Manawa kowe durung mangerteni marang bab kang kok anggep ora becik.   . Awit panacad bisa nggugah kita nglempengake laku. katimbang mitra katruh raket kang tansah ngalembana. kepara malah bisa dadi gantungane uripmu. Awit kawruhana yen pikirane manungsa iku tansah mobah-mosik lan molakmalik. Apa kang kok kira ala lan kok gethingi iku ing tembe mburi bisa malih kok senengi.

pamrih sing kaya mangkono mesthi katekane.Pituduh : # 166   Karepe wong nyatur alaning liyan iku beteke mung arep nuduhake becike awake dhewe. Nanging sawise iku bakal aweh rasa getun lan panutuh marang dhiri pribadine dhewe kang satemah tansah bisa ngrubeda marang katen tremaning pikir lan ati. Yen sing diajak nyatur wong kemplo. Guneman sethithik naging memikir akeh iku kang tumrape manungsa bisa aweh katentreman lan krasa marem kang gedhe dhewe.   .   Pituduh : # 167   Tembung kang prayoga kang kelair mung marga kadereng dening dayaning hawa napsu iku pancen sakala iku bisa aweh rasa pemarem. Nanging tumraping wong mursid : "Wong kang ngumbah rereged ing awake sarana migunakake banyu peceren malah saya nuduhake blentonge pambegane".

Awit kasusahan iku sok . wusanane dadi lumuh ing gawe lan wedi ing kakewuh (wedi kangelan).Pituduh : # 168   Siji-sijining dalan amrih kaleksananing gegayuhan. tanpa tumandang lan makarya minangka srana panebuse. Kang perlu dicilengi ing kene yaiku aja kaselak kebacut kerem kalimput ing kabungahan lan aja kaselak gampang angles yen lagi kapinujon apes. yaiku makarti kang sinartan kepercayaan lan keyakinan menawa apa kang sinedya mesthi dadi. wohe ya ora beda kaya dene ing pangimpen. Yen kita mung kandheg ing gagasan lan kukuhing karep bae.   Pituduh : # 169   Ora beda karo rob lan suruding segara. yen selagine nganggit-anggit mau wis kaselak ngrasakake kanikmatane ing pangangen-angen. kahanan uriping manungsa iku uga ora bisa uwal saka bungah lan susah. Cilakane maneh.

sauger insyap marang dhirine lan ora mupus.   Pituduh : # 171   Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng. akeh wong kang padha kalimput. apadene tansah percaya marang Kang Kagungan Panguwaos.   Pituduh : # 170   Menangi jaman rebutan rajabrana. . Ora eling yen sejatining urip ing donya iku ora ngupaya rajabrana bae. Mula tansah ngugemana sebuting pitutur : "Sabegja-begjane kang lali nganti kelu penggawe sasar. nanging uga mangesthi kamulyan ing tembe. nanging tetep tumindak utama. Sapa kang santosa ora bakal tumindak sasar. presasat tapa ing satengahing coba. Urip ing satengahing godha rencana. melu-melu tumindhak nistha. isih begja kang panggah eling lan waspada tetep ing panggawe utama". aja sira malah rumangsa pinter.malah bisa ngentas kita saka kaluputan lan kabodhowan.

  Pituduh : # 173   Ilat kuwi sawijining pedhang kang landhep. Pituduh : # 174   Ora ana critane wong kejungkel iku marga . satemah mung dadi leletheg kang luwih aji uwuh. sakehing cara ditempuh. malah bisa "Aji godhong jati aking". gampang lirwa ing kaprayitnan. adhakane banjur ngangsa-angsa kegedhen panjangka. kang bisa mateni senajan tanpa ngetokake getih. Ora maelu senadyan nganti mentala gawe sangsarane mitra karuh.   Pituduh : # 172   Sapa kang katrem merga lagi pinaringan kekuwasaan iku sejatine malah dadi sumbering dununging wong lali.jalaran menawa Gusti Allah mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka mau. lan gampang kapilulu ing pakarti dudu. Awit yen lagi kuwasa. sira banjur kaya wong seje (owah). Kanggo nggayuh panjangkane.

  Pituduh : # 176   Dereng nedya pamer utawa riya iku terkadhang . Yen tatuwa ya marga saka watu krikil-krikil sing lancip-lancip. sing mesthi merga kesandhung watu sing cilik. Bab mau aweh pituduh supaya kita aja nyepelekake marang barang sing katone sepele ora mingsra.kesandhung watu gedhe.  Pituduh : # 175   Wong sugih sing lumuh kelangan bandhane nadyan kanggo keperluwane dhewe iku ora liya sababe marga tansah kuwatir yen dheweke tiba ing kemlaratan. naging sejatine kepara malah gampang dadi dhadhakane wong njungkel njempalik tiba ing papa. Uripe kepara luwih sangsara katimbang wong kesrakat. Nanging ora ngertiya yen dheweke ing wektu iku sejatine wis padha karo wong mlarat. kang batine tansahora narimakake marang adiling Kang Murbeng Dumadi.

muncule dadakan kaya-kaya tanpa rinasa ing nalika kita pinuju sesrawungan karo wong liya. yen Gusti Allah iku tansah ngudaneni.   Pituduh : # 177   Kabeh salakune (tumindake) wong bodho iku esthine nggawe hikmah lan piwulang becik tumraping wong kang ahli budi. Dene kang kinaran dereng utawa nafsu seneng pamer kang gampang dineleng lan sineksen dening wong liya iku aran riya kang pratela (cetha). Awit saka samubarang kang ora becik kang dilakoni wong bodho dening para ahli budi banjur kari ngemohi lan dadi pandoming urip kang perlu disiriki lan disingkiri. Mula prayoga kita tansah waspada ngendhaleni dhiri. Sok ngonowa elinga. Wondene dereng sajroning laku panembah. utawa ngedheng. Suwalike wong bodho sungkan . arang kang disumurupi wong liya. Luwih-luwih yen lagi kapinuju ana ing papan kang sepi. Becik kita singkiri.

surang lan para ahli budi kang tansah rahayu ing uripe.   Pituduh : # 178   Aja sok rumangsa tinitah apes nganti gawe pepesing semangatmu. Mula ora jeneng aeng yen akeh para bodho sing uripe tetep kasurang .nyuplik lelakon becik kang dialami para ahli budi. Awit ngelingana menawa ora kurang-kurang titah kang luwih cingkrang lan luwih cacad tinimbang sira. Malah prayoga dinarima marang apa kang wis sira tampa saka kanugrahaning Gusti Kang Maha Kuwasa. Lire. kedaling . tarikane napas padha. Kang mangkono mau ora liya marga saka kandele imane lan yakin marang keadilaning Pangeran Kang Maha Kuwasa marang sakabehing lelakon kang dumadi ing jagad raya iki. suprandene dheweke babar pisan ora kawetu nutuh marang Gusti Allah.   Pituduh : # 179   Ngalembana lan panacad iku padha bae panindake.

  Pituduh : # 180   Aja ndarbeni pepinginan dadi wong kang linuwih kang ngandhut idham-idhaman supaya sarembuge diandela wong akeh. Mula kuwi tansah udinen amrih wetuning rembug "Keplok lumah kurepe" karo tindakira. luwih-luwih kang bisa aweh paedah marang wong liya iku ajine ngungkuli sakehing pitutur kang ndhakik-ndhakik nanging kang durung kabukten ana ing panindak. Sing siji bisa ngraketake paseduluran sijine padha bae karo golek dadakan nandur rasa memungsuhan.ilat padha lan obahing lambe ya padha. patitis lan maedahi. uga malah sering kosok balen. Karomaneh tindak tanduk kang ngresepake.   Pituduh : # 181   . Ing ngadat kejaba sok adoh sungsate. Luwih prayoga tansah njaga bae barang rembugira kanthi becik. Sok ngonowa najan rekasane utawa gampange padha. nanging oleh-olehane utawa wohe sing ora padha.

ya klawan laku kang kaya mangkono iku. lan uripe ora bakal bisa tentrem. kowe bisa ngendhakake watakkang panasbaran. Kamangka sapa kang ngadani ati drengki lan panasten iya ing wektu ikudheweke wiwit nyiksa ing awake dhewe.   Pituduh : # 183   Ing ngendi dununge pamarem lan katentreman ? . Jer.Kang kinaran manungsa winasis yaiku wong kang wis kaconggah mbenerake tindak kang mlenceng.   Pituduh : # 182   Samangsane kowe diclatu wong kanthi sengak aja kok wales sanalika kanthi tembung (rembug) kang sengak lan atos. Adate sipat kaya mangkene iki thukul marga kasurung dening ati drengki srei. Prayoga tanggapana mawa pakarti kang alus lan sareh. lan bisa ngasorake sipat kang lagi kasinungan iblis. Dene asor-asoring budine manungsa iku ora kaya wong kang mlencengake tindak kang wus bener.

Saking ungele mapanake rasa. Sabanjure banjur kepiye ? Iya kudu tlaten ngolah budi. Munggahe bisa nyedhakake rasa asih lan ngedohake watak drengki lan dakwenang marang sapepadhane. nanging ajine tan kena kinaya ngapa. Doh ana rasa meri lan drengki amrih gorehing pikir bisa tansah sumingkir. saengga wusanane thukul greged ndandani murih apike. Pituduh : # 184   Tepa slira lan mawas dhiri iku dadi oboring laku nggayuh rahayu. nganti meh ora ana wong rumangsa marem lan tentrem uripe. minangka jimat paripih tumraping ngaurip. ana siji engkas darbek kita kang ora kena ginrayang lan ora kasat mata. Sregep mawas dhiri ateges bakal weruh marang kekurangan lan cacade dhewe. yaiku osiking ati kang ajeg ngelikake kita marang lurusing laku .   Pituduh : # 185   Kita iki kejaba ndarbeni badan wadhag lan pancadriya.

ateges ora nuhoni jejering manungsa ing alam donya. sumrambahe tumrap bebrayan agung. uga ing batine. awit iku kang ngajak sapari-polahmu tumuju menyang karahayoning uripmu.   Pituduh : # 187   Akeh wong kang sadurunge nyoba ngayahi . ateges mung mburu drajat.   Pituduh : # 186   Nggayuh kaluhuran mono ateges ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. semat lan pangkat. Suprandene sapa kang mung ngemungake kaluhuraning batin. Lire. Ya dhuwur ing bab lahire. Durung aran jejeg uripe. Sapa kang mung mligi nggayuh kaluhuraning lahir bae. sing murakabi kanggo dhiri pribadine. munggahe katuwuhan krenteg nindakake laku ngiwa. Mula poma-poma. tansah bisowa ngrungokake osiking atimu. yaiku tumandang ing gawe.samangsa kita ketaman pletiking cipta ala.

Sing sapa esuk-esuk wis sambat ngaru-ara ing bab . Luwih dene maneh banjur lumuh ing pambudi.   Pituduh : # 188   Aja sok nggresula !. Dayaning tembung "Ora bisa" satemah numusi ora bisa temenan. Wruhana yen pangresula iku sawijining mala. Kang ora diluru tangeh bisane ketemu. sauger sinartanan pamarsudi klawan temen-temen. Samubarang kang diudi ora bakal dadi. dene panggresah mono agawe bubrah.pagaweyan wis dipantok dhisik sarana tembung "Ah. Awit entek-entekane pocap mangkono iku ateges ngapesake awake dhewe. aku ora bisa". Mula percayaa marang dhiri pribadi. Dayaning cipta cetha bakal nekakake sedya. yen wis nggresah padatane banjur lali marang kewajibane kang kudu diayahi sarta kemba marang sadhengah pakaryan. Ciptanen kanthi mantheng ing ati lan enggal makartiya. Kekuawataning manungsa iku dumunung sajroning cipta.

yaiku : wong kang wis ngetog kadibdyane. Ora trima marang pandum peparinge Pangeran Kang Murbeng Dumadi. Tekane "sukses" durung ateges tamating crita. wong mau presasat mbutoni sumbering pangupa-jiwane dhewe. nanging malah kudu tansah luwih waspada.   Pituduh : # 189   Yen kowe kepingin mulya uripmu. lakonan apa kang kok gagas-gagas rikalane kowe nandhang sengsara utawa lara.ngrekasane anggone urip. Awit ing mangsa-mangsa kaya mangkono mau manungsa banjur ketuwuhan budine kang murni. prayitna lan . ngudidaya nganti kecandhak gegayuhan lan idhamidhamane laras karo kepinginane.   Pituduh : # 190   Wong kang wis kinaran "sukses" iku. yaiku watak kang sarwa kebak welas-asih lan ngerti sepira perlune wong kang tansah ambudi amrih aja nganti nemoni kacingkrangan.

Mung bae wong kudu bisa milahmilahake nafsu endi sing kudu dicandhet. kang luput sembire bisa klenggak. Jalaran adhakane wong sing wis "sukses" iku banjur kurang kaprayitnane. Awit tanpa nafsu wong ora bakal duwe krekat kepengin maju. sapa kang nandur .ngati-ati.   Pituduh : # 192   Hukum alam wis netepake. Mula sawijining "sukses" iku anggepan kayadene sawijining pandadaran kanggo lestarining penggayuh becik. Nafsu kang bakal nekakake bilahi tumraping awake dhewe lan wong liya kudu bisa dicandhet. dene nafsu kang perlu diunggar yaiku nafsu kang empane tumuju marang karahayoning sapadhapadha.   Pituduh : # 191   Saben wong mono pancen nduweni nafsu. sembrana lan gumampang ing sabarang tumindake. lan nafsu sing kepriye sing kudu diunggar.

Awit elingana. iku saumpama wong lelungan mono tumuju papan kang arep diparani utawa dijujug. Yen sing ditandur winih alang-alang. ing tembe iya aja ngarep-arep yen bisa bakal panen pari. jangka lan panuwun. Jalaran kekarepan kang tanpa nalar iku ora beda karo karepe bocah cilik.mesthi ngundhuh. uga sok tanpa wasana. Mula mumpung isih esuk. Dene kekarepan iku kudu ana kanthine. nandura wiji cipta lan penggawe kang becik-becik. . Kejaba tanpa teges. Dene apa kang diundhuh iya manut wijine kang ditandur. Pituduh : # 193   Sapa sing duwe panjangka kudu wani jumangkah. yaiku nalar utawa pecahing nalar. iku genah nyalahi kodrat. Karep lan sedya. jer katekaning sedya iku mung bisa maujud menawa dilakoni lan ora nyimpang saka katekadane. yen akeh sethithik anak putu kita uga bakal katut melu ngrasakake pait getire wong kang bibite ditandur dening wong tuwane.

Sambat iku kena bae. Nggresah lan ngresula iku padha karo sambat wong. jer iya mung Panjenengane kang murbawasesa urip kita iki. temahane pikiran dadi peteng.   Pituduh : # 195   Kerep nggresah lan ngresula iku nuduhake karingkihane tekad. lumuh ihtiyar lan koncadan gregeting makarya. nanging yen isih keduga . senajan dingresulanan sedina ping pitulikur. Klawan mangkono istingarah kowe ora bakal ngedhap ngadhepi sakehing lelakon. Katimbang nyumelangake barang kang durung bisa ginrayang rak luwih becik aja pegat ing ihtiyar kanthi nenuwun marang sihing Kang Murbeng Kuwasa. ora bisa owah nasibe.   Pituduh : # 194   Sebab-sebab kang gawe ciliking ati lan cekleking semangat iku adhakane dumunung ing gegambarane pikiran kang sarwa nguwatirake marang lelakon kang durung kelakon.satemah ora ana dadine.

atine gampang miyar-miyur. tanpa mengkoni ing budi santosa.aja dhemen sambat. ubayane banjur mbalenjani. Mula yen mung ngendelake marang punjuling nalar lan moncering kawruh bae. gampang kasinungan ing watak sesongaran sing adhakane sing uwis-uwis banjur kacenthok pancabaya.   Pituduh : # 196   Dhasar premati tumraping wong duwe tekad lan duwe gegayuhan yaiku tekad budi santosa. apa kang digayuh tanpa ana kabul wusanane. Ngresula bisa dadi mala.   Pituduh : # 197   . dene pisambat iku dalane wong kang seneng mlarat. jalaran sakehing gegayuhan kang disangkani sarana sambat mono adate mung gayuk-gayuk tuna. panggresah bisa gawe bubrah. teteg kawegigane pikir bae ora mujudake gaman pamungkas tumrap kasembadaning sedya. Sarana ndulu kacamata benggala kang kita alami saben dinaa.

anane mung rasa melik kang nggendhong lali.   Pituduh : # 199   Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake . Luwih-luwih menawa salagine nggagas-nggagas mau kaselak kesusu ngrasakake kanikmatane pengangenangen. kejaba nindakake pegaweyan kanthi srempeng sing juntrunge mungngoyak derenge panguwasa. Pakarti mangkono adate ora mempan marang pitutur becik lan panemune liyan kang wigati.Ora ana tindak kang luwih dening mbebayani lan ndrawasi marang awake dhewe. wusana tumus dadi lumuh ing gawe lan wedi ing pakewuh. Yen kita mung kandheg marang ngunggar-unggar karep lan nganggit-anggit gagasan bae.   Pituduh : # 198   Siji-sijining marga amrih kaleksanane gegayuhan iku ya kudu sarana makarti. drajad lan bandha. tibaning enggon mung kaya ing pangimpen.

Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. bisa uga mung wujud putihing pupur sing kandel warata. Lan sing kok kandhakake abang iku durung tinamtu abanging (kekendelaning) bebener nanging bisa uga mung abange lambe kang keconggah njlomprongake marang jurang kang jero. Wong kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat.   Pituduh : # 200   Kang kok kandhakake putih iku durung karuwan putihing (sucining) ati. Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane. nanging adate mung wujud resiking sandhangan rinengga ing sotya abyor kang bisa mblerengake . ateges wong kang ora nduweni budi pekerti. iku durung mesthi resiking ati.dhiri. Dene sing kok kandhakake resik. Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong.

kekendelan iku prayoga kadhasarana rasa sumungkem marang Kang Murbeng Dumadi. Mula minangka gegondhelane kapitayan.   Pituduh : # 202   Tetepirig rasa kamanungsan iku ora marga saka kawruh lan kapinteran kang wis dianggep Iuwih luhur ing salumahe bumi. Dene rasa asih mau . bebathene kosok balen karo kang sinedya. Yen wis mangkono sakehing cak-cakane pakarti mesthi tansah patitis lan mikolehi. Wusanane malah sok bakal nunjang palang.mripat. Tandang lan trajange kang akeh banjur mung kabrongot panasbaran. nanging mung jalar saka kadunungan telesing rasa asih marang sapepadhaning tumitah.   Pituduh : # 201   Ngunggar wetuning kekendelan sing mung kadereng saka dayaning pangojok-ojok iku kerep ora murni. niyat leladi marang sapepadhane titah.

sumbere panggodha iku ora liya iya mung saka awake dhewe. adhakane bakal ketaman pakewuh lan godha kang luwih gedhe maneh.   . Sebab. Pituduh : # 203   Nglengkara wong bisa luwar babar pisan saka panggodha. kanthi kencenging tekad kang gilig. menawa kapinteran kang ora kinanthenan kautaman iku sejatine luwih mbebayani tumraping bebrayan katimbang karo bodho kang linambaran ing budi rahayu. Sing sapa mung nyingkiri panggodha kang kasat mata bae. mesthi bakal bisa mentas saka reridhu. Kawruhana. Sok ngonowa yen wong tlaten lan sareh. nutuh awake dhewe. Aja mung mandheg ing panggrantes. ora dibedhol tekan oyod-oyode. apa maneh yen nganti nguman-uman marang wong liya.cinipta saka patrap anggone reksa-rumeksa lan sugih ing pangapura sarta tansah kinanthenan pangucap lan pasemon sing bisa gawe resep lan ora natoni atining liyan.

adhepana sarana makarti . gedhene nganti nggetuni barang kang wis kelakon. adoh saka reridhu lan kalis saka godha rencana.   Pituduh : # 205   Wong kang lagi karejeken aja kaduk anggone bungah. lan tangeh lamun bisa uwal yen ora dibudeni sarana tumandang makarya. Awit kaduk bungah mau bakal ngilangi kaprayitnan. genah kahanane donya bakal ayem tentrem. kepara malah dadi papan jujugane wong tetakon. dene sing duwe kepinteran adoh saka karep kanggo minteri liyan. kaduk susah njalari ati tansah kemba.   Pituduh : # 206   Yen darbe karep lakonana kanthi gemblenging tekad kang nyawiji. kepara malah dhemen tetulung marang kang kecingkrangan. kosokbaline aja kaduk ne!angsa samangsane nemahi reribed lan nandhang susah.Pituduh : # 204   Yen ing donya iki manungsane sing sugih uripe ora mbethithil.

satemah dadi wong lumuh. mula lakune uga banjur miyar-miyur. ora beda manungsa kang mati sajrone urip.   Pituduh : # 207   Manungsa iku bisa kinaranan urip yen isih duwe karep lan pangarep-arep. Kepengkok gawe sethithik bae sing . Nanging yen karep mau mung kandheg ing pangangen-angen lan gagasan bae.kang madhep lan mantep. samubarang kang sinedya ora bakal ginayuh. genah anggone makarti mung angger bae. Sangune kudu ati sing tatag. Kosokbaline yen anggone nandangi karepe mau kaselak kesusu nikmati pikolehe kang durung klakon. ateges mung wani ing gampang. Kepara bakal mundur yen ngadhepi pakewuh. wedi ing pakewuh.   Pituduh : # 208   Wong kang kebak dening pepinginan iku adate banjur ngangsa-angsa. ora ngedhap nadyan mangerti yen dalan kang diambah kebak parang curi. Yen tansah rongeh lan rangu-rangu.

Beda karo wong kang wicaksana uripe mesthi mawa tekad lan tujuwan. cilik aten. lan kendho tekade. Samubarang pegaweyan menawa kok temeni wiwit saiki mesthi bakal bisa ngundhuh bageyan lan kauntungan. aja ngenteni liya wektu. pituwase lagi ketemu mburi.   Pituduh : # 209   Angger wong wis mesthi suthik diarani cupet nalare.   Pituduh : # 210   Sarupane pakaryan kang wis kok yakini beciking asile tumuli enggala katindakna. tundhone atine gampang pepes lan nglokro. Apa kang kok sedya bakal tumeka.digedhekake pangresulane. Bebasan tiba kaping pitu gumregah tangi kaping wolu ngrungkebi tekad lan tujuwane. Mulane yen darbe karep aja mundur merga luput sepisan pindho bae. Jer kekencengan sarta kekarepan iku yen . prayoga ambalana maneh nganti katekaning sedya.

Nanging kang kaya ngono mau pancen angel golek-golekane.dieendhe-endhe ora mundhak kuwate.   Pituduh : # 212   Wong mono aja mung tumandang angger bares .  Pituduh : # 211   Wong kang sinebut berbudi urip ing bebrayan iku ora mung wong kang rumangsa kasiksa nyumurupi sapepadhane sing nandhang papa. lan akeh wong sing mati marga kaliren. Tandha yektine ing alam donya iki ora sethithik wong sing mati marga kuwaregen. nanging wong kang gampang runtuh welase kang tinumbalan runtuhing barang darbeke lan deduwene kanggo tetulung marang wong sing kacingkrangan lan kasangsaran. Sipat seneng ngendhe-endhe iku mujudake dalan kang anjog marang watak ora antepan lan kesed. sungkan ing gawe sing tundhone dadi tanpa aji urip ing bebrayan. Nanging malah mundhak ringkih lan bisa uga ilang dayane.

sinung marang watak tulus lan ngukuhi kajujuran.nanging kanthi laku kang ora beres. ngluhurake kamulyaning bangsa lan nagara. Den sranani kanthi nanjakake uripe melu ngrasakake lan memikir . Mula wajibing manungsa kudu bisa ngukuhi sifat manungsane. Kawruhana. Pituduh : # 213   Pangrasa. sarta kulinakna nyirik marang penggawe musyrik. Wondene kang moncol dhewe sumedya mbalap ora gelem dipekak yaiku kekarepan. Pamrihe mung sawiji. Pangrasa emoh diungkuli pikiran. yaiku mangan karahayoning bebrayan. Pikiran semono uga suwalike. pikiran lan kekarepan iku tansah mbudidaya rebut unggul lan rebut panguwasa anggone murba sapari polahe manungsa. Dibisa tansah milah-milahake endi sing kenceng lan endi sing nalisir saka paugeran. menawa ora ana pusaka kang ampuhe ngluwihi kajujuraning ati lan weninging pikir kang sepi ing pamrih.

Tumandang ing gawe ngesthi marang rahayuning bebrayan munggahe marang ajuning jaman. kekuwatan batine saya lungkrah.   Pituduh : # 215   Wong nandur pari iku bakal ngundhuh pari. bakale bubrah dadi leletheging jagad. Balik kang sapa tansah nguja panggoda semaya nanggulangi. ora bakal ngundhuh jagung utawa kacang. ora beda karo mau. jer panggodha iku sumbere ora liya ya saka awake dhewe. bakal mundhak kasampurnane lan patut sinebut wong kang santosa ing budi. Semono uga pikiraning manungsa.marang ombak umbuling jaman. banjur katarik marang kekarepan ala kang wusanane mbabarake pakarti nistha. Sapa kang wiwitane enggal tumandang nanggulangi panggodha. Asale tumuwuh saka uwohing pikir kang ngayawara. .   Pituduh : # 214   Selawase urip nglengkara wong bisa uwal babar pisan saka panggodha.

satemah bisa aweh pakaryan kang pengaji tumraping bebrayan. Mula katimbang nggagas kang ora-ora lan ngayawara. Lan luwih utama maneh menawa gagasan kang mangkono mau diwedharake dadi pakarti pisan. prayogane nggagasa marang laku utama lan mulya. Kosokbaline tekad iku rasa ciptaning karsa kang wis gembleng. Ing sabarang tandang tanduke sarwa tidha-tidha lan tansah awang-awangen ngadhepi kangelan kang bakal memalangi laku.Yen pikiran kita tansah kita kulinakake lan kita pigunakake kang becik-becik ya bakal nduweni daya kekuwatan kang becik. Kang pinandeng mung bakal tekaning sedya. Dadi yen ana kepenak lan orane bakal didhadhagi lan diterjang wani.   Pituduh : # 216   Rasa was sumelang iku nerakane wong sing arep nggayuh kemajuan. Nanging tekad mono beda banget karo . Sapa kang wis ketaman rasa iki salawase ora bakal bisa maju.

. Awit bisane kowe ngrasakake legi iku rak marga kowe wis ngrasakake pait. merga koncadan pepadhang.   Pituduh : # 218   Wong kang mung dhemen celathu lan munimuni. tinimbang legine. Bisa nikmati kabungahan marga wis nate ngalami nandhang kasusahan. sabab celathu mono mung obahing ati kang ana ing lati. Pait lan ngrekasa dikaya ngapa prentah lan pitutur iku prayoga lakonana bae.   Pituduh : # 217   Aboting abot iku ora kaya yen kudu nuruti prentah lan pitutur.nekad. jer nekad kuwi uwohing pakarti kang tuwuh saka kajudheganing nalar sing tundhone keconggah tumindak nistha. kowe mesthi bakal nemu barang legi sing ora klebu ing petunganmu. mangka ora gelem tumandang gawe. genah ora sumurup marang kaluputane celatune. Pancen luwih prayoga paite dhisik. lng suwalike barang pait mau.

Memayu Hayuning Bebrayan Pituduh : # 219   Sing sapa ngidham kaluhuran kudu wani kurban lan ora wegah ing kangelan. yaiku kudu bisa nuhoni sesanti: "Sura dira jayaningrat lebur dening pangastuti". Yen kepingin menang pancen larang patukone.   Pituduh : # 220   Isih beja yen kowe diunekake "Ora Lumrah Uwong". cetha bakal meruhi marang luputing celathune. Mula saiba begjane wong kang bisa celathu klawan enggal-enggal tumandang gawe dhewe. jalaran isih dianggep manungsa. Makarti wani rekasa kanthi masrahake urip lan jiwa raga marang Kang Murbeng Kuwasa. Ya mung solah tingkahmu kang kudu kok owahi . Nanging yen wis tumandang gawe dhewe. Merga yen tansah tidha-tidha.dudu obahing tangan sing kanggo tumandang. mokal apa sing kagayuh bisa digantha lan tangeh lamun apa sing diluru bisa ketemu.

jalaran kowe dianggepsetan gentayangan sing mung dadi leletheging jagad marga pakartimu kang ninggal sifat kamanungsan. dadi kita ora ngajab marang baline sumbangsih kang kita asungake. Mula enggal-enggala sumujuda marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Pancen pangabekti mono wis aran pasrah. Cilakane yen diunekake "Ora Lumrah Manungsa". Dedana marang sapepadha iku ateges uga mitulungi awake dhewe nglelantih marang rasa lila legawa kang uga ateges angabekti marang Pangeran Kang Maha Wikan.amrih ora gawe seriking Iiyan.   Pituduh : # 221   Ora ana penggawe luwih dening mulya kejaba dedana sing uga ateges mbiyantu nyampeti kekuranganing kabutuhane liyan. Kabeh iku sing . Sifate Gusti Allah mono sarwa welas asih marang umate kang wis sadhar marang dosadosane sarta temen-temen bali tuhu marang dhawuh-dhawuhe.

kagungan mung Pangeran Kang Maha Kuwasa. Nanging suwalike yen padha angel ngenggoni sifat emong-kinemong mau genah langka langgenge. nanging ngundhuh wohing kautaman kita ora wenang.   Pituduh : # 222   Memitran paseduluran nganti jejodhowan kuwi yen siji lan sijine bisa emong-kinemong. Nindakake kabecikan kanthi dedana kita pancen wajib. malah bedaning panemu sithik bae bisa marakake dhahuru. istingarah bisa sempulur becik.   Pituduh : # 223   Wong kang ora nate nandhang prihatin ora bakal kasinungan rasa pangrasa kang njalari tekane rasa trenyuh lan welas lahir batinne. kita ora wenang ngajab wohing pangabekti kanggo kita dhewe. Wong kang wis nate ketaman ing prihatin luwih bisa . Yen ana padudon sepisan pindho iku wis aran lumrah. bisa nambahi raketing sesambungan.

Apa maneh yen nganti pinracaya nggegem wewadine liyan. nadyan ta wong mau nembe bae nandhang susah utawa nemoni pepalang ing panguripane. Kosokbaline. Isih lagi nyimpen wewadine dhewe bae wis abot. Mula adhakane luwih gelem aweh pitulungan marang kang kasusahan. Nanging yen wis mbok ketokake sathithik bae bakal dadi bendaramu. Mula saka iku aja sok dhemen kepingin meruhi wewadine liyan. Sing wis cetha mung bakal nambahi sanggan sing sejatine dudu wajibmu melu open-open.   Pituduh : # 225   Sok sapaa bakal nduweni rasa kurmat marang wong kang tansah katon bingar lan padhang polatane.   Pituduh : # 224   Sarupaning wewadi sing ala lan sing becik. wong kang tansah .ngrasakake penandhange wong liya. yen isih kok gembol lan mbok keket kanthi remit ing ati salawase isih bakal tetep dadi batur.

katon suntrut kerep nggrundel lan grenengan merga ora katekan sedyane iku cetha bakal koncatan kekuwataning batin lan tenagane. lire mengku karep amrih kita iki kudu luwih akeh ngrungokake katimbang micara. gedhene nganti nrambul urun ucap. kepara malah dadi sesirikaning mitra karuhe. Suwalike sing akeh ngrungokake.   Pituduh : # 227   Wong kang tansah dhemen nguping kepingin weruh. tangeh lamun entuka pitulungan.   Pituduh : # 226   Kita iki diparingi cangkem siji lan kuping loro dening Kang Maha Kuwasa. iku padha karo golek-golek momotan kang sejatine ora . Pantes dadi jujugane sadhengah wong kang mbutuhake rembug kang prayoga. Yektine wong kang dhemen ngumbar cangkeme tinimbang kupinge iku adate wicarane gabug. apadene nyampuri perkarane liyan. wicarane sethithik nanging patitis lan mentes.

  Pituduh : # 228   Ucap sakecap kang kelair tanpa pinikir kerep bae nuwuhake dredah lan bilahi. awit lesane kasumpetan. adhakane kepara malah ngreridhu awake dhewe. Atine dadi mati. Mulane tangeh lamun yen bisa njaga jejeging adil.prelu. samangsa tujuwane . mripate bereng. gedhene nganti gawe seriking liyan. Nanging geneya kok ora saben wong bisa nglakoni ? Pituduh : # 229   Wong iku yen wis kasokan kabecikan lan rumangsa kapotangan budi. Mula saka iku aja gumampang nampa kabecikane liyan. kupinge budheg. Mula wetune tembung satembung saka lesan iku prayoga tan udinen aja nganti nggepok prekarane wong liya. ing sakehing pakartine lumrahe banjur ora kenceng lan resik. angel weruh ing bebener. Bisa nyandhet ucule pangucap kaya mangkono mau wis klebu ewoningpakarti kang utama.

jalaran meneng iku yektine pancen mustikaning ngaurip. pangaleme nuwuhake wisa. dene waonane ora digugu. Sing mesthi panacad mau gawe serik.   Pituduh : # 231   Yen micara aja gumampang nelakake penacad utawa pangalem. Mula kang prayoga iku mung meneng. Awit wicaramu durung karuwan bener. kabeh swara ala.   .ngarah marang penggawe kang nalisir saka bebener. Awit ana kalamangsane kowe mbutuhake rembug lan pituture wong iku. Pancen ing sawijine bab wong bisa kaaran bodho. nanging ing babagan Iiya tangeh lamun yen kowe bisa nandhingi.luwih nganti memaoni.   Pituduh : # 230   Aja kaselak kesusu nyepelekake liyan. sing kanyatane bisa mbengkas lan nguwalake saka karuwetanmu. marga kok anggep wong mau bodho. Iuwih.

supaya ora ana wong sengit marang kowe. Mula den ngati-ati ing pangucapmu.   Pituduh : # 234   Wong pinter kang isih gelem njaluk rembuging liyan iku dianggep manungsa utuh. Dene yen kepeksa kowe sengit marang sawijining wong.   Pituduh : # 233   Ajining dhiri ana ing lati. Sapa sing rumangsa pinter banjur suthik njaluk rembuging . semono uga anggonmu ngadi busana kang bisa mapanake dhiri. mangka kowe ora bisa mbuwang sengitmu. prasasat kowe mamerake alane atimu. gawenen wadi aja ana wong kang ngerti. Amarga lelakon ing alam donya iki anane mung wales-winales bae. balik sabisa-bisa padha tresnanana. Yen kowe ngandhakake sengitmu marang liyan. Ajining raga ana ing busana.Pituduh : # 232   Udinen ing alam donya iki aja ana wong kang kok sengiti.

Luwih- . Kang wigati yaiku wicara kang mawa tandang minangka tuladha. ajine pancen ngungkuli mas picis rajabrana. amrih bisa nuwuhake gedhening prabawa lan cabaring sakehing piala. Jer tuladha mono sing bisa nuwuhake kapitayan.   Pituduh : # 235   Yen atimu wis gilig arep gawe kabecikan kanggo karaharjaning bebrayan. iku bisa kinaranan babar pisan durung manungsa. Srananana kanthi jembaring dhadha lan sabaring nala. bisa nggugah budi lan nguripake pikir.liyan kuwi manungsa setengah wutuh.   Pituduh : # 236   Wicara kang wetune kanthi tinata runtut kang awujud sesuluh kang amot piwulang becik. beraten rasa uwas marang pandakwa ala kang ora nyata. Nanging kawuningana yen grengsenging pikir lan uriping jiwa iku ora bisa yen mung kagugah sarana wicara bae. Lan sing sapa ora gelem njaluk rembuging liyan.

jer kabeh mau merga rasa samar lan was sumelang yen ta kungkulan dening sapepadhane. Dene yen disranani penggawe kang lelamisan. Pituduh 238 Sapa wonge sing ora seneng yen entuk pangalembana. Kudu disranani kanthi pakarti kang becik lan murakabi marang wong akeh. Yen mung disranani bandha. Ngongasake kapinteran iku satemene mung kanggo nutupi kabodhowane. pangalembanane mung kandheg ing lambe bae ora tumus ing ati. Tindak mangkono mau malah dadi sawijining godha kang mung bakal ngrerendheti lakuning kemajuwane dhewe ing jagading bebrayan. ing pamburine malah bakal kasingkang-singkang kasingkirake saka jagading . Nanging thukuling pangalembana iku ora gampang.Iuwih mungguhing para manggalaning praja kang wis pinracaya ngembani nusa lan bangsa. Pituduh 237 Luwih becik ngasorake raga tinimbangane ngongasake kapinteran kang sejatine isih nguciwani banget.

Awit yen ora enggal-enggal nyingkiri pakarti kang ora becik mau. Yen mung nengenake kaluhuraning lair genah mung ngoyak drajat lan semat. Yen ngemungake kaluhuraning batin. awit ora tumandang ing gawe kanggo . isih miyar-miyur gampang kena pangaribawa saka njaba. Dhuwur lair lan batine.  Pituduh : # 237   Nggayuh kaluhuran lire ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. tegese gothang. cetha ora nuhoni jejering manungsa. mula prelu dingertekake. Pituduh 239 Geneya akeh wong kang dhemen nyatur alaning liyan lan ngalembana awake dhewe? Sebabe ora liya marga wong-wong sing kaya ngono mau ora ngerti yen penggawe mau klebu pakarti kang ora prayoga. wusanane dheweke kang bakal diemohi dening pasrawungan. ya tumrap dhiri pribadine uga sumrambah kanggo karaharjaning bebrayan.pasrawungan. Nanging yen kandheg salah siji.

Kang dikarepake kamardikaning lair iku wujude bisa nyukupi kabutuhaning urip ing saben dinane saka wetuning kringet lan wohing kangelan dhewe ora gumantung ing wong liya lan ora dadi sangganing liyan. nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong.   Pituduh : # 238   Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan. Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor. Dene kamardikaning batin iku .keperluwaning bebrayan. lya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur. aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau. Ateges tanpa guna diparingi urip ing alam donya. Pituduh : # 239   Manungsa urip iku dibisa nguwasani kamardikaning lair lan batin.

Bisa melu ngrasakake kasusahane sarta lara lapane wong liya. Kanthi pangrasa kang mangkono mau ateges bisa nggadhuh kekuwatan kang tanpa wates. perlu kanggo mitulungi sapadha-padha kang kahanane luwih nrenyuhake katimbang dhiri pribadine.   Pituduh : # 240   Ora ana wong kang ingaranan urip. mangkono sabdane sawijine Pujangga kaloka.   Pituduh : # 241   Wong kang baut mawas dhiri iku wong kang bisa manjing ajur ajer. adoh saka asor lan nisthaning pambudi. "Pakarti mono darbek kita dhewe. nanging wohe pakarti mau dadi kagungane Kang Gawe Urip". sepi ing rasa melik lan drengki srei. ngerti empan papan laras karo .dicakake sarana nyingkiri hawa napsu. kejabane kang mikir sarta tresna marang wong kang ringkih lan nandhang papa cintraka. sarta tuhu marang paugeran urip bebrayan.

aja mung kalimput edining busana bae. prasasat wis entuk pawitan kanggo nandangi sakehing pagaweyan apadene nggayuh idhamidhamane. Sapa kang bisa tumindak ajurajer lan bisa nuwuhake rasa resep marang liyan. nanging bisowa tansah mersudi marang padhanging semu lan manising wicara tanpa nglirwakake marang alus lan luwesing solah bawa.   Pituduh : # 242   Kecandhaking sawijining idham-idhaman iku ora cukup mung dibandang moncer lan pepaking ilmu lan kawruh bae.   Pituduh : # 243   Nindakake kabecikan mono ora mesthi kudu cucul wragad. Paribasane wong kang baut ngadisarira. Nanging ana syarat siji kang ora kena kalirwakake. yaiku kapinteran ing bab sesrawungan. nanging bisa ditindakake sarana pakarti-pakarti liyane sing sejatine akeh banget .reh swasana sakupenge tanpa ninggalake subasita.

carane.   Pituduh : # 244   Yen kowe arep rembugan. migunani. upamane bae mawa ulat sumeh tangkep srawung kang sumanak.   Pituduh : # 245   . Dene tembung manis mono ora duwe pamrih. Kabeh mau klebu ewoning tindak kabecikan kang ajine ngleluwihi wragad dedana kang diwenehake utawa dipotangake. Apa wis ngenggoni telung prekara : bener manis. lan bisa dadi patuladhan laku utama. apamaneh lamun anggone menehi utawa ngutangi iku sinamudana kebak pamrih. bisa manjing ajur-ajer ing madyaning bebrayan. pamrihe bisa gawe senenge Iiyan kang tundhone migunani tumrape jagading bebrayan. Sauger bisa gawe senenging liyan. Ewa semono sing bener iku isih perlu dithinthingi maneh yen gawe gendrane liyan prayoga wurungna. pikiren luwih dhisik tetembungan sing arep kok wetokake.

Nanging ngomong mung golek suwure awake dhewe sok ketrucut miyak wewadine dhewe. sugih dhewe.   Pituduh : # 246   Ing jagading sesrawungan mono nyirik marang sesipatan kang gumedhe lan wewatakan kang tansah ngegungake dhiri. yen sejatine isih ana maneh kang . Sipat lan wewatakan mau adhakane banjur nuwuhake rasa ora lila yen nyipati ana liyan sing luwih katimbang dheweke. Nanging menenge wong kang darbe bobot kang anteb sing bisa dadi panjujugane para pawongan kang mbutuhake rembug lan pituduh. Mula sabecik-becike wong iku ora kaya wong kang meneng. lan kuwasa dhewe iku gelema nglaras dhiri lan ngleremake ciptane kang wening. Mula saiba becike samangsa sapa kang rumangsa pinter dhewe. Pira bae cacahe wong kang kepleset uripe mung marga suka anggone sugih omong.Sugih omong kanggo nggayengake pasamuwan pancen apik.

  Pituduh : # 247   Luwih becik makarti tanpa sabawa kang anjog marang karahayoning bebrayan. Pituduh : # 248   Yen kepengin diajeni liyan. Nuduhake kewasisan pancen kudu bisa milih papan lan empan. Klawan mangkono rasa pangrasa dumeh lan takabur kang dadi sandhungan pasrawungan bisa sumingkir. katimbang tumindake wong kang rekane nindakake panggawe luhur nanging disambi udur. mula aja sok dhemen martak-martakake. dene kerukunan iku mung bisa kecandhak yen siji lan sijine padha bisa ajiingajenan lan mong-kinemong. Maha Sugih. Yektine tata tentrem iku ora bakal bisa kagayuh yen ta ora adhedhasar kerukunan. apa maneh nganti mamerake kabisan lan kaluwihanmu. Pangaji-ajining liyan iku sejatine ora perlu mbok buru.Maha Pinter. lan Maha Luhur. bakal teka dhewe. Mula kang prayoga .

Becike kita tliti lan kita goleki sebab-sebab ing badan kita dhewe.   Pituduh : # 249   Aja sok ngluputake. yen usadane watak apes sing njalari nganti ora katekan sedya kita iku. samangsa kita ora katekan apa kang dadi kekarepan kita. Yen rumangsa kurang isih golek wuwuh. ya dumunung ana ing awak kita dhewe. amrih kita bisa uwal saka dayaning pangira-ira kang ora prayoga. Kawruhana. yen wis oleh banjur golek luwih. gedhene ngundhat-undhat wong liya.kepara purihen aja kongsi wong liya bisa njajagi.   Pituduh : # 250   Arang wong sing bisa mapanake rasa narima marang apa bae kang wis klakon digayuh. ora nate . ora ana liya. yen wis luwih tumuli mbudidaya aja ana wong sing bisa madhani. Nanging mangsa kalane ngadhepi gawe parigawe keconggah mrantasi. Wong kang duwe rasa mangkono mau satemene memelas. Uripe tansah ngangsa-angsa.

Narima.   Pituduh : # 252   Wong urip ing alam bebrayan iku yekti angel. suthik ihtiyar.sumeleh atine. naging keset. siningkirake saka jagading bebrayan. dudu ateges kebacut lumuh ing gawe. Luwihluwih ing dina samengko. Kanggo nuruti rasa kang kleru kasebut sok-sok banjur tumindak ora samesthine lan nalisir saka pakarti kang bener.   Pituduh : # 251   Watak narima mono yekti dadi sihing Pangeran. gelem ngemplok suthik tombok. alam bebrayan donya . lire ora ngangsa-angsa nanging ora kurang weweka lan tansah mbudidaya amrih katekaning sedya. satemah dadi wong ora weruh ing wirang. aja nggugu karepe dhewe lan nuruti hawa napsu. kudu bisa ngereh pakone "si aku". Awit yen mangkono ora jeneng narima. nanging yenta nganti kleru ing panyurasa bisa nuwuhake kleruning tumindak. Jer wataking wong keset iku mung gelem enake emoh rekasane.

Lire. mula coba dak tlitine klawan adil sapa kang sejatine nyata-nyata bener". nanging gumantung marang panataning prabot kang .   Pituduh : # 253   Wong kang nduweni watak tansah njaluk benere dhewe iku adate banjur kathukulan bendana seneng nenacad lan ngluputake marang panemu sarta tindak tanduke wong liya. Mula sing baku. wong urip kudu bisa miyak aling-aling kang nutupi pikiran kang wening. Mendah becike yen wong sing kaya mangkono mau kala-kala gelem nggraita ing njero batine : "mbok menawa aku sing kleru. kudu bisa nyandhet kemrungsung "si aku" istingarah sakehing bedane panemu bisa disawijekake. silih ungkih. rebutan benere dhewe-dhewe.   Pituduh : # 254   Reseping omah iku ora dumunung ing barangbarang mewah kang larang regane. senajana sajroning pasulayan.tansah kebak pradhondhi.

nanging gumantung ing sandhang penganggo kang prasaja.   Pituduh : # 255   Yen kowe kepener lagi srengen lan nesu. Sabanjure menenga lan etung-etunga kanthi sareh wiwit siji tekan sepuluh.prasaja. Semono uga reseping salira iku ora marga saka pacakan kang edi-peni. Utawa kowe dhewe sumingkira sauntara. trapsila solah bawa. Klawan mengkono atimu bakal bisa nimbang-nimbang apa nesu lan srengenmu marang wong mau bener.   Pituduh : # 256   Jeneng tanpa guna uriping manungsa kang nganti ora bisa nyumurupi marang kang kedadeyan ing . aja tetemonan karo wong liya. sarta pemasange rerenggan kang adoh saka watak pamer. lan padhanging polatan. apa malah dudu kowe dhewe sing luput. prayogane wong sing kok nesoni lan kok srengeni mau kongkonen enggal sumingkir.

  Pituduh : # 257   Aja sok nyenyamah luputing liyan. Ewasemono aja nganti kowe kesusu mbecikake kelakuwane liyan.   Pituduh : # 258   . yenawakmu dhewe rumangsa durung bisa ngenggoni rasa sabar lan tepa selira. Rupak pandelenge ora ana liya kang disumurupi kajaba uripe dhewe. Sapa kang wis ngerti lan ngrumangsani marang sakehing dosane. Mati pangrasane. Ora bisa asung lelimbangan lan pamrayoga sakadhare kanggo karahayoning bebrayan. manungsakang utama. luwih becik tuduhna kaluputane kang malah bisa ngrumaketake rasa paseduluran. iku sawijining wong kang wis ngerti marang jejering kamanungsane. jalaran saka kalepyan marang tepa palupi kang maedahi ing uripe.sakiwa tengene. jalaran ora kulina kanggo ngrasakngrasakake kang katon ing saben dinane. wusana dadi cethek budine.

yaiku tansah samapta tumandang sawayah- . sarta matrapake wewatekane kanggo keperluan bebrayan. Kadunungan rasa rumangsa nduweni sesanggeman lan kuwajiban mranata tentreming praja kanthi pawitan kapinteran kang dilandhesi kawicaksananing pambudi. lan kasugihane. ora kagawa saka katurunan. Nanging gumantung saka enggone nanjakake kapinteran lan kasugihane. golek pangkat lan donya brana. Kabeh mau yen mung katanjakake kanggo kaperluwane dhewe. tanpa paedah. malah bisa dadi memalaning bebrayan. Pituduh : # 259   Ora ana budi kang luwih luhur saliyane nduweni rasa asih marang nusa lan bangsane. Tandha yektine yen asih. jalaran nyinamudana sarana nylamur migunakake jenenge wong akeh.Ajining manungsa iku kapurba ing pakartine dhewe. Nanging yen pakarti mau kadayan dening rasa pepinginan golek suwur. kapinteran.

wayah yen ana parigawe kang wigati kanggo warga sapadha-padha, munggahe tansah samapta leladi kanggo keslametaning bebrayan lan karaharjaning nagara.   Pituduh : # 260   Wong kang kerep tansah dipituturi wong liya iku adate bisa dadi wong dhemen ngati-ati, nanging menawa kapengkok ing perlu sok ora bisa tumindak lan ngrampungi dhewe. Kepeksa isih kudu noleh wong liya sing diwawas bisa aweh pituduh. Mula kuwi prayoga ngawulaa marang ati lan kekuwatanmu dhewe, jalaran wong liya iku sejatine yen ana apa-apane mung saderma nyawang, ora melu ngrasakake.   Pituduh : # 261   Wong kang rumangsa dhirine linuwih, ing sawijining wektu mesthi bakal kasurung atine arep mamerake kaluwihane, lire amrih dimangertanana dening wong akeh yen dheweke mono wong kang pinunjul lan supaya diajenana.

Sumurupa, sakabehing kaluwihan mau yen ora dicakake mawa lelabuhan kang murakabi marang bebrayan, tanpa guna kepara malah ora kajen lan gawe pituna. Mula kang prayoga bisa tulus dadi wong kang linuwih menawa gebyaring kaluwihan iku mung dikatonake marang batine dhewe, iku wis cukup.   Pituduh : # 262   Dedana utawa sedhekah marang wong kang lagi nyandhang papa cintraka iku sawijining penggawe becik kang patut tinuladha, sauger paweweh mau ora kinanthenan panggrundel kang nelakake ora eklasing atine. Tetembungan kang lembah ing manah lan merak ati iku luwih gedhe ajine katimbang dedana kang ora eklas. Suprandene nulung lan menehi pepadhang marang jiwane wong kangkacingkrangan iku kang sejatine luwih perlu lan wigati, katimbang mung tetulung marang awake kang awujud kelairan bae.  

Pituduh : # 263   Ulat sumeh, tindak-tanduk sareh kinanthenan tembung aris iku bisa ngruntuhake ati sarta ngedohake panggodhaning setan. Kosokbaline watak wicara kang keras, kejaba keduga gawe tangining kanepson, uga gampang nuwuhake salah panampa. Sabarang prakara kang sejatine bisa putus sarana aris lan sareh, kepeksa dadi adu wuleding kulit lan atosing balung, kari si setan ngguyu ngakak bungah-bungah.  Pituduh : # 264   Wong kang kulina urip mubra-mubru iku samangsane ngalami sandhunganurip sethithik bae adate gampang kethukulan gagasan lan gawe kang cengkah karo bebener, luwih begja wong kang uripe pokal samadya nanging resik atine. Dene begja-begjane wong iku ora kaya wong sing tansah urip ing kahanan kang kebak godha rencana, prasasat tapa ana satengahing coba, nanging tansah tawekal lan kandel keimanane

yen rusake bebrayan ing antarane marga saka pakartine para-para kang ngerti marang dayaning kekuwatane nanging ora kanggonggayuh gegayuhan kang mulya. Buktine ora sethithik kekuwatan kang empane ora mapan. mung kanggo nuruti derenging ati angkara.   Pituduh : # 265   Sipate wong urip iku mesthi kesinungan kekuwatan. Kang ngerti bisa ngecakake dene kang ora bisa ngerti kurang digladhi. Ewasemono ngempakake kekuwatan mula ora gampang. Sing prayoga iku . Kena diarani sejatining katresnan kang mung kadereng lan kena ing pangaribawaning hawa napsu.marang adiling Pangeran Kang Maha Kuwasa. temahan ora tumanja. Kawruhana.   Pituduh : # 266   Katresnan kang tanpa pangreksa iku dudu sejatining katresnan. Dadi yen ana unen-unen " tresna iku wuta" yaiku sing kaprabawan hawa napsu.

mesthine kudu ngugemi unen-unen "tresna iku rumeksa" bisa salaras tumindake.   Pituduh : # 267   Srawung ing madyaning bebrayan iku kejaba kudu wasis milih papan lan empan. ora beda karo pangreksa marang keslametane dhewe. Rembug sethithik nanging mranani iku nuduhake boboting pribadi. Aja nggegampang ngrojongi rembug kang kowe dhewe durung ngreti prakarane.   Pituduh : # 268   Wong kang wis tekan pesthine utawa wis . tundhone sapa kang tansah ngreksa marang karahayoning liyan. uga kudu bisa angon mangsa lan mulat ing semu. Rembug akeh nanging ampang malah gawe sangga runggine sing padha ngrugokake kepara njuwarehi. Rasaning katresnan kang cedhak dhewe tumrap sadhengah manungsa iku dumunung ing awake dhewe. Mula sapa kang tresna marang sapadha-padha iku aran tresna marang awake dhewe.

katimbalan bali menyang jaman kelanggengan iku sejatine lagi kena diwenehi biji tumrap ajine kamanungsane lan pakartine nalika urip. sumrambahe marang karahayoning urip bebrayan. Dene wong kang isih padha urip iku perlu disemak bae dhisik. gunem kang ruruh. Gunem lan ujar kawengku ana ing ucap kang istingarah numusi kajiwan. mula wis samesthine yen kita aja nganti kayadene sato kang patine mung ninggal tenger lulang lan balung bae. lan ujar kang manis. jer kahanane isih bisa owah gingsir. Nanging bisowa kita nanjakake urip kita marang pakarti-pakarti utama. Mula yen ana apa-apa. Sarehne manungsa iki sawijining titah kang luhur dhewe. Pituduh : # 269   Mustikane wong tuwa marang anak mung ana ing laku kang gumati. Gumatine dumunung ing tepa tuladhaning tingkah laku. lan luhuring budi pekerti. aja selak marang sebuting paribasan : . durung kena dipatrapi biji.

"Ora ana kacang ninggal lanjaran". Apamaneh yen ta kita bisa tetep nguwasani weninging pikir. istingarah ora angel anggon kita nanggapi.   Pituduh : # 270   Nanggapi kahanan urip ing satengahing bebrayan iku gampang angel. ora kacampuran blentonge "si aku". nadyan kahanane urip ing satengahing bebrayan kisruha dikayangapa. Iya pamikir kang meneb iku kang aran akal budi sejati. sing estine mung . Kang bisa mbabarake wohing wawasan kang mulus resik. Aran gampang yen kita bisa mikir klawan wening lan meneb. Aran angel kepara malah bisa gawe ketliwenging pikir samangsa anggon kita mawas kedhisikan kagubel ing hawa.   Pituduh : # 271   Srengen marang wong mono aja nganti kenemenen lan keliwat-liwat mung marga wis ngerti yen wong mau ora bakal wani nglawan utawa wis ora bisa nglawan.

  Pituduh : # 272   Wong pinter kang ora kinanthenan ing kautaman iku ora beda karo wong wuta kang nggawa obor ing wayah bengi. Kang prayoga iku srengen samadya kang mengku pitutur murih becike. Madhangi wong liya nanging dheweke dhewe lakune kesasar-sasar. pikolehe malah mung wujud kasangsaran lan karusakan. Pakarti kaya ngono mau kejaba klebu ambeg siya. kepara bisa nuwuhake rasa sengit.arep ngedir-edirake drajad pangkat utawa kadibyane bae. Kapinteran mangkene iki yen ta dicakake ing madyaning bebrayan bakal nuwuhake kapitunan.  . uga wong sing disrengeni durung karuwan bakal dadi becik.