Kapercayan / Ketuhanan

Pituduh : # 1 Pangeran Kang Maha Kuwasa (Gusti Allah, Tuhan) iku siji, angliputi ing ngendi papan, langgeng, sing nganakake jagad iki saisine, dadi sesembahan wong saalam donya kabeh, panembahan nganggo carane dhewe-dhewe. Pituduh : # 2 Pangeran Kang Maha Kuwasa iku anglimput ana ing ngendi papan, aneng sira uga ana Pangeran (maksude : tajaline Kang Murbeng Dumadi). Pituduh : # 3 Pangeran iki Maha Kuwasa, pepesthen saka karsaning Pangeran ora ana sing bisa murungake. Pituduh : # 4 Pangeran iku nitahake sira lantaran bapa lan biyungira, mula kudu sira ngurmati marang bapa lan biyungira. Pituduh : # 5

Ing donya iki ana rong warna sing diarani bebener, yakuwi bener mungguhing Pangeran lan bener saka kang lagi kuwasa. Pituduh : # 6 Ketemu Gusti (Pangeran) iku lamun sira tansah eling. Pituduh : # 7 Cakra manggilingan (urip iku ibarate rodha kang tansah mubeng). Pituduh : # 8 Aja sira wani-wani ngaku Pangeran, senadyan kawruhira wis tumeka "Ngadeg Sarira Tunggal" utawa bisa mengerteni "Manunggaling Kawula Gusti". Pituduh : # 9 Aja ndisiki kersa. Wewaler : # 10 Aja sira wani marang wong tuwanira, jalaran sira bakal kena bendhu saka Kang Murbeng Dumadi. Wewaler : # 11

Aja mung kelingan lan migatekake barang kang katon bae, sebab kang katon gumelar iki anane malah ora langgeng. Wewaler : # 12 Aja darbe pangira yen lelembut iku mesthi alane, jalaran sing apik iya ana, sing ala iya ana, ora beda karo manungsa. Wewaler : # 13 Aja lali saben ari (dina) eling marang Pangeranira, jalaran sejatine sira iku tansah katunggon Pangeranira.
Kautamaning Batin

Pituduh : # 14 Kahanan donya iku ora langgeng, mula aja ngegungake kasugihan lan drajadira, awit samangsa wolak-waliking jaman ora kisinan. Pituduh : # 15 Kahanan kang ana iki ora suwe mesthi ngalami

owah gingsir, mula aja lali marang sapadhapadhaning tumitah. Pituduh : # 16 Sing sapa seneng ngrusak katentremaning liyan bakal dibendhu dening Pangeran lan diwelehake dening tumindake dhewe. Pituduh : # 17 Wataking manungsa iku kepingin kuwasa, nanging Pangeran iku bakal maringake panguwasa miturut kersane Pangeran pribadi. Pituduh : # 18 Janma iku tan kena kinaya ngapa, mula sira aja seneng ngaku lan rumangsa pinter dhewe. Pituduh : # 19 Rame ing gawe sepi ing pamrih, memayu hayuning bawana. Pituduh : # 20 Manungsa saderma nglakoni, kadya wayang saupamane. Pituduh : # 21

Mulat sarira, tansah eling lan waspada. Pituduh : # 22 Sabegja-begjane kang lali, luwih begja kang eling klawan waspada. Pituduh : # 23 Sing sapa salah seleh, lan melik nggendhong lali. Pituduh : # 24 Nglurug tanpa bala, sugih ora nyimpen, sekti tanpa maguru, lan menang tanpa ngasorake. Pituduh : # 25 Yen sira dibeciki liyan tulisen ing watu supaya ora ilang lan tansah kelingan, yen sira gawe kabecikan marang liyan tulisen ing lemah, supaya enggal ilang lan ora kelingan. Pituduh : # 26 Sing seneng gawe nelangsane liyan iku ing tembe bakal kena piwales saka panggawene dhewe. Pituduh : # 27 Lamun sira mung seneng dialem bae, ing tembe ketemu bab-bab kang kurang prayoga.

Pituduh : # 28 Wani ngalah luhur wekasane. Wewaler : # 29 Aja seneng gawe rusaking liyan, jalaran sira bakal kena siku dhendhaning Guru Sejatinira. Wewaler : # 30 Aja sira nyacad piyandeling liyan, jalaran durung mesthi yen piyandelira iku sing bener dhewe. Wewaler : # 31 Aja lali marang kebecikan liyan. Wewaler : # 32 Aja sira degsura, ngaku luwih pinter tinimbang sejene. Wewaler : # 33 Aja rumangsa bener dhewe, jalaran ing donya iki ora ana sing bener dhewe. Wewaler : # 34 Aja wedi kangelan, jalaran urip aneng donya iku pancen angel. Wewaler : # 35

ngundhuh wohing pakarti. Pituduh : # 39 Sing sapa lali marang kabecikan liyan. Laku Budi Utama Pituduh : # 38 Ala lan becik iku dumunung ana awake dhewe. Wewaler : # 36 Aja sira mulang gething marang liyan. Wewaler : # 37 Aja ngumbar hawa napsu lan aja melik darbeking liyan. . melik nggendhong lali. mundhak sengsara uripe.Aja gawe serik atining liyan lan aja golek mungsuh. Pituduh : # 40 Ajining dhiri iku dumunung ana ing lathi lan budi. iku kaya kewan. jalaran iku bakal nandur cecongkrahan kang ora ana uwisuwise.

Pituduh : # 41 Yitna yuwana. . becik ketitik. Pituduh : # 45 Mumpung enom ngudiya laku utama. lena kena. Yen ula mung dumunung ana untune ula kang duwe wisa. saya isi saya tumungkul. Pituduh : # 44 Rawe-rawe rantas. malang-malang putung. Pituduh : # 43 Klabang iku wisane ana ing capite. percaya marang dhiri pribadi. Pituduh : # 42 Ala ketara. Pituduh : # 47 Ngelmu pari. Pituduh : # 46 Sing prasaja. Kalajengking wisane mung ana pucuk buntut (entup). Nanging yen durjana wisane dumunung ana ing sakujur badan. Pituduh : # 48 Wong mati iku bandhane ora digawa.

senajan akeh ngelmune lamun ora ditangkarake lan ora digunakake. Pituduh : # 54 Turuten pituture wong tuwa. Pituduh : # 52 Perang tumrap awake dhewe iku pambudidaya murih bisa meper hawa nepsu.Pituduh : # 49 Wong iku kudu ngudi kabecikan. Pituduh : # 55 Wong kang ora weruh tatakrama udanagara . Pituduh : # 51 Wong linuwih iku ambeg welasan lan sugih pangapura. Pituduh : # 50 Wong kang ora gelem ngudi kabecikan iku prasasat setan. Pituduh : # 53 Ngelmu iku kelakone kanthi laku. jalaran kabecikan iku sanguning urip. ngelmu iku tanpa guna.

jalaran gawe gendra iku sipating dhemit.(unggah-ungguh). Yen ana sangareping mungsuh kudu bisa ngatonake kuwasa pangaribawa kaluwihane. Pituduh : # 56 Wong pinter nanging ala tumindake. aja sengit yen den cacad. pedhes. Wewaler : # 59 Aja seneng yen den alem. Pituduh : # 57 Wong linuwih iku kudu bisa ngepek ati lan ngepenakake atine liyan. Yen kumpul karo mitra kudu bisa ngetrapake tembung kang manis kang pedhes. senenge karo wong ala. asin. sepet. kecut.bisa gawe senenging ati. lan pait). sepet. Yen kumpul pandhita kudu bisa ngomongaketembung kang becik. . Wewaler : # 58 Aja panasten lan aja seneng gawe gendra. iku padha karo ora bisa ngrasakake rasa nem warna (legi.

Pituduh : # 64 Negara kita bisa tentrem lamun murah sandhang . mula aja nglirwakake kabangsanira pribadi supaya antuk kanugrahan adeging bangsa kang "Andana Warih" Pituduh : # 62 Negara iku ora guna lamun ora duwe anggerangger minangka pikukuhing negara kang adhedhasar isi kalbune menungsa salumahing negara kuwi. Ing Madya Amangun Karsa. Pituduh : # 63 Kang becik iku lamun ngerti anane sesantine ngabdi bebrayan agung : "Ing Ngarsa Asung Tuladha. Kebangsaan Pituduh : # 61 Bangsa iku minangka sarana kuwating nagara.Wewaler : # 60 Aja lali piwulang becik. Tut Wuri Handayani".

Pituduh : # 66 Para mudha aja ngungkurake ngudi kawruh kang nyata amrih bisa kinarya kuwating nagara. Pituduh : # 67 Panguwasa pamonge negara iku kudu bisa gawe tentrem para kawulane. Pituduh : # 65 Wadyabala pamong praja kang seneng marang kawula alit iku dadi senengane para kawula sajroning praja lan bisa gawe kukuh sarta dadi tamenging nagara.klawan pangan. amarga yen ora mangkono bisa kadadeyan para kawula ngrebut panguwasaning negara. marga para kawula padha seneng nyambut gawe. lan bisa gawe rahayuning sasama. ungguling bangsa. Pituduh : # 68 Negara kuwat iku marga kawulane seneng uripe . lan ana panguwasa kang darbe watak "Ber budi bawa laksana”.

aja sira dhemen kuwasa dhewe. .lan disujudi dening liya negara. Pituduh : # 71 Yen wong becik kang kuwasa. Pituduh : # 69 Lamun sira dadi wadyabala pamonging nagara. ing tembe bakal ndadekake ora kajening awakira ing tengahing bebrayan. Ngelingana yen sejatine isih ana wong kang bisa ngalahake sira ing babakan apa bae. Pituduh : # 70 Dene sing mengku nagara ora darbe watak "Ber budi bawa leksana". Jalaran yen sira wis ora kasinungan panguwasa maneh. kabeh kang ala didandani lamun kena. dene yen ora kena disingkirake mundhak nulari (cuplak andhengandheng). Iku bisa njalari wadyabala kang dadi tetungguling prajurit negara kuwi ora sujud maneh lan bisa uga kepingin ngrebut panguwasaning negara.

Wewaler : # 75 Aja seneng yen lagi darbe panguwasa.Pituduh : # 72 Perang iku becik lamun tujuwane nggayuh kamardikaning nagara lan bangsane. Pituduh : # 74 Wajibing warganing nagara iku kudu bisa rumangsa melu handarbeni. Mulat sarira hangrasa wani. Wewaler : # 76 Aja mung kepingin menange dhewe kang bisa . lan perang iku ala lamun kanggo njarah rayah darbeking liyan. jalaran kuwi-kuwi ana bebendhune dhewe-dhewe. Pituduh : # 73 Wong ala yen bisa kuwasa. kang becik iku kang ditindakake. wajib melu hanggondheli. Kosokbaline yen wong becik kang kuwasa. serik yen lagi ora darbe panguwasa. kang ala iku diarani becik.

Kakaluwargaan Pituduh : # 77 Bapa biyung iku minangka lantaran urip ing ngalam donya. Pituduh : # 81 . kalebu janma linuwih. Ngabektiya marang wong tuwa. Pituduh : # 78 Sing sapa lali marang wong tuwane presasat lali marang Pangerane. Pituduh : # 80 Sapa sing seneng urip tetanggan.marekake crahing nagaralan bangsa. Tangga iku perlu dicedaki nanging aja ditresnani. unggahungguh) lan tata krama. kuwi sejatine dudu panutane putra wayah. kudu seneng rerembugan njaga katentreman lahir batin. Pituduh : # 79 Wong tuwa kang ora ngudi kabecikan sarta ora ngerti marang udanagara (trapsila.

jalaran putu iku wohing katresnane putra lan mantu. Pituduh : # 86 Tresna marang mantu iku padha bae tresna marang putra. (Unenunen kanggo nggambarakekasetyane marang kulawarga). Pituduh : # 84 Mikul dhuwur mendhem jero. Pituduh : # 85 Anak iku minangka terusane wong tuwa. (Unen-unen kanggo nggambarake bektine anak marang wong tuwane). ora ana katresnan kang ngluwihi katresnane wong tuwa marang anak. . Pituduh : # 83 Sadumuk bathuk sanyari bumi ditoh pati. Pituduh : # 82 Tangga kang ora becik atine aja dicedhaki nanging aja dimungsuhi.Paribasane tangga iku padha karo bapa biyung.

Pituduh : # 88 Golek jodho aja mung mburu endahing warna. Wewaler : # 89 Aja ngaku wong tuwa lamun wong tuwamu katon sugih lan dhuwur drajade.Pituduh : # 87 Sayojana iku dohe sepuluh ewu dhepa. jalaran pangkat lan bandhane wong tuwamu iku mau bisa sirna sadurunge sira warisi. Wewaler : # 91 Aja menehi jeneng marang anak sing kurang . Swara kang krungu nganti sayojana. senajan ayu utawa bagus. jalaran sepatane wong tuwa bisa numusi sarta bisa ngilangake rasa bektine anak marang wong tuwane. Wewaler : # 90 Aja gampang nyepatani anak nganggo tembung kang ora prayoga. aruming jeneng ngambar-ambar salumahing bumi (dialembana).

Kadonyan Pituduh : # 92 Bandha kang resik iku bandha kang saka nyambut karya lan saka pametu sejene kang ora ngrusakake liyan. udinen katentreman njaba njero. Pituduh : # 96 .pantes. jalaran jeneng sing disandhang anak bakale kagawa nganti delahan (akherat). mula yen mati ora digawa. uga ora mikirake kahanan batin. Pituduh : # 95 Bandha iku anane mung aneng donya. Pituduh : # 94 Golek bandha iku samadya bae. Pituduh : # 93 Kadonyan kang ala iku ateges mung ngangsaangsa golek bandha donya ora mikirake kiwa tengene. Dene bandha kang ora resik iku bandha colongan utawa saka nemu duweking liyan kang kawruhan sing duwe.

Pituduh : # 97 Bandha iku gawe mulya lan uga gawe cilaka. gawe cilaka lamun saka barang kang ala. wirang lamun sima bandhane. lan mboyong putri. negara. Pituduh : # 100 Dhek jaman kuna perang iku rebutan bandha.Wong golek kemakmuran iku ora kalebu ngoyak kadonyan. . Nanging jaman iku ilang bareng wis ngerti menawa wanita boyongan mau bisa gawe ringkihing nagara. Sing sapa ngegungake bandhane. jalaran kasugihan iku ing samangsa-mangsa bisa gawe cilaka. Pituduh : # 99 Sing sapa tansah ngegungake pangkate. Gawe mulya lamun saka barang kang becik. Pituduh : # 98 Wong urip aja tansah kepingin bandha bae. wirang lamun ana owahing jaman.

Wewaler : # 103 Aja seneng mamerake bandha lan ngegungake pangkat. jalaran bisa mlesedake awak dhewe. drajad / pangkat bisa oncat. Wewaler : # 104 Aja seneng marang wong kang nguja hawa napsu marga akeh bandhane. sebab bandha bisa lunga. awit akeh lelakon kang akeh banget sambekalane . Jalaran bandha mau bisa gawe cilaka amarga durung mesthi bandha kang resik. marga rebutan rajabrana lan wanita iku bisa gawe congkrahing para sujana lan gawe nisthaning ati. aja dipamerpamerake. Wewaler : # 102 Aja melik darbeking liyan.Wewaler : # 101 Bandha iku perlu nanging aja diumuk-umukake. drajad lan pangkat iku perlu. Pituduh : # 105   Ing samubarang gawe aja sok wani mesthekake.

ateges marganing kamulyan. nanging pepesthene dumunung ing astane Pangeran Kang Maha Wikan". jumbuh karo unine bebasan : "Sabar iku kuncining swarga". Saupama nyumurupa. lire momot kuwat nandhang sakehing coba lan pandadaraning ngaurip.   Pituduh : # 107   Kahanan donya iki ora langgeng. Suwalike malah kebak pengarep-arep lan kuwawa nampani apa bae kang gumelar ing salumahe jagad iki. Mula ora samesthine yen manungsa iku nyumurupi babbab sing durung kelakon.   Pituduh : # 106   Sabar iku ingaran mustikaning laku. "Menawa manungsa iku pancen wajib ihtiyar. nanging ora ateges gampang pepes kentekan pengarep-arep. prayoga aja diblakakake wong liya. Jer kaya unine pepenget. tansah owah . Sabar. awit temahane mung bakal murihake bilahi.sing ora bisa dinuga tumibane.

aja banjur rumangsa "Sapa sira sapa ingsun".   Pituduh : # 108   Saiba becike samangsa wong kang lagi kasinungan kabegjan lan nampa kabungahan iku tansah eling gedhe ngucap syukur marang Kang Peparing. munggahe ngreksa hayuning jagad. Yen anggonmu ngongasake .   Pituduh : # 109   Aja sok ngendel-endelake samubarang kaluwihanmu. Elinga yen bandha iku gampang ilang (sirna). Pangkat sawayah-wayah bisa oncat.gingsir. Awit elinga yen tumindak kaya mangkono mau kejaba bisa ngilangi watak jubriya uga mletikake rasa rumangsa yen wong dilairake marang sapadha-padhane titah. apa maneh mamerake kasugihan lan kapinteranmu. mbengkas kasangsaran. Yen sira kebeneran katunggonan bandha lan kasinungan pangkat. tansah ngendelake panguwasane tumindak degsura marang sapadhapadha.

iku yen ditulis genah mung diwolakwalik bae. Dene sing kapindho pakartine tansah kebak welas asih. Luwih prayoga turuten pralampitane tanduran pari. ewa semono yen wis ketrajang ing taiyeng ya bakal entek . yen nggayuh pepenginan ora maelu laku dudu.   Pituduh : # 111   Nadyan wesi iku kanyatane atos. kang ndongak mracihnani yen kothong tanpa isi.dhiri mau mung winates ing lathi tanpa bukti. wicaksana ing saben laku. rumangsa dosa samangsa gawe kapitunane liyan. Sing kapisan nuduhake watak ngediredirake. dhonge pakarti kaya mangkono iku ngengon awakmu dadi ora aji. samubarang pakarti nistha ditrajang wani.   Pituduh : # 110   "Rumangsa sarwa duwe" lan "Sarwa duwe rumangsa". Pari kang mentes mesthi tumelung. wengis satindak lakune (polahe). nanging surasane jebul kaya bumi karo langit.

  Pituduh : # 113   . Dene yen ora ana paedahe luwih becik aja kok kojah amrih ora nandhang piduwung. Wusanane pepes atine kentekan pengarep-arep. atine mbaka sethithik uga bakal gripis. Tansah jaganen sakehing samubarang kang nedya sira lebokake ing tutuk. nglarani atining liyan apa ora.   Pituduh : # 112   Yen sira sacara badaniyah lan rohaniyah tetep kepingin bagas kuwarasan. tansah elinga rong prakara iki : 1. Kulinakna mikir luwih dhisik samubarang kang arep sira wetokake saka tutuk. saengga kelangan greget lan lumuh makarya. dithinthing luwih dhisik apa bakal gawe rusaking raga apa ora. 2. awit rumangsa yen awake tansah apes. Lire pikiren luwih dhisik klawan mateng apa kang bakal sira wetokake iku ora malah gawe kuceming awakmu dhewe. Semono uga tumraping wong kang kataman rasa meri.gripis.

Mula saka iku aja kibir. Wondene sranane kang prayoga yaiku pasa sing mengku ancas pupur sadurunge benjut nyingkiri sadurunge bilahi. jubriya lan aja sok dumeh. Apa maneh sing mung wujud barang sampiran kayadene drajad semat lan pangkat. kasugihan.   Pituduh : # 114   Ngombe lan memangan yen tanpa taker lan tanpa pilih-pilih iku pancen bisa nekakake bilahi. kaluhuran. mangsa bakal wurunga. yen kita manungsa mono ing atase badan lan umure dhewe ora kuwasa. Iki maneh peling kita.Digendhongana dikuncenana kayangapa. Mula nyandhet ubaling kepinginan ngombe lan memangan kang kaya mengkono mau wis ateges sawijining pamarsudi nyegah karusakaning jiwa lan raga. lan kalungguhan. nanging wong iku yen wis tinakdir tekan janjine utawa ajale. Awit isih ana panguwasa liya (Gusti Allah) kang luwih kuwasa.   Pituduh : # 115   .

yaiku sapa kang wis tementemen mantep pangidhepe marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. nanging bisa gawe raharjane sesamaning dumadi.Kamulyan lan kanikmataning urip wong-wong kang sugih dituku mawa tangising rakyat kang mlarat. iku pratandha yen pangidhepe lan pangibadahe durung akarana Allah. Ora cilik ati. gedhene ngrasa owet ing kalane wohing panggawene mitunani awake dhewe. kabeh-kabeh amung akarana Allah. Pituduh : # 116   Kang kinaran janma kang wis kadunungan cipta kang wening iku.   Pituduh : # 117   .liyan. Kosokbaline wong kang nindakake pangibadah nanging isi ndarbeni pepinginan supaya diweruhana lan digawokana dening Allah. Wong kang kaya mangkono mau samangsa nindakake pakarti apa ta apa tansah linambaran ati kang sarwa tepa tulus.

Uga ana sawenehing wong . nanging wong mau sajak lali yen Gusti Allah mono Maha Welas lan Maha Asih. Awit wong kang nyenyadhong sihing Pangeran sarana laku panembah kathik banjur nyata kaleksanan panyuwune.Pambudidayanira manembah marang Pangeran iku prayogane aja sira anggo sarana ngalab tumuruning peparinge. Awit Gusti Allah iku adil lan Maha Wuninga saengga ora bakal peparing marang wong kang ora pantes nampa ganjaran.   Pituduh : # 118   Ana sawenehing wong kang duwe penganggap menawa nyenyuwun sihing Allah iku ora ana gawene. ing adat wong mau banjur dadi kethul kawaspadane marang kaluhuran lan keagungane Kang Murbeng Dumadi. Aran isih begja yen ora banjur dadi wong jubriya seneng nyepelekake marang sesamaning dumadi. nanging mligiya nindakake panembah mung saka niyat manembah.

iya kudu kita gladhi tanpa bosen. Mangkono uga ana bedane yen kita kepingin nanem wiji kautaman. presasat uga ora precaya marang anane dhewe. bakal sirna. Klawan mangkono sabarang kang maune rinasa rekasa lan abot. dene nganti awake lair ana ing donya.kang ora precaya marang anane Gusti Allah. Nanging yen wong mau nandhang reribed lan nalare wis pantog.   Pituduh : # 119   Wong kang kulina ngeningake ciptane kang resik ing wayah esuk.   Pituduh : # 120   . sarana panglantih kang tumemen lan ora bosen. lan sangsaya lawas maneh bisa ngeningake cipta ing wayah apa bae lan ing ngendiya bae. adate tuwuh osiking atine yen Pangeran iku ana malah banjur disesuwuni. Nanging sabarang pratingkah iku bisa dadi pakulinan manawa katindakake kanthi ajeg. lawas-lawas banjur bisa ngeningake ciptane ing wayah bengi uga.

Parandene ora bakal koncadan ing pangareparep. abyoring langit kang sumilak sinebaran lintang-lintang pating krelip. angin sumilir ngobahake kekayonan lan gegodhongan kang ngandhut aruming gandane kekembangan.Yen pinuju wayah bengi langite terang banjur tumengaa ing tawang. kita bakal nyipati saperangane gelaring alam. . Awit wis mangerti menawa tambane prihatin kang ampuh iku ora liya kejaba : sabar. nolah-noleh ngiwa nengen wis ora ana pitulungan maneh kang bisa diarep-arep tekane. Sing kaya mangkono sayekti bisa nuwuhake rasa pangrasa tentrem ing ati kita. apa sing kaya mangkono mau ora ngosikake kita tumrap kaluhuraning Kang Maha Agung kang wus mranata sakabehing mau ?   Pituduh : # 121   Tumraping wong mursid yen pinuju kambah ing prihatin. Nanging luwih saka iku. gedhe cilik kaya wis sengadi tinata panggonane.

  Pituduh : # 122   Ala-alaning kelakuwane wong ora kaya kang sinung watak "Sapa sira sapa ingsun".   Pituduh : # 123   Saben dina kita ajeg reresik badan lan penganggo. seneng tumindak sawenangwenang marang kalahane kang wis tita ora bakal kumawani mancahi gedhene nganti wani mbandakalani kekarepane. kajaba amrih bagas kuwarasan uga katon apik lan ngresepake. Marga sendhenan kaluwihane. embuh kekuwasaane.Sabar lan tawakal nyenyuwun kanthi tementemening ati marang kamurahaning Kang Maha Kuwasa kang ngregem sakabehing mobahmosiking jagad saisine. Iki pakulinan kang . sing wingi ana ngisor dene sesuk gilir gumanti bakal ngerehake. embuh karosan. Wong kang nduweni sesipatan kaya mangkono mau prayoga enggal ngelingana menawa laku jantraning jagad mono wis kinodrat cakra mangilingan.

Lire. kebatinan kang luhur iya kudu bisa ngujudi pakarti kang luhur uga. nanging luwih prayoga maneh yen jroning ati banjur katuwuhan osik : apa saben dina kita uga reresik lan ngupakara batin lan jiwa kita amrih sangsaya apik lan sangsaya resik saka sakehing rereged saka anane cacad-cacad lan panggodha. geneya jiwa kita kang asipat langgeng malah kita lirwakake pangupakarane ?   Pituduh : # 124   Sumendhe ing takdir iku dudu sipate wong kang seneng ulah luhuring kebatinan. nanging dadi watake wong kang lumuh tumandang gawe lan cupet nalare. kang bisa njunjung lan mulyakake drajading nusa lan bangsane. . Luhuring kebatinan kudu tansah jumbuh lan laras karo ajuning kawruh lair.   Pituduh : # 125   Saka kayungyuning manungsa marang bandha. Sebab yen badan wadhag kang kena ing rusak iku kita gemateni.apik.

sepa tan mirasa.janji pikolehe manut dalan kang bener lan dipigunakake minangka prabot prenataning jagad. Gegayuhan bisane kasembadan kudu sinartan ngelmu. bebasane kaya lelawuhan tanpa uyah. Ing jagad pancen ora ana wewaler wong nglumpukake bandha rajabrana. jalaran ngelmu mono pancen sangune ngaurip. wondene ngelmu iku tinemu ing laku lan tandang. Lire. bisowa tansah ngelingi marang jantraning kahanan. Sakehing tandang ora becik kelakone yen ora mapan. nglalekake jejering kamangnungsan.semat lan drajad anggone migunakake nganti kerep nglirwakake kautaman. angel kepepete. Ora ngelingi kepriye wusananing dumadi. Dene waspada mono sirikane mala lan adoh saka . Pituduh : # 126   Urip tanpa gegayuhan luhur. jalaran yen mapan mesthi cepak waspadane. Uripe prasasat kaesok kabeh ana ing kono. Wong kang tandang tanduke mapan.

sarta mawa tepa tuladha. sabarang patrap mau upamakna tumrap awake dhewe. kudu mbecikake awake dhewe luwih dhisik. Yen wis. sapa kang arep mbecikake alam donya iku. Mula murih bisane sampurna. . sabarang kang bakal dilakoni lan ditindakake iku luwih dhisik thinthingana lan pilah-pilahna ala becike kanthi weninge nalar/pikir.   Pituduh : # 128   Ciri-cirine jiwa kang isih kothong mono bisa dititik saka ulat praupan. ora angger kaluwihan bisa kanggo ngadhepi bebaya lan ngentas saka papan cintraka. tumindake kanthi duga lan prayoga. lan tingkah lakune kang ora nate gelem kalah. tutur wicara.bebendhu.   Pituduh : # 127   Sakabehing tumindak iku panimbange manut kawusanane. Lire. Elinga. ilangna pangiraira tumrap awake liyan kang durung disumurupi. Sabarang tindak-tanduke kepingin unggul lan mamerake kaluwihane.

Ananging sapa kang bisa nelukake awake dhewe. jalaran sakehe uwuh mesthi disingkirake minggir. iya dheweke iku kang luwih kuwat maneh.   Pituduh : # 131   .   Pituduh : # 130   Sapa kang bisa nelukake mungsuh-mungsuhe. kena diumpamakake kayadene wedhak pupur sing nempel ing njaban kulit bae. ora bisa tahan suwe lan gampang luntur marga saka pakartine dhewe.   Pituduh : # 129   Saben tumindak sejangkah ngilowa marang kinclong-kinclonge banyu samudra sing suthik kanggonan sangkrah. Saben makarya sapecak.Kaluwihan kang tanpa dilandhesi kautaman. nadyan tumetes mbaka satetes. awit nerak dhasar-dhasar bebener lan kasucian. ditindakake kanthi ajeg keconggah mbolongake watu sing atose ngluwihi waja. dheweke diarani kuwat. tuladhanen pakartine banyu tritisan.

Samangsa lagi ngadhepi urip rekasa prayogane adhepana klawan esem gumuyu. dilawan dening nasib.   Pituduh : # 133   Urip tegese mbudidaya ngetog tenaga (berjuwang). iya kuwi kang arang netepi. Awit iku wus wujud senjata kang bisa gawe enthenging sanggan lan bakal numusi muluring pikir. Sapa kang gampang janji. mesthi bakal nemu akeh rubeda. Nanging yen penandhangmu mau tansah kok adhepi kanthi ulat kang suntrut adhakane kowe bakal kentekan pikir kang wening.   Pituduh : # 132   Sapa kang nganggep apa bae gampang. tinimbang diugung. Aku luwih seneng ditendhang.   Pituduh : # 134   Laku jujur kuwi padha karo dhuwit kang bisa . wusanane dadi nekat nuruti pokal kang nerak bebener. Urip nikmat tanpa angin prahara padha karo segara kang mati.

Buktine ora sethithik wong sing mati merga kewaregen. yakuwi wong sing rumangsa tambah kasiksa yen nyumurupi sapepadhane nandhang papa lan kasangsaran.   Pituduh : # 135   Kang becik lan ala.   Pituduh : # 138   Kang waspada marang awakmu dhewe jalaran . kadhang-kadhang alon. kabeh mesthi nampa pikoleh. Nanging pancen angel golek-golekane wong sing kaya mangkono iku. apamaneh wong sing mati amarga kaliren. Runtuhe rasa welase adate banjur sinusul sarana cucule prabeya lan barang darbeke. senajanta kadhang-kadhang nampane cepet.laku ing ngendi bae. Pituduh : # 136   Wong kang kinaranan berbudi iku.   Pituduh : # 137   Manungsa kuwi dadine becik miwiti saka njero menjaba.

saka nafsu banjur nasar pakartine lan sirna bebudene sing wekasane tumiba ing papa. aja .iya awakmu dhewe kuwi kang mujudake mungsuhmu kang paling gedhe. Saka Rasa Dhemen banjur kathukulan rasa melik.   Pituduh : # 141   Amrih urip kita tansah nemoni rahayu. katut samirana mrana-mrene. kawruhe sumimpen ana ing ati wening. nandhang kasangsaran. Beda karo wong meneng. rinasakake ing wong sajagad. nanging katampanan ing pucuking pen.   Pituduh : # 140   Wong juweh.   Pituduh : # 139   Manungsa kang mung ngelingi marang pakartine pancadriyane mono bakal tansah kasinungan rasa dhemen utawa sengsem. Wetune ora sarana lambe. kawruhe tumempel ing lambe. saka rasa melik munggah dadi nafsu. mili amber ing kertas putih. kumrecek ngebaki ing pasamuwan.

kendhat nggegulang nandur cipta utama sajroning ati sanubari kita sinartan panyuwunan kang mantheng marang Gusti Kang Maha Welas lan Maha Asih. Wondene lakune mono kudu sinartan tekad kang gilig lan kekarepan . Sok ngonowa yen ta sawise nandhang apes lan lali banjur gumregah maneh pangudine apa dene ora kendhat ing panglantihe mantepa ing keyakinanyen Gusti Allah ora bakal ora ngudaneni panyuwun kita.   Pituduh : # 142   Kawruh lan "Ilmu pengetahuan" iku mung bisa digayuh lan dikuwasani kanthi laku kang laras karo apa kang diwulangake. Lire. ajaran teorine kudu bisa dicakake lan ditrapkake kanggo karahayoning bebrayan. muga pinaringan nugraha bisa ndarbeni ati kang wening lan jiwa kang utama. Pancen ora gampang wong ngudi bisane kasinungan cipta utama ngelingimenawa manungsa mono mula wis keserenan sipat apes lan lali.

Lire. Semono uga tumrap pepinginan utawagegayuhan yen diudi nganti katog lan menep ing tembe uga bakal kasinungan sifat bening.   Pituduh : # 144   Yen kepingin nglungguhi pangkat kang dhuwur luwih prayoga yen dikawiti saka kalungguhan kang endhek dhewe. iya banjur bening. nanging yen wis menep. ewasemono yen ditlateni suwening suwe uga bakal kasembadan.kang tulus lan mantep kinanthenan kateguhaning iman.   Pituduh : # 143   Banyu iku bisaning bening yen wis menep. nadyan pepinginan lan panggayu bisa kaleksanan klawan tumuli. kanggo ngadhepi sakehing panggodha sarta nyingkiri sikep laku kang sarwa dudu. Awit klawan mengkono ing tembe kowe ora bakal gampang disepelekake dening bawahanmu. Sanadyan maune buthek. Lan kang utama yaiku kowe nuli bisa madeg dadi pemimpin kang bisa .

Apa maneh. sayekti malah dadi pamecut kang becik kanggo luwih maju. Mula aja banget nggonira katrem marang kadonyan. mbesuk yen wis tumekaning janjine ora kena ora.   Pituduh : # 145   Ginubel dening rasa "Tansah kurang marem" marang asiling pakaryan utawa jejibahan kang diayahi. sauger ora ngangsa-angsa.nglungguhi ing kawicaksanan. sapa kang tansah ngegulegulake marang donyabranane lan gandrung . ora beda kayadene reridhu sing esthine mung tansah rinasa kayadene pasiksane ngaurip. adoh saka watak degsura. badan wadhag lan sabarang kalir kang kita darbeni iki bakal kita tinggalake kabeh. anane mung sarwa kebak rasa tepa salira. ora ana kang kita gawa menyang alam kalanggengan. Nanging yen rasa tansah kurang marem mau ngenani wuwuhing donya-brana. Pituduh : # 146   Elinga.

  Pituduh : # 148   Abot-aboting coba tumraping ngaurip iku malah ora kaya wong kang lagi kebyukan sihing Gusti Allah.marang pepinginan kang ora langgeng. nanging suwalike kepara malah sungkan meneng. Nriman ora teges wis marem apa anane.  Pituduh : # 147   Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem. Nanging yen ta ora teguh imane. Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum. esthine ora bakal bisa nemokake kahanan kang bisa gawe langgenging kasenengan lan katentremaning ati. Yen lulus saka pandadaran bisa dadi manungsa kang kajaba gedhe sih kadarmane uga wicaksana lair batine. marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran. wong kang lagi kabombong ing donya .

dene laku ngibadah iku kang bisa dadi sarana nggampangake manungsa tumekane marang ing lawang mau kanthi rasa pangrasa tobat lan sumarah. Kejaba lali marang sangkan parane uga lali yen sakehing drajat lan semat dalasan tekan nyawane dhewe pisan iku mung lugu barang titipan kang sawayah-wayah bisa dipundhut bali dening Kang Kagungan. Suwalike.arta lan keladuk rumangsa sarwa kuwagang mbendung segara njugrugake gunung mau istingarah bakal koncatan kawaspadane.   Pituduh : # 149   Ambudidayaa ing bandha manut sakatoging tenaga nanging aja lali kinanthenan tekad lan sedya yen saperangan bakal kita tanjakake kanggo nindakake pangibadah. jiwa raga kang ora kanggo tobat nalangsa ing Gusti Allah iku ora beda kaya anggane bandha kang ora dijakati lan ora ditanjakake kanggo penggawe . Elinga yen pati iku lawanging akherat.

  Pituduh : # 151   Kita manungsa iki ora kena tansah ngantu-antu tekane wektu kang becik. Kawruhana. suprih sira tetep bagas kuwarasan kanthi sesirik prakara-prakara kang mbiyen nyebabake lara. elinga yen nalika kena inglara. jer wektu kang becik iku sejatine kudu kita dhewe sing gawe. Yen ing nalika sugih.kabecikan. Dene dina kang pungkasan iku kang mutusake sakabehing wektu . iku kepara nuduhake pratandha yen dheweke iku sejatine wong kang tuna ing rasa welas asih lan miskin ing kawruh.   Pituduh : # 150   Yen sira pinuju nandhang bagas kuwarasan. Lekas sing kaya mengkono mau kanggo ngawekani amrih sira ora gampang kadunungan pikiran seneng pamer lan sesongaran. elinga yen kena ing pekir. Kita kudu tansah eling yen sabarang tingkah lan tanduk kita ing dina kang siji iku nggawa keputusan tumrap dina sijine.

  Pituduh : # 152   Wong nandhang lara mono akeh sing merga anggone ngombe lan memangan kliwat taker lan tanpa pilih-pilih.   Pituduh : # 154   . aja banjur kalimput watak jubriya lan sembrana sing sisip sembire bisa kejlungup tiba ing kasangsaran. Mula kanggo nyandhet ubaling hawa marang bab sakarone mau. Yen wis mangkono mung rasa getun lan piduwung sing kari ing pamburine.lan dina-dina kang wis kapungkur. dipadha bisa nglungguhi marang jejering urip manungsa. Mula sadurunge kita tumapak marang dina pungkasaning urip.   Pituduh : # 153   Wong kang lagi kasinungan kabegjan lan kamulyan iku dibisa marsudi amrih langgeng. dibisa marsudi nyuda nuruti kecaping lidhah sarana nglakoni pasa kang mengku ancas nyingkiri sadurunge katamaning bilahi.

Sing sapa temen salawase. yen tapaning nyawa mung eling. Pituduh : # 156   Wong iku yen lagi nandhang lara lagi bisa ngrasakake sepira mungguh begjane wong kang . Dene kang aran sejatining katemenan iku sakabehing pakarti kang ditindakake klawan madep mantep tanpa mandheg-mangu lan tolah-toleh.Hawa napsu lan watak angkara iku sawutuhe manjing ing dhiri pribadine dhewe-dhewe. tulus eklas aweh pangapura marang sapadha-padha sing gawe kaluputan. Sing sapa bisa eling sedina sepisan bae. adate barang kang sinedya bakal ana.   Pituduh : # 155   Tapaning ati iku mung temen. Yen diumbar ngrebda bakal gawe "Bencana lan kasangsaran”. kabeh pangajabe bakal kecandhak. Suwalike yen bab mau bisa dikendhaleni bakal njilma dadi watak "Sabar lan prasaja". saengga sabarang kekarepane bakal ginayuh.

lan owah gingsiring jaman. lan telih (wadhuk. sangsaya cedhak anggone ngumbar hawa nuruti pepinginane mripat. perlune supaya akeha kang dideleng.kanugrahan awak kang tansah kuwarasan. Nanging suwalike. supaya linarasna kanthi lantiping panggraita. Sangsaya adoh kelingane. Pinaringan kuping loro.   Pituduh : # 157   Manungsa pinaringan dening Pangeran peranganing awak kangkalarasake karo gumelaring bebrayan. ya kang ngenani uber ingering alam. ilat. wong sing awake seger waras lumrahe lali rekasane wong lara. ala beciking kahanan. murih akeha swara kang . Mula prayogane tansah elinga perihing lara kanthi nggemateni kanikmatan kang wis diparingake dening Gusti Allah tan kena kinayangapa ajine. Pinaringan mripat loro. Lire. weteng) kang sejatine ngajak marang rusaking raga. yaiku wujud awak kang bagas kuwarasan.

"   Pituduh : # 159   Brangating ati sabisa-bisa kendhalenana. Kayadene nyirep geni sarana lenga. nanging kita kudu tansah eling yen donya brana mono dudu panggonane kalanggengan. Nanging jeneng wong kang nistha sapa kang ninggalake bab akherat marga mung golek donya brana tanpa waspada marang pungkasaning dumadi. Nabi Muhammad wus paring sabda : "Ora prayoga ninggalake kadonyan marga nglakoni akherat. sikil loro. Pinaringan tangan loro. nuli kathinthingana lan kasaringa kanthi lungiding panyipta lan alapen kang aweh pakoleh.   Pituduh : # 158   Pancen ora ana wewaler ing jagad iki tumraping wong kang nglumpukake donya brana. pilihen kang murakabi kanggo bebrayan agung. aja diububi nganti muntab dadi ubaling nepsu. supaya akehe kang ditandhangi.dirungokake. Napsu .

aja lirwa ing kaprayitnan. Wusanane nandhang kapitunan lan kena ing apus. Elinge ati lan meneping pikir bakal numusi mulure budi kang tundhone bisa dadi panyirep sakehing pakartining setan. Pirang-pirang kehe wong kaselak percaya rembug pangiming-iming ora pinikir bakal kedadeyane ing tembe.   Pituduh : # 160   Wong kang ringkih iman lan batine bakal gampang dadi jujugane durjana apus-apus kang pating slier golek mangsan. Yen bisa kaya mangkono karan wong wicaksana. lan ati kang eling. yogyane sumenekna sauntara. jalaran kejaba bisa .   Pituduh : # 161   Samangsa-mangsa thukul pletiking pikir kang kasarung dening ubaling nafsu ala. Mula ditansah waspada.amarah mono isih tetep bakal tansah mbebedhag selawase yen ta ora kinanthenan pikiran kang menep.

dene sing kang kapindho paribasane tanem tuwuh kang tansah diapek asile nganti ora kober thukul godhonge. Wusana rahayu kang tinemu merga bisa sumingkir saka memala kang teka arep ngreridhu awakmu. Pamurinamu prayoga lipuren sarana mawas lelabuhanmu dhewe. kang kapindho merga saka pokale dhewe. Kapisan saka kaluputane dhewe. Sing kapisan iku paribasane tanem tuwuh kang tansah kodanan lan kepanasan ora diopeni. jer lelabuhan ing alam . ora perlu mbok murinani.ngleremake ati kanthi meneping pikirmu uga bakal keconggah nyirep ubaling nafsumu mau.   Pituduh : # 162   Wong kang sengsara uripe jalaran ana rong warna.   Pituduh : # 163   Yen sira urip ing alam donya iki rumangsa nampa pandum kesethithiken iku wis dadi pepesthene uripmu.

Memayu Hayuning Budi Lan Tekad Pituduh : # 164   Yen gelem nalusuri sejatine ora sethithik piwulang lan pitutur becik kang malah kita tampa saka wong-wong gawane nacad lan ora dhemen marang kita. dene pangalembana kepara bisa nyebabake wong kerep dadi lali.donya mono dadi trajuning akeh sethithike pandummu. Apa kang kok kira ala lan kok gethingi iku ing tembe mburi bisa malih kok senengi.   Pituduh : # 165   Manawa kowe durung mangerteni marang bab kang kok anggep ora becik. Awit kawruhana yen pikirane manungsa iku tansah mobah-mosik lan molakmalik.   . kepara malah bisa dadi gantungane uripmu. gedhene nganti maoni lan nglairake panacad. Awit panacad bisa nggugah kita nglempengake laku. aja kesusu ngatonake rasa sengitmu. katimbang mitra katruh raket kang tansah ngalembana.

Pituduh : # 166   Karepe wong nyatur alaning liyan iku beteke mung arep nuduhake becike awake dhewe. Yen sing diajak nyatur wong kemplo. Guneman sethithik naging memikir akeh iku kang tumrape manungsa bisa aweh katentreman lan krasa marem kang gedhe dhewe. Nanging tumraping wong mursid : "Wong kang ngumbah rereged ing awake sarana migunakake banyu peceren malah saya nuduhake blentonge pambegane". Nanging sawise iku bakal aweh rasa getun lan panutuh marang dhiri pribadine dhewe kang satemah tansah bisa ngrubeda marang katen tremaning pikir lan ati.   . pamrih sing kaya mangkono mesthi katekane.   Pituduh : # 167   Tembung kang prayoga kang kelair mung marga kadereng dening dayaning hawa napsu iku pancen sakala iku bisa aweh rasa pemarem.

kahanan uriping manungsa iku uga ora bisa uwal saka bungah lan susah. Cilakane maneh. yen selagine nganggit-anggit mau wis kaselak ngrasakake kanikmatane ing pangangen-angen.   Pituduh : # 169   Ora beda karo rob lan suruding segara. yaiku makarti kang sinartan kepercayaan lan keyakinan menawa apa kang sinedya mesthi dadi. Awit kasusahan iku sok . Yen kita mung kandheg ing gagasan lan kukuhing karep bae. tanpa tumandang lan makarya minangka srana panebuse.Pituduh : # 168   Siji-sijining dalan amrih kaleksananing gegayuhan. wusanane dadi lumuh ing gawe lan wedi ing kakewuh (wedi kangelan). Kang perlu dicilengi ing kene yaiku aja kaselak kebacut kerem kalimput ing kabungahan lan aja kaselak gampang angles yen lagi kapinujon apes. wohe ya ora beda kaya dene ing pangimpen.

  Pituduh : # 170   Menangi jaman rebutan rajabrana. Sapa kang santosa ora bakal tumindak sasar. apadene tansah percaya marang Kang Kagungan Panguwaos.   Pituduh : # 171   Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng. nanging uga mangesthi kamulyan ing tembe. isih begja kang panggah eling lan waspada tetep ing panggawe utama". aja sira malah rumangsa pinter. Mula tansah ngugemana sebuting pitutur : "Sabegja-begjane kang lali nganti kelu penggawe sasar. sauger insyap marang dhirine lan ora mupus. akeh wong kang padha kalimput. nanging tetep tumindak utama.malah bisa ngentas kita saka kaluputan lan kabodhowan. presasat tapa ing satengahing coba. melu-melu tumindhak nistha. . Ora eling yen sejatining urip ing donya iku ora ngupaya rajabrana bae. Urip ing satengahing godha rencana.

Awit yen lagi kuwasa.   Pituduh : # 172   Sapa kang katrem merga lagi pinaringan kekuwasaan iku sejatine malah dadi sumbering dununging wong lali. satemah mung dadi leletheg kang luwih aji uwuh. Ora maelu senadyan nganti mentala gawe sangsarane mitra karuh. malah bisa "Aji godhong jati aking". adhakane banjur ngangsa-angsa kegedhen panjangka. lan gampang kapilulu ing pakarti dudu. gampang lirwa ing kaprayitnan. Pituduh : # 174   Ora ana critane wong kejungkel iku marga .   Pituduh : # 173   Ilat kuwi sawijining pedhang kang landhep. sira banjur kaya wong seje (owah). kang bisa mateni senajan tanpa ngetokake getih. Kanggo nggayuh panjangkane.jalaran menawa Gusti Allah mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka mau. sakehing cara ditempuh.

  Pituduh : # 175   Wong sugih sing lumuh kelangan bandhane nadyan kanggo keperluwane dhewe iku ora liya sababe marga tansah kuwatir yen dheweke tiba ing kemlaratan. Uripe kepara luwih sangsara katimbang wong kesrakat.kesandhung watu gedhe. sing mesthi merga kesandhung watu sing cilik. Yen tatuwa ya marga saka watu krikil-krikil sing lancip-lancip. Bab mau aweh pituduh supaya kita aja nyepelekake marang barang sing katone sepele ora mingsra. Nanging ora ngertiya yen dheweke ing wektu iku sejatine wis padha karo wong mlarat. kang batine tansahora narimakake marang adiling Kang Murbeng Dumadi. naging sejatine kepara malah gampang dadi dhadhakane wong njungkel njempalik tiba ing papa.   Pituduh : # 176   Dereng nedya pamer utawa riya iku terkadhang .

Mula prayoga kita tansah waspada ngendhaleni dhiri.muncule dadakan kaya-kaya tanpa rinasa ing nalika kita pinuju sesrawungan karo wong liya. Awit saka samubarang kang ora becik kang dilakoni wong bodho dening para ahli budi banjur kari ngemohi lan dadi pandoming urip kang perlu disiriki lan disingkiri. Dene kang kinaran dereng utawa nafsu seneng pamer kang gampang dineleng lan sineksen dening wong liya iku aran riya kang pratela (cetha).   Pituduh : # 177   Kabeh salakune (tumindake) wong bodho iku esthine nggawe hikmah lan piwulang becik tumraping wong kang ahli budi. Suwalike wong bodho sungkan . Becik kita singkiri. Luwih-luwih yen lagi kapinuju ana ing papan kang sepi. arang kang disumurupi wong liya. yen Gusti Allah iku tansah ngudaneni. Sok ngonowa elinga. utawa ngedheng. Wondene dereng sajroning laku panembah.

  Pituduh : # 178   Aja sok rumangsa tinitah apes nganti gawe pepesing semangatmu. Kang mangkono mau ora liya marga saka kandele imane lan yakin marang keadilaning Pangeran Kang Maha Kuwasa marang sakabehing lelakon kang dumadi ing jagad raya iki. suprandene dheweke babar pisan ora kawetu nutuh marang Gusti Allah. kedaling . tarikane napas padha.surang lan para ahli budi kang tansah rahayu ing uripe.   Pituduh : # 179   Ngalembana lan panacad iku padha bae panindake. Mula ora jeneng aeng yen akeh para bodho sing uripe tetep kasurang . Awit ngelingana menawa ora kurang-kurang titah kang luwih cingkrang lan luwih cacad tinimbang sira. Malah prayoga dinarima marang apa kang wis sira tampa saka kanugrahaning Gusti Kang Maha Kuwasa.nyuplik lelakon becik kang dialami para ahli budi. Lire.

Ing ngadat kejaba sok adoh sungsate. patitis lan maedahi.ilat padha lan obahing lambe ya padha. luwih-luwih kang bisa aweh paedah marang wong liya iku ajine ngungkuli sakehing pitutur kang ndhakik-ndhakik nanging kang durung kabukten ana ing panindak.   Pituduh : # 180   Aja ndarbeni pepinginan dadi wong kang linuwih kang ngandhut idham-idhaman supaya sarembuge diandela wong akeh. Mula kuwi tansah udinen amrih wetuning rembug "Keplok lumah kurepe" karo tindakira. Sing siji bisa ngraketake paseduluran sijine padha bae karo golek dadakan nandur rasa memungsuhan.   Pituduh : # 181   . uga malah sering kosok balen. nanging oleh-olehane utawa wohe sing ora padha. Luwih prayoga tansah njaga bae barang rembugira kanthi becik. Karomaneh tindak tanduk kang ngresepake. Sok ngonowa najan rekasane utawa gampange padha.

kowe bisa ngendhakake watakkang panasbaran. Adate sipat kaya mangkene iki thukul marga kasurung dening ati drengki srei.Kang kinaran manungsa winasis yaiku wong kang wis kaconggah mbenerake tindak kang mlenceng. lan uripe ora bakal bisa tentrem. lan bisa ngasorake sipat kang lagi kasinungan iblis. Kamangka sapa kang ngadani ati drengki lan panasten iya ing wektu ikudheweke wiwit nyiksa ing awake dhewe. Dene asor-asoring budine manungsa iku ora kaya wong kang mlencengake tindak kang wus bener. ya klawan laku kang kaya mangkono iku. Prayoga tanggapana mawa pakarti kang alus lan sareh. Jer.   Pituduh : # 183   Ing ngendi dununge pamarem lan katentreman ? .   Pituduh : # 182   Samangsane kowe diclatu wong kanthi sengak aja kok wales sanalika kanthi tembung (rembug) kang sengak lan atos.

Saking ungele mapanake rasa. Doh ana rasa meri lan drengki amrih gorehing pikir bisa tansah sumingkir. saengga wusanane thukul greged ndandani murih apike. Sabanjure banjur kepiye ? Iya kudu tlaten ngolah budi. Pituduh : # 184   Tepa slira lan mawas dhiri iku dadi oboring laku nggayuh rahayu. Sregep mawas dhiri ateges bakal weruh marang kekurangan lan cacade dhewe. nanging ajine tan kena kinaya ngapa. Munggahe bisa nyedhakake rasa asih lan ngedohake watak drengki lan dakwenang marang sapepadhane. nganti meh ora ana wong rumangsa marem lan tentrem uripe. yaiku osiking ati kang ajeg ngelikake kita marang lurusing laku .   Pituduh : # 185   Kita iki kejaba ndarbeni badan wadhag lan pancadriya. ana siji engkas darbek kita kang ora kena ginrayang lan ora kasat mata. minangka jimat paripih tumraping ngaurip.

Mula poma-poma. ateges ora nuhoni jejering manungsa ing alam donya. tansah bisowa ngrungokake osiking atimu. Suprandene sapa kang mung ngemungake kaluhuraning batin. Ya dhuwur ing bab lahire. Sapa kang mung mligi nggayuh kaluhuraning lahir bae. yaiku tumandang ing gawe. semat lan pangkat.   Pituduh : # 187   Akeh wong kang sadurunge nyoba ngayahi . Durung aran jejeg uripe. Lire. sumrambahe tumrap bebrayan agung. awit iku kang ngajak sapari-polahmu tumuju menyang karahayoning uripmu. ateges mung mburu drajat.   Pituduh : # 186   Nggayuh kaluhuran mono ateges ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. munggahe katuwuhan krenteg nindakake laku ngiwa. sing murakabi kanggo dhiri pribadine.samangsa kita ketaman pletiking cipta ala. uga ing batine.

Kekuawataning manungsa iku dumunung sajroning cipta. Ciptanen kanthi mantheng ing ati lan enggal makartiya. dene panggresah mono agawe bubrah.pagaweyan wis dipantok dhisik sarana tembung "Ah. Kang ora diluru tangeh bisane ketemu. Dayaning cipta cetha bakal nekakake sedya. Awit entek-entekane pocap mangkono iku ateges ngapesake awake dhewe.   Pituduh : # 188   Aja sok nggresula !. Mula percayaa marang dhiri pribadi. Luwih dene maneh banjur lumuh ing pambudi. Sing sapa esuk-esuk wis sambat ngaru-ara ing bab . sauger sinartanan pamarsudi klawan temen-temen. aku ora bisa". Dayaning tembung "Ora bisa" satemah numusi ora bisa temenan. Wruhana yen pangresula iku sawijining mala. yen wis nggresah padatane banjur lali marang kewajibane kang kudu diayahi sarta kemba marang sadhengah pakaryan. Samubarang kang diudi ora bakal dadi.

wong mau presasat mbutoni sumbering pangupa-jiwane dhewe. prayitna lan .   Pituduh : # 190   Wong kang wis kinaran "sukses" iku. Ora trima marang pandum peparinge Pangeran Kang Murbeng Dumadi. lakonan apa kang kok gagas-gagas rikalane kowe nandhang sengsara utawa lara. yaiku watak kang sarwa kebak welas-asih lan ngerti sepira perlune wong kang tansah ambudi amrih aja nganti nemoni kacingkrangan. yaiku : wong kang wis ngetog kadibdyane.   Pituduh : # 189   Yen kowe kepingin mulya uripmu. ngudidaya nganti kecandhak gegayuhan lan idhamidhamane laras karo kepinginane. Tekane "sukses" durung ateges tamating crita. Awit ing mangsa-mangsa kaya mangkono mau manungsa banjur ketuwuhan budine kang murni. nanging malah kudu tansah luwih waspada.ngrekasane anggone urip.

  Pituduh : # 192   Hukum alam wis netepake.   Pituduh : # 191   Saben wong mono pancen nduweni nafsu. kang luput sembire bisa klenggak. Mung bae wong kudu bisa milahmilahake nafsu endi sing kudu dicandhet. Nafsu kang bakal nekakake bilahi tumraping awake dhewe lan wong liya kudu bisa dicandhet. dene nafsu kang perlu diunggar yaiku nafsu kang empane tumuju marang karahayoning sapadhapadha.ngati-ati. Jalaran adhakane wong sing wis "sukses" iku banjur kurang kaprayitnane. Mula sawijining "sukses" iku anggepan kayadene sawijining pandadaran kanggo lestarining penggayuh becik. lan nafsu sing kepriye sing kudu diunggar. Awit tanpa nafsu wong ora bakal duwe krekat kepengin maju. sapa kang nandur . sembrana lan gumampang ing sabarang tumindake.

iku saumpama wong lelungan mono tumuju papan kang arep diparani utawa dijujug. Yen sing ditandur winih alang-alang.mesthi ngundhuh. Kejaba tanpa teges. iku genah nyalahi kodrat. Pituduh : # 193   Sapa sing duwe panjangka kudu wani jumangkah. Karep lan sedya. uga sok tanpa wasana. Dene kekarepan iku kudu ana kanthine. . Dene apa kang diundhuh iya manut wijine kang ditandur. Mula mumpung isih esuk. Awit elingana. Jalaran kekarepan kang tanpa nalar iku ora beda karo karepe bocah cilik. nandura wiji cipta lan penggawe kang becik-becik. jangka lan panuwun. ing tembe iya aja ngarep-arep yen bisa bakal panen pari. jer katekaning sedya iku mung bisa maujud menawa dilakoni lan ora nyimpang saka katekadane. yen akeh sethithik anak putu kita uga bakal katut melu ngrasakake pait getire wong kang bibite ditandur dening wong tuwane. yaiku nalar utawa pecahing nalar.

  Pituduh : # 194   Sebab-sebab kang gawe ciliking ati lan cekleking semangat iku adhakane dumunung ing gegambarane pikiran kang sarwa nguwatirake marang lelakon kang durung kelakon.   Pituduh : # 195   Kerep nggresah lan ngresula iku nuduhake karingkihane tekad. Katimbang nyumelangake barang kang durung bisa ginrayang rak luwih becik aja pegat ing ihtiyar kanthi nenuwun marang sihing Kang Murbeng Kuwasa. senajan dingresulanan sedina ping pitulikur. Nggresah lan ngresula iku padha karo sambat wong. ora bisa owah nasibe.satemah ora ana dadine. Klawan mangkono istingarah kowe ora bakal ngedhap ngadhepi sakehing lelakon. temahane pikiran dadi peteng. nanging yen isih keduga . Sambat iku kena bae. jer iya mung Panjenengane kang murbawasesa urip kita iki. lumuh ihtiyar lan koncadan gregeting makarya.

  Pituduh : # 197   . dene pisambat iku dalane wong kang seneng mlarat. Ngresula bisa dadi mala. jalaran sakehing gegayuhan kang disangkani sarana sambat mono adate mung gayuk-gayuk tuna. Mula yen mung ngendelake marang punjuling nalar lan moncering kawruh bae. teteg kawegigane pikir bae ora mujudake gaman pamungkas tumrap kasembadaning sedya. ubayane banjur mbalenjani. panggresah bisa gawe bubrah.aja dhemen sambat. Sarana ndulu kacamata benggala kang kita alami saben dinaa. apa kang digayuh tanpa ana kabul wusanane. tanpa mengkoni ing budi santosa.   Pituduh : # 196   Dhasar premati tumraping wong duwe tekad lan duwe gegayuhan yaiku tekad budi santosa. gampang kasinungan ing watak sesongaran sing adhakane sing uwis-uwis banjur kacenthok pancabaya. atine gampang miyar-miyur.

Ora ana tindak kang luwih dening mbebayani lan ndrawasi marang awake dhewe. drajad lan bandha.   Pituduh : # 199   Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake . anane mung rasa melik kang nggendhong lali. wusana tumus dadi lumuh ing gawe lan wedi ing pakewuh. Luwih-luwih menawa salagine nggagas-nggagas mau kaselak kesusu ngrasakake kanikmatane pengangenangen. Yen kita mung kandheg marang ngunggar-unggar karep lan nganggit-anggit gagasan bae. tibaning enggon mung kaya ing pangimpen.   Pituduh : # 198   Siji-sijining marga amrih kaleksanane gegayuhan iku ya kudu sarana makarti. kejaba nindakake pegaweyan kanthi srempeng sing juntrunge mungngoyak derenge panguwasa. Pakarti mangkono adate ora mempan marang pitutur becik lan panemune liyan kang wigati.

Lan sing kok kandhakake abang iku durung tinamtu abanging (kekendelaning) bebener nanging bisa uga mung abange lambe kang keconggah njlomprongake marang jurang kang jero. iku durung mesthi resiking ati. Wong kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat. bisa uga mung wujud putihing pupur sing kandel warata.   Pituduh : # 200   Kang kok kandhakake putih iku durung karuwan putihing (sucining) ati. Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong. Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane.dhiri. Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. ateges wong kang ora nduweni budi pekerti. Dene sing kok kandhakake resik. nanging adate mung wujud resiking sandhangan rinengga ing sotya abyor kang bisa mblerengake .

Dene rasa asih mau . nanging mung jalar saka kadunungan telesing rasa asih marang sapepadhaning tumitah.   Pituduh : # 201   Ngunggar wetuning kekendelan sing mung kadereng saka dayaning pangojok-ojok iku kerep ora murni. Wusanane malah sok bakal nunjang palang. Mula minangka gegondhelane kapitayan.mripat. bebathene kosok balen karo kang sinedya. niyat leladi marang sapepadhane titah. Yen wis mangkono sakehing cak-cakane pakarti mesthi tansah patitis lan mikolehi. Tandang lan trajange kang akeh banjur mung kabrongot panasbaran. kekendelan iku prayoga kadhasarana rasa sumungkem marang Kang Murbeng Dumadi.   Pituduh : # 202   Tetepirig rasa kamanungsan iku ora marga saka kawruh lan kapinteran kang wis dianggep Iuwih luhur ing salumahe bumi.

Pituduh : # 203   Nglengkara wong bisa luwar babar pisan saka panggodha. sumbere panggodha iku ora liya iya mung saka awake dhewe. mesthi bakal bisa mentas saka reridhu. kanthi kencenging tekad kang gilig. Sok ngonowa yen wong tlaten lan sareh. adhakane bakal ketaman pakewuh lan godha kang luwih gedhe maneh.   . apa maneh yen nganti nguman-uman marang wong liya. Kawruhana. Sebab. ora dibedhol tekan oyod-oyode. Aja mung mandheg ing panggrantes. nutuh awake dhewe. menawa kapinteran kang ora kinanthenan kautaman iku sejatine luwih mbebayani tumraping bebrayan katimbang karo bodho kang linambaran ing budi rahayu. Sing sapa mung nyingkiri panggodha kang kasat mata bae.cinipta saka patrap anggone reksa-rumeksa lan sugih ing pangapura sarta tansah kinanthenan pangucap lan pasemon sing bisa gawe resep lan ora natoni atining liyan.

kepara malah dhemen tetulung marang kang kecingkrangan. genah kahanane donya bakal ayem tentrem.   Pituduh : # 205   Wong kang lagi karejeken aja kaduk anggone bungah. adoh saka reridhu lan kalis saka godha rencana. kepara malah dadi papan jujugane wong tetakon. kosokbaline aja kaduk ne!angsa samangsane nemahi reribed lan nandhang susah.   Pituduh : # 206   Yen darbe karep lakonana kanthi gemblenging tekad kang nyawiji. adhepana sarana makarti .Pituduh : # 204   Yen ing donya iki manungsane sing sugih uripe ora mbethithil. Awit kaduk bungah mau bakal ngilangi kaprayitnan. lan tangeh lamun bisa uwal yen ora dibudeni sarana tumandang makarya. kaduk susah njalari ati tansah kemba. dene sing duwe kepinteran adoh saka karep kanggo minteri liyan. gedhene nganti nggetuni barang kang wis kelakon.

Yen tansah rongeh lan rangu-rangu. Sangune kudu ati sing tatag. ora ngedhap nadyan mangerti yen dalan kang diambah kebak parang curi. genah anggone makarti mung angger bae. ora beda manungsa kang mati sajrone urip. satemah dadi wong lumuh.   Pituduh : # 207   Manungsa iku bisa kinaranan urip yen isih duwe karep lan pangarep-arep.   Pituduh : # 208   Wong kang kebak dening pepinginan iku adate banjur ngangsa-angsa. wedi ing pakewuh. Kepengkok gawe sethithik bae sing . Nanging yen karep mau mung kandheg ing pangangen-angen lan gagasan bae. ateges mung wani ing gampang.kang madhep lan mantep. samubarang kang sinedya ora bakal ginayuh. mula lakune uga banjur miyar-miyur. Kosokbaline yen anggone nandangi karepe mau kaselak kesusu nikmati pikolehe kang durung klakon. Kepara bakal mundur yen ngadhepi pakewuh.

aja ngenteni liya wektu. Jer kekencengan sarta kekarepan iku yen . Apa kang kok sedya bakal tumeka. prayoga ambalana maneh nganti katekaning sedya. Samubarang pegaweyan menawa kok temeni wiwit saiki mesthi bakal bisa ngundhuh bageyan lan kauntungan. Beda karo wong kang wicaksana uripe mesthi mawa tekad lan tujuwan.   Pituduh : # 209   Angger wong wis mesthi suthik diarani cupet nalare. tundhone atine gampang pepes lan nglokro. Mulane yen darbe karep aja mundur merga luput sepisan pindho bae. cilik aten.digedhekake pangresulane. lan kendho tekade.   Pituduh : # 210   Sarupane pakaryan kang wis kok yakini beciking asile tumuli enggala katindakna. pituwase lagi ketemu mburi. Bebasan tiba kaping pitu gumregah tangi kaping wolu ngrungkebi tekad lan tujuwane.

  Pituduh : # 211   Wong kang sinebut berbudi urip ing bebrayan iku ora mung wong kang rumangsa kasiksa nyumurupi sapepadhane sing nandhang papa. Nanging kang kaya ngono mau pancen angel golek-golekane. sungkan ing gawe sing tundhone dadi tanpa aji urip ing bebrayan. Nanging malah mundhak ringkih lan bisa uga ilang dayane. nanging wong kang gampang runtuh welase kang tinumbalan runtuhing barang darbeke lan deduwene kanggo tetulung marang wong sing kacingkrangan lan kasangsaran.   Pituduh : # 212   Wong mono aja mung tumandang angger bares . Sipat seneng ngendhe-endhe iku mujudake dalan kang anjog marang watak ora antepan lan kesed. lan akeh wong sing mati marga kaliren.dieendhe-endhe ora mundhak kuwate. Tandha yektine ing alam donya iki ora sethithik wong sing mati marga kuwaregen.

Den sranani kanthi nanjakake uripe melu ngrasakake lan memikir . Mula wajibing manungsa kudu bisa ngukuhi sifat manungsane. sarta kulinakna nyirik marang penggawe musyrik. ngluhurake kamulyaning bangsa lan nagara. Wondene kang moncol dhewe sumedya mbalap ora gelem dipekak yaiku kekarepan. Kawruhana. yaiku mangan karahayoning bebrayan. Pangrasa emoh diungkuli pikiran. Pikiran semono uga suwalike. sinung marang watak tulus lan ngukuhi kajujuran. Pamrihe mung sawiji. Pituduh : # 213   Pangrasa. menawa ora ana pusaka kang ampuhe ngluwihi kajujuraning ati lan weninging pikir kang sepi ing pamrih. Dibisa tansah milah-milahake endi sing kenceng lan endi sing nalisir saka paugeran. pikiran lan kekarepan iku tansah mbudidaya rebut unggul lan rebut panguwasa anggone murba sapari polahe manungsa.nanging kanthi laku kang ora beres.

Semono uga pikiraning manungsa. jer panggodha iku sumbere ora liya ya saka awake dhewe. ora bakal ngundhuh jagung utawa kacang. bakale bubrah dadi leletheging jagad. ora beda karo mau.   Pituduh : # 214   Selawase urip nglengkara wong bisa uwal babar pisan saka panggodha. kekuwatan batine saya lungkrah. Sapa kang wiwitane enggal tumandang nanggulangi panggodha. bakal mundhak kasampurnane lan patut sinebut wong kang santosa ing budi. .marang ombak umbuling jaman. Tumandang ing gawe ngesthi marang rahayuning bebrayan munggahe marang ajuning jaman. banjur katarik marang kekarepan ala kang wusanane mbabarake pakarti nistha.   Pituduh : # 215   Wong nandur pari iku bakal ngundhuh pari. Asale tumuwuh saka uwohing pikir kang ngayawara. Balik kang sapa tansah nguja panggoda semaya nanggulangi.

Sapa kang wis ketaman rasa iki salawase ora bakal bisa maju. Ing sabarang tandang tanduke sarwa tidha-tidha lan tansah awang-awangen ngadhepi kangelan kang bakal memalangi laku. Dadi yen ana kepenak lan orane bakal didhadhagi lan diterjang wani.Yen pikiran kita tansah kita kulinakake lan kita pigunakake kang becik-becik ya bakal nduweni daya kekuwatan kang becik.   Pituduh : # 216   Rasa was sumelang iku nerakane wong sing arep nggayuh kemajuan. satemah bisa aweh pakaryan kang pengaji tumraping bebrayan. Lan luwih utama maneh menawa gagasan kang mangkono mau diwedharake dadi pakarti pisan. Mula katimbang nggagas kang ora-ora lan ngayawara. Kosokbaline tekad iku rasa ciptaning karsa kang wis gembleng. Kang pinandeng mung bakal tekaning sedya. Nanging tekad mono beda banget karo . prayogane nggagasa marang laku utama lan mulya.

mangka ora gelem tumandang gawe. lng suwalike barang pait mau. jer nekad kuwi uwohing pakarti kang tuwuh saka kajudheganing nalar sing tundhone keconggah tumindak nistha. kowe mesthi bakal nemu barang legi sing ora klebu ing petunganmu.nekad. sabab celathu mono mung obahing ati kang ana ing lati. tinimbang legine. merga koncadan pepadhang. Bisa nikmati kabungahan marga wis nate ngalami nandhang kasusahan.   Pituduh : # 217   Aboting abot iku ora kaya yen kudu nuruti prentah lan pitutur. genah ora sumurup marang kaluputane celatune. Pancen luwih prayoga paite dhisik. Pait lan ngrekasa dikaya ngapa prentah lan pitutur iku prayoga lakonana bae. . Awit bisane kowe ngrasakake legi iku rak marga kowe wis ngrasakake pait.   Pituduh : # 218   Wong kang mung dhemen celathu lan munimuni.

Ya mung solah tingkahmu kang kudu kok owahi . Mula saiba begjane wong kang bisa celathu klawan enggal-enggal tumandang gawe dhewe. cetha bakal meruhi marang luputing celathune.   Pituduh : # 220   Isih beja yen kowe diunekake "Ora Lumrah Uwong".dudu obahing tangan sing kanggo tumandang. Memayu Hayuning Bebrayan Pituduh : # 219   Sing sapa ngidham kaluhuran kudu wani kurban lan ora wegah ing kangelan. jalaran isih dianggep manungsa. Merga yen tansah tidha-tidha. Nanging yen wis tumandang gawe dhewe. yaiku kudu bisa nuhoni sesanti: "Sura dira jayaningrat lebur dening pangastuti". Yen kepingin menang pancen larang patukone. Makarti wani rekasa kanthi masrahake urip lan jiwa raga marang Kang Murbeng Kuwasa. mokal apa sing kagayuh bisa digantha lan tangeh lamun apa sing diluru bisa ketemu.

dadi kita ora ngajab marang baline sumbangsih kang kita asungake.amrih ora gawe seriking Iiyan. Kabeh iku sing . jalaran kowe dianggepsetan gentayangan sing mung dadi leletheging jagad marga pakartimu kang ninggal sifat kamanungsan. Dedana marang sapepadha iku ateges uga mitulungi awake dhewe nglelantih marang rasa lila legawa kang uga ateges angabekti marang Pangeran Kang Maha Wikan.   Pituduh : # 221   Ora ana penggawe luwih dening mulya kejaba dedana sing uga ateges mbiyantu nyampeti kekuranganing kabutuhane liyan. Pancen pangabekti mono wis aran pasrah. Cilakane yen diunekake "Ora Lumrah Manungsa". Sifate Gusti Allah mono sarwa welas asih marang umate kang wis sadhar marang dosadosane sarta temen-temen bali tuhu marang dhawuh-dhawuhe. Mula enggal-enggala sumujuda marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.

  Pituduh : # 223   Wong kang ora nate nandhang prihatin ora bakal kasinungan rasa pangrasa kang njalari tekane rasa trenyuh lan welas lahir batinne. kita ora wenang ngajab wohing pangabekti kanggo kita dhewe. Nanging suwalike yen padha angel ngenggoni sifat emong-kinemong mau genah langka langgenge. Wong kang wis nate ketaman ing prihatin luwih bisa .   Pituduh : # 222   Memitran paseduluran nganti jejodhowan kuwi yen siji lan sijine bisa emong-kinemong. nanging ngundhuh wohing kautaman kita ora wenang.kagungan mung Pangeran Kang Maha Kuwasa. Nindakake kabecikan kanthi dedana kita pancen wajib. Yen ana padudon sepisan pindho iku wis aran lumrah. bisa nambahi raketing sesambungan. istingarah bisa sempulur becik. malah bedaning panemu sithik bae bisa marakake dhahuru.

Isih lagi nyimpen wewadine dhewe bae wis abot. nadyan ta wong mau nembe bae nandhang susah utawa nemoni pepalang ing panguripane.   Pituduh : # 225   Sok sapaa bakal nduweni rasa kurmat marang wong kang tansah katon bingar lan padhang polatane. Kosokbaline. Mula adhakane luwih gelem aweh pitulungan marang kang kasusahan.ngrasakake penandhange wong liya. yen isih kok gembol lan mbok keket kanthi remit ing ati salawase isih bakal tetep dadi batur.   Pituduh : # 224   Sarupaning wewadi sing ala lan sing becik. wong kang tansah . Nanging yen wis mbok ketokake sathithik bae bakal dadi bendaramu. Sing wis cetha mung bakal nambahi sanggan sing sejatine dudu wajibmu melu open-open. Apa maneh yen nganti pinracaya nggegem wewadine liyan. Mula saka iku aja sok dhemen kepingin meruhi wewadine liyan.

Suwalike sing akeh ngrungokake. gedhene nganti nrambul urun ucap. kepara malah dadi sesirikaning mitra karuhe. Yektine wong kang dhemen ngumbar cangkeme tinimbang kupinge iku adate wicarane gabug.   Pituduh : # 227   Wong kang tansah dhemen nguping kepingin weruh. tangeh lamun entuka pitulungan. Pantes dadi jujugane sadhengah wong kang mbutuhake rembug kang prayoga.katon suntrut kerep nggrundel lan grenengan merga ora katekan sedyane iku cetha bakal koncatan kekuwataning batin lan tenagane. wicarane sethithik nanging patitis lan mentes. apadene nyampuri perkarane liyan.   Pituduh : # 226   Kita iki diparingi cangkem siji lan kuping loro dening Kang Maha Kuwasa. lire mengku karep amrih kita iki kudu luwih akeh ngrungokake katimbang micara. iku padha karo golek-golek momotan kang sejatine ora .

  Pituduh : # 228   Ucap sakecap kang kelair tanpa pinikir kerep bae nuwuhake dredah lan bilahi. angel weruh ing bebener. gedhene nganti gawe seriking liyan. Bisa nyandhet ucule pangucap kaya mangkono mau wis klebu ewoningpakarti kang utama. mripate bereng. Mula saka iku aja gumampang nampa kabecikane liyan. awit lesane kasumpetan. Atine dadi mati. ing sakehing pakartine lumrahe banjur ora kenceng lan resik. samangsa tujuwane . adhakane kepara malah ngreridhu awake dhewe. Mula wetune tembung satembung saka lesan iku prayoga tan udinen aja nganti nggepok prekarane wong liya.prelu. Nanging geneya kok ora saben wong bisa nglakoni ? Pituduh : # 229   Wong iku yen wis kasokan kabecikan lan rumangsa kapotangan budi. kupinge budheg. Mulane tangeh lamun yen bisa njaga jejeging adil.

Mula kang prayoga iku mung meneng. Pancen ing sawijine bab wong bisa kaaran bodho. Awit ana kalamangsane kowe mbutuhake rembug lan pituture wong iku. Sing mesthi panacad mau gawe serik.   . pangaleme nuwuhake wisa.luwih nganti memaoni. dene waonane ora digugu. nanging ing babagan Iiya tangeh lamun yen kowe bisa nandhingi.   Pituduh : # 230   Aja kaselak kesusu nyepelekake liyan. kabeh swara ala.ngarah marang penggawe kang nalisir saka bebener. marga kok anggep wong mau bodho. jalaran meneng iku yektine pancen mustikaning ngaurip. Awit wicaramu durung karuwan bener. Iuwih. sing kanyatane bisa mbengkas lan nguwalake saka karuwetanmu.   Pituduh : # 231   Yen micara aja gumampang nelakake penacad utawa pangalem.

mangka kowe ora bisa mbuwang sengitmu. semono uga anggonmu ngadi busana kang bisa mapanake dhiri.   Pituduh : # 234   Wong pinter kang isih gelem njaluk rembuging liyan iku dianggep manungsa utuh. Amarga lelakon ing alam donya iki anane mung wales-winales bae. Ajining raga ana ing busana. Dene yen kepeksa kowe sengit marang sawijining wong. balik sabisa-bisa padha tresnanana.Pituduh : # 232   Udinen ing alam donya iki aja ana wong kang kok sengiti. gawenen wadi aja ana wong kang ngerti. Sapa sing rumangsa pinter banjur suthik njaluk rembuging . supaya ora ana wong sengit marang kowe. prasasat kowe mamerake alane atimu.   Pituduh : # 233   Ajining dhiri ana ing lati. Yen kowe ngandhakake sengitmu marang liyan. Mula den ngati-ati ing pangucapmu.

  Pituduh : # 235   Yen atimu wis gilig arep gawe kabecikan kanggo karaharjaning bebrayan.   Pituduh : # 236   Wicara kang wetune kanthi tinata runtut kang awujud sesuluh kang amot piwulang becik. Kang wigati yaiku wicara kang mawa tandang minangka tuladha. Nanging kawuningana yen grengsenging pikir lan uriping jiwa iku ora bisa yen mung kagugah sarana wicara bae.liyan kuwi manungsa setengah wutuh. iku bisa kinaranan babar pisan durung manungsa. Jer tuladha mono sing bisa nuwuhake kapitayan. Luwih- . bisa nggugah budi lan nguripake pikir. beraten rasa uwas marang pandakwa ala kang ora nyata. amrih bisa nuwuhake gedhening prabawa lan cabaring sakehing piala. ajine pancen ngungkuli mas picis rajabrana. Lan sing sapa ora gelem njaluk rembuging liyan. Srananana kanthi jembaring dhadha lan sabaring nala.

jer kabeh mau merga rasa samar lan was sumelang yen ta kungkulan dening sapepadhane. Dene yen disranani penggawe kang lelamisan. Ngongasake kapinteran iku satemene mung kanggo nutupi kabodhowane. Pituduh 237 Luwih becik ngasorake raga tinimbangane ngongasake kapinteran kang sejatine isih nguciwani banget. Pituduh 238 Sapa wonge sing ora seneng yen entuk pangalembana. Kudu disranani kanthi pakarti kang becik lan murakabi marang wong akeh.Iuwih mungguhing para manggalaning praja kang wis pinracaya ngembani nusa lan bangsa. ing pamburine malah bakal kasingkang-singkang kasingkirake saka jagading . Nanging thukuling pangalembana iku ora gampang. pangalembanane mung kandheg ing lambe bae ora tumus ing ati. Yen mung disranani bandha. Tindak mangkono mau malah dadi sawijining godha kang mung bakal ngrerendheti lakuning kemajuwane dhewe ing jagading bebrayan.

Nanging yen kandheg salah siji. isih miyar-miyur gampang kena pangaribawa saka njaba. Yen mung nengenake kaluhuraning lair genah mung ngoyak drajat lan semat.pasrawungan. Dhuwur lair lan batine. ya tumrap dhiri pribadine uga sumrambah kanggo karaharjaning bebrayan. cetha ora nuhoni jejering manungsa. mula prelu dingertekake. awit ora tumandang ing gawe kanggo . Pituduh 239 Geneya akeh wong kang dhemen nyatur alaning liyan lan ngalembana awake dhewe? Sebabe ora liya marga wong-wong sing kaya ngono mau ora ngerti yen penggawe mau klebu pakarti kang ora prayoga. Awit yen ora enggal-enggal nyingkiri pakarti kang ora becik mau. tegese gothang.  Pituduh : # 237   Nggayuh kaluhuran lire ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. Yen ngemungake kaluhuraning batin. wusanane dheweke kang bakal diemohi dening pasrawungan.

  Pituduh : # 238   Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan. Pituduh : # 239   Manungsa urip iku dibisa nguwasani kamardikaning lair lan batin. lya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur. aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau. Ateges tanpa guna diparingi urip ing alam donya.keperluwaning bebrayan. Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor. Dene kamardikaning batin iku . Kang dikarepake kamardikaning lair iku wujude bisa nyukupi kabutuhaning urip ing saben dinane saka wetuning kringet lan wohing kangelan dhewe ora gumantung ing wong liya lan ora dadi sangganing liyan. nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong.

sepi ing rasa melik lan drengki srei. kejabane kang mikir sarta tresna marang wong kang ringkih lan nandhang papa cintraka.dicakake sarana nyingkiri hawa napsu. adoh saka asor lan nisthaning pambudi. Bisa melu ngrasakake kasusahane sarta lara lapane wong liya. sarta tuhu marang paugeran urip bebrayan.   Pituduh : # 240   Ora ana wong kang ingaranan urip. nanging wohe pakarti mau dadi kagungane Kang Gawe Urip". ngerti empan papan laras karo . mangkono sabdane sawijine Pujangga kaloka. Kanthi pangrasa kang mangkono mau ateges bisa nggadhuh kekuwatan kang tanpa wates. perlu kanggo mitulungi sapadha-padha kang kahanane luwih nrenyuhake katimbang dhiri pribadine. "Pakarti mono darbek kita dhewe.   Pituduh : # 241   Wong kang baut mawas dhiri iku wong kang bisa manjing ajur ajer.

yaiku kapinteran ing bab sesrawungan. Paribasane wong kang baut ngadisarira. aja mung kalimput edining busana bae.   Pituduh : # 242   Kecandhaking sawijining idham-idhaman iku ora cukup mung dibandang moncer lan pepaking ilmu lan kawruh bae. Nanging ana syarat siji kang ora kena kalirwakake. nanging bisa ditindakake sarana pakarti-pakarti liyane sing sejatine akeh banget .   Pituduh : # 243   Nindakake kabecikan mono ora mesthi kudu cucul wragad. Sapa kang bisa tumindak ajurajer lan bisa nuwuhake rasa resep marang liyan. prasasat wis entuk pawitan kanggo nandangi sakehing pagaweyan apadene nggayuh idhamidhamane.reh swasana sakupenge tanpa ninggalake subasita. nanging bisowa tansah mersudi marang padhanging semu lan manising wicara tanpa nglirwakake marang alus lan luwesing solah bawa.

carane. pikiren luwih dhisik tetembungan sing arep kok wetokake. Ewa semono sing bener iku isih perlu dithinthingi maneh yen gawe gendrane liyan prayoga wurungna.   Pituduh : # 244   Yen kowe arep rembugan. lan bisa dadi patuladhan laku utama. bisa manjing ajur-ajer ing madyaning bebrayan. Sauger bisa gawe senenging liyan. apamaneh lamun anggone menehi utawa ngutangi iku sinamudana kebak pamrih.   Pituduh : # 245   . Dene tembung manis mono ora duwe pamrih. Kabeh mau klebu ewoning tindak kabecikan kang ajine ngleluwihi wragad dedana kang diwenehake utawa dipotangake. upamane bae mawa ulat sumeh tangkep srawung kang sumanak. pamrihe bisa gawe senenge Iiyan kang tundhone migunani tumrape jagading bebrayan. migunani. Apa wis ngenggoni telung prekara : bener manis.

Mula sabecik-becike wong iku ora kaya wong kang meneng.Sugih omong kanggo nggayengake pasamuwan pancen apik. Mula saiba becike samangsa sapa kang rumangsa pinter dhewe. Nanging menenge wong kang darbe bobot kang anteb sing bisa dadi panjujugane para pawongan kang mbutuhake rembug lan pituduh. Sipat lan wewatakan mau adhakane banjur nuwuhake rasa ora lila yen nyipati ana liyan sing luwih katimbang dheweke. Pira bae cacahe wong kang kepleset uripe mung marga suka anggone sugih omong. Nanging ngomong mung golek suwure awake dhewe sok ketrucut miyak wewadine dhewe.   Pituduh : # 246   Ing jagading sesrawungan mono nyirik marang sesipatan kang gumedhe lan wewatakan kang tansah ngegungake dhiri. lan kuwasa dhewe iku gelema nglaras dhiri lan ngleremake ciptane kang wening. sugih dhewe. yen sejatine isih ana maneh kang .

katimbang tumindake wong kang rekane nindakake panggawe luhur nanging disambi udur. apa maneh nganti mamerake kabisan lan kaluwihanmu. mula aja sok dhemen martak-martakake. Pangaji-ajining liyan iku sejatine ora perlu mbok buru.Maha Pinter. dene kerukunan iku mung bisa kecandhak yen siji lan sijine padha bisa ajiingajenan lan mong-kinemong. Klawan mangkono rasa pangrasa dumeh lan takabur kang dadi sandhungan pasrawungan bisa sumingkir. Maha Sugih. bakal teka dhewe. lan Maha Luhur. Pituduh : # 248   Yen kepengin diajeni liyan. Yektine tata tentrem iku ora bakal bisa kagayuh yen ta ora adhedhasar kerukunan. Mula kang prayoga . Nuduhake kewasisan pancen kudu bisa milih papan lan empan.   Pituduh : # 247   Luwih becik makarti tanpa sabawa kang anjog marang karahayoning bebrayan.

gedhene ngundhat-undhat wong liya. ya dumunung ana ing awak kita dhewe.   Pituduh : # 249   Aja sok ngluputake. Wong kang duwe rasa mangkono mau satemene memelas. yen usadane watak apes sing njalari nganti ora katekan sedya kita iku. amrih kita bisa uwal saka dayaning pangira-ira kang ora prayoga. samangsa kita ora katekan apa kang dadi kekarepan kita. Becike kita tliti lan kita goleki sebab-sebab ing badan kita dhewe. Uripe tansah ngangsa-angsa. yen wis oleh banjur golek luwih. Kawruhana.kepara purihen aja kongsi wong liya bisa njajagi. ora ana liya. Nanging mangsa kalane ngadhepi gawe parigawe keconggah mrantasi. ora nate .   Pituduh : # 250   Arang wong sing bisa mapanake rasa narima marang apa bae kang wis klakon digayuh. yen wis luwih tumuli mbudidaya aja ana wong sing bisa madhani. Yen rumangsa kurang isih golek wuwuh.

naging keset. Narima. dudu ateges kebacut lumuh ing gawe. siningkirake saka jagading bebrayan. Luwihluwih ing dina samengko. aja nggugu karepe dhewe lan nuruti hawa napsu. lire ora ngangsa-angsa nanging ora kurang weweka lan tansah mbudidaya amrih katekaning sedya.sumeleh atine.   Pituduh : # 252   Wong urip ing alam bebrayan iku yekti angel. nanging yenta nganti kleru ing panyurasa bisa nuwuhake kleruning tumindak. Jer wataking wong keset iku mung gelem enake emoh rekasane. satemah dadi wong ora weruh ing wirang. gelem ngemplok suthik tombok. Kanggo nuruti rasa kang kleru kasebut sok-sok banjur tumindak ora samesthine lan nalisir saka pakarti kang bener.   Pituduh : # 251   Watak narima mono yekti dadi sihing Pangeran. suthik ihtiyar. alam bebrayan donya . kudu bisa ngereh pakone "si aku". Awit yen mangkono ora jeneng narima.

wong urip kudu bisa miyak aling-aling kang nutupi pikiran kang wening. mula coba dak tlitine klawan adil sapa kang sejatine nyata-nyata bener". Lire. kudu bisa nyandhet kemrungsung "si aku" istingarah sakehing bedane panemu bisa disawijekake. silih ungkih. nanging gumantung marang panataning prabot kang .   Pituduh : # 254   Reseping omah iku ora dumunung ing barangbarang mewah kang larang regane. rebutan benere dhewe-dhewe.   Pituduh : # 253   Wong kang nduweni watak tansah njaluk benere dhewe iku adate banjur kathukulan bendana seneng nenacad lan ngluputake marang panemu sarta tindak tanduke wong liya. senajana sajroning pasulayan.tansah kebak pradhondhi. Mendah becike yen wong sing kaya mangkono mau kala-kala gelem nggraita ing njero batine : "mbok menawa aku sing kleru. Mula sing baku.

nanging gumantung ing sandhang penganggo kang prasaja. trapsila solah bawa. aja tetemonan karo wong liya. prayogane wong sing kok nesoni lan kok srengeni mau kongkonen enggal sumingkir. Semono uga reseping salira iku ora marga saka pacakan kang edi-peni. lan padhanging polatan. Klawan mengkono atimu bakal bisa nimbang-nimbang apa nesu lan srengenmu marang wong mau bener.prasaja.   Pituduh : # 255   Yen kowe kepener lagi srengen lan nesu.   Pituduh : # 256   Jeneng tanpa guna uriping manungsa kang nganti ora bisa nyumurupi marang kang kedadeyan ing . Utawa kowe dhewe sumingkira sauntara. sarta pemasange rerenggan kang adoh saka watak pamer. Sabanjure menenga lan etung-etunga kanthi sareh wiwit siji tekan sepuluh. apa malah dudu kowe dhewe sing luput.

iku sawijining wong kang wis ngerti marang jejering kamanungsane.   Pituduh : # 257   Aja sok nyenyamah luputing liyan. jalaran ora kulina kanggo ngrasakngrasakake kang katon ing saben dinane. wusana dadi cethek budine.   Pituduh : # 258   . yenawakmu dhewe rumangsa durung bisa ngenggoni rasa sabar lan tepa selira. jalaran saka kalepyan marang tepa palupi kang maedahi ing uripe. Sapa kang wis ngerti lan ngrumangsani marang sakehing dosane. Rupak pandelenge ora ana liya kang disumurupi kajaba uripe dhewe. manungsakang utama. Ora bisa asung lelimbangan lan pamrayoga sakadhare kanggo karahayoning bebrayan. Mati pangrasane. luwih becik tuduhna kaluputane kang malah bisa ngrumaketake rasa paseduluran.sakiwa tengene. Ewasemono aja nganti kowe kesusu mbecikake kelakuwane liyan.

tanpa paedah. Kadunungan rasa rumangsa nduweni sesanggeman lan kuwajiban mranata tentreming praja kanthi pawitan kapinteran kang dilandhesi kawicaksananing pambudi. sarta matrapake wewatekane kanggo keperluan bebrayan. jalaran nyinamudana sarana nylamur migunakake jenenge wong akeh.Ajining manungsa iku kapurba ing pakartine dhewe. Pituduh : # 259   Ora ana budi kang luwih luhur saliyane nduweni rasa asih marang nusa lan bangsane. Kabeh mau yen mung katanjakake kanggo kaperluwane dhewe. malah bisa dadi memalaning bebrayan. golek pangkat lan donya brana. ora kagawa saka katurunan. yaiku tansah samapta tumandang sawayah- . lan kasugihane. kapinteran. Tandha yektine yen asih. Nanging gumantung saka enggone nanjakake kapinteran lan kasugihane. Nanging yen pakarti mau kadayan dening rasa pepinginan golek suwur.

wayah yen ana parigawe kang wigati kanggo warga sapadha-padha, munggahe tansah samapta leladi kanggo keslametaning bebrayan lan karaharjaning nagara.   Pituduh : # 260   Wong kang kerep tansah dipituturi wong liya iku adate bisa dadi wong dhemen ngati-ati, nanging menawa kapengkok ing perlu sok ora bisa tumindak lan ngrampungi dhewe. Kepeksa isih kudu noleh wong liya sing diwawas bisa aweh pituduh. Mula kuwi prayoga ngawulaa marang ati lan kekuwatanmu dhewe, jalaran wong liya iku sejatine yen ana apa-apane mung saderma nyawang, ora melu ngrasakake.   Pituduh : # 261   Wong kang rumangsa dhirine linuwih, ing sawijining wektu mesthi bakal kasurung atine arep mamerake kaluwihane, lire amrih dimangertanana dening wong akeh yen dheweke mono wong kang pinunjul lan supaya diajenana.

Sumurupa, sakabehing kaluwihan mau yen ora dicakake mawa lelabuhan kang murakabi marang bebrayan, tanpa guna kepara malah ora kajen lan gawe pituna. Mula kang prayoga bisa tulus dadi wong kang linuwih menawa gebyaring kaluwihan iku mung dikatonake marang batine dhewe, iku wis cukup.   Pituduh : # 262   Dedana utawa sedhekah marang wong kang lagi nyandhang papa cintraka iku sawijining penggawe becik kang patut tinuladha, sauger paweweh mau ora kinanthenan panggrundel kang nelakake ora eklasing atine. Tetembungan kang lembah ing manah lan merak ati iku luwih gedhe ajine katimbang dedana kang ora eklas. Suprandene nulung lan menehi pepadhang marang jiwane wong kangkacingkrangan iku kang sejatine luwih perlu lan wigati, katimbang mung tetulung marang awake kang awujud kelairan bae.  

Pituduh : # 263   Ulat sumeh, tindak-tanduk sareh kinanthenan tembung aris iku bisa ngruntuhake ati sarta ngedohake panggodhaning setan. Kosokbaline watak wicara kang keras, kejaba keduga gawe tangining kanepson, uga gampang nuwuhake salah panampa. Sabarang prakara kang sejatine bisa putus sarana aris lan sareh, kepeksa dadi adu wuleding kulit lan atosing balung, kari si setan ngguyu ngakak bungah-bungah.  Pituduh : # 264   Wong kang kulina urip mubra-mubru iku samangsane ngalami sandhunganurip sethithik bae adate gampang kethukulan gagasan lan gawe kang cengkah karo bebener, luwih begja wong kang uripe pokal samadya nanging resik atine. Dene begja-begjane wong iku ora kaya wong sing tansah urip ing kahanan kang kebak godha rencana, prasasat tapa ana satengahing coba, nanging tansah tawekal lan kandel keimanane

marang adiling Pangeran Kang Maha Kuwasa. Ewasemono ngempakake kekuwatan mula ora gampang. Kena diarani sejatining katresnan kang mung kadereng lan kena ing pangaribawaning hawa napsu.   Pituduh : # 265   Sipate wong urip iku mesthi kesinungan kekuwatan. Kang ngerti bisa ngecakake dene kang ora bisa ngerti kurang digladhi. Buktine ora sethithik kekuwatan kang empane ora mapan. mung kanggo nuruti derenging ati angkara. Sing prayoga iku . temahan ora tumanja. Dadi yen ana unen-unen " tresna iku wuta" yaiku sing kaprabawan hawa napsu. yen rusake bebrayan ing antarane marga saka pakartine para-para kang ngerti marang dayaning kekuwatane nanging ora kanggonggayuh gegayuhan kang mulya. Kawruhana.   Pituduh : # 266   Katresnan kang tanpa pangreksa iku dudu sejatining katresnan.

Aja nggegampang ngrojongi rembug kang kowe dhewe durung ngreti prakarane. Rembug sethithik nanging mranani iku nuduhake boboting pribadi. ora beda karo pangreksa marang keslametane dhewe. uga kudu bisa angon mangsa lan mulat ing semu.   Pituduh : # 268   Wong kang wis tekan pesthine utawa wis .   Pituduh : # 267   Srawung ing madyaning bebrayan iku kejaba kudu wasis milih papan lan empan. Mula sapa kang tresna marang sapadha-padha iku aran tresna marang awake dhewe. Rasaning katresnan kang cedhak dhewe tumrap sadhengah manungsa iku dumunung ing awake dhewe.mesthine kudu ngugemi unen-unen "tresna iku rumeksa" bisa salaras tumindake. Rembug akeh nanging ampang malah gawe sangga runggine sing padha ngrugokake kepara njuwarehi. tundhone sapa kang tansah ngreksa marang karahayoning liyan.

Nanging bisowa kita nanjakake urip kita marang pakarti-pakarti utama.katimbalan bali menyang jaman kelanggengan iku sejatine lagi kena diwenehi biji tumrap ajine kamanungsane lan pakartine nalika urip. durung kena dipatrapi biji. gunem kang ruruh. Mula yen ana apa-apa. sumrambahe marang karahayoning urip bebrayan. Sarehne manungsa iki sawijining titah kang luhur dhewe. lan luhuring budi pekerti. Gumatine dumunung ing tepa tuladhaning tingkah laku. Gunem lan ujar kawengku ana ing ucap kang istingarah numusi kajiwan. Dene wong kang isih padha urip iku perlu disemak bae dhisik. aja selak marang sebuting paribasan : . Pituduh : # 269   Mustikane wong tuwa marang anak mung ana ing laku kang gumati. jer kahanane isih bisa owah gingsir. lan ujar kang manis. mula wis samesthine yen kita aja nganti kayadene sato kang patine mung ninggal tenger lulang lan balung bae.

Aran angel kepara malah bisa gawe ketliwenging pikir samangsa anggon kita mawas kedhisikan kagubel ing hawa. sing estine mung . Apamaneh yen ta kita bisa tetep nguwasani weninging pikir. ora kacampuran blentonge "si aku". istingarah ora angel anggon kita nanggapi.   Pituduh : # 271   Srengen marang wong mono aja nganti kenemenen lan keliwat-liwat mung marga wis ngerti yen wong mau ora bakal wani nglawan utawa wis ora bisa nglawan. Iya pamikir kang meneb iku kang aran akal budi sejati.   Pituduh : # 270   Nanggapi kahanan urip ing satengahing bebrayan iku gampang angel."Ora ana kacang ninggal lanjaran". nadyan kahanane urip ing satengahing bebrayan kisruha dikayangapa. Kang bisa mbabarake wohing wawasan kang mulus resik. Aran gampang yen kita bisa mikir klawan wening lan meneb.

  . Kang prayoga iku srengen samadya kang mengku pitutur murih becike. uga wong sing disrengeni durung karuwan bakal dadi becik. Madhangi wong liya nanging dheweke dhewe lakune kesasar-sasar. Pakarti kaya ngono mau kejaba klebu ambeg siya. kepara bisa nuwuhake rasa sengit.arep ngedir-edirake drajad pangkat utawa kadibyane bae. pikolehe malah mung wujud kasangsaran lan karusakan. Kapinteran mangkene iki yen ta dicakake ing madyaning bebrayan bakal nuwuhake kapitunan.   Pituduh : # 272   Wong pinter kang ora kinanthenan ing kautaman iku ora beda karo wong wuta kang nggawa obor ing wayah bengi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful