Kapercayan / Ketuhanan

Pituduh : # 1 Pangeran Kang Maha Kuwasa (Gusti Allah, Tuhan) iku siji, angliputi ing ngendi papan, langgeng, sing nganakake jagad iki saisine, dadi sesembahan wong saalam donya kabeh, panembahan nganggo carane dhewe-dhewe. Pituduh : # 2 Pangeran Kang Maha Kuwasa iku anglimput ana ing ngendi papan, aneng sira uga ana Pangeran (maksude : tajaline Kang Murbeng Dumadi). Pituduh : # 3 Pangeran iki Maha Kuwasa, pepesthen saka karsaning Pangeran ora ana sing bisa murungake. Pituduh : # 4 Pangeran iku nitahake sira lantaran bapa lan biyungira, mula kudu sira ngurmati marang bapa lan biyungira. Pituduh : # 5

Ing donya iki ana rong warna sing diarani bebener, yakuwi bener mungguhing Pangeran lan bener saka kang lagi kuwasa. Pituduh : # 6 Ketemu Gusti (Pangeran) iku lamun sira tansah eling. Pituduh : # 7 Cakra manggilingan (urip iku ibarate rodha kang tansah mubeng). Pituduh : # 8 Aja sira wani-wani ngaku Pangeran, senadyan kawruhira wis tumeka "Ngadeg Sarira Tunggal" utawa bisa mengerteni "Manunggaling Kawula Gusti". Pituduh : # 9 Aja ndisiki kersa. Wewaler : # 10 Aja sira wani marang wong tuwanira, jalaran sira bakal kena bendhu saka Kang Murbeng Dumadi. Wewaler : # 11

Aja mung kelingan lan migatekake barang kang katon bae, sebab kang katon gumelar iki anane malah ora langgeng. Wewaler : # 12 Aja darbe pangira yen lelembut iku mesthi alane, jalaran sing apik iya ana, sing ala iya ana, ora beda karo manungsa. Wewaler : # 13 Aja lali saben ari (dina) eling marang Pangeranira, jalaran sejatine sira iku tansah katunggon Pangeranira.
Kautamaning Batin

Pituduh : # 14 Kahanan donya iku ora langgeng, mula aja ngegungake kasugihan lan drajadira, awit samangsa wolak-waliking jaman ora kisinan. Pituduh : # 15 Kahanan kang ana iki ora suwe mesthi ngalami

owah gingsir, mula aja lali marang sapadhapadhaning tumitah. Pituduh : # 16 Sing sapa seneng ngrusak katentremaning liyan bakal dibendhu dening Pangeran lan diwelehake dening tumindake dhewe. Pituduh : # 17 Wataking manungsa iku kepingin kuwasa, nanging Pangeran iku bakal maringake panguwasa miturut kersane Pangeran pribadi. Pituduh : # 18 Janma iku tan kena kinaya ngapa, mula sira aja seneng ngaku lan rumangsa pinter dhewe. Pituduh : # 19 Rame ing gawe sepi ing pamrih, memayu hayuning bawana. Pituduh : # 20 Manungsa saderma nglakoni, kadya wayang saupamane. Pituduh : # 21

Mulat sarira, tansah eling lan waspada. Pituduh : # 22 Sabegja-begjane kang lali, luwih begja kang eling klawan waspada. Pituduh : # 23 Sing sapa salah seleh, lan melik nggendhong lali. Pituduh : # 24 Nglurug tanpa bala, sugih ora nyimpen, sekti tanpa maguru, lan menang tanpa ngasorake. Pituduh : # 25 Yen sira dibeciki liyan tulisen ing watu supaya ora ilang lan tansah kelingan, yen sira gawe kabecikan marang liyan tulisen ing lemah, supaya enggal ilang lan ora kelingan. Pituduh : # 26 Sing seneng gawe nelangsane liyan iku ing tembe bakal kena piwales saka panggawene dhewe. Pituduh : # 27 Lamun sira mung seneng dialem bae, ing tembe ketemu bab-bab kang kurang prayoga.

Pituduh : # 28 Wani ngalah luhur wekasane. Wewaler : # 29 Aja seneng gawe rusaking liyan, jalaran sira bakal kena siku dhendhaning Guru Sejatinira. Wewaler : # 30 Aja sira nyacad piyandeling liyan, jalaran durung mesthi yen piyandelira iku sing bener dhewe. Wewaler : # 31 Aja lali marang kebecikan liyan. Wewaler : # 32 Aja sira degsura, ngaku luwih pinter tinimbang sejene. Wewaler : # 33 Aja rumangsa bener dhewe, jalaran ing donya iki ora ana sing bener dhewe. Wewaler : # 34 Aja wedi kangelan, jalaran urip aneng donya iku pancen angel. Wewaler : # 35

Aja gawe serik atining liyan lan aja golek mungsuh. Laku Budi Utama Pituduh : # 38 Ala lan becik iku dumunung ana awake dhewe. ngundhuh wohing pakarti. Wewaler : # 36 Aja sira mulang gething marang liyan. melik nggendhong lali. Pituduh : # 39 Sing sapa lali marang kabecikan liyan. mundhak sengsara uripe. . iku kaya kewan. Wewaler : # 37 Aja ngumbar hawa napsu lan aja melik darbeking liyan. jalaran iku bakal nandur cecongkrahan kang ora ana uwisuwise. Pituduh : # 40 Ajining dhiri iku dumunung ana ing lathi lan budi.

lena kena. Yen ula mung dumunung ana untune ula kang duwe wisa. becik ketitik. Pituduh : # 47 Ngelmu pari. Nanging yen durjana wisane dumunung ana ing sakujur badan. saya isi saya tumungkul. Pituduh : # 44 Rawe-rawe rantas. . Pituduh : # 45 Mumpung enom ngudiya laku utama. Pituduh : # 43 Klabang iku wisane ana ing capite. Pituduh : # 46 Sing prasaja. Kalajengking wisane mung ana pucuk buntut (entup).Pituduh : # 41 Yitna yuwana. Pituduh : # 48 Wong mati iku bandhane ora digawa. malang-malang putung. Pituduh : # 42 Ala ketara. percaya marang dhiri pribadi.

Pituduh : # 51 Wong linuwih iku ambeg welasan lan sugih pangapura. Pituduh : # 52 Perang tumrap awake dhewe iku pambudidaya murih bisa meper hawa nepsu. Pituduh : # 55 Wong kang ora weruh tatakrama udanagara . ngelmu iku tanpa guna.Pituduh : # 49 Wong iku kudu ngudi kabecikan. jalaran kabecikan iku sanguning urip. Pituduh : # 54 Turuten pituture wong tuwa. Pituduh : # 50 Wong kang ora gelem ngudi kabecikan iku prasasat setan. Pituduh : # 53 Ngelmu iku kelakone kanthi laku. senajan akeh ngelmune lamun ora ditangkarake lan ora digunakake.

iku padha karo ora bisa ngrasakake rasa nem warna (legi.(unggah-ungguh). pedhes.bisa gawe senenging ati. sepet. . Wewaler : # 59 Aja seneng yen den alem. Wewaler : # 58 Aja panasten lan aja seneng gawe gendra. Yen kumpul pandhita kudu bisa ngomongaketembung kang becik. senenge karo wong ala. kecut. Pituduh : # 56 Wong pinter nanging ala tumindake. Pituduh : # 57 Wong linuwih iku kudu bisa ngepek ati lan ngepenakake atine liyan. jalaran gawe gendra iku sipating dhemit. asin. lan pait). aja sengit yen den cacad. Yen kumpul karo mitra kudu bisa ngetrapake tembung kang manis kang pedhes. Yen ana sangareping mungsuh kudu bisa ngatonake kuwasa pangaribawa kaluwihane. sepet.

Pituduh : # 64 Negara kita bisa tentrem lamun murah sandhang . Tut Wuri Handayani". mula aja nglirwakake kabangsanira pribadi supaya antuk kanugrahan adeging bangsa kang "Andana Warih" Pituduh : # 62 Negara iku ora guna lamun ora duwe anggerangger minangka pikukuhing negara kang adhedhasar isi kalbune menungsa salumahing negara kuwi. Pituduh : # 63 Kang becik iku lamun ngerti anane sesantine ngabdi bebrayan agung : "Ing Ngarsa Asung Tuladha.Wewaler : # 60 Aja lali piwulang becik. Ing Madya Amangun Karsa. Kebangsaan Pituduh : # 61 Bangsa iku minangka sarana kuwating nagara.

lan ana panguwasa kang darbe watak "Ber budi bawa laksana”. lan bisa gawe rahayuning sasama. marga para kawula padha seneng nyambut gawe. ungguling bangsa. Pituduh : # 65 Wadyabala pamong praja kang seneng marang kawula alit iku dadi senengane para kawula sajroning praja lan bisa gawe kukuh sarta dadi tamenging nagara. Pituduh : # 66 Para mudha aja ngungkurake ngudi kawruh kang nyata amrih bisa kinarya kuwating nagara. Pituduh : # 68 Negara kuwat iku marga kawulane seneng uripe . Pituduh : # 67 Panguwasa pamonge negara iku kudu bisa gawe tentrem para kawulane.klawan pangan. amarga yen ora mangkono bisa kadadeyan para kawula ngrebut panguwasaning negara.

.lan disujudi dening liya negara. Pituduh : # 70 Dene sing mengku nagara ora darbe watak "Ber budi bawa leksana". aja sira dhemen kuwasa dhewe. Pituduh : # 71 Yen wong becik kang kuwasa. dene yen ora kena disingkirake mundhak nulari (cuplak andhengandheng). Iku bisa njalari wadyabala kang dadi tetungguling prajurit negara kuwi ora sujud maneh lan bisa uga kepingin ngrebut panguwasaning negara. kabeh kang ala didandani lamun kena. ing tembe bakal ndadekake ora kajening awakira ing tengahing bebrayan. Jalaran yen sira wis ora kasinungan panguwasa maneh. Pituduh : # 69 Lamun sira dadi wadyabala pamonging nagara. Ngelingana yen sejatine isih ana wong kang bisa ngalahake sira ing babakan apa bae.

Pituduh : # 72 Perang iku becik lamun tujuwane nggayuh kamardikaning nagara lan bangsane. Pituduh : # 74 Wajibing warganing nagara iku kudu bisa rumangsa melu handarbeni. Wewaler : # 76 Aja mung kepingin menange dhewe kang bisa . lan perang iku ala lamun kanggo njarah rayah darbeking liyan. kang becik iku kang ditindakake. jalaran kuwi-kuwi ana bebendhune dhewe-dhewe. Pituduh : # 73 Wong ala yen bisa kuwasa. kang ala iku diarani becik. wajib melu hanggondheli. Wewaler : # 75 Aja seneng yen lagi darbe panguwasa. Mulat sarira hangrasa wani. serik yen lagi ora darbe panguwasa. Kosokbaline yen wong becik kang kuwasa.

unggahungguh) lan tata krama. Pituduh : # 80 Sapa sing seneng urip tetanggan. Pituduh : # 79 Wong tuwa kang ora ngudi kabecikan sarta ora ngerti marang udanagara (trapsila. kudu seneng rerembugan njaga katentreman lahir batin. Kakaluwargaan Pituduh : # 77 Bapa biyung iku minangka lantaran urip ing ngalam donya. Tangga iku perlu dicedaki nanging aja ditresnani. Ngabektiya marang wong tuwa. kuwi sejatine dudu panutane putra wayah. Pituduh : # 81 . Pituduh : # 78 Sing sapa lali marang wong tuwane presasat lali marang Pangerane.marekake crahing nagaralan bangsa. kalebu janma linuwih.

Pituduh : # 84 Mikul dhuwur mendhem jero. Pituduh : # 82 Tangga kang ora becik atine aja dicedhaki nanging aja dimungsuhi. Pituduh : # 86 Tresna marang mantu iku padha bae tresna marang putra.Paribasane tangga iku padha karo bapa biyung. (Unen-unen kanggo nggambarake bektine anak marang wong tuwane). (Unenunen kanggo nggambarakekasetyane marang kulawarga). Pituduh : # 85 Anak iku minangka terusane wong tuwa. ora ana katresnan kang ngluwihi katresnane wong tuwa marang anak. Pituduh : # 83 Sadumuk bathuk sanyari bumi ditoh pati. . jalaran putu iku wohing katresnane putra lan mantu.

jalaran sepatane wong tuwa bisa numusi sarta bisa ngilangake rasa bektine anak marang wong tuwane. Wewaler : # 91 Aja menehi jeneng marang anak sing kurang . Pituduh : # 88 Golek jodho aja mung mburu endahing warna. aruming jeneng ngambar-ambar salumahing bumi (dialembana).Pituduh : # 87 Sayojana iku dohe sepuluh ewu dhepa. senajan ayu utawa bagus. Wewaler : # 89 Aja ngaku wong tuwa lamun wong tuwamu katon sugih lan dhuwur drajade. jalaran pangkat lan bandhane wong tuwamu iku mau bisa sirna sadurunge sira warisi. Wewaler : # 90 Aja gampang nyepatani anak nganggo tembung kang ora prayoga. Swara kang krungu nganti sayojana.

jalaran jeneng sing disandhang anak bakale kagawa nganti delahan (akherat). Dene bandha kang ora resik iku bandha colongan utawa saka nemu duweking liyan kang kawruhan sing duwe. Pituduh : # 93 Kadonyan kang ala iku ateges mung ngangsaangsa golek bandha donya ora mikirake kiwa tengene.pantes. uga ora mikirake kahanan batin. Pituduh : # 94 Golek bandha iku samadya bae. Pituduh : # 96 . udinen katentreman njaba njero. mula yen mati ora digawa. Pituduh : # 95 Bandha iku anane mung aneng donya. Kadonyan Pituduh : # 92 Bandha kang resik iku bandha kang saka nyambut karya lan saka pametu sejene kang ora ngrusakake liyan.

gawe cilaka lamun saka barang kang ala. Sing sapa ngegungake bandhane. Pituduh : # 99 Sing sapa tansah ngegungake pangkate. . jalaran kasugihan iku ing samangsa-mangsa bisa gawe cilaka. lan mboyong putri. wirang lamun sima bandhane. Pituduh : # 98 Wong urip aja tansah kepingin bandha bae.Wong golek kemakmuran iku ora kalebu ngoyak kadonyan. Nanging jaman iku ilang bareng wis ngerti menawa wanita boyongan mau bisa gawe ringkihing nagara. Pituduh : # 97 Bandha iku gawe mulya lan uga gawe cilaka. Pituduh : # 100 Dhek jaman kuna perang iku rebutan bandha. wirang lamun ana owahing jaman. Gawe mulya lamun saka barang kang becik. negara.

jalaran bisa mlesedake awak dhewe. Wewaler : # 104 Aja seneng marang wong kang nguja hawa napsu marga akeh bandhane. Jalaran bandha mau bisa gawe cilaka amarga durung mesthi bandha kang resik.Wewaler : # 101 Bandha iku perlu nanging aja diumuk-umukake. sebab bandha bisa lunga. Wewaler : # 102 Aja melik darbeking liyan. Pituduh : # 105   Ing samubarang gawe aja sok wani mesthekake. drajad lan pangkat iku perlu. drajad / pangkat bisa oncat. Wewaler : # 103 Aja seneng mamerake bandha lan ngegungake pangkat. aja dipamerpamerake. marga rebutan rajabrana lan wanita iku bisa gawe congkrahing para sujana lan gawe nisthaning ati. awit akeh lelakon kang akeh banget sambekalane .

Jer kaya unine pepenget.   Pituduh : # 106   Sabar iku ingaran mustikaning laku. prayoga aja diblakakake wong liya. jumbuh karo unine bebasan : "Sabar iku kuncining swarga". lire momot kuwat nandhang sakehing coba lan pandadaraning ngaurip. nanging ora ateges gampang pepes kentekan pengarep-arep. Sabar. "Menawa manungsa iku pancen wajib ihtiyar.   Pituduh : # 107   Kahanan donya iki ora langgeng. awit temahane mung bakal murihake bilahi. ateges marganing kamulyan. tansah owah . Suwalike malah kebak pengarep-arep lan kuwawa nampani apa bae kang gumelar ing salumahe jagad iki. Mula ora samesthine yen manungsa iku nyumurupi babbab sing durung kelakon.sing ora bisa dinuga tumibane. nanging pepesthene dumunung ing astane Pangeran Kang Maha Wikan". Saupama nyumurupa.

  Pituduh : # 109   Aja sok ngendel-endelake samubarang kaluwihanmu. Elinga yen bandha iku gampang ilang (sirna). mbengkas kasangsaran. Yen anggonmu ngongasake .gingsir.   Pituduh : # 108   Saiba becike samangsa wong kang lagi kasinungan kabegjan lan nampa kabungahan iku tansah eling gedhe ngucap syukur marang Kang Peparing. Yen sira kebeneran katunggonan bandha lan kasinungan pangkat. munggahe ngreksa hayuning jagad. apa maneh mamerake kasugihan lan kapinteranmu. Awit elinga yen tumindak kaya mangkono mau kejaba bisa ngilangi watak jubriya uga mletikake rasa rumangsa yen wong dilairake marang sapadha-padhane titah. tansah ngendelake panguwasane tumindak degsura marang sapadhapadha. aja banjur rumangsa "Sapa sira sapa ingsun". Pangkat sawayah-wayah bisa oncat.

yen nggayuh pepenginan ora maelu laku dudu.   Pituduh : # 111   Nadyan wesi iku kanyatane atos.   Pituduh : # 110   "Rumangsa sarwa duwe" lan "Sarwa duwe rumangsa". samubarang pakarti nistha ditrajang wani. Sing kapisan nuduhake watak ngediredirake. iku yen ditulis genah mung diwolakwalik bae. nanging surasane jebul kaya bumi karo langit.dhiri mau mung winates ing lathi tanpa bukti. wicaksana ing saben laku. ewa semono yen wis ketrajang ing taiyeng ya bakal entek . Pari kang mentes mesthi tumelung. dhonge pakarti kaya mangkono iku ngengon awakmu dadi ora aji. rumangsa dosa samangsa gawe kapitunane liyan. wengis satindak lakune (polahe). Luwih prayoga turuten pralampitane tanduran pari. kang ndongak mracihnani yen kothong tanpa isi. Dene sing kapindho pakartine tansah kebak welas asih.

nglarani atining liyan apa ora. 2. dithinthing luwih dhisik apa bakal gawe rusaking raga apa ora.   Pituduh : # 112   Yen sira sacara badaniyah lan rohaniyah tetep kepingin bagas kuwarasan. awit rumangsa yen awake tansah apes. Wusanane pepes atine kentekan pengarep-arep.gripis. Tansah jaganen sakehing samubarang kang nedya sira lebokake ing tutuk.   Pituduh : # 113   . saengga kelangan greget lan lumuh makarya. Semono uga tumraping wong kang kataman rasa meri. tansah elinga rong prakara iki : 1. Dene yen ora ana paedahe luwih becik aja kok kojah amrih ora nandhang piduwung. Lire pikiren luwih dhisik klawan mateng apa kang bakal sira wetokake iku ora malah gawe kuceming awakmu dhewe. Kulinakna mikir luwih dhisik samubarang kang arep sira wetokake saka tutuk. atine mbaka sethithik uga bakal gripis.

mangsa bakal wurunga. Iki maneh peling kita.   Pituduh : # 115   . Apa maneh sing mung wujud barang sampiran kayadene drajad semat lan pangkat. Mula saka iku aja kibir. Wondene sranane kang prayoga yaiku pasa sing mengku ancas pupur sadurunge benjut nyingkiri sadurunge bilahi.   Pituduh : # 114   Ngombe lan memangan yen tanpa taker lan tanpa pilih-pilih iku pancen bisa nekakake bilahi. Mula nyandhet ubaling kepinginan ngombe lan memangan kang kaya mengkono mau wis ateges sawijining pamarsudi nyegah karusakaning jiwa lan raga. lan kalungguhan. yen kita manungsa mono ing atase badan lan umure dhewe ora kuwasa. Awit isih ana panguwasa liya (Gusti Allah) kang luwih kuwasa. jubriya lan aja sok dumeh. kaluhuran.Digendhongana dikuncenana kayangapa. nanging wong iku yen wis tinakdir tekan janjine utawa ajale. kasugihan.

gedhene ngrasa owet ing kalane wohing panggawene mitunani awake dhewe.liyan. Pituduh : # 116   Kang kinaran janma kang wis kadunungan cipta kang wening iku.   Pituduh : # 117   .Kamulyan lan kanikmataning urip wong-wong kang sugih dituku mawa tangising rakyat kang mlarat. yaiku sapa kang wis tementemen mantep pangidhepe marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Wong kang kaya mangkono mau samangsa nindakake pakarti apa ta apa tansah linambaran ati kang sarwa tepa tulus. Kosokbaline wong kang nindakake pangibadah nanging isi ndarbeni pepinginan supaya diweruhana lan digawokana dening Allah. Ora cilik ati. kabeh-kabeh amung akarana Allah. iku pratandha yen pangidhepe lan pangibadahe durung akarana Allah. nanging bisa gawe raharjane sesamaning dumadi.

Pambudidayanira manembah marang Pangeran iku prayogane aja sira anggo sarana ngalab tumuruning peparinge. Uga ana sawenehing wong . nanging wong mau sajak lali yen Gusti Allah mono Maha Welas lan Maha Asih.   Pituduh : # 118   Ana sawenehing wong kang duwe penganggap menawa nyenyuwun sihing Allah iku ora ana gawene. ing adat wong mau banjur dadi kethul kawaspadane marang kaluhuran lan keagungane Kang Murbeng Dumadi. nanging mligiya nindakake panembah mung saka niyat manembah. Awit Gusti Allah iku adil lan Maha Wuninga saengga ora bakal peparing marang wong kang ora pantes nampa ganjaran. Awit wong kang nyenyadhong sihing Pangeran sarana laku panembah kathik banjur nyata kaleksanan panyuwune. Aran isih begja yen ora banjur dadi wong jubriya seneng nyepelekake marang sesamaning dumadi.

Nanging sabarang pratingkah iku bisa dadi pakulinan manawa katindakake kanthi ajeg. iya kudu kita gladhi tanpa bosen. sarana panglantih kang tumemen lan ora bosen.   Pituduh : # 120   . lan sangsaya lawas maneh bisa ngeningake cipta ing wayah apa bae lan ing ngendiya bae. bakal sirna. presasat uga ora precaya marang anane dhewe. lawas-lawas banjur bisa ngeningake ciptane ing wayah bengi uga. Mangkono uga ana bedane yen kita kepingin nanem wiji kautaman. Nanging yen wong mau nandhang reribed lan nalare wis pantog. adate tuwuh osiking atine yen Pangeran iku ana malah banjur disesuwuni.   Pituduh : # 119   Wong kang kulina ngeningake ciptane kang resik ing wayah esuk. dene nganti awake lair ana ing donya.kang ora precaya marang anane Gusti Allah. Klawan mangkono sabarang kang maune rinasa rekasa lan abot.

apa sing kaya mangkono mau ora ngosikake kita tumrap kaluhuraning Kang Maha Agung kang wus mranata sakabehing mau ?   Pituduh : # 121   Tumraping wong mursid yen pinuju kambah ing prihatin. Nanging luwih saka iku.Yen pinuju wayah bengi langite terang banjur tumengaa ing tawang. kita bakal nyipati saperangane gelaring alam. . gedhe cilik kaya wis sengadi tinata panggonane. Awit wis mangerti menawa tambane prihatin kang ampuh iku ora liya kejaba : sabar. angin sumilir ngobahake kekayonan lan gegodhongan kang ngandhut aruming gandane kekembangan. nolah-noleh ngiwa nengen wis ora ana pitulungan maneh kang bisa diarep-arep tekane. Sing kaya mangkono sayekti bisa nuwuhake rasa pangrasa tentrem ing ati kita. Parandene ora bakal koncadan ing pangareparep. abyoring langit kang sumilak sinebaran lintang-lintang pating krelip.

kajaba amrih bagas kuwarasan uga katon apik lan ngresepake. Marga sendhenan kaluwihane.   Pituduh : # 122   Ala-alaning kelakuwane wong ora kaya kang sinung watak "Sapa sira sapa ingsun". Wong kang nduweni sesipatan kaya mangkono mau prayoga enggal ngelingana menawa laku jantraning jagad mono wis kinodrat cakra mangilingan.   Pituduh : # 123   Saben dina kita ajeg reresik badan lan penganggo. Iki pakulinan kang .Sabar lan tawakal nyenyuwun kanthi tementemening ati marang kamurahaning Kang Maha Kuwasa kang ngregem sakabehing mobahmosiking jagad saisine. seneng tumindak sawenangwenang marang kalahane kang wis tita ora bakal kumawani mancahi gedhene nganti wani mbandakalani kekarepane. embuh kekuwasaane. sing wingi ana ngisor dene sesuk gilir gumanti bakal ngerehake. embuh karosan.

kang bisa njunjung lan mulyakake drajading nusa lan bangsane. geneya jiwa kita kang asipat langgeng malah kita lirwakake pangupakarane ?   Pituduh : # 124   Sumendhe ing takdir iku dudu sipate wong kang seneng ulah luhuring kebatinan. kebatinan kang luhur iya kudu bisa ngujudi pakarti kang luhur uga. nanging dadi watake wong kang lumuh tumandang gawe lan cupet nalare. nanging luwih prayoga maneh yen jroning ati banjur katuwuhan osik : apa saben dina kita uga reresik lan ngupakara batin lan jiwa kita amrih sangsaya apik lan sangsaya resik saka sakehing rereged saka anane cacad-cacad lan panggodha. Sebab yen badan wadhag kang kena ing rusak iku kita gemateni. Lire.apik. Luhuring kebatinan kudu tansah jumbuh lan laras karo ajuning kawruh lair. .   Pituduh : # 125   Saka kayungyuning manungsa marang bandha.

sepa tan mirasa. bebasane kaya lelawuhan tanpa uyah. Uripe prasasat kaesok kabeh ana ing kono. Wong kang tandang tanduke mapan. jalaran ngelmu mono pancen sangune ngaurip. Gegayuhan bisane kasembadan kudu sinartan ngelmu. angel kepepete. Ora ngelingi kepriye wusananing dumadi. jalaran yen mapan mesthi cepak waspadane. Lire.janji pikolehe manut dalan kang bener lan dipigunakake minangka prabot prenataning jagad. wondene ngelmu iku tinemu ing laku lan tandang. Dene waspada mono sirikane mala lan adoh saka . Sakehing tandang ora becik kelakone yen ora mapan. Ing jagad pancen ora ana wewaler wong nglumpukake bandha rajabrana. bisowa tansah ngelingi marang jantraning kahanan. Pituduh : # 126   Urip tanpa gegayuhan luhur.semat lan drajad anggone migunakake nganti kerep nglirwakake kautaman. nglalekake jejering kamangnungsan.

sarta mawa tepa tuladha. tutur wicara. ora angger kaluwihan bisa kanggo ngadhepi bebaya lan ngentas saka papan cintraka.   Pituduh : # 128   Ciri-cirine jiwa kang isih kothong mono bisa dititik saka ulat praupan. Yen wis. Elinga. tumindake kanthi duga lan prayoga. ilangna pangiraira tumrap awake liyan kang durung disumurupi.   Pituduh : # 127   Sakabehing tumindak iku panimbange manut kawusanane. sabarang patrap mau upamakna tumrap awake dhewe. sabarang kang bakal dilakoni lan ditindakake iku luwih dhisik thinthingana lan pilah-pilahna ala becike kanthi weninge nalar/pikir. . lan tingkah lakune kang ora nate gelem kalah. Sabarang tindak-tanduke kepingin unggul lan mamerake kaluwihane.bebendhu. Lire. Mula murih bisane sampurna. sapa kang arep mbecikake alam donya iku. kudu mbecikake awake dhewe luwih dhisik.

tuladhanen pakartine banyu tritisan. ditindakake kanthi ajeg keconggah mbolongake watu sing atose ngluwihi waja. dheweke diarani kuwat. awit nerak dhasar-dhasar bebener lan kasucian. jalaran sakehe uwuh mesthi disingkirake minggir. iya dheweke iku kang luwih kuwat maneh.   Pituduh : # 131   . ora bisa tahan suwe lan gampang luntur marga saka pakartine dhewe.   Pituduh : # 130   Sapa kang bisa nelukake mungsuh-mungsuhe. kena diumpamakake kayadene wedhak pupur sing nempel ing njaban kulit bae. Saben makarya sapecak. nadyan tumetes mbaka satetes.   Pituduh : # 129   Saben tumindak sejangkah ngilowa marang kinclong-kinclonge banyu samudra sing suthik kanggonan sangkrah. Ananging sapa kang bisa nelukake awake dhewe.Kaluwihan kang tanpa dilandhesi kautaman.

Aku luwih seneng ditendhang. tinimbang diugung.   Pituduh : # 132   Sapa kang nganggep apa bae gampang. Sapa kang gampang janji. iya kuwi kang arang netepi. Urip nikmat tanpa angin prahara padha karo segara kang mati. wusanane dadi nekat nuruti pokal kang nerak bebener. dilawan dening nasib.   Pituduh : # 133   Urip tegese mbudidaya ngetog tenaga (berjuwang).Samangsa lagi ngadhepi urip rekasa prayogane adhepana klawan esem gumuyu. Awit iku wus wujud senjata kang bisa gawe enthenging sanggan lan bakal numusi muluring pikir. Nanging yen penandhangmu mau tansah kok adhepi kanthi ulat kang suntrut adhakane kowe bakal kentekan pikir kang wening.   Pituduh : # 134   Laku jujur kuwi padha karo dhuwit kang bisa . mesthi bakal nemu akeh rubeda.

yakuwi wong sing rumangsa tambah kasiksa yen nyumurupi sapepadhane nandhang papa lan kasangsaran. apamaneh wong sing mati amarga kaliren. Pituduh : # 136   Wong kang kinaranan berbudi iku. kabeh mesthi nampa pikoleh. kadhang-kadhang alon.laku ing ngendi bae. Buktine ora sethithik wong sing mati merga kewaregen. Runtuhe rasa welase adate banjur sinusul sarana cucule prabeya lan barang darbeke.   Pituduh : # 137   Manungsa kuwi dadine becik miwiti saka njero menjaba. Nanging pancen angel golek-golekane wong sing kaya mangkono iku.   Pituduh : # 135   Kang becik lan ala. senajanta kadhang-kadhang nampane cepet.   Pituduh : # 138   Kang waspada marang awakmu dhewe jalaran .

nanging katampanan ing pucuking pen. nandhang kasangsaran. Wetune ora sarana lambe. rinasakake ing wong sajagad. saka rasa melik munggah dadi nafsu. mili amber ing kertas putih. katut samirana mrana-mrene. kawruhe sumimpen ana ing ati wening.iya awakmu dhewe kuwi kang mujudake mungsuhmu kang paling gedhe. aja .   Pituduh : # 139   Manungsa kang mung ngelingi marang pakartine pancadriyane mono bakal tansah kasinungan rasa dhemen utawa sengsem. Beda karo wong meneng. saka nafsu banjur nasar pakartine lan sirna bebudene sing wekasane tumiba ing papa. kawruhe tumempel ing lambe. Saka Rasa Dhemen banjur kathukulan rasa melik.   Pituduh : # 140   Wong juweh.   Pituduh : # 141   Amrih urip kita tansah nemoni rahayu. kumrecek ngebaki ing pasamuwan.

Wondene lakune mono kudu sinartan tekad kang gilig lan kekarepan .   Pituduh : # 142   Kawruh lan "Ilmu pengetahuan" iku mung bisa digayuh lan dikuwasani kanthi laku kang laras karo apa kang diwulangake. Pancen ora gampang wong ngudi bisane kasinungan cipta utama ngelingimenawa manungsa mono mula wis keserenan sipat apes lan lali. muga pinaringan nugraha bisa ndarbeni ati kang wening lan jiwa kang utama. Lire. ajaran teorine kudu bisa dicakake lan ditrapkake kanggo karahayoning bebrayan. Sok ngonowa yen ta sawise nandhang apes lan lali banjur gumregah maneh pangudine apa dene ora kendhat ing panglantihe mantepa ing keyakinanyen Gusti Allah ora bakal ora ngudaneni panyuwun kita.kendhat nggegulang nandur cipta utama sajroning ati sanubari kita sinartan panyuwunan kang mantheng marang Gusti Kang Maha Welas lan Maha Asih.

ewasemono yen ditlateni suwening suwe uga bakal kasembadan. Sanadyan maune buthek. Lire. Lan kang utama yaiku kowe nuli bisa madeg dadi pemimpin kang bisa . iya banjur bening. nanging yen wis menep. nadyan pepinginan lan panggayu bisa kaleksanan klawan tumuli. kanggo ngadhepi sakehing panggodha sarta nyingkiri sikep laku kang sarwa dudu. Awit klawan mengkono ing tembe kowe ora bakal gampang disepelekake dening bawahanmu. Semono uga tumrap pepinginan utawagegayuhan yen diudi nganti katog lan menep ing tembe uga bakal kasinungan sifat bening.kang tulus lan mantep kinanthenan kateguhaning iman.   Pituduh : # 143   Banyu iku bisaning bening yen wis menep.   Pituduh : # 144   Yen kepingin nglungguhi pangkat kang dhuwur luwih prayoga yen dikawiti saka kalungguhan kang endhek dhewe.

Nanging yen rasa tansah kurang marem mau ngenani wuwuhing donya-brana. ora beda kayadene reridhu sing esthine mung tansah rinasa kayadene pasiksane ngaurip. sapa kang tansah ngegulegulake marang donyabranane lan gandrung . badan wadhag lan sabarang kalir kang kita darbeni iki bakal kita tinggalake kabeh. mbesuk yen wis tumekaning janjine ora kena ora. anane mung sarwa kebak rasa tepa salira.   Pituduh : # 145   Ginubel dening rasa "Tansah kurang marem" marang asiling pakaryan utawa jejibahan kang diayahi. sauger ora ngangsa-angsa. Mula aja banget nggonira katrem marang kadonyan.nglungguhi ing kawicaksanan. Pituduh : # 146   Elinga. Apa maneh. ora ana kang kita gawa menyang alam kalanggengan. sayekti malah dadi pamecut kang becik kanggo luwih maju. adoh saka watak degsura.

Nanging yen ta ora teguh imane. wong kang lagi kabombong ing donya . Yen lulus saka pandadaran bisa dadi manungsa kang kajaba gedhe sih kadarmane uga wicaksana lair batine. Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum. Nriman ora teges wis marem apa anane. nanging suwalike kepara malah sungkan meneng. marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran. esthine ora bakal bisa nemokake kahanan kang bisa gawe langgenging kasenengan lan katentremaning ati.marang pepinginan kang ora langgeng.  Pituduh : # 147   Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem.   Pituduh : # 148   Abot-aboting coba tumraping ngaurip iku malah ora kaya wong kang lagi kebyukan sihing Gusti Allah.

Elinga yen pati iku lawanging akherat. Suwalike. dene laku ngibadah iku kang bisa dadi sarana nggampangake manungsa tumekane marang ing lawang mau kanthi rasa pangrasa tobat lan sumarah. Kejaba lali marang sangkan parane uga lali yen sakehing drajat lan semat dalasan tekan nyawane dhewe pisan iku mung lugu barang titipan kang sawayah-wayah bisa dipundhut bali dening Kang Kagungan. jiwa raga kang ora kanggo tobat nalangsa ing Gusti Allah iku ora beda kaya anggane bandha kang ora dijakati lan ora ditanjakake kanggo penggawe .arta lan keladuk rumangsa sarwa kuwagang mbendung segara njugrugake gunung mau istingarah bakal koncatan kawaspadane.   Pituduh : # 149   Ambudidayaa ing bandha manut sakatoging tenaga nanging aja lali kinanthenan tekad lan sedya yen saperangan bakal kita tanjakake kanggo nindakake pangibadah.

Kawruhana. iku kepara nuduhake pratandha yen dheweke iku sejatine wong kang tuna ing rasa welas asih lan miskin ing kawruh. jer wektu kang becik iku sejatine kudu kita dhewe sing gawe.kabecikan.   Pituduh : # 151   Kita manungsa iki ora kena tansah ngantu-antu tekane wektu kang becik. elinga yen kena ing pekir. suprih sira tetep bagas kuwarasan kanthi sesirik prakara-prakara kang mbiyen nyebabake lara. Dene dina kang pungkasan iku kang mutusake sakabehing wektu . Kita kudu tansah eling yen sabarang tingkah lan tanduk kita ing dina kang siji iku nggawa keputusan tumrap dina sijine. Yen ing nalika sugih. elinga yen nalika kena inglara. Lekas sing kaya mengkono mau kanggo ngawekani amrih sira ora gampang kadunungan pikiran seneng pamer lan sesongaran.   Pituduh : # 150   Yen sira pinuju nandhang bagas kuwarasan.

dibisa marsudi nyuda nuruti kecaping lidhah sarana nglakoni pasa kang mengku ancas nyingkiri sadurunge katamaning bilahi.   Pituduh : # 153   Wong kang lagi kasinungan kabegjan lan kamulyan iku dibisa marsudi amrih langgeng. Mula kanggo nyandhet ubaling hawa marang bab sakarone mau. aja banjur kalimput watak jubriya lan sembrana sing sisip sembire bisa kejlungup tiba ing kasangsaran.lan dina-dina kang wis kapungkur.   Pituduh : # 154   . Mula sadurunge kita tumapak marang dina pungkasaning urip.   Pituduh : # 152   Wong nandhang lara mono akeh sing merga anggone ngombe lan memangan kliwat taker lan tanpa pilih-pilih. dipadha bisa nglungguhi marang jejering urip manungsa. Yen wis mangkono mung rasa getun lan piduwung sing kari ing pamburine.

Sing sapa temen salawase. Yen diumbar ngrebda bakal gawe "Bencana lan kasangsaran”.Hawa napsu lan watak angkara iku sawutuhe manjing ing dhiri pribadine dhewe-dhewe. tulus eklas aweh pangapura marang sapadha-padha sing gawe kaluputan. Sing sapa bisa eling sedina sepisan bae. Dene kang aran sejatining katemenan iku sakabehing pakarti kang ditindakake klawan madep mantep tanpa mandheg-mangu lan tolah-toleh. Suwalike yen bab mau bisa dikendhaleni bakal njilma dadi watak "Sabar lan prasaja". adate barang kang sinedya bakal ana. yen tapaning nyawa mung eling. kabeh pangajabe bakal kecandhak. Pituduh : # 156   Wong iku yen lagi nandhang lara lagi bisa ngrasakake sepira mungguh begjane wong kang . saengga sabarang kekarepane bakal ginayuh.   Pituduh : # 155   Tapaning ati iku mung temen.

Pinaringan kuping loro. yaiku wujud awak kang bagas kuwarasan. ala beciking kahanan. weteng) kang sejatine ngajak marang rusaking raga. Lire. lan telih (wadhuk. Pinaringan mripat loro. Sangsaya adoh kelingane. Nanging suwalike. murih akeha swara kang . perlune supaya akeha kang dideleng. lan owah gingsiring jaman. sangsaya cedhak anggone ngumbar hawa nuruti pepinginane mripat. Mula prayogane tansah elinga perihing lara kanthi nggemateni kanikmatan kang wis diparingake dening Gusti Allah tan kena kinayangapa ajine. ya kang ngenani uber ingering alam.   Pituduh : # 157   Manungsa pinaringan dening Pangeran peranganing awak kangkalarasake karo gumelaring bebrayan. wong sing awake seger waras lumrahe lali rekasane wong lara. supaya linarasna kanthi lantiping panggraita.kanugrahan awak kang tansah kuwarasan. ilat.

  Pituduh : # 158   Pancen ora ana wewaler ing jagad iki tumraping wong kang nglumpukake donya brana. aja diububi nganti muntab dadi ubaling nepsu. Pinaringan tangan loro. nanging kita kudu tansah eling yen donya brana mono dudu panggonane kalanggengan. Napsu . sikil loro. pilihen kang murakabi kanggo bebrayan agung. nuli kathinthingana lan kasaringa kanthi lungiding panyipta lan alapen kang aweh pakoleh. Nanging jeneng wong kang nistha sapa kang ninggalake bab akherat marga mung golek donya brana tanpa waspada marang pungkasaning dumadi. Kayadene nyirep geni sarana lenga. supaya akehe kang ditandhangi."   Pituduh : # 159   Brangating ati sabisa-bisa kendhalenana. Nabi Muhammad wus paring sabda : "Ora prayoga ninggalake kadonyan marga nglakoni akherat.dirungokake.

Mula ditansah waspada. aja lirwa ing kaprayitnan. Elinge ati lan meneping pikir bakal numusi mulure budi kang tundhone bisa dadi panyirep sakehing pakartining setan. Yen bisa kaya mangkono karan wong wicaksana.   Pituduh : # 160   Wong kang ringkih iman lan batine bakal gampang dadi jujugane durjana apus-apus kang pating slier golek mangsan. Pirang-pirang kehe wong kaselak percaya rembug pangiming-iming ora pinikir bakal kedadeyane ing tembe. jalaran kejaba bisa . Wusanane nandhang kapitunan lan kena ing apus. lan ati kang eling.amarah mono isih tetep bakal tansah mbebedhag selawase yen ta ora kinanthenan pikiran kang menep.   Pituduh : # 161   Samangsa-mangsa thukul pletiking pikir kang kasarung dening ubaling nafsu ala. yogyane sumenekna sauntara.

kang kapindho merga saka pokale dhewe. dene sing kang kapindho paribasane tanem tuwuh kang tansah diapek asile nganti ora kober thukul godhonge. Pamurinamu prayoga lipuren sarana mawas lelabuhanmu dhewe. Kapisan saka kaluputane dhewe. Wusana rahayu kang tinemu merga bisa sumingkir saka memala kang teka arep ngreridhu awakmu.ngleremake ati kanthi meneping pikirmu uga bakal keconggah nyirep ubaling nafsumu mau.   Pituduh : # 163   Yen sira urip ing alam donya iki rumangsa nampa pandum kesethithiken iku wis dadi pepesthene uripmu. Sing kapisan iku paribasane tanem tuwuh kang tansah kodanan lan kepanasan ora diopeni.   Pituduh : # 162   Wong kang sengsara uripe jalaran ana rong warna. ora perlu mbok murinani. jer lelabuhan ing alam .

Apa kang kok kira ala lan kok gethingi iku ing tembe mburi bisa malih kok senengi. kepara malah bisa dadi gantungane uripmu. gedhene nganti maoni lan nglairake panacad. dene pangalembana kepara bisa nyebabake wong kerep dadi lali.   . Awit kawruhana yen pikirane manungsa iku tansah mobah-mosik lan molakmalik. katimbang mitra katruh raket kang tansah ngalembana. aja kesusu ngatonake rasa sengitmu. Memayu Hayuning Budi Lan Tekad Pituduh : # 164   Yen gelem nalusuri sejatine ora sethithik piwulang lan pitutur becik kang malah kita tampa saka wong-wong gawane nacad lan ora dhemen marang kita. Awit panacad bisa nggugah kita nglempengake laku.   Pituduh : # 165   Manawa kowe durung mangerteni marang bab kang kok anggep ora becik.donya mono dadi trajuning akeh sethithike pandummu.

Yen sing diajak nyatur wong kemplo.Pituduh : # 166   Karepe wong nyatur alaning liyan iku beteke mung arep nuduhake becike awake dhewe. pamrih sing kaya mangkono mesthi katekane. Guneman sethithik naging memikir akeh iku kang tumrape manungsa bisa aweh katentreman lan krasa marem kang gedhe dhewe.   Pituduh : # 167   Tembung kang prayoga kang kelair mung marga kadereng dening dayaning hawa napsu iku pancen sakala iku bisa aweh rasa pemarem. Nanging tumraping wong mursid : "Wong kang ngumbah rereged ing awake sarana migunakake banyu peceren malah saya nuduhake blentonge pambegane". Nanging sawise iku bakal aweh rasa getun lan panutuh marang dhiri pribadine dhewe kang satemah tansah bisa ngrubeda marang katen tremaning pikir lan ati.   .

wusanane dadi lumuh ing gawe lan wedi ing kakewuh (wedi kangelan). kahanan uriping manungsa iku uga ora bisa uwal saka bungah lan susah. wohe ya ora beda kaya dene ing pangimpen. yen selagine nganggit-anggit mau wis kaselak ngrasakake kanikmatane ing pangangen-angen. Kang perlu dicilengi ing kene yaiku aja kaselak kebacut kerem kalimput ing kabungahan lan aja kaselak gampang angles yen lagi kapinujon apes. Cilakane maneh.Pituduh : # 168   Siji-sijining dalan amrih kaleksananing gegayuhan. Awit kasusahan iku sok . tanpa tumandang lan makarya minangka srana panebuse.   Pituduh : # 169   Ora beda karo rob lan suruding segara. Yen kita mung kandheg ing gagasan lan kukuhing karep bae. yaiku makarti kang sinartan kepercayaan lan keyakinan menawa apa kang sinedya mesthi dadi.

presasat tapa ing satengahing coba.   Pituduh : # 170   Menangi jaman rebutan rajabrana.malah bisa ngentas kita saka kaluputan lan kabodhowan. sauger insyap marang dhirine lan ora mupus. Sapa kang santosa ora bakal tumindak sasar. nanging tetep tumindak utama. apadene tansah percaya marang Kang Kagungan Panguwaos. . nanging uga mangesthi kamulyan ing tembe. aja sira malah rumangsa pinter.   Pituduh : # 171   Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng. akeh wong kang padha kalimput. Ora eling yen sejatining urip ing donya iku ora ngupaya rajabrana bae. Urip ing satengahing godha rencana. melu-melu tumindhak nistha. Mula tansah ngugemana sebuting pitutur : "Sabegja-begjane kang lali nganti kelu penggawe sasar. isih begja kang panggah eling lan waspada tetep ing panggawe utama".

jalaran menawa Gusti Allah mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka mau. Pituduh : # 174   Ora ana critane wong kejungkel iku marga . gampang lirwa ing kaprayitnan. satemah mung dadi leletheg kang luwih aji uwuh. Awit yen lagi kuwasa. malah bisa "Aji godhong jati aking". Kanggo nggayuh panjangkane.   Pituduh : # 173   Ilat kuwi sawijining pedhang kang landhep. sira banjur kaya wong seje (owah). adhakane banjur ngangsa-angsa kegedhen panjangka. lan gampang kapilulu ing pakarti dudu.   Pituduh : # 172   Sapa kang katrem merga lagi pinaringan kekuwasaan iku sejatine malah dadi sumbering dununging wong lali. Ora maelu senadyan nganti mentala gawe sangsarane mitra karuh. sakehing cara ditempuh. kang bisa mateni senajan tanpa ngetokake getih.

naging sejatine kepara malah gampang dadi dhadhakane wong njungkel njempalik tiba ing papa. Yen tatuwa ya marga saka watu krikil-krikil sing lancip-lancip. sing mesthi merga kesandhung watu sing cilik.  Pituduh : # 175   Wong sugih sing lumuh kelangan bandhane nadyan kanggo keperluwane dhewe iku ora liya sababe marga tansah kuwatir yen dheweke tiba ing kemlaratan.   Pituduh : # 176   Dereng nedya pamer utawa riya iku terkadhang . Bab mau aweh pituduh supaya kita aja nyepelekake marang barang sing katone sepele ora mingsra. Uripe kepara luwih sangsara katimbang wong kesrakat.kesandhung watu gedhe. Nanging ora ngertiya yen dheweke ing wektu iku sejatine wis padha karo wong mlarat. kang batine tansahora narimakake marang adiling Kang Murbeng Dumadi.

muncule dadakan kaya-kaya tanpa rinasa ing nalika kita pinuju sesrawungan karo wong liya. Dene kang kinaran dereng utawa nafsu seneng pamer kang gampang dineleng lan sineksen dening wong liya iku aran riya kang pratela (cetha). Suwalike wong bodho sungkan . Becik kita singkiri. utawa ngedheng. arang kang disumurupi wong liya. Sok ngonowa elinga. Awit saka samubarang kang ora becik kang dilakoni wong bodho dening para ahli budi banjur kari ngemohi lan dadi pandoming urip kang perlu disiriki lan disingkiri. Luwih-luwih yen lagi kapinuju ana ing papan kang sepi. yen Gusti Allah iku tansah ngudaneni. Wondene dereng sajroning laku panembah. Mula prayoga kita tansah waspada ngendhaleni dhiri.   Pituduh : # 177   Kabeh salakune (tumindake) wong bodho iku esthine nggawe hikmah lan piwulang becik tumraping wong kang ahli budi.

Kang mangkono mau ora liya marga saka kandele imane lan yakin marang keadilaning Pangeran Kang Maha Kuwasa marang sakabehing lelakon kang dumadi ing jagad raya iki. Awit ngelingana menawa ora kurang-kurang titah kang luwih cingkrang lan luwih cacad tinimbang sira. Lire. Mula ora jeneng aeng yen akeh para bodho sing uripe tetep kasurang .   Pituduh : # 179   Ngalembana lan panacad iku padha bae panindake. Malah prayoga dinarima marang apa kang wis sira tampa saka kanugrahaning Gusti Kang Maha Kuwasa.   Pituduh : # 178   Aja sok rumangsa tinitah apes nganti gawe pepesing semangatmu. kedaling .nyuplik lelakon becik kang dialami para ahli budi. suprandene dheweke babar pisan ora kawetu nutuh marang Gusti Allah. tarikane napas padha.surang lan para ahli budi kang tansah rahayu ing uripe.

Karomaneh tindak tanduk kang ngresepake. uga malah sering kosok balen.ilat padha lan obahing lambe ya padha. Sok ngonowa najan rekasane utawa gampange padha. Sing siji bisa ngraketake paseduluran sijine padha bae karo golek dadakan nandur rasa memungsuhan. patitis lan maedahi.   Pituduh : # 180   Aja ndarbeni pepinginan dadi wong kang linuwih kang ngandhut idham-idhaman supaya sarembuge diandela wong akeh. nanging oleh-olehane utawa wohe sing ora padha. Mula kuwi tansah udinen amrih wetuning rembug "Keplok lumah kurepe" karo tindakira. luwih-luwih kang bisa aweh paedah marang wong liya iku ajine ngungkuli sakehing pitutur kang ndhakik-ndhakik nanging kang durung kabukten ana ing panindak. Luwih prayoga tansah njaga bae barang rembugira kanthi becik. Ing ngadat kejaba sok adoh sungsate.   Pituduh : # 181   .

Prayoga tanggapana mawa pakarti kang alus lan sareh.Kang kinaran manungsa winasis yaiku wong kang wis kaconggah mbenerake tindak kang mlenceng. Adate sipat kaya mangkene iki thukul marga kasurung dening ati drengki srei. lan bisa ngasorake sipat kang lagi kasinungan iblis. ya klawan laku kang kaya mangkono iku. kowe bisa ngendhakake watakkang panasbaran.   Pituduh : # 183   Ing ngendi dununge pamarem lan katentreman ? . lan uripe ora bakal bisa tentrem. Kamangka sapa kang ngadani ati drengki lan panasten iya ing wektu ikudheweke wiwit nyiksa ing awake dhewe. Jer. Dene asor-asoring budine manungsa iku ora kaya wong kang mlencengake tindak kang wus bener.   Pituduh : # 182   Samangsane kowe diclatu wong kanthi sengak aja kok wales sanalika kanthi tembung (rembug) kang sengak lan atos.

Doh ana rasa meri lan drengki amrih gorehing pikir bisa tansah sumingkir. nganti meh ora ana wong rumangsa marem lan tentrem uripe. Sregep mawas dhiri ateges bakal weruh marang kekurangan lan cacade dhewe. nanging ajine tan kena kinaya ngapa. Munggahe bisa nyedhakake rasa asih lan ngedohake watak drengki lan dakwenang marang sapepadhane. Sabanjure banjur kepiye ? Iya kudu tlaten ngolah budi. ana siji engkas darbek kita kang ora kena ginrayang lan ora kasat mata. minangka jimat paripih tumraping ngaurip. yaiku osiking ati kang ajeg ngelikake kita marang lurusing laku .   Pituduh : # 185   Kita iki kejaba ndarbeni badan wadhag lan pancadriya. Pituduh : # 184   Tepa slira lan mawas dhiri iku dadi oboring laku nggayuh rahayu.Saking ungele mapanake rasa. saengga wusanane thukul greged ndandani murih apike.

sing murakabi kanggo dhiri pribadine. Suprandene sapa kang mung ngemungake kaluhuraning batin. sumrambahe tumrap bebrayan agung. semat lan pangkat. Sapa kang mung mligi nggayuh kaluhuraning lahir bae.   Pituduh : # 187   Akeh wong kang sadurunge nyoba ngayahi . Durung aran jejeg uripe. munggahe katuwuhan krenteg nindakake laku ngiwa.samangsa kita ketaman pletiking cipta ala. yaiku tumandang ing gawe. ateges ora nuhoni jejering manungsa ing alam donya. uga ing batine. Lire.   Pituduh : # 186   Nggayuh kaluhuran mono ateges ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. tansah bisowa ngrungokake osiking atimu. Mula poma-poma. ateges mung mburu drajat. Ya dhuwur ing bab lahire. awit iku kang ngajak sapari-polahmu tumuju menyang karahayoning uripmu.

aku ora bisa".   Pituduh : # 188   Aja sok nggresula !. Dayaning tembung "Ora bisa" satemah numusi ora bisa temenan. dene panggresah mono agawe bubrah. yen wis nggresah padatane banjur lali marang kewajibane kang kudu diayahi sarta kemba marang sadhengah pakaryan. Mula percayaa marang dhiri pribadi. Kekuawataning manungsa iku dumunung sajroning cipta.pagaweyan wis dipantok dhisik sarana tembung "Ah. Dayaning cipta cetha bakal nekakake sedya. sauger sinartanan pamarsudi klawan temen-temen. Kang ora diluru tangeh bisane ketemu. Luwih dene maneh banjur lumuh ing pambudi. Samubarang kang diudi ora bakal dadi. Sing sapa esuk-esuk wis sambat ngaru-ara ing bab . Awit entek-entekane pocap mangkono iku ateges ngapesake awake dhewe. Wruhana yen pangresula iku sawijining mala. Ciptanen kanthi mantheng ing ati lan enggal makartiya.

Awit ing mangsa-mangsa kaya mangkono mau manungsa banjur ketuwuhan budine kang murni. Ora trima marang pandum peparinge Pangeran Kang Murbeng Dumadi. wong mau presasat mbutoni sumbering pangupa-jiwane dhewe. yaiku watak kang sarwa kebak welas-asih lan ngerti sepira perlune wong kang tansah ambudi amrih aja nganti nemoni kacingkrangan.ngrekasane anggone urip. lakonan apa kang kok gagas-gagas rikalane kowe nandhang sengsara utawa lara.   Pituduh : # 190   Wong kang wis kinaran "sukses" iku. Tekane "sukses" durung ateges tamating crita. yaiku : wong kang wis ngetog kadibdyane. prayitna lan . nanging malah kudu tansah luwih waspada.   Pituduh : # 189   Yen kowe kepingin mulya uripmu. ngudidaya nganti kecandhak gegayuhan lan idhamidhamane laras karo kepinginane.

  Pituduh : # 191   Saben wong mono pancen nduweni nafsu. Mula sawijining "sukses" iku anggepan kayadene sawijining pandadaran kanggo lestarining penggayuh becik.ngati-ati. kang luput sembire bisa klenggak. Awit tanpa nafsu wong ora bakal duwe krekat kepengin maju. lan nafsu sing kepriye sing kudu diunggar. Jalaran adhakane wong sing wis "sukses" iku banjur kurang kaprayitnane.   Pituduh : # 192   Hukum alam wis netepake. sembrana lan gumampang ing sabarang tumindake. Nafsu kang bakal nekakake bilahi tumraping awake dhewe lan wong liya kudu bisa dicandhet. dene nafsu kang perlu diunggar yaiku nafsu kang empane tumuju marang karahayoning sapadhapadha. Mung bae wong kudu bisa milahmilahake nafsu endi sing kudu dicandhet. sapa kang nandur .

Jalaran kekarepan kang tanpa nalar iku ora beda karo karepe bocah cilik. Dene apa kang diundhuh iya manut wijine kang ditandur. nandura wiji cipta lan penggawe kang becik-becik. yen akeh sethithik anak putu kita uga bakal katut melu ngrasakake pait getire wong kang bibite ditandur dening wong tuwane. Yen sing ditandur winih alang-alang. Awit elingana. ing tembe iya aja ngarep-arep yen bisa bakal panen pari. Pituduh : # 193   Sapa sing duwe panjangka kudu wani jumangkah. iku genah nyalahi kodrat. . Karep lan sedya. yaiku nalar utawa pecahing nalar. Dene kekarepan iku kudu ana kanthine. uga sok tanpa wasana.mesthi ngundhuh. Mula mumpung isih esuk. iku saumpama wong lelungan mono tumuju papan kang arep diparani utawa dijujug. jer katekaning sedya iku mung bisa maujud menawa dilakoni lan ora nyimpang saka katekadane. jangka lan panuwun. Kejaba tanpa teges.

temahane pikiran dadi peteng. ora bisa owah nasibe. Katimbang nyumelangake barang kang durung bisa ginrayang rak luwih becik aja pegat ing ihtiyar kanthi nenuwun marang sihing Kang Murbeng Kuwasa. Sambat iku kena bae. Klawan mangkono istingarah kowe ora bakal ngedhap ngadhepi sakehing lelakon.satemah ora ana dadine. Nggresah lan ngresula iku padha karo sambat wong. lumuh ihtiyar lan koncadan gregeting makarya.   Pituduh : # 195   Kerep nggresah lan ngresula iku nuduhake karingkihane tekad.   Pituduh : # 194   Sebab-sebab kang gawe ciliking ati lan cekleking semangat iku adhakane dumunung ing gegambarane pikiran kang sarwa nguwatirake marang lelakon kang durung kelakon. nanging yen isih keduga . jer iya mung Panjenengane kang murbawasesa urip kita iki. senajan dingresulanan sedina ping pitulikur.

dene pisambat iku dalane wong kang seneng mlarat. teteg kawegigane pikir bae ora mujudake gaman pamungkas tumrap kasembadaning sedya. gampang kasinungan ing watak sesongaran sing adhakane sing uwis-uwis banjur kacenthok pancabaya. panggresah bisa gawe bubrah. Mula yen mung ngendelake marang punjuling nalar lan moncering kawruh bae. Sarana ndulu kacamata benggala kang kita alami saben dinaa. jalaran sakehing gegayuhan kang disangkani sarana sambat mono adate mung gayuk-gayuk tuna.   Pituduh : # 197   . Ngresula bisa dadi mala. tanpa mengkoni ing budi santosa.   Pituduh : # 196   Dhasar premati tumraping wong duwe tekad lan duwe gegayuhan yaiku tekad budi santosa. ubayane banjur mbalenjani. atine gampang miyar-miyur. apa kang digayuh tanpa ana kabul wusanane.aja dhemen sambat.

tibaning enggon mung kaya ing pangimpen. Yen kita mung kandheg marang ngunggar-unggar karep lan nganggit-anggit gagasan bae.   Pituduh : # 198   Siji-sijining marga amrih kaleksanane gegayuhan iku ya kudu sarana makarti. drajad lan bandha. Pakarti mangkono adate ora mempan marang pitutur becik lan panemune liyan kang wigati. Luwih-luwih menawa salagine nggagas-nggagas mau kaselak kesusu ngrasakake kanikmatane pengangenangen.Ora ana tindak kang luwih dening mbebayani lan ndrawasi marang awake dhewe. kejaba nindakake pegaweyan kanthi srempeng sing juntrunge mungngoyak derenge panguwasa.   Pituduh : # 199   Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake . wusana tumus dadi lumuh ing gawe lan wedi ing pakewuh. anane mung rasa melik kang nggendhong lali.

Lan sing kok kandhakake abang iku durung tinamtu abanging (kekendelaning) bebener nanging bisa uga mung abange lambe kang keconggah njlomprongake marang jurang kang jero. Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat.dhiri. Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong. Dene sing kok kandhakake resik.   Pituduh : # 200   Kang kok kandhakake putih iku durung karuwan putihing (sucining) ati. bisa uga mung wujud putihing pupur sing kandel warata. ateges wong kang ora nduweni budi pekerti. iku durung mesthi resiking ati. Wong kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane. Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. nanging adate mung wujud resiking sandhangan rinengga ing sotya abyor kang bisa mblerengake .

bebathene kosok balen karo kang sinedya. kekendelan iku prayoga kadhasarana rasa sumungkem marang Kang Murbeng Dumadi. niyat leladi marang sapepadhane titah.   Pituduh : # 201   Ngunggar wetuning kekendelan sing mung kadereng saka dayaning pangojok-ojok iku kerep ora murni. Mula minangka gegondhelane kapitayan. Yen wis mangkono sakehing cak-cakane pakarti mesthi tansah patitis lan mikolehi. nanging mung jalar saka kadunungan telesing rasa asih marang sapepadhaning tumitah. Wusanane malah sok bakal nunjang palang.   Pituduh : # 202   Tetepirig rasa kamanungsan iku ora marga saka kawruh lan kapinteran kang wis dianggep Iuwih luhur ing salumahe bumi. Dene rasa asih mau .mripat. Tandang lan trajange kang akeh banjur mung kabrongot panasbaran.

Sebab. ora dibedhol tekan oyod-oyode. mesthi bakal bisa mentas saka reridhu. menawa kapinteran kang ora kinanthenan kautaman iku sejatine luwih mbebayani tumraping bebrayan katimbang karo bodho kang linambaran ing budi rahayu.cinipta saka patrap anggone reksa-rumeksa lan sugih ing pangapura sarta tansah kinanthenan pangucap lan pasemon sing bisa gawe resep lan ora natoni atining liyan. Pituduh : # 203   Nglengkara wong bisa luwar babar pisan saka panggodha. Sok ngonowa yen wong tlaten lan sareh. sumbere panggodha iku ora liya iya mung saka awake dhewe. Kawruhana. Aja mung mandheg ing panggrantes. kanthi kencenging tekad kang gilig. nutuh awake dhewe. Sing sapa mung nyingkiri panggodha kang kasat mata bae. apa maneh yen nganti nguman-uman marang wong liya.   . adhakane bakal ketaman pakewuh lan godha kang luwih gedhe maneh.

gedhene nganti nggetuni barang kang wis kelakon.Pituduh : # 204   Yen ing donya iki manungsane sing sugih uripe ora mbethithil. kosokbaline aja kaduk ne!angsa samangsane nemahi reribed lan nandhang susah. dene sing duwe kepinteran adoh saka karep kanggo minteri liyan. Awit kaduk bungah mau bakal ngilangi kaprayitnan. kepara malah dhemen tetulung marang kang kecingkrangan.   Pituduh : # 205   Wong kang lagi karejeken aja kaduk anggone bungah. kaduk susah njalari ati tansah kemba. adhepana sarana makarti . adoh saka reridhu lan kalis saka godha rencana. kepara malah dadi papan jujugane wong tetakon.   Pituduh : # 206   Yen darbe karep lakonana kanthi gemblenging tekad kang nyawiji. genah kahanane donya bakal ayem tentrem. lan tangeh lamun bisa uwal yen ora dibudeni sarana tumandang makarya.

ora ngedhap nadyan mangerti yen dalan kang diambah kebak parang curi. Nanging yen karep mau mung kandheg ing pangangen-angen lan gagasan bae. Kosokbaline yen anggone nandangi karepe mau kaselak kesusu nikmati pikolehe kang durung klakon. wedi ing pakewuh. genah anggone makarti mung angger bae. samubarang kang sinedya ora bakal ginayuh. Kepara bakal mundur yen ngadhepi pakewuh. satemah dadi wong lumuh. Sangune kudu ati sing tatag.   Pituduh : # 207   Manungsa iku bisa kinaranan urip yen isih duwe karep lan pangarep-arep. Yen tansah rongeh lan rangu-rangu. Kepengkok gawe sethithik bae sing . mula lakune uga banjur miyar-miyur. ora beda manungsa kang mati sajrone urip. ateges mung wani ing gampang.   Pituduh : # 208   Wong kang kebak dening pepinginan iku adate banjur ngangsa-angsa.kang madhep lan mantep.

Samubarang pegaweyan menawa kok temeni wiwit saiki mesthi bakal bisa ngundhuh bageyan lan kauntungan. Bebasan tiba kaping pitu gumregah tangi kaping wolu ngrungkebi tekad lan tujuwane. prayoga ambalana maneh nganti katekaning sedya.digedhekake pangresulane.   Pituduh : # 209   Angger wong wis mesthi suthik diarani cupet nalare. tundhone atine gampang pepes lan nglokro.   Pituduh : # 210   Sarupane pakaryan kang wis kok yakini beciking asile tumuli enggala katindakna. cilik aten. Jer kekencengan sarta kekarepan iku yen . Apa kang kok sedya bakal tumeka. lan kendho tekade. Beda karo wong kang wicaksana uripe mesthi mawa tekad lan tujuwan. pituwase lagi ketemu mburi. Mulane yen darbe karep aja mundur merga luput sepisan pindho bae. aja ngenteni liya wektu.

sungkan ing gawe sing tundhone dadi tanpa aji urip ing bebrayan. lan akeh wong sing mati marga kaliren. nanging wong kang gampang runtuh welase kang tinumbalan runtuhing barang darbeke lan deduwene kanggo tetulung marang wong sing kacingkrangan lan kasangsaran. Tandha yektine ing alam donya iki ora sethithik wong sing mati marga kuwaregen.   Pituduh : # 212   Wong mono aja mung tumandang angger bares . Nanging malah mundhak ringkih lan bisa uga ilang dayane. Sipat seneng ngendhe-endhe iku mujudake dalan kang anjog marang watak ora antepan lan kesed. Nanging kang kaya ngono mau pancen angel golek-golekane.  Pituduh : # 211   Wong kang sinebut berbudi urip ing bebrayan iku ora mung wong kang rumangsa kasiksa nyumurupi sapepadhane sing nandhang papa.dieendhe-endhe ora mundhak kuwate.

Dibisa tansah milah-milahake endi sing kenceng lan endi sing nalisir saka paugeran. yaiku mangan karahayoning bebrayan. Mula wajibing manungsa kudu bisa ngukuhi sifat manungsane. Pituduh : # 213   Pangrasa.nanging kanthi laku kang ora beres. ngluhurake kamulyaning bangsa lan nagara. Wondene kang moncol dhewe sumedya mbalap ora gelem dipekak yaiku kekarepan. Den sranani kanthi nanjakake uripe melu ngrasakake lan memikir . Pamrihe mung sawiji. menawa ora ana pusaka kang ampuhe ngluwihi kajujuraning ati lan weninging pikir kang sepi ing pamrih. Pikiran semono uga suwalike. Pangrasa emoh diungkuli pikiran. sinung marang watak tulus lan ngukuhi kajujuran. pikiran lan kekarepan iku tansah mbudidaya rebut unggul lan rebut panguwasa anggone murba sapari polahe manungsa. sarta kulinakna nyirik marang penggawe musyrik. Kawruhana.

marang ombak umbuling jaman. ora beda karo mau. Semono uga pikiraning manungsa. Tumandang ing gawe ngesthi marang rahayuning bebrayan munggahe marang ajuning jaman. kekuwatan batine saya lungkrah. . Balik kang sapa tansah nguja panggoda semaya nanggulangi.   Pituduh : # 215   Wong nandur pari iku bakal ngundhuh pari. bakale bubrah dadi leletheging jagad.   Pituduh : # 214   Selawase urip nglengkara wong bisa uwal babar pisan saka panggodha. banjur katarik marang kekarepan ala kang wusanane mbabarake pakarti nistha. Asale tumuwuh saka uwohing pikir kang ngayawara. ora bakal ngundhuh jagung utawa kacang. jer panggodha iku sumbere ora liya ya saka awake dhewe. bakal mundhak kasampurnane lan patut sinebut wong kang santosa ing budi. Sapa kang wiwitane enggal tumandang nanggulangi panggodha.

Nanging tekad mono beda banget karo . Ing sabarang tandang tanduke sarwa tidha-tidha lan tansah awang-awangen ngadhepi kangelan kang bakal memalangi laku. Kang pinandeng mung bakal tekaning sedya. Mula katimbang nggagas kang ora-ora lan ngayawara.   Pituduh : # 216   Rasa was sumelang iku nerakane wong sing arep nggayuh kemajuan. prayogane nggagasa marang laku utama lan mulya. Kosokbaline tekad iku rasa ciptaning karsa kang wis gembleng. Sapa kang wis ketaman rasa iki salawase ora bakal bisa maju.Yen pikiran kita tansah kita kulinakake lan kita pigunakake kang becik-becik ya bakal nduweni daya kekuwatan kang becik. Lan luwih utama maneh menawa gagasan kang mangkono mau diwedharake dadi pakarti pisan. Dadi yen ana kepenak lan orane bakal didhadhagi lan diterjang wani. satemah bisa aweh pakaryan kang pengaji tumraping bebrayan.

Bisa nikmati kabungahan marga wis nate ngalami nandhang kasusahan.nekad.   Pituduh : # 217   Aboting abot iku ora kaya yen kudu nuruti prentah lan pitutur. merga koncadan pepadhang. genah ora sumurup marang kaluputane celatune. mangka ora gelem tumandang gawe. Pait lan ngrekasa dikaya ngapa prentah lan pitutur iku prayoga lakonana bae. lng suwalike barang pait mau. Awit bisane kowe ngrasakake legi iku rak marga kowe wis ngrasakake pait.   Pituduh : # 218   Wong kang mung dhemen celathu lan munimuni. jer nekad kuwi uwohing pakarti kang tuwuh saka kajudheganing nalar sing tundhone keconggah tumindak nistha. tinimbang legine. . kowe mesthi bakal nemu barang legi sing ora klebu ing petunganmu. Pancen luwih prayoga paite dhisik. sabab celathu mono mung obahing ati kang ana ing lati.

dudu obahing tangan sing kanggo tumandang.   Pituduh : # 220   Isih beja yen kowe diunekake "Ora Lumrah Uwong". cetha bakal meruhi marang luputing celathune. jalaran isih dianggep manungsa. Makarti wani rekasa kanthi masrahake urip lan jiwa raga marang Kang Murbeng Kuwasa. yaiku kudu bisa nuhoni sesanti: "Sura dira jayaningrat lebur dening pangastuti". Merga yen tansah tidha-tidha. Nanging yen wis tumandang gawe dhewe. Mula saiba begjane wong kang bisa celathu klawan enggal-enggal tumandang gawe dhewe. mokal apa sing kagayuh bisa digantha lan tangeh lamun apa sing diluru bisa ketemu. Ya mung solah tingkahmu kang kudu kok owahi . Yen kepingin menang pancen larang patukone. Memayu Hayuning Bebrayan Pituduh : # 219   Sing sapa ngidham kaluhuran kudu wani kurban lan ora wegah ing kangelan.

amrih ora gawe seriking Iiyan. Cilakane yen diunekake "Ora Lumrah Manungsa". Mula enggal-enggala sumujuda marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.   Pituduh : # 221   Ora ana penggawe luwih dening mulya kejaba dedana sing uga ateges mbiyantu nyampeti kekuranganing kabutuhane liyan. Sifate Gusti Allah mono sarwa welas asih marang umate kang wis sadhar marang dosadosane sarta temen-temen bali tuhu marang dhawuh-dhawuhe. Kabeh iku sing . jalaran kowe dianggepsetan gentayangan sing mung dadi leletheging jagad marga pakartimu kang ninggal sifat kamanungsan. Dedana marang sapepadha iku ateges uga mitulungi awake dhewe nglelantih marang rasa lila legawa kang uga ateges angabekti marang Pangeran Kang Maha Wikan. dadi kita ora ngajab marang baline sumbangsih kang kita asungake. Pancen pangabekti mono wis aran pasrah.

kita ora wenang ngajab wohing pangabekti kanggo kita dhewe. Wong kang wis nate ketaman ing prihatin luwih bisa . Nanging suwalike yen padha angel ngenggoni sifat emong-kinemong mau genah langka langgenge.kagungan mung Pangeran Kang Maha Kuwasa.   Pituduh : # 223   Wong kang ora nate nandhang prihatin ora bakal kasinungan rasa pangrasa kang njalari tekane rasa trenyuh lan welas lahir batinne.   Pituduh : # 222   Memitran paseduluran nganti jejodhowan kuwi yen siji lan sijine bisa emong-kinemong. Yen ana padudon sepisan pindho iku wis aran lumrah. bisa nambahi raketing sesambungan. malah bedaning panemu sithik bae bisa marakake dhahuru. nanging ngundhuh wohing kautaman kita ora wenang. istingarah bisa sempulur becik. Nindakake kabecikan kanthi dedana kita pancen wajib.

  Pituduh : # 224   Sarupaning wewadi sing ala lan sing becik. Kosokbaline. Sing wis cetha mung bakal nambahi sanggan sing sejatine dudu wajibmu melu open-open. Mula adhakane luwih gelem aweh pitulungan marang kang kasusahan. yen isih kok gembol lan mbok keket kanthi remit ing ati salawase isih bakal tetep dadi batur. wong kang tansah . Nanging yen wis mbok ketokake sathithik bae bakal dadi bendaramu.   Pituduh : # 225   Sok sapaa bakal nduweni rasa kurmat marang wong kang tansah katon bingar lan padhang polatane. nadyan ta wong mau nembe bae nandhang susah utawa nemoni pepalang ing panguripane. Mula saka iku aja sok dhemen kepingin meruhi wewadine liyan. Isih lagi nyimpen wewadine dhewe bae wis abot. Apa maneh yen nganti pinracaya nggegem wewadine liyan.ngrasakake penandhange wong liya.

katon suntrut kerep nggrundel lan grenengan merga ora katekan sedyane iku cetha bakal koncatan kekuwataning batin lan tenagane. lire mengku karep amrih kita iki kudu luwih akeh ngrungokake katimbang micara. apadene nyampuri perkarane liyan. Pantes dadi jujugane sadhengah wong kang mbutuhake rembug kang prayoga. wicarane sethithik nanging patitis lan mentes. Yektine wong kang dhemen ngumbar cangkeme tinimbang kupinge iku adate wicarane gabug.   Pituduh : # 226   Kita iki diparingi cangkem siji lan kuping loro dening Kang Maha Kuwasa.   Pituduh : # 227   Wong kang tansah dhemen nguping kepingin weruh. iku padha karo golek-golek momotan kang sejatine ora . gedhene nganti nrambul urun ucap. kepara malah dadi sesirikaning mitra karuhe. tangeh lamun entuka pitulungan. Suwalike sing akeh ngrungokake.

Mulane tangeh lamun yen bisa njaga jejeging adil. ing sakehing pakartine lumrahe banjur ora kenceng lan resik. adhakane kepara malah ngreridhu awake dhewe. Mula saka iku aja gumampang nampa kabecikane liyan. Atine dadi mati. angel weruh ing bebener.prelu. Bisa nyandhet ucule pangucap kaya mangkono mau wis klebu ewoningpakarti kang utama. Nanging geneya kok ora saben wong bisa nglakoni ? Pituduh : # 229   Wong iku yen wis kasokan kabecikan lan rumangsa kapotangan budi. gedhene nganti gawe seriking liyan. awit lesane kasumpetan. mripate bereng.   Pituduh : # 228   Ucap sakecap kang kelair tanpa pinikir kerep bae nuwuhake dredah lan bilahi. kupinge budheg. samangsa tujuwane . Mula wetune tembung satembung saka lesan iku prayoga tan udinen aja nganti nggepok prekarane wong liya.

marga kok anggep wong mau bodho.   Pituduh : # 231   Yen micara aja gumampang nelakake penacad utawa pangalem.   .   Pituduh : # 230   Aja kaselak kesusu nyepelekake liyan.luwih nganti memaoni. jalaran meneng iku yektine pancen mustikaning ngaurip. Awit ana kalamangsane kowe mbutuhake rembug lan pituture wong iku. sing kanyatane bisa mbengkas lan nguwalake saka karuwetanmu. Sing mesthi panacad mau gawe serik. pangaleme nuwuhake wisa. Pancen ing sawijine bab wong bisa kaaran bodho. kabeh swara ala. Iuwih. Mula kang prayoga iku mung meneng. nanging ing babagan Iiya tangeh lamun yen kowe bisa nandhingi. Awit wicaramu durung karuwan bener.ngarah marang penggawe kang nalisir saka bebener. dene waonane ora digugu.

prasasat kowe mamerake alane atimu. balik sabisa-bisa padha tresnanana. mangka kowe ora bisa mbuwang sengitmu. Amarga lelakon ing alam donya iki anane mung wales-winales bae. Yen kowe ngandhakake sengitmu marang liyan. semono uga anggonmu ngadi busana kang bisa mapanake dhiri. Dene yen kepeksa kowe sengit marang sawijining wong. Mula den ngati-ati ing pangucapmu. Sapa sing rumangsa pinter banjur suthik njaluk rembuging . supaya ora ana wong sengit marang kowe. Ajining raga ana ing busana. gawenen wadi aja ana wong kang ngerti.Pituduh : # 232   Udinen ing alam donya iki aja ana wong kang kok sengiti.   Pituduh : # 234   Wong pinter kang isih gelem njaluk rembuging liyan iku dianggep manungsa utuh.   Pituduh : # 233   Ajining dhiri ana ing lati.

amrih bisa nuwuhake gedhening prabawa lan cabaring sakehing piala. iku bisa kinaranan babar pisan durung manungsa.   Pituduh : # 235   Yen atimu wis gilig arep gawe kabecikan kanggo karaharjaning bebrayan.liyan kuwi manungsa setengah wutuh. ajine pancen ngungkuli mas picis rajabrana.   Pituduh : # 236   Wicara kang wetune kanthi tinata runtut kang awujud sesuluh kang amot piwulang becik. bisa nggugah budi lan nguripake pikir. Luwih- . Srananana kanthi jembaring dhadha lan sabaring nala. Kang wigati yaiku wicara kang mawa tandang minangka tuladha. beraten rasa uwas marang pandakwa ala kang ora nyata. Lan sing sapa ora gelem njaluk rembuging liyan. Nanging kawuningana yen grengsenging pikir lan uriping jiwa iku ora bisa yen mung kagugah sarana wicara bae. Jer tuladha mono sing bisa nuwuhake kapitayan.

Ngongasake kapinteran iku satemene mung kanggo nutupi kabodhowane. Yen mung disranani bandha. Kudu disranani kanthi pakarti kang becik lan murakabi marang wong akeh. Tindak mangkono mau malah dadi sawijining godha kang mung bakal ngrerendheti lakuning kemajuwane dhewe ing jagading bebrayan. ing pamburine malah bakal kasingkang-singkang kasingkirake saka jagading . Pituduh 238 Sapa wonge sing ora seneng yen entuk pangalembana. Pituduh 237 Luwih becik ngasorake raga tinimbangane ngongasake kapinteran kang sejatine isih nguciwani banget. pangalembanane mung kandheg ing lambe bae ora tumus ing ati. jer kabeh mau merga rasa samar lan was sumelang yen ta kungkulan dening sapepadhane.Iuwih mungguhing para manggalaning praja kang wis pinracaya ngembani nusa lan bangsa. Dene yen disranani penggawe kang lelamisan. Nanging thukuling pangalembana iku ora gampang.

cetha ora nuhoni jejering manungsa. Nanging yen kandheg salah siji. mula prelu dingertekake. Awit yen ora enggal-enggal nyingkiri pakarti kang ora becik mau. isih miyar-miyur gampang kena pangaribawa saka njaba. Pituduh 239 Geneya akeh wong kang dhemen nyatur alaning liyan lan ngalembana awake dhewe? Sebabe ora liya marga wong-wong sing kaya ngono mau ora ngerti yen penggawe mau klebu pakarti kang ora prayoga. Yen mung nengenake kaluhuraning lair genah mung ngoyak drajat lan semat. wusanane dheweke kang bakal diemohi dening pasrawungan. awit ora tumandang ing gawe kanggo .pasrawungan. Dhuwur lair lan batine. Yen ngemungake kaluhuraning batin.  Pituduh : # 237   Nggayuh kaluhuran lire ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. tegese gothang. ya tumrap dhiri pribadine uga sumrambah kanggo karaharjaning bebrayan.

lya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur. Pituduh : # 239   Manungsa urip iku dibisa nguwasani kamardikaning lair lan batin. aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau. nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong. Ateges tanpa guna diparingi urip ing alam donya.   Pituduh : # 238   Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan. Dene kamardikaning batin iku . Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor. Kang dikarepake kamardikaning lair iku wujude bisa nyukupi kabutuhaning urip ing saben dinane saka wetuning kringet lan wohing kangelan dhewe ora gumantung ing wong liya lan ora dadi sangganing liyan.keperluwaning bebrayan.

Bisa melu ngrasakake kasusahane sarta lara lapane wong liya. mangkono sabdane sawijine Pujangga kaloka. sarta tuhu marang paugeran urip bebrayan.   Pituduh : # 241   Wong kang baut mawas dhiri iku wong kang bisa manjing ajur ajer. kejabane kang mikir sarta tresna marang wong kang ringkih lan nandhang papa cintraka. ngerti empan papan laras karo . nanging wohe pakarti mau dadi kagungane Kang Gawe Urip". perlu kanggo mitulungi sapadha-padha kang kahanane luwih nrenyuhake katimbang dhiri pribadine.   Pituduh : # 240   Ora ana wong kang ingaranan urip. Kanthi pangrasa kang mangkono mau ateges bisa nggadhuh kekuwatan kang tanpa wates. adoh saka asor lan nisthaning pambudi. sepi ing rasa melik lan drengki srei.dicakake sarana nyingkiri hawa napsu. "Pakarti mono darbek kita dhewe.

  Pituduh : # 243   Nindakake kabecikan mono ora mesthi kudu cucul wragad. Nanging ana syarat siji kang ora kena kalirwakake. nanging bisa ditindakake sarana pakarti-pakarti liyane sing sejatine akeh banget . nanging bisowa tansah mersudi marang padhanging semu lan manising wicara tanpa nglirwakake marang alus lan luwesing solah bawa.   Pituduh : # 242   Kecandhaking sawijining idham-idhaman iku ora cukup mung dibandang moncer lan pepaking ilmu lan kawruh bae. prasasat wis entuk pawitan kanggo nandangi sakehing pagaweyan apadene nggayuh idhamidhamane. Sapa kang bisa tumindak ajurajer lan bisa nuwuhake rasa resep marang liyan. aja mung kalimput edining busana bae.reh swasana sakupenge tanpa ninggalake subasita. Paribasane wong kang baut ngadisarira. yaiku kapinteran ing bab sesrawungan.

bisa manjing ajur-ajer ing madyaning bebrayan. migunani. Kabeh mau klebu ewoning tindak kabecikan kang ajine ngleluwihi wragad dedana kang diwenehake utawa dipotangake.   Pituduh : # 245   . pamrihe bisa gawe senenge Iiyan kang tundhone migunani tumrape jagading bebrayan. upamane bae mawa ulat sumeh tangkep srawung kang sumanak. Ewa semono sing bener iku isih perlu dithinthingi maneh yen gawe gendrane liyan prayoga wurungna. pikiren luwih dhisik tetembungan sing arep kok wetokake. Dene tembung manis mono ora duwe pamrih. apamaneh lamun anggone menehi utawa ngutangi iku sinamudana kebak pamrih.carane. lan bisa dadi patuladhan laku utama. Sauger bisa gawe senenging liyan.   Pituduh : # 244   Yen kowe arep rembugan. Apa wis ngenggoni telung prekara : bener manis.

Nanging menenge wong kang darbe bobot kang anteb sing bisa dadi panjujugane para pawongan kang mbutuhake rembug lan pituduh. Mula saiba becike samangsa sapa kang rumangsa pinter dhewe. yen sejatine isih ana maneh kang . Pira bae cacahe wong kang kepleset uripe mung marga suka anggone sugih omong. lan kuwasa dhewe iku gelema nglaras dhiri lan ngleremake ciptane kang wening. sugih dhewe. Mula sabecik-becike wong iku ora kaya wong kang meneng.   Pituduh : # 246   Ing jagading sesrawungan mono nyirik marang sesipatan kang gumedhe lan wewatakan kang tansah ngegungake dhiri.Sugih omong kanggo nggayengake pasamuwan pancen apik. Sipat lan wewatakan mau adhakane banjur nuwuhake rasa ora lila yen nyipati ana liyan sing luwih katimbang dheweke. Nanging ngomong mung golek suwure awake dhewe sok ketrucut miyak wewadine dhewe.

Maha Pinter. dene kerukunan iku mung bisa kecandhak yen siji lan sijine padha bisa ajiingajenan lan mong-kinemong. Yektine tata tentrem iku ora bakal bisa kagayuh yen ta ora adhedhasar kerukunan. lan Maha Luhur. Pangaji-ajining liyan iku sejatine ora perlu mbok buru. Klawan mangkono rasa pangrasa dumeh lan takabur kang dadi sandhungan pasrawungan bisa sumingkir. mula aja sok dhemen martak-martakake. Maha Sugih. bakal teka dhewe. Mula kang prayoga . Pituduh : # 248   Yen kepengin diajeni liyan.   Pituduh : # 247   Luwih becik makarti tanpa sabawa kang anjog marang karahayoning bebrayan. apa maneh nganti mamerake kabisan lan kaluwihanmu. katimbang tumindake wong kang rekane nindakake panggawe luhur nanging disambi udur. Nuduhake kewasisan pancen kudu bisa milih papan lan empan.

gedhene ngundhat-undhat wong liya. yen usadane watak apes sing njalari nganti ora katekan sedya kita iku. Nanging mangsa kalane ngadhepi gawe parigawe keconggah mrantasi. Uripe tansah ngangsa-angsa. ya dumunung ana ing awak kita dhewe. yen wis luwih tumuli mbudidaya aja ana wong sing bisa madhani. Yen rumangsa kurang isih golek wuwuh. Wong kang duwe rasa mangkono mau satemene memelas. samangsa kita ora katekan apa kang dadi kekarepan kita.   Pituduh : # 250   Arang wong sing bisa mapanake rasa narima marang apa bae kang wis klakon digayuh.   Pituduh : # 249   Aja sok ngluputake. Kawruhana. ora ana liya. ora nate . Becike kita tliti lan kita goleki sebab-sebab ing badan kita dhewe. amrih kita bisa uwal saka dayaning pangira-ira kang ora prayoga. yen wis oleh banjur golek luwih.kepara purihen aja kongsi wong liya bisa njajagi.

nanging yenta nganti kleru ing panyurasa bisa nuwuhake kleruning tumindak.sumeleh atine. kudu bisa ngereh pakone "si aku". satemah dadi wong ora weruh ing wirang. Kanggo nuruti rasa kang kleru kasebut sok-sok banjur tumindak ora samesthine lan nalisir saka pakarti kang bener. alam bebrayan donya .   Pituduh : # 252   Wong urip ing alam bebrayan iku yekti angel. Jer wataking wong keset iku mung gelem enake emoh rekasane. dudu ateges kebacut lumuh ing gawe. suthik ihtiyar. naging keset. Luwihluwih ing dina samengko.   Pituduh : # 251   Watak narima mono yekti dadi sihing Pangeran. aja nggugu karepe dhewe lan nuruti hawa napsu. lire ora ngangsa-angsa nanging ora kurang weweka lan tansah mbudidaya amrih katekaning sedya. Awit yen mangkono ora jeneng narima. siningkirake saka jagading bebrayan. Narima. gelem ngemplok suthik tombok.

Mula sing baku.tansah kebak pradhondhi. mula coba dak tlitine klawan adil sapa kang sejatine nyata-nyata bener". Lire.   Pituduh : # 254   Reseping omah iku ora dumunung ing barangbarang mewah kang larang regane. nanging gumantung marang panataning prabot kang . senajana sajroning pasulayan.   Pituduh : # 253   Wong kang nduweni watak tansah njaluk benere dhewe iku adate banjur kathukulan bendana seneng nenacad lan ngluputake marang panemu sarta tindak tanduke wong liya. kudu bisa nyandhet kemrungsung "si aku" istingarah sakehing bedane panemu bisa disawijekake. wong urip kudu bisa miyak aling-aling kang nutupi pikiran kang wening. rebutan benere dhewe-dhewe. silih ungkih. Mendah becike yen wong sing kaya mangkono mau kala-kala gelem nggraita ing njero batine : "mbok menawa aku sing kleru.

Klawan mengkono atimu bakal bisa nimbang-nimbang apa nesu lan srengenmu marang wong mau bener. Utawa kowe dhewe sumingkira sauntara. Semono uga reseping salira iku ora marga saka pacakan kang edi-peni. aja tetemonan karo wong liya. lan padhanging polatan. sarta pemasange rerenggan kang adoh saka watak pamer. nanging gumantung ing sandhang penganggo kang prasaja.   Pituduh : # 256   Jeneng tanpa guna uriping manungsa kang nganti ora bisa nyumurupi marang kang kedadeyan ing .prasaja. trapsila solah bawa. apa malah dudu kowe dhewe sing luput.   Pituduh : # 255   Yen kowe kepener lagi srengen lan nesu. prayogane wong sing kok nesoni lan kok srengeni mau kongkonen enggal sumingkir. Sabanjure menenga lan etung-etunga kanthi sareh wiwit siji tekan sepuluh.

jalaran saka kalepyan marang tepa palupi kang maedahi ing uripe. wusana dadi cethek budine.   Pituduh : # 257   Aja sok nyenyamah luputing liyan. yenawakmu dhewe rumangsa durung bisa ngenggoni rasa sabar lan tepa selira. Sapa kang wis ngerti lan ngrumangsani marang sakehing dosane. luwih becik tuduhna kaluputane kang malah bisa ngrumaketake rasa paseduluran. Ewasemono aja nganti kowe kesusu mbecikake kelakuwane liyan. Mati pangrasane. jalaran ora kulina kanggo ngrasakngrasakake kang katon ing saben dinane. Ora bisa asung lelimbangan lan pamrayoga sakadhare kanggo karahayoning bebrayan. iku sawijining wong kang wis ngerti marang jejering kamanungsane. Rupak pandelenge ora ana liya kang disumurupi kajaba uripe dhewe.sakiwa tengene.   Pituduh : # 258   . manungsakang utama.

malah bisa dadi memalaning bebrayan. jalaran nyinamudana sarana nylamur migunakake jenenge wong akeh. Kabeh mau yen mung katanjakake kanggo kaperluwane dhewe. tanpa paedah. Kadunungan rasa rumangsa nduweni sesanggeman lan kuwajiban mranata tentreming praja kanthi pawitan kapinteran kang dilandhesi kawicaksananing pambudi. Nanging yen pakarti mau kadayan dening rasa pepinginan golek suwur. golek pangkat lan donya brana. lan kasugihane. kapinteran.Ajining manungsa iku kapurba ing pakartine dhewe. Nanging gumantung saka enggone nanjakake kapinteran lan kasugihane. sarta matrapake wewatekane kanggo keperluan bebrayan. yaiku tansah samapta tumandang sawayah- . ora kagawa saka katurunan. Pituduh : # 259   Ora ana budi kang luwih luhur saliyane nduweni rasa asih marang nusa lan bangsane. Tandha yektine yen asih.

wayah yen ana parigawe kang wigati kanggo warga sapadha-padha, munggahe tansah samapta leladi kanggo keslametaning bebrayan lan karaharjaning nagara.   Pituduh : # 260   Wong kang kerep tansah dipituturi wong liya iku adate bisa dadi wong dhemen ngati-ati, nanging menawa kapengkok ing perlu sok ora bisa tumindak lan ngrampungi dhewe. Kepeksa isih kudu noleh wong liya sing diwawas bisa aweh pituduh. Mula kuwi prayoga ngawulaa marang ati lan kekuwatanmu dhewe, jalaran wong liya iku sejatine yen ana apa-apane mung saderma nyawang, ora melu ngrasakake.   Pituduh : # 261   Wong kang rumangsa dhirine linuwih, ing sawijining wektu mesthi bakal kasurung atine arep mamerake kaluwihane, lire amrih dimangertanana dening wong akeh yen dheweke mono wong kang pinunjul lan supaya diajenana.

Sumurupa, sakabehing kaluwihan mau yen ora dicakake mawa lelabuhan kang murakabi marang bebrayan, tanpa guna kepara malah ora kajen lan gawe pituna. Mula kang prayoga bisa tulus dadi wong kang linuwih menawa gebyaring kaluwihan iku mung dikatonake marang batine dhewe, iku wis cukup.   Pituduh : # 262   Dedana utawa sedhekah marang wong kang lagi nyandhang papa cintraka iku sawijining penggawe becik kang patut tinuladha, sauger paweweh mau ora kinanthenan panggrundel kang nelakake ora eklasing atine. Tetembungan kang lembah ing manah lan merak ati iku luwih gedhe ajine katimbang dedana kang ora eklas. Suprandene nulung lan menehi pepadhang marang jiwane wong kangkacingkrangan iku kang sejatine luwih perlu lan wigati, katimbang mung tetulung marang awake kang awujud kelairan bae.  

Pituduh : # 263   Ulat sumeh, tindak-tanduk sareh kinanthenan tembung aris iku bisa ngruntuhake ati sarta ngedohake panggodhaning setan. Kosokbaline watak wicara kang keras, kejaba keduga gawe tangining kanepson, uga gampang nuwuhake salah panampa. Sabarang prakara kang sejatine bisa putus sarana aris lan sareh, kepeksa dadi adu wuleding kulit lan atosing balung, kari si setan ngguyu ngakak bungah-bungah.  Pituduh : # 264   Wong kang kulina urip mubra-mubru iku samangsane ngalami sandhunganurip sethithik bae adate gampang kethukulan gagasan lan gawe kang cengkah karo bebener, luwih begja wong kang uripe pokal samadya nanging resik atine. Dene begja-begjane wong iku ora kaya wong sing tansah urip ing kahanan kang kebak godha rencana, prasasat tapa ana satengahing coba, nanging tansah tawekal lan kandel keimanane

yen rusake bebrayan ing antarane marga saka pakartine para-para kang ngerti marang dayaning kekuwatane nanging ora kanggonggayuh gegayuhan kang mulya.   Pituduh : # 265   Sipate wong urip iku mesthi kesinungan kekuwatan. Buktine ora sethithik kekuwatan kang empane ora mapan. Kang ngerti bisa ngecakake dene kang ora bisa ngerti kurang digladhi. Sing prayoga iku . Kena diarani sejatining katresnan kang mung kadereng lan kena ing pangaribawaning hawa napsu.marang adiling Pangeran Kang Maha Kuwasa. mung kanggo nuruti derenging ati angkara. Ewasemono ngempakake kekuwatan mula ora gampang. Dadi yen ana unen-unen " tresna iku wuta" yaiku sing kaprabawan hawa napsu.   Pituduh : # 266   Katresnan kang tanpa pangreksa iku dudu sejatining katresnan. temahan ora tumanja. Kawruhana.

  Pituduh : # 268   Wong kang wis tekan pesthine utawa wis . Rembug akeh nanging ampang malah gawe sangga runggine sing padha ngrugokake kepara njuwarehi. Mula sapa kang tresna marang sapadha-padha iku aran tresna marang awake dhewe. uga kudu bisa angon mangsa lan mulat ing semu. tundhone sapa kang tansah ngreksa marang karahayoning liyan. Rasaning katresnan kang cedhak dhewe tumrap sadhengah manungsa iku dumunung ing awake dhewe. Rembug sethithik nanging mranani iku nuduhake boboting pribadi.   Pituduh : # 267   Srawung ing madyaning bebrayan iku kejaba kudu wasis milih papan lan empan. Aja nggegampang ngrojongi rembug kang kowe dhewe durung ngreti prakarane.mesthine kudu ngugemi unen-unen "tresna iku rumeksa" bisa salaras tumindake. ora beda karo pangreksa marang keslametane dhewe.

Gunem lan ujar kawengku ana ing ucap kang istingarah numusi kajiwan. Sarehne manungsa iki sawijining titah kang luhur dhewe. Mula yen ana apa-apa. lan luhuring budi pekerti. lan ujar kang manis. mula wis samesthine yen kita aja nganti kayadene sato kang patine mung ninggal tenger lulang lan balung bae.katimbalan bali menyang jaman kelanggengan iku sejatine lagi kena diwenehi biji tumrap ajine kamanungsane lan pakartine nalika urip. gunem kang ruruh. durung kena dipatrapi biji. aja selak marang sebuting paribasan : . Nanging bisowa kita nanjakake urip kita marang pakarti-pakarti utama. Dene wong kang isih padha urip iku perlu disemak bae dhisik. sumrambahe marang karahayoning urip bebrayan. Pituduh : # 269   Mustikane wong tuwa marang anak mung ana ing laku kang gumati. Gumatine dumunung ing tepa tuladhaning tingkah laku. jer kahanane isih bisa owah gingsir.

  Pituduh : # 271   Srengen marang wong mono aja nganti kenemenen lan keliwat-liwat mung marga wis ngerti yen wong mau ora bakal wani nglawan utawa wis ora bisa nglawan. sing estine mung . istingarah ora angel anggon kita nanggapi. Iya pamikir kang meneb iku kang aran akal budi sejati. Aran angel kepara malah bisa gawe ketliwenging pikir samangsa anggon kita mawas kedhisikan kagubel ing hawa.   Pituduh : # 270   Nanggapi kahanan urip ing satengahing bebrayan iku gampang angel."Ora ana kacang ninggal lanjaran". Apamaneh yen ta kita bisa tetep nguwasani weninging pikir. Kang bisa mbabarake wohing wawasan kang mulus resik. Aran gampang yen kita bisa mikir klawan wening lan meneb. ora kacampuran blentonge "si aku". nadyan kahanane urip ing satengahing bebrayan kisruha dikayangapa.

uga wong sing disrengeni durung karuwan bakal dadi becik. Kapinteran mangkene iki yen ta dicakake ing madyaning bebrayan bakal nuwuhake kapitunan. kepara bisa nuwuhake rasa sengit.  . Madhangi wong liya nanging dheweke dhewe lakune kesasar-sasar. Kang prayoga iku srengen samadya kang mengku pitutur murih becike. Pakarti kaya ngono mau kejaba klebu ambeg siya. pikolehe malah mung wujud kasangsaran lan karusakan.arep ngedir-edirake drajad pangkat utawa kadibyane bae.   Pituduh : # 272   Wong pinter kang ora kinanthenan ing kautaman iku ora beda karo wong wuta kang nggawa obor ing wayah bengi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful