Kapercayan / Ketuhanan

Pituduh : # 1 Pangeran Kang Maha Kuwasa (Gusti Allah, Tuhan) iku siji, angliputi ing ngendi papan, langgeng, sing nganakake jagad iki saisine, dadi sesembahan wong saalam donya kabeh, panembahan nganggo carane dhewe-dhewe. Pituduh : # 2 Pangeran Kang Maha Kuwasa iku anglimput ana ing ngendi papan, aneng sira uga ana Pangeran (maksude : tajaline Kang Murbeng Dumadi). Pituduh : # 3 Pangeran iki Maha Kuwasa, pepesthen saka karsaning Pangeran ora ana sing bisa murungake. Pituduh : # 4 Pangeran iku nitahake sira lantaran bapa lan biyungira, mula kudu sira ngurmati marang bapa lan biyungira. Pituduh : # 5

Ing donya iki ana rong warna sing diarani bebener, yakuwi bener mungguhing Pangeran lan bener saka kang lagi kuwasa. Pituduh : # 6 Ketemu Gusti (Pangeran) iku lamun sira tansah eling. Pituduh : # 7 Cakra manggilingan (urip iku ibarate rodha kang tansah mubeng). Pituduh : # 8 Aja sira wani-wani ngaku Pangeran, senadyan kawruhira wis tumeka "Ngadeg Sarira Tunggal" utawa bisa mengerteni "Manunggaling Kawula Gusti". Pituduh : # 9 Aja ndisiki kersa. Wewaler : # 10 Aja sira wani marang wong tuwanira, jalaran sira bakal kena bendhu saka Kang Murbeng Dumadi. Wewaler : # 11

Aja mung kelingan lan migatekake barang kang katon bae, sebab kang katon gumelar iki anane malah ora langgeng. Wewaler : # 12 Aja darbe pangira yen lelembut iku mesthi alane, jalaran sing apik iya ana, sing ala iya ana, ora beda karo manungsa. Wewaler : # 13 Aja lali saben ari (dina) eling marang Pangeranira, jalaran sejatine sira iku tansah katunggon Pangeranira.
Kautamaning Batin

Pituduh : # 14 Kahanan donya iku ora langgeng, mula aja ngegungake kasugihan lan drajadira, awit samangsa wolak-waliking jaman ora kisinan. Pituduh : # 15 Kahanan kang ana iki ora suwe mesthi ngalami

owah gingsir, mula aja lali marang sapadhapadhaning tumitah. Pituduh : # 16 Sing sapa seneng ngrusak katentremaning liyan bakal dibendhu dening Pangeran lan diwelehake dening tumindake dhewe. Pituduh : # 17 Wataking manungsa iku kepingin kuwasa, nanging Pangeran iku bakal maringake panguwasa miturut kersane Pangeran pribadi. Pituduh : # 18 Janma iku tan kena kinaya ngapa, mula sira aja seneng ngaku lan rumangsa pinter dhewe. Pituduh : # 19 Rame ing gawe sepi ing pamrih, memayu hayuning bawana. Pituduh : # 20 Manungsa saderma nglakoni, kadya wayang saupamane. Pituduh : # 21

Mulat sarira, tansah eling lan waspada. Pituduh : # 22 Sabegja-begjane kang lali, luwih begja kang eling klawan waspada. Pituduh : # 23 Sing sapa salah seleh, lan melik nggendhong lali. Pituduh : # 24 Nglurug tanpa bala, sugih ora nyimpen, sekti tanpa maguru, lan menang tanpa ngasorake. Pituduh : # 25 Yen sira dibeciki liyan tulisen ing watu supaya ora ilang lan tansah kelingan, yen sira gawe kabecikan marang liyan tulisen ing lemah, supaya enggal ilang lan ora kelingan. Pituduh : # 26 Sing seneng gawe nelangsane liyan iku ing tembe bakal kena piwales saka panggawene dhewe. Pituduh : # 27 Lamun sira mung seneng dialem bae, ing tembe ketemu bab-bab kang kurang prayoga.

Pituduh : # 28 Wani ngalah luhur wekasane. Wewaler : # 29 Aja seneng gawe rusaking liyan, jalaran sira bakal kena siku dhendhaning Guru Sejatinira. Wewaler : # 30 Aja sira nyacad piyandeling liyan, jalaran durung mesthi yen piyandelira iku sing bener dhewe. Wewaler : # 31 Aja lali marang kebecikan liyan. Wewaler : # 32 Aja sira degsura, ngaku luwih pinter tinimbang sejene. Wewaler : # 33 Aja rumangsa bener dhewe, jalaran ing donya iki ora ana sing bener dhewe. Wewaler : # 34 Aja wedi kangelan, jalaran urip aneng donya iku pancen angel. Wewaler : # 35

mundhak sengsara uripe. Wewaler : # 37 Aja ngumbar hawa napsu lan aja melik darbeking liyan. Laku Budi Utama Pituduh : # 38 Ala lan becik iku dumunung ana awake dhewe. Pituduh : # 40 Ajining dhiri iku dumunung ana ing lathi lan budi.Aja gawe serik atining liyan lan aja golek mungsuh. ngundhuh wohing pakarti. jalaran iku bakal nandur cecongkrahan kang ora ana uwisuwise. Pituduh : # 39 Sing sapa lali marang kabecikan liyan. iku kaya kewan. Wewaler : # 36 Aja sira mulang gething marang liyan. melik nggendhong lali. .

Pituduh : # 41 Yitna yuwana. saya isi saya tumungkul. Pituduh : # 46 Sing prasaja. becik ketitik. Pituduh : # 43 Klabang iku wisane ana ing capite. malang-malang putung. Nanging yen durjana wisane dumunung ana ing sakujur badan. lena kena. Kalajengking wisane mung ana pucuk buntut (entup). Pituduh : # 48 Wong mati iku bandhane ora digawa. . percaya marang dhiri pribadi. Pituduh : # 47 Ngelmu pari. Pituduh : # 45 Mumpung enom ngudiya laku utama. Pituduh : # 44 Rawe-rawe rantas. Yen ula mung dumunung ana untune ula kang duwe wisa. Pituduh : # 42 Ala ketara.

ngelmu iku tanpa guna. Pituduh : # 52 Perang tumrap awake dhewe iku pambudidaya murih bisa meper hawa nepsu. Pituduh : # 55 Wong kang ora weruh tatakrama udanagara . Pituduh : # 50 Wong kang ora gelem ngudi kabecikan iku prasasat setan.Pituduh : # 49 Wong iku kudu ngudi kabecikan. senajan akeh ngelmune lamun ora ditangkarake lan ora digunakake. Pituduh : # 54 Turuten pituture wong tuwa. Pituduh : # 53 Ngelmu iku kelakone kanthi laku. Pituduh : # 51 Wong linuwih iku ambeg welasan lan sugih pangapura. jalaran kabecikan iku sanguning urip.

lan pait). Yen kumpul pandhita kudu bisa ngomongaketembung kang becik. sepet. jalaran gawe gendra iku sipating dhemit. Yen kumpul karo mitra kudu bisa ngetrapake tembung kang manis kang pedhes. Pituduh : # 57 Wong linuwih iku kudu bisa ngepek ati lan ngepenakake atine liyan. sepet.bisa gawe senenging ati. Pituduh : # 56 Wong pinter nanging ala tumindake. Yen ana sangareping mungsuh kudu bisa ngatonake kuwasa pangaribawa kaluwihane. senenge karo wong ala. iku padha karo ora bisa ngrasakake rasa nem warna (legi. aja sengit yen den cacad. Wewaler : # 59 Aja seneng yen den alem. Wewaler : # 58 Aja panasten lan aja seneng gawe gendra. pedhes. asin. kecut. .(unggah-ungguh).

Tut Wuri Handayani". Pituduh : # 64 Negara kita bisa tentrem lamun murah sandhang . Ing Madya Amangun Karsa. Pituduh : # 63 Kang becik iku lamun ngerti anane sesantine ngabdi bebrayan agung : "Ing Ngarsa Asung Tuladha.Wewaler : # 60 Aja lali piwulang becik. Kebangsaan Pituduh : # 61 Bangsa iku minangka sarana kuwating nagara. mula aja nglirwakake kabangsanira pribadi supaya antuk kanugrahan adeging bangsa kang "Andana Warih" Pituduh : # 62 Negara iku ora guna lamun ora duwe anggerangger minangka pikukuhing negara kang adhedhasar isi kalbune menungsa salumahing negara kuwi.

Pituduh : # 66 Para mudha aja ngungkurake ngudi kawruh kang nyata amrih bisa kinarya kuwating nagara. marga para kawula padha seneng nyambut gawe.klawan pangan. lan ana panguwasa kang darbe watak "Ber budi bawa laksana”. Pituduh : # 65 Wadyabala pamong praja kang seneng marang kawula alit iku dadi senengane para kawula sajroning praja lan bisa gawe kukuh sarta dadi tamenging nagara. ungguling bangsa. lan bisa gawe rahayuning sasama. Pituduh : # 67 Panguwasa pamonge negara iku kudu bisa gawe tentrem para kawulane. amarga yen ora mangkono bisa kadadeyan para kawula ngrebut panguwasaning negara. Pituduh : # 68 Negara kuwat iku marga kawulane seneng uripe .

Jalaran yen sira wis ora kasinungan panguwasa maneh. Ngelingana yen sejatine isih ana wong kang bisa ngalahake sira ing babakan apa bae. Pituduh : # 69 Lamun sira dadi wadyabala pamonging nagara. . Pituduh : # 70 Dene sing mengku nagara ora darbe watak "Ber budi bawa leksana". Pituduh : # 71 Yen wong becik kang kuwasa. aja sira dhemen kuwasa dhewe. Iku bisa njalari wadyabala kang dadi tetungguling prajurit negara kuwi ora sujud maneh lan bisa uga kepingin ngrebut panguwasaning negara. ing tembe bakal ndadekake ora kajening awakira ing tengahing bebrayan. kabeh kang ala didandani lamun kena. dene yen ora kena disingkirake mundhak nulari (cuplak andhengandheng).lan disujudi dening liya negara.

wajib melu hanggondheli.Pituduh : # 72 Perang iku becik lamun tujuwane nggayuh kamardikaning nagara lan bangsane. Kosokbaline yen wong becik kang kuwasa. Mulat sarira hangrasa wani. kang ala iku diarani becik. Wewaler : # 76 Aja mung kepingin menange dhewe kang bisa . jalaran kuwi-kuwi ana bebendhune dhewe-dhewe. Wewaler : # 75 Aja seneng yen lagi darbe panguwasa. kang becik iku kang ditindakake. Pituduh : # 73 Wong ala yen bisa kuwasa. serik yen lagi ora darbe panguwasa. Pituduh : # 74 Wajibing warganing nagara iku kudu bisa rumangsa melu handarbeni. lan perang iku ala lamun kanggo njarah rayah darbeking liyan.

kuwi sejatine dudu panutane putra wayah. Kakaluwargaan Pituduh : # 77 Bapa biyung iku minangka lantaran urip ing ngalam donya. Pituduh : # 81 . Pituduh : # 79 Wong tuwa kang ora ngudi kabecikan sarta ora ngerti marang udanagara (trapsila. unggahungguh) lan tata krama. Tangga iku perlu dicedaki nanging aja ditresnani. Pituduh : # 80 Sapa sing seneng urip tetanggan. Ngabektiya marang wong tuwa. Pituduh : # 78 Sing sapa lali marang wong tuwane presasat lali marang Pangerane. kudu seneng rerembugan njaga katentreman lahir batin. kalebu janma linuwih.marekake crahing nagaralan bangsa.

Pituduh : # 83 Sadumuk bathuk sanyari bumi ditoh pati. Pituduh : # 85 Anak iku minangka terusane wong tuwa. (Unen-unen kanggo nggambarake bektine anak marang wong tuwane). ora ana katresnan kang ngluwihi katresnane wong tuwa marang anak. Pituduh : # 84 Mikul dhuwur mendhem jero. Pituduh : # 82 Tangga kang ora becik atine aja dicedhaki nanging aja dimungsuhi.Paribasane tangga iku padha karo bapa biyung. Pituduh : # 86 Tresna marang mantu iku padha bae tresna marang putra. jalaran putu iku wohing katresnane putra lan mantu. . (Unenunen kanggo nggambarakekasetyane marang kulawarga).

Swara kang krungu nganti sayojana. jalaran sepatane wong tuwa bisa numusi sarta bisa ngilangake rasa bektine anak marang wong tuwane. Wewaler : # 89 Aja ngaku wong tuwa lamun wong tuwamu katon sugih lan dhuwur drajade. Wewaler : # 90 Aja gampang nyepatani anak nganggo tembung kang ora prayoga.Pituduh : # 87 Sayojana iku dohe sepuluh ewu dhepa. Wewaler : # 91 Aja menehi jeneng marang anak sing kurang . senajan ayu utawa bagus. aruming jeneng ngambar-ambar salumahing bumi (dialembana). jalaran pangkat lan bandhane wong tuwamu iku mau bisa sirna sadurunge sira warisi. Pituduh : # 88 Golek jodho aja mung mburu endahing warna.

pantes. jalaran jeneng sing disandhang anak bakale kagawa nganti delahan (akherat). Pituduh : # 94 Golek bandha iku samadya bae. udinen katentreman njaba njero. Pituduh : # 96 . Pituduh : # 93 Kadonyan kang ala iku ateges mung ngangsaangsa golek bandha donya ora mikirake kiwa tengene. uga ora mikirake kahanan batin. Dene bandha kang ora resik iku bandha colongan utawa saka nemu duweking liyan kang kawruhan sing duwe. Kadonyan Pituduh : # 92 Bandha kang resik iku bandha kang saka nyambut karya lan saka pametu sejene kang ora ngrusakake liyan. Pituduh : # 95 Bandha iku anane mung aneng donya. mula yen mati ora digawa.

Pituduh : # 99 Sing sapa tansah ngegungake pangkate. gawe cilaka lamun saka barang kang ala. Pituduh : # 98 Wong urip aja tansah kepingin bandha bae. lan mboyong putri.Wong golek kemakmuran iku ora kalebu ngoyak kadonyan. negara. Nanging jaman iku ilang bareng wis ngerti menawa wanita boyongan mau bisa gawe ringkihing nagara. Gawe mulya lamun saka barang kang becik. Sing sapa ngegungake bandhane. Pituduh : # 100 Dhek jaman kuna perang iku rebutan bandha. Pituduh : # 97 Bandha iku gawe mulya lan uga gawe cilaka. wirang lamun ana owahing jaman. jalaran kasugihan iku ing samangsa-mangsa bisa gawe cilaka. wirang lamun sima bandhane. .

Pituduh : # 105   Ing samubarang gawe aja sok wani mesthekake. marga rebutan rajabrana lan wanita iku bisa gawe congkrahing para sujana lan gawe nisthaning ati. Jalaran bandha mau bisa gawe cilaka amarga durung mesthi bandha kang resik. drajad lan pangkat iku perlu.Wewaler : # 101 Bandha iku perlu nanging aja diumuk-umukake. Wewaler : # 103 Aja seneng mamerake bandha lan ngegungake pangkat. aja dipamerpamerake. drajad / pangkat bisa oncat. sebab bandha bisa lunga. Wewaler : # 104 Aja seneng marang wong kang nguja hawa napsu marga akeh bandhane. awit akeh lelakon kang akeh banget sambekalane . jalaran bisa mlesedake awak dhewe. Wewaler : # 102 Aja melik darbeking liyan.

awit temahane mung bakal murihake bilahi. nanging pepesthene dumunung ing astane Pangeran Kang Maha Wikan". nanging ora ateges gampang pepes kentekan pengarep-arep.   Pituduh : # 106   Sabar iku ingaran mustikaning laku. lire momot kuwat nandhang sakehing coba lan pandadaraning ngaurip. Jer kaya unine pepenget. tansah owah . Sabar. Saupama nyumurupa. Suwalike malah kebak pengarep-arep lan kuwawa nampani apa bae kang gumelar ing salumahe jagad iki. Mula ora samesthine yen manungsa iku nyumurupi babbab sing durung kelakon. "Menawa manungsa iku pancen wajib ihtiyar.   Pituduh : # 107   Kahanan donya iki ora langgeng. jumbuh karo unine bebasan : "Sabar iku kuncining swarga".sing ora bisa dinuga tumibane. prayoga aja diblakakake wong liya. ateges marganing kamulyan.

  Pituduh : # 108   Saiba becike samangsa wong kang lagi kasinungan kabegjan lan nampa kabungahan iku tansah eling gedhe ngucap syukur marang Kang Peparing. Yen anggonmu ngongasake . tansah ngendelake panguwasane tumindak degsura marang sapadhapadha.gingsir. mbengkas kasangsaran. Elinga yen bandha iku gampang ilang (sirna). Pangkat sawayah-wayah bisa oncat.   Pituduh : # 109   Aja sok ngendel-endelake samubarang kaluwihanmu. apa maneh mamerake kasugihan lan kapinteranmu. aja banjur rumangsa "Sapa sira sapa ingsun". Awit elinga yen tumindak kaya mangkono mau kejaba bisa ngilangi watak jubriya uga mletikake rasa rumangsa yen wong dilairake marang sapadha-padhane titah. Yen sira kebeneran katunggonan bandha lan kasinungan pangkat. munggahe ngreksa hayuning jagad.

nanging surasane jebul kaya bumi karo langit. wicaksana ing saben laku. yen nggayuh pepenginan ora maelu laku dudu. Pari kang mentes mesthi tumelung. iku yen ditulis genah mung diwolakwalik bae. samubarang pakarti nistha ditrajang wani.dhiri mau mung winates ing lathi tanpa bukti. Sing kapisan nuduhake watak ngediredirake.   Pituduh : # 110   "Rumangsa sarwa duwe" lan "Sarwa duwe rumangsa". ewa semono yen wis ketrajang ing taiyeng ya bakal entek . kang ndongak mracihnani yen kothong tanpa isi. rumangsa dosa samangsa gawe kapitunane liyan. Dene sing kapindho pakartine tansah kebak welas asih. wengis satindak lakune (polahe). Luwih prayoga turuten pralampitane tanduran pari.   Pituduh : # 111   Nadyan wesi iku kanyatane atos. dhonge pakarti kaya mangkono iku ngengon awakmu dadi ora aji.

nglarani atining liyan apa ora. Lire pikiren luwih dhisik klawan mateng apa kang bakal sira wetokake iku ora malah gawe kuceming awakmu dhewe. Kulinakna mikir luwih dhisik samubarang kang arep sira wetokake saka tutuk. Tansah jaganen sakehing samubarang kang nedya sira lebokake ing tutuk.   Pituduh : # 112   Yen sira sacara badaniyah lan rohaniyah tetep kepingin bagas kuwarasan. awit rumangsa yen awake tansah apes. dithinthing luwih dhisik apa bakal gawe rusaking raga apa ora. tansah elinga rong prakara iki : 1. saengga kelangan greget lan lumuh makarya. 2. Wusanane pepes atine kentekan pengarep-arep. Semono uga tumraping wong kang kataman rasa meri. atine mbaka sethithik uga bakal gripis. Dene yen ora ana paedahe luwih becik aja kok kojah amrih ora nandhang piduwung.gripis.   Pituduh : # 113   .

mangsa bakal wurunga. Apa maneh sing mung wujud barang sampiran kayadene drajad semat lan pangkat. nanging wong iku yen wis tinakdir tekan janjine utawa ajale. lan kalungguhan.   Pituduh : # 115   . kasugihan. Mula nyandhet ubaling kepinginan ngombe lan memangan kang kaya mengkono mau wis ateges sawijining pamarsudi nyegah karusakaning jiwa lan raga. yen kita manungsa mono ing atase badan lan umure dhewe ora kuwasa. Iki maneh peling kita. Awit isih ana panguwasa liya (Gusti Allah) kang luwih kuwasa. Mula saka iku aja kibir.Digendhongana dikuncenana kayangapa. jubriya lan aja sok dumeh. kaluhuran. Wondene sranane kang prayoga yaiku pasa sing mengku ancas pupur sadurunge benjut nyingkiri sadurunge bilahi.   Pituduh : # 114   Ngombe lan memangan yen tanpa taker lan tanpa pilih-pilih iku pancen bisa nekakake bilahi.

gedhene ngrasa owet ing kalane wohing panggawene mitunani awake dhewe.liyan. nanging bisa gawe raharjane sesamaning dumadi. yaiku sapa kang wis tementemen mantep pangidhepe marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Ora cilik ati.   Pituduh : # 117   . Wong kang kaya mangkono mau samangsa nindakake pakarti apa ta apa tansah linambaran ati kang sarwa tepa tulus. Kosokbaline wong kang nindakake pangibadah nanging isi ndarbeni pepinginan supaya diweruhana lan digawokana dening Allah. iku pratandha yen pangidhepe lan pangibadahe durung akarana Allah. kabeh-kabeh amung akarana Allah.Kamulyan lan kanikmataning urip wong-wong kang sugih dituku mawa tangising rakyat kang mlarat. Pituduh : # 116   Kang kinaran janma kang wis kadunungan cipta kang wening iku.

nanging wong mau sajak lali yen Gusti Allah mono Maha Welas lan Maha Asih. nanging mligiya nindakake panembah mung saka niyat manembah. Awit wong kang nyenyadhong sihing Pangeran sarana laku panembah kathik banjur nyata kaleksanan panyuwune. ing adat wong mau banjur dadi kethul kawaspadane marang kaluhuran lan keagungane Kang Murbeng Dumadi.   Pituduh : # 118   Ana sawenehing wong kang duwe penganggap menawa nyenyuwun sihing Allah iku ora ana gawene. Aran isih begja yen ora banjur dadi wong jubriya seneng nyepelekake marang sesamaning dumadi.Pambudidayanira manembah marang Pangeran iku prayogane aja sira anggo sarana ngalab tumuruning peparinge. Uga ana sawenehing wong . Awit Gusti Allah iku adil lan Maha Wuninga saengga ora bakal peparing marang wong kang ora pantes nampa ganjaran.

sarana panglantih kang tumemen lan ora bosen.   Pituduh : # 120   . Nanging sabarang pratingkah iku bisa dadi pakulinan manawa katindakake kanthi ajeg. iya kudu kita gladhi tanpa bosen.   Pituduh : # 119   Wong kang kulina ngeningake ciptane kang resik ing wayah esuk. lan sangsaya lawas maneh bisa ngeningake cipta ing wayah apa bae lan ing ngendiya bae. lawas-lawas banjur bisa ngeningake ciptane ing wayah bengi uga. Mangkono uga ana bedane yen kita kepingin nanem wiji kautaman.kang ora precaya marang anane Gusti Allah. dene nganti awake lair ana ing donya. Klawan mangkono sabarang kang maune rinasa rekasa lan abot. Nanging yen wong mau nandhang reribed lan nalare wis pantog. adate tuwuh osiking atine yen Pangeran iku ana malah banjur disesuwuni. bakal sirna. presasat uga ora precaya marang anane dhewe.

Sing kaya mangkono sayekti bisa nuwuhake rasa pangrasa tentrem ing ati kita. Awit wis mangerti menawa tambane prihatin kang ampuh iku ora liya kejaba : sabar. Nanging luwih saka iku. nolah-noleh ngiwa nengen wis ora ana pitulungan maneh kang bisa diarep-arep tekane. gedhe cilik kaya wis sengadi tinata panggonane. angin sumilir ngobahake kekayonan lan gegodhongan kang ngandhut aruming gandane kekembangan. Parandene ora bakal koncadan ing pangareparep. kita bakal nyipati saperangane gelaring alam.Yen pinuju wayah bengi langite terang banjur tumengaa ing tawang. . apa sing kaya mangkono mau ora ngosikake kita tumrap kaluhuraning Kang Maha Agung kang wus mranata sakabehing mau ?   Pituduh : # 121   Tumraping wong mursid yen pinuju kambah ing prihatin. abyoring langit kang sumilak sinebaran lintang-lintang pating krelip.

  Pituduh : # 123   Saben dina kita ajeg reresik badan lan penganggo. Marga sendhenan kaluwihane. Wong kang nduweni sesipatan kaya mangkono mau prayoga enggal ngelingana menawa laku jantraning jagad mono wis kinodrat cakra mangilingan. Iki pakulinan kang . sing wingi ana ngisor dene sesuk gilir gumanti bakal ngerehake.Sabar lan tawakal nyenyuwun kanthi tementemening ati marang kamurahaning Kang Maha Kuwasa kang ngregem sakabehing mobahmosiking jagad saisine. embuh karosan. seneng tumindak sawenangwenang marang kalahane kang wis tita ora bakal kumawani mancahi gedhene nganti wani mbandakalani kekarepane. embuh kekuwasaane.   Pituduh : # 122   Ala-alaning kelakuwane wong ora kaya kang sinung watak "Sapa sira sapa ingsun". kajaba amrih bagas kuwarasan uga katon apik lan ngresepake.

. nanging dadi watake wong kang lumuh tumandang gawe lan cupet nalare. geneya jiwa kita kang asipat langgeng malah kita lirwakake pangupakarane ?   Pituduh : # 124   Sumendhe ing takdir iku dudu sipate wong kang seneng ulah luhuring kebatinan. kebatinan kang luhur iya kudu bisa ngujudi pakarti kang luhur uga. Lire. Luhuring kebatinan kudu tansah jumbuh lan laras karo ajuning kawruh lair.   Pituduh : # 125   Saka kayungyuning manungsa marang bandha. nanging luwih prayoga maneh yen jroning ati banjur katuwuhan osik : apa saben dina kita uga reresik lan ngupakara batin lan jiwa kita amrih sangsaya apik lan sangsaya resik saka sakehing rereged saka anane cacad-cacad lan panggodha. kang bisa njunjung lan mulyakake drajading nusa lan bangsane.apik. Sebab yen badan wadhag kang kena ing rusak iku kita gemateni.

wondene ngelmu iku tinemu ing laku lan tandang. nglalekake jejering kamangnungsan. Dene waspada mono sirikane mala lan adoh saka . Pituduh : # 126   Urip tanpa gegayuhan luhur. Sakehing tandang ora becik kelakone yen ora mapan. jalaran ngelmu mono pancen sangune ngaurip.janji pikolehe manut dalan kang bener lan dipigunakake minangka prabot prenataning jagad. jalaran yen mapan mesthi cepak waspadane. bisowa tansah ngelingi marang jantraning kahanan.semat lan drajad anggone migunakake nganti kerep nglirwakake kautaman. Uripe prasasat kaesok kabeh ana ing kono. Lire. Wong kang tandang tanduke mapan. Ing jagad pancen ora ana wewaler wong nglumpukake bandha rajabrana. sepa tan mirasa. Gegayuhan bisane kasembadan kudu sinartan ngelmu. angel kepepete. Ora ngelingi kepriye wusananing dumadi. bebasane kaya lelawuhan tanpa uyah.

Yen wis. Sabarang tindak-tanduke kepingin unggul lan mamerake kaluwihane. Lire. sabarang patrap mau upamakna tumrap awake dhewe. ora angger kaluwihan bisa kanggo ngadhepi bebaya lan ngentas saka papan cintraka.   Pituduh : # 128   Ciri-cirine jiwa kang isih kothong mono bisa dititik saka ulat praupan. . tumindake kanthi duga lan prayoga. kudu mbecikake awake dhewe luwih dhisik. Mula murih bisane sampurna. sapa kang arep mbecikake alam donya iku.   Pituduh : # 127   Sakabehing tumindak iku panimbange manut kawusanane. lan tingkah lakune kang ora nate gelem kalah. ilangna pangiraira tumrap awake liyan kang durung disumurupi. sarta mawa tepa tuladha. Elinga. tutur wicara. sabarang kang bakal dilakoni lan ditindakake iku luwih dhisik thinthingana lan pilah-pilahna ala becike kanthi weninge nalar/pikir.bebendhu.

iya dheweke iku kang luwih kuwat maneh. kena diumpamakake kayadene wedhak pupur sing nempel ing njaban kulit bae.   Pituduh : # 131   . tuladhanen pakartine banyu tritisan. awit nerak dhasar-dhasar bebener lan kasucian. Ananging sapa kang bisa nelukake awake dhewe. ditindakake kanthi ajeg keconggah mbolongake watu sing atose ngluwihi waja.Kaluwihan kang tanpa dilandhesi kautaman.   Pituduh : # 129   Saben tumindak sejangkah ngilowa marang kinclong-kinclonge banyu samudra sing suthik kanggonan sangkrah.   Pituduh : # 130   Sapa kang bisa nelukake mungsuh-mungsuhe. ora bisa tahan suwe lan gampang luntur marga saka pakartine dhewe. nadyan tumetes mbaka satetes. Saben makarya sapecak. jalaran sakehe uwuh mesthi disingkirake minggir. dheweke diarani kuwat.

  Pituduh : # 133   Urip tegese mbudidaya ngetog tenaga (berjuwang).   Pituduh : # 134   Laku jujur kuwi padha karo dhuwit kang bisa . Nanging yen penandhangmu mau tansah kok adhepi kanthi ulat kang suntrut adhakane kowe bakal kentekan pikir kang wening. Aku luwih seneng ditendhang. wusanane dadi nekat nuruti pokal kang nerak bebener. Awit iku wus wujud senjata kang bisa gawe enthenging sanggan lan bakal numusi muluring pikir. Sapa kang gampang janji. iya kuwi kang arang netepi. Urip nikmat tanpa angin prahara padha karo segara kang mati.   Pituduh : # 132   Sapa kang nganggep apa bae gampang.Samangsa lagi ngadhepi urip rekasa prayogane adhepana klawan esem gumuyu. tinimbang diugung. mesthi bakal nemu akeh rubeda. dilawan dening nasib.

kadhang-kadhang alon.laku ing ngendi bae. Runtuhe rasa welase adate banjur sinusul sarana cucule prabeya lan barang darbeke. yakuwi wong sing rumangsa tambah kasiksa yen nyumurupi sapepadhane nandhang papa lan kasangsaran. Nanging pancen angel golek-golekane wong sing kaya mangkono iku. apamaneh wong sing mati amarga kaliren.   Pituduh : # 138   Kang waspada marang awakmu dhewe jalaran . senajanta kadhang-kadhang nampane cepet. Buktine ora sethithik wong sing mati merga kewaregen. kabeh mesthi nampa pikoleh.   Pituduh : # 137   Manungsa kuwi dadine becik miwiti saka njero menjaba.   Pituduh : # 135   Kang becik lan ala. Pituduh : # 136   Wong kang kinaranan berbudi iku.

nanging katampanan ing pucuking pen. Saka Rasa Dhemen banjur kathukulan rasa melik. kumrecek ngebaki ing pasamuwan. Beda karo wong meneng.   Pituduh : # 141   Amrih urip kita tansah nemoni rahayu. kawruhe tumempel ing lambe. aja . rinasakake ing wong sajagad. saka rasa melik munggah dadi nafsu.   Pituduh : # 139   Manungsa kang mung ngelingi marang pakartine pancadriyane mono bakal tansah kasinungan rasa dhemen utawa sengsem. kawruhe sumimpen ana ing ati wening.iya awakmu dhewe kuwi kang mujudake mungsuhmu kang paling gedhe. Wetune ora sarana lambe. katut samirana mrana-mrene. mili amber ing kertas putih. nandhang kasangsaran. saka nafsu banjur nasar pakartine lan sirna bebudene sing wekasane tumiba ing papa.   Pituduh : # 140   Wong juweh.

muga pinaringan nugraha bisa ndarbeni ati kang wening lan jiwa kang utama. Sok ngonowa yen ta sawise nandhang apes lan lali banjur gumregah maneh pangudine apa dene ora kendhat ing panglantihe mantepa ing keyakinanyen Gusti Allah ora bakal ora ngudaneni panyuwun kita. ajaran teorine kudu bisa dicakake lan ditrapkake kanggo karahayoning bebrayan. Pancen ora gampang wong ngudi bisane kasinungan cipta utama ngelingimenawa manungsa mono mula wis keserenan sipat apes lan lali. Lire. Wondene lakune mono kudu sinartan tekad kang gilig lan kekarepan .kendhat nggegulang nandur cipta utama sajroning ati sanubari kita sinartan panyuwunan kang mantheng marang Gusti Kang Maha Welas lan Maha Asih.   Pituduh : # 142   Kawruh lan "Ilmu pengetahuan" iku mung bisa digayuh lan dikuwasani kanthi laku kang laras karo apa kang diwulangake.

iya banjur bening. nadyan pepinginan lan panggayu bisa kaleksanan klawan tumuli.kang tulus lan mantep kinanthenan kateguhaning iman. Semono uga tumrap pepinginan utawagegayuhan yen diudi nganti katog lan menep ing tembe uga bakal kasinungan sifat bening. kanggo ngadhepi sakehing panggodha sarta nyingkiri sikep laku kang sarwa dudu. Sanadyan maune buthek. Awit klawan mengkono ing tembe kowe ora bakal gampang disepelekake dening bawahanmu.   Pituduh : # 144   Yen kepingin nglungguhi pangkat kang dhuwur luwih prayoga yen dikawiti saka kalungguhan kang endhek dhewe. ewasemono yen ditlateni suwening suwe uga bakal kasembadan.   Pituduh : # 143   Banyu iku bisaning bening yen wis menep. Lire. Lan kang utama yaiku kowe nuli bisa madeg dadi pemimpin kang bisa . nanging yen wis menep.

badan wadhag lan sabarang kalir kang kita darbeni iki bakal kita tinggalake kabeh. Nanging yen rasa tansah kurang marem mau ngenani wuwuhing donya-brana. ora beda kayadene reridhu sing esthine mung tansah rinasa kayadene pasiksane ngaurip. Pituduh : # 146   Elinga. sayekti malah dadi pamecut kang becik kanggo luwih maju.nglungguhi ing kawicaksanan. Apa maneh.   Pituduh : # 145   Ginubel dening rasa "Tansah kurang marem" marang asiling pakaryan utawa jejibahan kang diayahi. sauger ora ngangsa-angsa. ora ana kang kita gawa menyang alam kalanggengan. sapa kang tansah ngegulegulake marang donyabranane lan gandrung . anane mung sarwa kebak rasa tepa salira. adoh saka watak degsura. mbesuk yen wis tumekaning janjine ora kena ora. Mula aja banget nggonira katrem marang kadonyan.

Nriman ora teges wis marem apa anane. nanging suwalike kepara malah sungkan meneng. esthine ora bakal bisa nemokake kahanan kang bisa gawe langgenging kasenengan lan katentremaning ati. Nanging yen ta ora teguh imane. marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran. Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum.  Pituduh : # 147   Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem.   Pituduh : # 148   Abot-aboting coba tumraping ngaurip iku malah ora kaya wong kang lagi kebyukan sihing Gusti Allah.marang pepinginan kang ora langgeng. wong kang lagi kabombong ing donya . Yen lulus saka pandadaran bisa dadi manungsa kang kajaba gedhe sih kadarmane uga wicaksana lair batine.

arta lan keladuk rumangsa sarwa kuwagang mbendung segara njugrugake gunung mau istingarah bakal koncatan kawaspadane.   Pituduh : # 149   Ambudidayaa ing bandha manut sakatoging tenaga nanging aja lali kinanthenan tekad lan sedya yen saperangan bakal kita tanjakake kanggo nindakake pangibadah. Suwalike. Elinga yen pati iku lawanging akherat. Kejaba lali marang sangkan parane uga lali yen sakehing drajat lan semat dalasan tekan nyawane dhewe pisan iku mung lugu barang titipan kang sawayah-wayah bisa dipundhut bali dening Kang Kagungan. jiwa raga kang ora kanggo tobat nalangsa ing Gusti Allah iku ora beda kaya anggane bandha kang ora dijakati lan ora ditanjakake kanggo penggawe . dene laku ngibadah iku kang bisa dadi sarana nggampangake manungsa tumekane marang ing lawang mau kanthi rasa pangrasa tobat lan sumarah.

Yen ing nalika sugih. elinga yen nalika kena inglara. elinga yen kena ing pekir.   Pituduh : # 151   Kita manungsa iki ora kena tansah ngantu-antu tekane wektu kang becik. Dene dina kang pungkasan iku kang mutusake sakabehing wektu .   Pituduh : # 150   Yen sira pinuju nandhang bagas kuwarasan.kabecikan. jer wektu kang becik iku sejatine kudu kita dhewe sing gawe. Kawruhana. Kita kudu tansah eling yen sabarang tingkah lan tanduk kita ing dina kang siji iku nggawa keputusan tumrap dina sijine. Lekas sing kaya mengkono mau kanggo ngawekani amrih sira ora gampang kadunungan pikiran seneng pamer lan sesongaran. iku kepara nuduhake pratandha yen dheweke iku sejatine wong kang tuna ing rasa welas asih lan miskin ing kawruh. suprih sira tetep bagas kuwarasan kanthi sesirik prakara-prakara kang mbiyen nyebabake lara.

Mula kanggo nyandhet ubaling hawa marang bab sakarone mau. dibisa marsudi nyuda nuruti kecaping lidhah sarana nglakoni pasa kang mengku ancas nyingkiri sadurunge katamaning bilahi.   Pituduh : # 152   Wong nandhang lara mono akeh sing merga anggone ngombe lan memangan kliwat taker lan tanpa pilih-pilih.   Pituduh : # 153   Wong kang lagi kasinungan kabegjan lan kamulyan iku dibisa marsudi amrih langgeng. Yen wis mangkono mung rasa getun lan piduwung sing kari ing pamburine. dipadha bisa nglungguhi marang jejering urip manungsa.   Pituduh : # 154   . aja banjur kalimput watak jubriya lan sembrana sing sisip sembire bisa kejlungup tiba ing kasangsaran.lan dina-dina kang wis kapungkur. Mula sadurunge kita tumapak marang dina pungkasaning urip.

kabeh pangajabe bakal kecandhak. Sing sapa bisa eling sedina sepisan bae.Hawa napsu lan watak angkara iku sawutuhe manjing ing dhiri pribadine dhewe-dhewe.   Pituduh : # 155   Tapaning ati iku mung temen. Sing sapa temen salawase. Yen diumbar ngrebda bakal gawe "Bencana lan kasangsaran”. yen tapaning nyawa mung eling. Pituduh : # 156   Wong iku yen lagi nandhang lara lagi bisa ngrasakake sepira mungguh begjane wong kang . Suwalike yen bab mau bisa dikendhaleni bakal njilma dadi watak "Sabar lan prasaja". Dene kang aran sejatining katemenan iku sakabehing pakarti kang ditindakake klawan madep mantep tanpa mandheg-mangu lan tolah-toleh. adate barang kang sinedya bakal ana. tulus eklas aweh pangapura marang sapadha-padha sing gawe kaluputan. saengga sabarang kekarepane bakal ginayuh.

weteng) kang sejatine ngajak marang rusaking raga. murih akeha swara kang . lan owah gingsiring jaman. lan telih (wadhuk. ya kang ngenani uber ingering alam. ala beciking kahanan. sangsaya cedhak anggone ngumbar hawa nuruti pepinginane mripat. perlune supaya akeha kang dideleng. ilat. Lire. yaiku wujud awak kang bagas kuwarasan. wong sing awake seger waras lumrahe lali rekasane wong lara. Nanging suwalike. Pinaringan kuping loro.kanugrahan awak kang tansah kuwarasan. Mula prayogane tansah elinga perihing lara kanthi nggemateni kanikmatan kang wis diparingake dening Gusti Allah tan kena kinayangapa ajine.   Pituduh : # 157   Manungsa pinaringan dening Pangeran peranganing awak kangkalarasake karo gumelaring bebrayan. supaya linarasna kanthi lantiping panggraita. Pinaringan mripat loro. Sangsaya adoh kelingane.

sikil loro. aja diububi nganti muntab dadi ubaling nepsu.   Pituduh : # 158   Pancen ora ana wewaler ing jagad iki tumraping wong kang nglumpukake donya brana. Napsu . Nanging jeneng wong kang nistha sapa kang ninggalake bab akherat marga mung golek donya brana tanpa waspada marang pungkasaning dumadi. nuli kathinthingana lan kasaringa kanthi lungiding panyipta lan alapen kang aweh pakoleh.dirungokake. Kayadene nyirep geni sarana lenga. pilihen kang murakabi kanggo bebrayan agung. supaya akehe kang ditandhangi."   Pituduh : # 159   Brangating ati sabisa-bisa kendhalenana. nanging kita kudu tansah eling yen donya brana mono dudu panggonane kalanggengan. Nabi Muhammad wus paring sabda : "Ora prayoga ninggalake kadonyan marga nglakoni akherat. Pinaringan tangan loro.

aja lirwa ing kaprayitnan. Mula ditansah waspada.   Pituduh : # 160   Wong kang ringkih iman lan batine bakal gampang dadi jujugane durjana apus-apus kang pating slier golek mangsan. Wusanane nandhang kapitunan lan kena ing apus. lan ati kang eling. Elinge ati lan meneping pikir bakal numusi mulure budi kang tundhone bisa dadi panyirep sakehing pakartining setan. jalaran kejaba bisa .   Pituduh : # 161   Samangsa-mangsa thukul pletiking pikir kang kasarung dening ubaling nafsu ala. yogyane sumenekna sauntara.amarah mono isih tetep bakal tansah mbebedhag selawase yen ta ora kinanthenan pikiran kang menep. Pirang-pirang kehe wong kaselak percaya rembug pangiming-iming ora pinikir bakal kedadeyane ing tembe. Yen bisa kaya mangkono karan wong wicaksana.

jer lelabuhan ing alam . Kapisan saka kaluputane dhewe. Wusana rahayu kang tinemu merga bisa sumingkir saka memala kang teka arep ngreridhu awakmu. ora perlu mbok murinani. kang kapindho merga saka pokale dhewe.ngleremake ati kanthi meneping pikirmu uga bakal keconggah nyirep ubaling nafsumu mau.   Pituduh : # 163   Yen sira urip ing alam donya iki rumangsa nampa pandum kesethithiken iku wis dadi pepesthene uripmu. Sing kapisan iku paribasane tanem tuwuh kang tansah kodanan lan kepanasan ora diopeni. Pamurinamu prayoga lipuren sarana mawas lelabuhanmu dhewe.   Pituduh : # 162   Wong kang sengsara uripe jalaran ana rong warna. dene sing kang kapindho paribasane tanem tuwuh kang tansah diapek asile nganti ora kober thukul godhonge.

kepara malah bisa dadi gantungane uripmu. Awit kawruhana yen pikirane manungsa iku tansah mobah-mosik lan molakmalik. Awit panacad bisa nggugah kita nglempengake laku.donya mono dadi trajuning akeh sethithike pandummu. katimbang mitra katruh raket kang tansah ngalembana. gedhene nganti maoni lan nglairake panacad. Memayu Hayuning Budi Lan Tekad Pituduh : # 164   Yen gelem nalusuri sejatine ora sethithik piwulang lan pitutur becik kang malah kita tampa saka wong-wong gawane nacad lan ora dhemen marang kita. aja kesusu ngatonake rasa sengitmu.   . Apa kang kok kira ala lan kok gethingi iku ing tembe mburi bisa malih kok senengi. dene pangalembana kepara bisa nyebabake wong kerep dadi lali.   Pituduh : # 165   Manawa kowe durung mangerteni marang bab kang kok anggep ora becik.

Yen sing diajak nyatur wong kemplo.Pituduh : # 166   Karepe wong nyatur alaning liyan iku beteke mung arep nuduhake becike awake dhewe. Nanging tumraping wong mursid : "Wong kang ngumbah rereged ing awake sarana migunakake banyu peceren malah saya nuduhake blentonge pambegane". Nanging sawise iku bakal aweh rasa getun lan panutuh marang dhiri pribadine dhewe kang satemah tansah bisa ngrubeda marang katen tremaning pikir lan ati. Guneman sethithik naging memikir akeh iku kang tumrape manungsa bisa aweh katentreman lan krasa marem kang gedhe dhewe. pamrih sing kaya mangkono mesthi katekane.   Pituduh : # 167   Tembung kang prayoga kang kelair mung marga kadereng dening dayaning hawa napsu iku pancen sakala iku bisa aweh rasa pemarem.   .

tanpa tumandang lan makarya minangka srana panebuse. Yen kita mung kandheg ing gagasan lan kukuhing karep bae. Cilakane maneh. yen selagine nganggit-anggit mau wis kaselak ngrasakake kanikmatane ing pangangen-angen. kahanan uriping manungsa iku uga ora bisa uwal saka bungah lan susah. Awit kasusahan iku sok .Pituduh : # 168   Siji-sijining dalan amrih kaleksananing gegayuhan. Kang perlu dicilengi ing kene yaiku aja kaselak kebacut kerem kalimput ing kabungahan lan aja kaselak gampang angles yen lagi kapinujon apes. wusanane dadi lumuh ing gawe lan wedi ing kakewuh (wedi kangelan).   Pituduh : # 169   Ora beda karo rob lan suruding segara. wohe ya ora beda kaya dene ing pangimpen. yaiku makarti kang sinartan kepercayaan lan keyakinan menawa apa kang sinedya mesthi dadi.

nanging tetep tumindak utama. Mula tansah ngugemana sebuting pitutur : "Sabegja-begjane kang lali nganti kelu penggawe sasar. nanging uga mangesthi kamulyan ing tembe.   Pituduh : # 171   Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng.malah bisa ngentas kita saka kaluputan lan kabodhowan. . akeh wong kang padha kalimput. sauger insyap marang dhirine lan ora mupus. apadene tansah percaya marang Kang Kagungan Panguwaos. Urip ing satengahing godha rencana. presasat tapa ing satengahing coba. isih begja kang panggah eling lan waspada tetep ing panggawe utama". Sapa kang santosa ora bakal tumindak sasar. melu-melu tumindhak nistha. Ora eling yen sejatining urip ing donya iku ora ngupaya rajabrana bae.   Pituduh : # 170   Menangi jaman rebutan rajabrana. aja sira malah rumangsa pinter.

jalaran menawa Gusti Allah mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka mau. sira banjur kaya wong seje (owah). lan gampang kapilulu ing pakarti dudu. Ora maelu senadyan nganti mentala gawe sangsarane mitra karuh. Kanggo nggayuh panjangkane.   Pituduh : # 172   Sapa kang katrem merga lagi pinaringan kekuwasaan iku sejatine malah dadi sumbering dununging wong lali. adhakane banjur ngangsa-angsa kegedhen panjangka. sakehing cara ditempuh. gampang lirwa ing kaprayitnan. Awit yen lagi kuwasa.   Pituduh : # 173   Ilat kuwi sawijining pedhang kang landhep. kang bisa mateni senajan tanpa ngetokake getih. malah bisa "Aji godhong jati aking". Pituduh : # 174   Ora ana critane wong kejungkel iku marga . satemah mung dadi leletheg kang luwih aji uwuh.

  Pituduh : # 176   Dereng nedya pamer utawa riya iku terkadhang . Yen tatuwa ya marga saka watu krikil-krikil sing lancip-lancip.  Pituduh : # 175   Wong sugih sing lumuh kelangan bandhane nadyan kanggo keperluwane dhewe iku ora liya sababe marga tansah kuwatir yen dheweke tiba ing kemlaratan. kang batine tansahora narimakake marang adiling Kang Murbeng Dumadi. naging sejatine kepara malah gampang dadi dhadhakane wong njungkel njempalik tiba ing papa. Nanging ora ngertiya yen dheweke ing wektu iku sejatine wis padha karo wong mlarat. sing mesthi merga kesandhung watu sing cilik. Uripe kepara luwih sangsara katimbang wong kesrakat.kesandhung watu gedhe. Bab mau aweh pituduh supaya kita aja nyepelekake marang barang sing katone sepele ora mingsra.

Awit saka samubarang kang ora becik kang dilakoni wong bodho dening para ahli budi banjur kari ngemohi lan dadi pandoming urip kang perlu disiriki lan disingkiri. Suwalike wong bodho sungkan . Mula prayoga kita tansah waspada ngendhaleni dhiri. Dene kang kinaran dereng utawa nafsu seneng pamer kang gampang dineleng lan sineksen dening wong liya iku aran riya kang pratela (cetha).muncule dadakan kaya-kaya tanpa rinasa ing nalika kita pinuju sesrawungan karo wong liya. Luwih-luwih yen lagi kapinuju ana ing papan kang sepi. yen Gusti Allah iku tansah ngudaneni. utawa ngedheng. arang kang disumurupi wong liya. Sok ngonowa elinga.   Pituduh : # 177   Kabeh salakune (tumindake) wong bodho iku esthine nggawe hikmah lan piwulang becik tumraping wong kang ahli budi. Becik kita singkiri. Wondene dereng sajroning laku panembah.

tarikane napas padha.   Pituduh : # 178   Aja sok rumangsa tinitah apes nganti gawe pepesing semangatmu.surang lan para ahli budi kang tansah rahayu ing uripe. Mula ora jeneng aeng yen akeh para bodho sing uripe tetep kasurang . suprandene dheweke babar pisan ora kawetu nutuh marang Gusti Allah. Malah prayoga dinarima marang apa kang wis sira tampa saka kanugrahaning Gusti Kang Maha Kuwasa.nyuplik lelakon becik kang dialami para ahli budi. Lire. Awit ngelingana menawa ora kurang-kurang titah kang luwih cingkrang lan luwih cacad tinimbang sira. kedaling . Kang mangkono mau ora liya marga saka kandele imane lan yakin marang keadilaning Pangeran Kang Maha Kuwasa marang sakabehing lelakon kang dumadi ing jagad raya iki.   Pituduh : # 179   Ngalembana lan panacad iku padha bae panindake.

Karomaneh tindak tanduk kang ngresepake. Sing siji bisa ngraketake paseduluran sijine padha bae karo golek dadakan nandur rasa memungsuhan. uga malah sering kosok balen. nanging oleh-olehane utawa wohe sing ora padha.   Pituduh : # 181   . Luwih prayoga tansah njaga bae barang rembugira kanthi becik. Ing ngadat kejaba sok adoh sungsate. luwih-luwih kang bisa aweh paedah marang wong liya iku ajine ngungkuli sakehing pitutur kang ndhakik-ndhakik nanging kang durung kabukten ana ing panindak.   Pituduh : # 180   Aja ndarbeni pepinginan dadi wong kang linuwih kang ngandhut idham-idhaman supaya sarembuge diandela wong akeh.ilat padha lan obahing lambe ya padha. Mula kuwi tansah udinen amrih wetuning rembug "Keplok lumah kurepe" karo tindakira. patitis lan maedahi. Sok ngonowa najan rekasane utawa gampange padha.

Kang kinaran manungsa winasis yaiku wong kang wis kaconggah mbenerake tindak kang mlenceng. Dene asor-asoring budine manungsa iku ora kaya wong kang mlencengake tindak kang wus bener. ya klawan laku kang kaya mangkono iku. Jer. lan bisa ngasorake sipat kang lagi kasinungan iblis. lan uripe ora bakal bisa tentrem. Kamangka sapa kang ngadani ati drengki lan panasten iya ing wektu ikudheweke wiwit nyiksa ing awake dhewe.   Pituduh : # 182   Samangsane kowe diclatu wong kanthi sengak aja kok wales sanalika kanthi tembung (rembug) kang sengak lan atos. Adate sipat kaya mangkene iki thukul marga kasurung dening ati drengki srei.   Pituduh : # 183   Ing ngendi dununge pamarem lan katentreman ? . kowe bisa ngendhakake watakkang panasbaran. Prayoga tanggapana mawa pakarti kang alus lan sareh.

Sregep mawas dhiri ateges bakal weruh marang kekurangan lan cacade dhewe. Sabanjure banjur kepiye ? Iya kudu tlaten ngolah budi.   Pituduh : # 185   Kita iki kejaba ndarbeni badan wadhag lan pancadriya. nganti meh ora ana wong rumangsa marem lan tentrem uripe. yaiku osiking ati kang ajeg ngelikake kita marang lurusing laku . nanging ajine tan kena kinaya ngapa. minangka jimat paripih tumraping ngaurip. Munggahe bisa nyedhakake rasa asih lan ngedohake watak drengki lan dakwenang marang sapepadhane. ana siji engkas darbek kita kang ora kena ginrayang lan ora kasat mata.Saking ungele mapanake rasa. Doh ana rasa meri lan drengki amrih gorehing pikir bisa tansah sumingkir. Pituduh : # 184   Tepa slira lan mawas dhiri iku dadi oboring laku nggayuh rahayu. saengga wusanane thukul greged ndandani murih apike.

  Pituduh : # 186   Nggayuh kaluhuran mono ateges ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur. Mula poma-poma.   Pituduh : # 187   Akeh wong kang sadurunge nyoba ngayahi . semat lan pangkat. awit iku kang ngajak sapari-polahmu tumuju menyang karahayoning uripmu. yaiku tumandang ing gawe. munggahe katuwuhan krenteg nindakake laku ngiwa. Suprandene sapa kang mung ngemungake kaluhuraning batin. Lire. sumrambahe tumrap bebrayan agung. tansah bisowa ngrungokake osiking atimu. uga ing batine. ateges ora nuhoni jejering manungsa ing alam donya. Ya dhuwur ing bab lahire. ateges mung mburu drajat. Durung aran jejeg uripe. sing murakabi kanggo dhiri pribadine.samangsa kita ketaman pletiking cipta ala. Sapa kang mung mligi nggayuh kaluhuraning lahir bae.

Samubarang kang diudi ora bakal dadi. sauger sinartanan pamarsudi klawan temen-temen. Dayaning cipta cetha bakal nekakake sedya. dene panggresah mono agawe bubrah. Kekuawataning manungsa iku dumunung sajroning cipta.   Pituduh : # 188   Aja sok nggresula !. Dayaning tembung "Ora bisa" satemah numusi ora bisa temenan. Awit entek-entekane pocap mangkono iku ateges ngapesake awake dhewe. aku ora bisa". Luwih dene maneh banjur lumuh ing pambudi. Ciptanen kanthi mantheng ing ati lan enggal makartiya. Mula percayaa marang dhiri pribadi. Sing sapa esuk-esuk wis sambat ngaru-ara ing bab . yen wis nggresah padatane banjur lali marang kewajibane kang kudu diayahi sarta kemba marang sadhengah pakaryan.pagaweyan wis dipantok dhisik sarana tembung "Ah. Kang ora diluru tangeh bisane ketemu. Wruhana yen pangresula iku sawijining mala.

  Pituduh : # 189   Yen kowe kepingin mulya uripmu. prayitna lan . yaiku watak kang sarwa kebak welas-asih lan ngerti sepira perlune wong kang tansah ambudi amrih aja nganti nemoni kacingkrangan. yaiku : wong kang wis ngetog kadibdyane. Awit ing mangsa-mangsa kaya mangkono mau manungsa banjur ketuwuhan budine kang murni. Ora trima marang pandum peparinge Pangeran Kang Murbeng Dumadi.ngrekasane anggone urip. ngudidaya nganti kecandhak gegayuhan lan idhamidhamane laras karo kepinginane. nanging malah kudu tansah luwih waspada. Tekane "sukses" durung ateges tamating crita.   Pituduh : # 190   Wong kang wis kinaran "sukses" iku. wong mau presasat mbutoni sumbering pangupa-jiwane dhewe. lakonan apa kang kok gagas-gagas rikalane kowe nandhang sengsara utawa lara.

  Pituduh : # 192   Hukum alam wis netepake.ngati-ati. Awit tanpa nafsu wong ora bakal duwe krekat kepengin maju. sembrana lan gumampang ing sabarang tumindake. Nafsu kang bakal nekakake bilahi tumraping awake dhewe lan wong liya kudu bisa dicandhet. dene nafsu kang perlu diunggar yaiku nafsu kang empane tumuju marang karahayoning sapadhapadha. Jalaran adhakane wong sing wis "sukses" iku banjur kurang kaprayitnane. sapa kang nandur . Mung bae wong kudu bisa milahmilahake nafsu endi sing kudu dicandhet. lan nafsu sing kepriye sing kudu diunggar. Mula sawijining "sukses" iku anggepan kayadene sawijining pandadaran kanggo lestarining penggayuh becik. kang luput sembire bisa klenggak.   Pituduh : # 191   Saben wong mono pancen nduweni nafsu.

yaiku nalar utawa pecahing nalar. Yen sing ditandur winih alang-alang. jer katekaning sedya iku mung bisa maujud menawa dilakoni lan ora nyimpang saka katekadane. jangka lan panuwun. Kejaba tanpa teges. iku saumpama wong lelungan mono tumuju papan kang arep diparani utawa dijujug. .mesthi ngundhuh. Dene kekarepan iku kudu ana kanthine. Pituduh : # 193   Sapa sing duwe panjangka kudu wani jumangkah. nandura wiji cipta lan penggawe kang becik-becik. uga sok tanpa wasana. ing tembe iya aja ngarep-arep yen bisa bakal panen pari. yen akeh sethithik anak putu kita uga bakal katut melu ngrasakake pait getire wong kang bibite ditandur dening wong tuwane. Mula mumpung isih esuk. Awit elingana. iku genah nyalahi kodrat. Jalaran kekarepan kang tanpa nalar iku ora beda karo karepe bocah cilik. Karep lan sedya. Dene apa kang diundhuh iya manut wijine kang ditandur.

jer iya mung Panjenengane kang murbawasesa urip kita iki. Katimbang nyumelangake barang kang durung bisa ginrayang rak luwih becik aja pegat ing ihtiyar kanthi nenuwun marang sihing Kang Murbeng Kuwasa. senajan dingresulanan sedina ping pitulikur. temahane pikiran dadi peteng. ora bisa owah nasibe. lumuh ihtiyar lan koncadan gregeting makarya. nanging yen isih keduga . Nggresah lan ngresula iku padha karo sambat wong. Sambat iku kena bae.   Pituduh : # 195   Kerep nggresah lan ngresula iku nuduhake karingkihane tekad. Klawan mangkono istingarah kowe ora bakal ngedhap ngadhepi sakehing lelakon.satemah ora ana dadine.   Pituduh : # 194   Sebab-sebab kang gawe ciliking ati lan cekleking semangat iku adhakane dumunung ing gegambarane pikiran kang sarwa nguwatirake marang lelakon kang durung kelakon.

Ngresula bisa dadi mala. Mula yen mung ngendelake marang punjuling nalar lan moncering kawruh bae. teteg kawegigane pikir bae ora mujudake gaman pamungkas tumrap kasembadaning sedya. jalaran sakehing gegayuhan kang disangkani sarana sambat mono adate mung gayuk-gayuk tuna.   Pituduh : # 196   Dhasar premati tumraping wong duwe tekad lan duwe gegayuhan yaiku tekad budi santosa. dene pisambat iku dalane wong kang seneng mlarat. apa kang digayuh tanpa ana kabul wusanane. tanpa mengkoni ing budi santosa. panggresah bisa gawe bubrah.   Pituduh : # 197   .aja dhemen sambat. atine gampang miyar-miyur. Sarana ndulu kacamata benggala kang kita alami saben dinaa. gampang kasinungan ing watak sesongaran sing adhakane sing uwis-uwis banjur kacenthok pancabaya. ubayane banjur mbalenjani.

Pakarti mangkono adate ora mempan marang pitutur becik lan panemune liyan kang wigati.Ora ana tindak kang luwih dening mbebayani lan ndrawasi marang awake dhewe. anane mung rasa melik kang nggendhong lali.   Pituduh : # 198   Siji-sijining marga amrih kaleksanane gegayuhan iku ya kudu sarana makarti. kejaba nindakake pegaweyan kanthi srempeng sing juntrunge mungngoyak derenge panguwasa. wusana tumus dadi lumuh ing gawe lan wedi ing pakewuh. Yen kita mung kandheg marang ngunggar-unggar karep lan nganggit-anggit gagasan bae.   Pituduh : # 199   Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake . Luwih-luwih menawa salagine nggagas-nggagas mau kaselak kesusu ngrasakake kanikmatane pengangenangen. tibaning enggon mung kaya ing pangimpen. drajad lan bandha.

Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong. Lan sing kok kandhakake abang iku durung tinamtu abanging (kekendelaning) bebener nanging bisa uga mung abange lambe kang keconggah njlomprongake marang jurang kang jero. Dene sing kok kandhakake resik. iku durung mesthi resiking ati.   Pituduh : # 200   Kang kok kandhakake putih iku durung karuwan putihing (sucining) ati. ateges wong kang ora nduweni budi pekerti.dhiri. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane. Wong kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat. bisa uga mung wujud putihing pupur sing kandel warata. Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. nanging adate mung wujud resiking sandhangan rinengga ing sotya abyor kang bisa mblerengake . Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat.

mripat. Tandang lan trajange kang akeh banjur mung kabrongot panasbaran.   Pituduh : # 201   Ngunggar wetuning kekendelan sing mung kadereng saka dayaning pangojok-ojok iku kerep ora murni. niyat leladi marang sapepadhane titah. Dene rasa asih mau .   Pituduh : # 202   Tetepirig rasa kamanungsan iku ora marga saka kawruh lan kapinteran kang wis dianggep Iuwih luhur ing salumahe bumi. bebathene kosok balen karo kang sinedya. kekendelan iku prayoga kadhasarana rasa sumungkem marang Kang Murbeng Dumadi. Wusanane malah sok bakal nunjang palang. Yen wis mangkono sakehing cak-cakane pakarti mesthi tansah patitis lan mikolehi. nanging mung jalar saka kadunungan telesing rasa asih marang sapepadhaning tumitah. Mula minangka gegondhelane kapitayan.

ora dibedhol tekan oyod-oyode. adhakane bakal ketaman pakewuh lan godha kang luwih gedhe maneh. Kawruhana. kanthi kencenging tekad kang gilig. sumbere panggodha iku ora liya iya mung saka awake dhewe. Sok ngonowa yen wong tlaten lan sareh.   .cinipta saka patrap anggone reksa-rumeksa lan sugih ing pangapura sarta tansah kinanthenan pangucap lan pasemon sing bisa gawe resep lan ora natoni atining liyan. menawa kapinteran kang ora kinanthenan kautaman iku sejatine luwih mbebayani tumraping bebrayan katimbang karo bodho kang linambaran ing budi rahayu. Sebab. apa maneh yen nganti nguman-uman marang wong liya. mesthi bakal bisa mentas saka reridhu. Pituduh : # 203   Nglengkara wong bisa luwar babar pisan saka panggodha. nutuh awake dhewe. Aja mung mandheg ing panggrantes. Sing sapa mung nyingkiri panggodha kang kasat mata bae.

genah kahanane donya bakal ayem tentrem.   Pituduh : # 205   Wong kang lagi karejeken aja kaduk anggone bungah. kaduk susah njalari ati tansah kemba. adoh saka reridhu lan kalis saka godha rencana. kepara malah dadi papan jujugane wong tetakon.Pituduh : # 204   Yen ing donya iki manungsane sing sugih uripe ora mbethithil. adhepana sarana makarti . kepara malah dhemen tetulung marang kang kecingkrangan. gedhene nganti nggetuni barang kang wis kelakon. Awit kaduk bungah mau bakal ngilangi kaprayitnan. lan tangeh lamun bisa uwal yen ora dibudeni sarana tumandang makarya. kosokbaline aja kaduk ne!angsa samangsane nemahi reribed lan nandhang susah. dene sing duwe kepinteran adoh saka karep kanggo minteri liyan.   Pituduh : # 206   Yen darbe karep lakonana kanthi gemblenging tekad kang nyawiji.

Kepengkok gawe sethithik bae sing . Kepara bakal mundur yen ngadhepi pakewuh. genah anggone makarti mung angger bae. wedi ing pakewuh. Kosokbaline yen anggone nandangi karepe mau kaselak kesusu nikmati pikolehe kang durung klakon.   Pituduh : # 208   Wong kang kebak dening pepinginan iku adate banjur ngangsa-angsa. Yen tansah rongeh lan rangu-rangu. ateges mung wani ing gampang. satemah dadi wong lumuh. ora ngedhap nadyan mangerti yen dalan kang diambah kebak parang curi. Sangune kudu ati sing tatag.kang madhep lan mantep. ora beda manungsa kang mati sajrone urip. mula lakune uga banjur miyar-miyur. Nanging yen karep mau mung kandheg ing pangangen-angen lan gagasan bae. samubarang kang sinedya ora bakal ginayuh.   Pituduh : # 207   Manungsa iku bisa kinaranan urip yen isih duwe karep lan pangarep-arep.

cilik aten.   Pituduh : # 209   Angger wong wis mesthi suthik diarani cupet nalare. prayoga ambalana maneh nganti katekaning sedya. Beda karo wong kang wicaksana uripe mesthi mawa tekad lan tujuwan. Jer kekencengan sarta kekarepan iku yen . pituwase lagi ketemu mburi. Apa kang kok sedya bakal tumeka. Mulane yen darbe karep aja mundur merga luput sepisan pindho bae.   Pituduh : # 210   Sarupane pakaryan kang wis kok yakini beciking asile tumuli enggala katindakna. tundhone atine gampang pepes lan nglokro. lan kendho tekade. Samubarang pegaweyan menawa kok temeni wiwit saiki mesthi bakal bisa ngundhuh bageyan lan kauntungan. aja ngenteni liya wektu. Bebasan tiba kaping pitu gumregah tangi kaping wolu ngrungkebi tekad lan tujuwane.digedhekake pangresulane.

Tandha yektine ing alam donya iki ora sethithik wong sing mati marga kuwaregen. sungkan ing gawe sing tundhone dadi tanpa aji urip ing bebrayan.  Pituduh : # 211   Wong kang sinebut berbudi urip ing bebrayan iku ora mung wong kang rumangsa kasiksa nyumurupi sapepadhane sing nandhang papa. nanging wong kang gampang runtuh welase kang tinumbalan runtuhing barang darbeke lan deduwene kanggo tetulung marang wong sing kacingkrangan lan kasangsaran. Nanging malah mundhak ringkih lan bisa uga ilang dayane. Sipat seneng ngendhe-endhe iku mujudake dalan kang anjog marang watak ora antepan lan kesed. Nanging kang kaya ngono mau pancen angel golek-golekane. lan akeh wong sing mati marga kaliren.dieendhe-endhe ora mundhak kuwate.   Pituduh : # 212   Wong mono aja mung tumandang angger bares .

Pangrasa emoh diungkuli pikiran. Pamrihe mung sawiji. Den sranani kanthi nanjakake uripe melu ngrasakake lan memikir . pikiran lan kekarepan iku tansah mbudidaya rebut unggul lan rebut panguwasa anggone murba sapari polahe manungsa. Pituduh : # 213   Pangrasa. yaiku mangan karahayoning bebrayan.nanging kanthi laku kang ora beres. sarta kulinakna nyirik marang penggawe musyrik. Pikiran semono uga suwalike. sinung marang watak tulus lan ngukuhi kajujuran. Wondene kang moncol dhewe sumedya mbalap ora gelem dipekak yaiku kekarepan. Kawruhana. Mula wajibing manungsa kudu bisa ngukuhi sifat manungsane. menawa ora ana pusaka kang ampuhe ngluwihi kajujuraning ati lan weninging pikir kang sepi ing pamrih. Dibisa tansah milah-milahake endi sing kenceng lan endi sing nalisir saka paugeran. ngluhurake kamulyaning bangsa lan nagara.

Tumandang ing gawe ngesthi marang rahayuning bebrayan munggahe marang ajuning jaman. . bakal mundhak kasampurnane lan patut sinebut wong kang santosa ing budi.marang ombak umbuling jaman. Asale tumuwuh saka uwohing pikir kang ngayawara. kekuwatan batine saya lungkrah. Balik kang sapa tansah nguja panggoda semaya nanggulangi. Sapa kang wiwitane enggal tumandang nanggulangi panggodha. jer panggodha iku sumbere ora liya ya saka awake dhewe. bakale bubrah dadi leletheging jagad. banjur katarik marang kekarepan ala kang wusanane mbabarake pakarti nistha. ora beda karo mau. ora bakal ngundhuh jagung utawa kacang.   Pituduh : # 215   Wong nandur pari iku bakal ngundhuh pari.   Pituduh : # 214   Selawase urip nglengkara wong bisa uwal babar pisan saka panggodha. Semono uga pikiraning manungsa.

prayogane nggagasa marang laku utama lan mulya. Sapa kang wis ketaman rasa iki salawase ora bakal bisa maju. Dadi yen ana kepenak lan orane bakal didhadhagi lan diterjang wani. satemah bisa aweh pakaryan kang pengaji tumraping bebrayan.Yen pikiran kita tansah kita kulinakake lan kita pigunakake kang becik-becik ya bakal nduweni daya kekuwatan kang becik. Mula katimbang nggagas kang ora-ora lan ngayawara. Lan luwih utama maneh menawa gagasan kang mangkono mau diwedharake dadi pakarti pisan. Ing sabarang tandang tanduke sarwa tidha-tidha lan tansah awang-awangen ngadhepi kangelan kang bakal memalangi laku.   Pituduh : # 216   Rasa was sumelang iku nerakane wong sing arep nggayuh kemajuan. Kosokbaline tekad iku rasa ciptaning karsa kang wis gembleng. Nanging tekad mono beda banget karo . Kang pinandeng mung bakal tekaning sedya.

. Pancen luwih prayoga paite dhisik. lng suwalike barang pait mau.nekad. genah ora sumurup marang kaluputane celatune. Awit bisane kowe ngrasakake legi iku rak marga kowe wis ngrasakake pait.   Pituduh : # 218   Wong kang mung dhemen celathu lan munimuni. tinimbang legine. kowe mesthi bakal nemu barang legi sing ora klebu ing petunganmu. sabab celathu mono mung obahing ati kang ana ing lati. mangka ora gelem tumandang gawe. merga koncadan pepadhang. jer nekad kuwi uwohing pakarti kang tuwuh saka kajudheganing nalar sing tundhone keconggah tumindak nistha.   Pituduh : # 217   Aboting abot iku ora kaya yen kudu nuruti prentah lan pitutur. Bisa nikmati kabungahan marga wis nate ngalami nandhang kasusahan. Pait lan ngrekasa dikaya ngapa prentah lan pitutur iku prayoga lakonana bae.

mokal apa sing kagayuh bisa digantha lan tangeh lamun apa sing diluru bisa ketemu. Nanging yen wis tumandang gawe dhewe. Makarti wani rekasa kanthi masrahake urip lan jiwa raga marang Kang Murbeng Kuwasa. Mula saiba begjane wong kang bisa celathu klawan enggal-enggal tumandang gawe dhewe. Memayu Hayuning Bebrayan Pituduh : # 219   Sing sapa ngidham kaluhuran kudu wani kurban lan ora wegah ing kangelan. Merga yen tansah tidha-tidha. Ya mung solah tingkahmu kang kudu kok owahi . jalaran isih dianggep manungsa.dudu obahing tangan sing kanggo tumandang.   Pituduh : # 220   Isih beja yen kowe diunekake "Ora Lumrah Uwong". cetha bakal meruhi marang luputing celathune. Yen kepingin menang pancen larang patukone. yaiku kudu bisa nuhoni sesanti: "Sura dira jayaningrat lebur dening pangastuti".

  Pituduh : # 221   Ora ana penggawe luwih dening mulya kejaba dedana sing uga ateges mbiyantu nyampeti kekuranganing kabutuhane liyan. jalaran kowe dianggepsetan gentayangan sing mung dadi leletheging jagad marga pakartimu kang ninggal sifat kamanungsan. Kabeh iku sing . Cilakane yen diunekake "Ora Lumrah Manungsa". Sifate Gusti Allah mono sarwa welas asih marang umate kang wis sadhar marang dosadosane sarta temen-temen bali tuhu marang dhawuh-dhawuhe. Pancen pangabekti mono wis aran pasrah.amrih ora gawe seriking Iiyan. dadi kita ora ngajab marang baline sumbangsih kang kita asungake. Dedana marang sapepadha iku ateges uga mitulungi awake dhewe nglelantih marang rasa lila legawa kang uga ateges angabekti marang Pangeran Kang Maha Wikan. Mula enggal-enggala sumujuda marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.

istingarah bisa sempulur becik.   Pituduh : # 222   Memitran paseduluran nganti jejodhowan kuwi yen siji lan sijine bisa emong-kinemong. Yen ana padudon sepisan pindho iku wis aran lumrah. Wong kang wis nate ketaman ing prihatin luwih bisa .   Pituduh : # 223   Wong kang ora nate nandhang prihatin ora bakal kasinungan rasa pangrasa kang njalari tekane rasa trenyuh lan welas lahir batinne.kagungan mung Pangeran Kang Maha Kuwasa. kita ora wenang ngajab wohing pangabekti kanggo kita dhewe. malah bedaning panemu sithik bae bisa marakake dhahuru. bisa nambahi raketing sesambungan. Nanging suwalike yen padha angel ngenggoni sifat emong-kinemong mau genah langka langgenge. Nindakake kabecikan kanthi dedana kita pancen wajib. nanging ngundhuh wohing kautaman kita ora wenang.

Isih lagi nyimpen wewadine dhewe bae wis abot. Apa maneh yen nganti pinracaya nggegem wewadine liyan. Nanging yen wis mbok ketokake sathithik bae bakal dadi bendaramu. Mula adhakane luwih gelem aweh pitulungan marang kang kasusahan. Sing wis cetha mung bakal nambahi sanggan sing sejatine dudu wajibmu melu open-open.ngrasakake penandhange wong liya.   Pituduh : # 224   Sarupaning wewadi sing ala lan sing becik. wong kang tansah .   Pituduh : # 225   Sok sapaa bakal nduweni rasa kurmat marang wong kang tansah katon bingar lan padhang polatane. Mula saka iku aja sok dhemen kepingin meruhi wewadine liyan. Kosokbaline. nadyan ta wong mau nembe bae nandhang susah utawa nemoni pepalang ing panguripane. yen isih kok gembol lan mbok keket kanthi remit ing ati salawase isih bakal tetep dadi batur.

Yektine wong kang dhemen ngumbar cangkeme tinimbang kupinge iku adate wicarane gabug. gedhene nganti nrambul urun ucap.   Pituduh : # 226   Kita iki diparingi cangkem siji lan kuping loro dening Kang Maha Kuwasa. Suwalike sing akeh ngrungokake. Pantes dadi jujugane sadhengah wong kang mbutuhake rembug kang prayoga.katon suntrut kerep nggrundel lan grenengan merga ora katekan sedyane iku cetha bakal koncatan kekuwataning batin lan tenagane.   Pituduh : # 227   Wong kang tansah dhemen nguping kepingin weruh. lire mengku karep amrih kita iki kudu luwih akeh ngrungokake katimbang micara. apadene nyampuri perkarane liyan. tangeh lamun entuka pitulungan. kepara malah dadi sesirikaning mitra karuhe. iku padha karo golek-golek momotan kang sejatine ora . wicarane sethithik nanging patitis lan mentes.

Nanging geneya kok ora saben wong bisa nglakoni ? Pituduh : # 229   Wong iku yen wis kasokan kabecikan lan rumangsa kapotangan budi. Mula saka iku aja gumampang nampa kabecikane liyan. ing sakehing pakartine lumrahe banjur ora kenceng lan resik. gedhene nganti gawe seriking liyan.prelu. samangsa tujuwane . Bisa nyandhet ucule pangucap kaya mangkono mau wis klebu ewoningpakarti kang utama. awit lesane kasumpetan. angel weruh ing bebener. adhakane kepara malah ngreridhu awake dhewe. kupinge budheg.   Pituduh : # 228   Ucap sakecap kang kelair tanpa pinikir kerep bae nuwuhake dredah lan bilahi. Mula wetune tembung satembung saka lesan iku prayoga tan udinen aja nganti nggepok prekarane wong liya. Atine dadi mati. Mulane tangeh lamun yen bisa njaga jejeging adil. mripate bereng.

Iuwih. Sing mesthi panacad mau gawe serik. sing kanyatane bisa mbengkas lan nguwalake saka karuwetanmu. nanging ing babagan Iiya tangeh lamun yen kowe bisa nandhingi. dene waonane ora digugu. Awit wicaramu durung karuwan bener.   Pituduh : # 231   Yen micara aja gumampang nelakake penacad utawa pangalem. Pancen ing sawijine bab wong bisa kaaran bodho. Mula kang prayoga iku mung meneng. Awit ana kalamangsane kowe mbutuhake rembug lan pituture wong iku.   Pituduh : # 230   Aja kaselak kesusu nyepelekake liyan.   . jalaran meneng iku yektine pancen mustikaning ngaurip.luwih nganti memaoni. kabeh swara ala. marga kok anggep wong mau bodho.ngarah marang penggawe kang nalisir saka bebener. pangaleme nuwuhake wisa.

Pituduh : # 232   Udinen ing alam donya iki aja ana wong kang kok sengiti. Amarga lelakon ing alam donya iki anane mung wales-winales bae. Dene yen kepeksa kowe sengit marang sawijining wong. Ajining raga ana ing busana. gawenen wadi aja ana wong kang ngerti. supaya ora ana wong sengit marang kowe. balik sabisa-bisa padha tresnanana. prasasat kowe mamerake alane atimu.   Pituduh : # 234   Wong pinter kang isih gelem njaluk rembuging liyan iku dianggep manungsa utuh.   Pituduh : # 233   Ajining dhiri ana ing lati. Sapa sing rumangsa pinter banjur suthik njaluk rembuging . semono uga anggonmu ngadi busana kang bisa mapanake dhiri. mangka kowe ora bisa mbuwang sengitmu. Yen kowe ngandhakake sengitmu marang liyan. Mula den ngati-ati ing pangucapmu.

bisa nggugah budi lan nguripake pikir.liyan kuwi manungsa setengah wutuh. amrih bisa nuwuhake gedhening prabawa lan cabaring sakehing piala. Srananana kanthi jembaring dhadha lan sabaring nala. beraten rasa uwas marang pandakwa ala kang ora nyata. Luwih- . Jer tuladha mono sing bisa nuwuhake kapitayan. ajine pancen ngungkuli mas picis rajabrana. Kang wigati yaiku wicara kang mawa tandang minangka tuladha. iku bisa kinaranan babar pisan durung manungsa. Nanging kawuningana yen grengsenging pikir lan uriping jiwa iku ora bisa yen mung kagugah sarana wicara bae.   Pituduh : # 235   Yen atimu wis gilig arep gawe kabecikan kanggo karaharjaning bebrayan. Lan sing sapa ora gelem njaluk rembuging liyan.   Pituduh : # 236   Wicara kang wetune kanthi tinata runtut kang awujud sesuluh kang amot piwulang becik.

jer kabeh mau merga rasa samar lan was sumelang yen ta kungkulan dening sapepadhane. pangalembanane mung kandheg ing lambe bae ora tumus ing ati. Tindak mangkono mau malah dadi sawijining godha kang mung bakal ngrerendheti lakuning kemajuwane dhewe ing jagading bebrayan. Kudu disranani kanthi pakarti kang becik lan murakabi marang wong akeh. Nanging thukuling pangalembana iku ora gampang. Yen mung disranani bandha.Iuwih mungguhing para manggalaning praja kang wis pinracaya ngembani nusa lan bangsa. Pituduh 237 Luwih becik ngasorake raga tinimbangane ngongasake kapinteran kang sejatine isih nguciwani banget. Pituduh 238 Sapa wonge sing ora seneng yen entuk pangalembana. Ngongasake kapinteran iku satemene mung kanggo nutupi kabodhowane. Dene yen disranani penggawe kang lelamisan. ing pamburine malah bakal kasingkang-singkang kasingkirake saka jagading .

ya tumrap dhiri pribadine uga sumrambah kanggo karaharjaning bebrayan. Yen ngemungake kaluhuraning batin.pasrawungan. Awit yen ora enggal-enggal nyingkiri pakarti kang ora becik mau. cetha ora nuhoni jejering manungsa. Yen mung nengenake kaluhuraning lair genah mung ngoyak drajat lan semat. Dhuwur lair lan batine. isih miyar-miyur gampang kena pangaribawa saka njaba. mula prelu dingertekake. awit ora tumandang ing gawe kanggo . Pituduh 239 Geneya akeh wong kang dhemen nyatur alaning liyan lan ngalembana awake dhewe? Sebabe ora liya marga wong-wong sing kaya ngono mau ora ngerti yen penggawe mau klebu pakarti kang ora prayoga. wusanane dheweke kang bakal diemohi dening pasrawungan. Nanging yen kandheg salah siji. tegese gothang.  Pituduh : # 237   Nggayuh kaluhuran lire ngupaya tataraning urip kang luwih dhuwur.

  Pituduh : # 238   Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan. Pituduh : # 239   Manungsa urip iku dibisa nguwasani kamardikaning lair lan batin. Ateges tanpa guna diparingi urip ing alam donya. aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau.keperluwaning bebrayan. Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor. Kang dikarepake kamardikaning lair iku wujude bisa nyukupi kabutuhaning urip ing saben dinane saka wetuning kringet lan wohing kangelan dhewe ora gumantung ing wong liya lan ora dadi sangganing liyan. Dene kamardikaning batin iku . lya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur. nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong.

Bisa melu ngrasakake kasusahane sarta lara lapane wong liya. perlu kanggo mitulungi sapadha-padha kang kahanane luwih nrenyuhake katimbang dhiri pribadine. ngerti empan papan laras karo . sepi ing rasa melik lan drengki srei. Kanthi pangrasa kang mangkono mau ateges bisa nggadhuh kekuwatan kang tanpa wates.   Pituduh : # 241   Wong kang baut mawas dhiri iku wong kang bisa manjing ajur ajer. kejabane kang mikir sarta tresna marang wong kang ringkih lan nandhang papa cintraka. mangkono sabdane sawijine Pujangga kaloka. adoh saka asor lan nisthaning pambudi. sarta tuhu marang paugeran urip bebrayan. nanging wohe pakarti mau dadi kagungane Kang Gawe Urip". "Pakarti mono darbek kita dhewe.dicakake sarana nyingkiri hawa napsu.   Pituduh : # 240   Ora ana wong kang ingaranan urip.

reh swasana sakupenge tanpa ninggalake subasita.   Pituduh : # 242   Kecandhaking sawijining idham-idhaman iku ora cukup mung dibandang moncer lan pepaking ilmu lan kawruh bae. Nanging ana syarat siji kang ora kena kalirwakake. Sapa kang bisa tumindak ajurajer lan bisa nuwuhake rasa resep marang liyan. aja mung kalimput edining busana bae.   Pituduh : # 243   Nindakake kabecikan mono ora mesthi kudu cucul wragad. nanging bisa ditindakake sarana pakarti-pakarti liyane sing sejatine akeh banget . Paribasane wong kang baut ngadisarira. prasasat wis entuk pawitan kanggo nandangi sakehing pagaweyan apadene nggayuh idhamidhamane. yaiku kapinteran ing bab sesrawungan. nanging bisowa tansah mersudi marang padhanging semu lan manising wicara tanpa nglirwakake marang alus lan luwesing solah bawa.

pikiren luwih dhisik tetembungan sing arep kok wetokake. apamaneh lamun anggone menehi utawa ngutangi iku sinamudana kebak pamrih. bisa manjing ajur-ajer ing madyaning bebrayan. Dene tembung manis mono ora duwe pamrih.   Pituduh : # 244   Yen kowe arep rembugan. upamane bae mawa ulat sumeh tangkep srawung kang sumanak. migunani. Ewa semono sing bener iku isih perlu dithinthingi maneh yen gawe gendrane liyan prayoga wurungna. Apa wis ngenggoni telung prekara : bener manis. Kabeh mau klebu ewoning tindak kabecikan kang ajine ngleluwihi wragad dedana kang diwenehake utawa dipotangake. lan bisa dadi patuladhan laku utama. Sauger bisa gawe senenging liyan.   Pituduh : # 245   . pamrihe bisa gawe senenge Iiyan kang tundhone migunani tumrape jagading bebrayan.carane.

Sipat lan wewatakan mau adhakane banjur nuwuhake rasa ora lila yen nyipati ana liyan sing luwih katimbang dheweke. Mula saiba becike samangsa sapa kang rumangsa pinter dhewe. Pira bae cacahe wong kang kepleset uripe mung marga suka anggone sugih omong.   Pituduh : # 246   Ing jagading sesrawungan mono nyirik marang sesipatan kang gumedhe lan wewatakan kang tansah ngegungake dhiri.Sugih omong kanggo nggayengake pasamuwan pancen apik. yen sejatine isih ana maneh kang . lan kuwasa dhewe iku gelema nglaras dhiri lan ngleremake ciptane kang wening. sugih dhewe. Mula sabecik-becike wong iku ora kaya wong kang meneng. Nanging ngomong mung golek suwure awake dhewe sok ketrucut miyak wewadine dhewe. Nanging menenge wong kang darbe bobot kang anteb sing bisa dadi panjujugane para pawongan kang mbutuhake rembug lan pituduh.

Pangaji-ajining liyan iku sejatine ora perlu mbok buru. Klawan mangkono rasa pangrasa dumeh lan takabur kang dadi sandhungan pasrawungan bisa sumingkir. Nuduhake kewasisan pancen kudu bisa milih papan lan empan. Mula kang prayoga . mula aja sok dhemen martak-martakake. apa maneh nganti mamerake kabisan lan kaluwihanmu.   Pituduh : # 247   Luwih becik makarti tanpa sabawa kang anjog marang karahayoning bebrayan. Maha Sugih. bakal teka dhewe. lan Maha Luhur.Maha Pinter. katimbang tumindake wong kang rekane nindakake panggawe luhur nanging disambi udur. Yektine tata tentrem iku ora bakal bisa kagayuh yen ta ora adhedhasar kerukunan. dene kerukunan iku mung bisa kecandhak yen siji lan sijine padha bisa ajiingajenan lan mong-kinemong. Pituduh : # 248   Yen kepengin diajeni liyan.

yen wis luwih tumuli mbudidaya aja ana wong sing bisa madhani. samangsa kita ora katekan apa kang dadi kekarepan kita.   Pituduh : # 250   Arang wong sing bisa mapanake rasa narima marang apa bae kang wis klakon digayuh. yen wis oleh banjur golek luwih. amrih kita bisa uwal saka dayaning pangira-ira kang ora prayoga. Nanging mangsa kalane ngadhepi gawe parigawe keconggah mrantasi. Becike kita tliti lan kita goleki sebab-sebab ing badan kita dhewe. ora ana liya. Uripe tansah ngangsa-angsa. Yen rumangsa kurang isih golek wuwuh. ya dumunung ana ing awak kita dhewe. Kawruhana. Wong kang duwe rasa mangkono mau satemene memelas. ora nate . yen usadane watak apes sing njalari nganti ora katekan sedya kita iku. gedhene ngundhat-undhat wong liya.kepara purihen aja kongsi wong liya bisa njajagi.   Pituduh : # 249   Aja sok ngluputake.

siningkirake saka jagading bebrayan. Luwihluwih ing dina samengko. alam bebrayan donya . kudu bisa ngereh pakone "si aku". satemah dadi wong ora weruh ing wirang.sumeleh atine. Kanggo nuruti rasa kang kleru kasebut sok-sok banjur tumindak ora samesthine lan nalisir saka pakarti kang bener. Narima. Jer wataking wong keset iku mung gelem enake emoh rekasane. nanging yenta nganti kleru ing panyurasa bisa nuwuhake kleruning tumindak. dudu ateges kebacut lumuh ing gawe.   Pituduh : # 251   Watak narima mono yekti dadi sihing Pangeran. aja nggugu karepe dhewe lan nuruti hawa napsu. suthik ihtiyar. lire ora ngangsa-angsa nanging ora kurang weweka lan tansah mbudidaya amrih katekaning sedya. naging keset. gelem ngemplok suthik tombok. Awit yen mangkono ora jeneng narima.   Pituduh : # 252   Wong urip ing alam bebrayan iku yekti angel.

nanging gumantung marang panataning prabot kang .   Pituduh : # 254   Reseping omah iku ora dumunung ing barangbarang mewah kang larang regane. rebutan benere dhewe-dhewe. kudu bisa nyandhet kemrungsung "si aku" istingarah sakehing bedane panemu bisa disawijekake. wong urip kudu bisa miyak aling-aling kang nutupi pikiran kang wening. Mula sing baku.   Pituduh : # 253   Wong kang nduweni watak tansah njaluk benere dhewe iku adate banjur kathukulan bendana seneng nenacad lan ngluputake marang panemu sarta tindak tanduke wong liya. Lire. mula coba dak tlitine klawan adil sapa kang sejatine nyata-nyata bener". senajana sajroning pasulayan. silih ungkih.tansah kebak pradhondhi. Mendah becike yen wong sing kaya mangkono mau kala-kala gelem nggraita ing njero batine : "mbok menawa aku sing kleru.

nanging gumantung ing sandhang penganggo kang prasaja. lan padhanging polatan.   Pituduh : # 256   Jeneng tanpa guna uriping manungsa kang nganti ora bisa nyumurupi marang kang kedadeyan ing . sarta pemasange rerenggan kang adoh saka watak pamer. trapsila solah bawa.prasaja. Klawan mengkono atimu bakal bisa nimbang-nimbang apa nesu lan srengenmu marang wong mau bener.   Pituduh : # 255   Yen kowe kepener lagi srengen lan nesu. apa malah dudu kowe dhewe sing luput. prayogane wong sing kok nesoni lan kok srengeni mau kongkonen enggal sumingkir. aja tetemonan karo wong liya. Semono uga reseping salira iku ora marga saka pacakan kang edi-peni. Utawa kowe dhewe sumingkira sauntara. Sabanjure menenga lan etung-etunga kanthi sareh wiwit siji tekan sepuluh.

luwih becik tuduhna kaluputane kang malah bisa ngrumaketake rasa paseduluran. Ewasemono aja nganti kowe kesusu mbecikake kelakuwane liyan. yenawakmu dhewe rumangsa durung bisa ngenggoni rasa sabar lan tepa selira. Ora bisa asung lelimbangan lan pamrayoga sakadhare kanggo karahayoning bebrayan. jalaran ora kulina kanggo ngrasakngrasakake kang katon ing saben dinane. Sapa kang wis ngerti lan ngrumangsani marang sakehing dosane. jalaran saka kalepyan marang tepa palupi kang maedahi ing uripe. manungsakang utama.   Pituduh : # 258   .   Pituduh : # 257   Aja sok nyenyamah luputing liyan. wusana dadi cethek budine.sakiwa tengene. Mati pangrasane. iku sawijining wong kang wis ngerti marang jejering kamanungsane. Rupak pandelenge ora ana liya kang disumurupi kajaba uripe dhewe.

Kadunungan rasa rumangsa nduweni sesanggeman lan kuwajiban mranata tentreming praja kanthi pawitan kapinteran kang dilandhesi kawicaksananing pambudi. sarta matrapake wewatekane kanggo keperluan bebrayan. yaiku tansah samapta tumandang sawayah- . Tandha yektine yen asih. lan kasugihane. Nanging gumantung saka enggone nanjakake kapinteran lan kasugihane. jalaran nyinamudana sarana nylamur migunakake jenenge wong akeh. Nanging yen pakarti mau kadayan dening rasa pepinginan golek suwur. ora kagawa saka katurunan. malah bisa dadi memalaning bebrayan.Ajining manungsa iku kapurba ing pakartine dhewe. tanpa paedah. kapinteran. Pituduh : # 259   Ora ana budi kang luwih luhur saliyane nduweni rasa asih marang nusa lan bangsane. golek pangkat lan donya brana. Kabeh mau yen mung katanjakake kanggo kaperluwane dhewe.

wayah yen ana parigawe kang wigati kanggo warga sapadha-padha, munggahe tansah samapta leladi kanggo keslametaning bebrayan lan karaharjaning nagara.   Pituduh : # 260   Wong kang kerep tansah dipituturi wong liya iku adate bisa dadi wong dhemen ngati-ati, nanging menawa kapengkok ing perlu sok ora bisa tumindak lan ngrampungi dhewe. Kepeksa isih kudu noleh wong liya sing diwawas bisa aweh pituduh. Mula kuwi prayoga ngawulaa marang ati lan kekuwatanmu dhewe, jalaran wong liya iku sejatine yen ana apa-apane mung saderma nyawang, ora melu ngrasakake.   Pituduh : # 261   Wong kang rumangsa dhirine linuwih, ing sawijining wektu mesthi bakal kasurung atine arep mamerake kaluwihane, lire amrih dimangertanana dening wong akeh yen dheweke mono wong kang pinunjul lan supaya diajenana.

Sumurupa, sakabehing kaluwihan mau yen ora dicakake mawa lelabuhan kang murakabi marang bebrayan, tanpa guna kepara malah ora kajen lan gawe pituna. Mula kang prayoga bisa tulus dadi wong kang linuwih menawa gebyaring kaluwihan iku mung dikatonake marang batine dhewe, iku wis cukup.   Pituduh : # 262   Dedana utawa sedhekah marang wong kang lagi nyandhang papa cintraka iku sawijining penggawe becik kang patut tinuladha, sauger paweweh mau ora kinanthenan panggrundel kang nelakake ora eklasing atine. Tetembungan kang lembah ing manah lan merak ati iku luwih gedhe ajine katimbang dedana kang ora eklas. Suprandene nulung lan menehi pepadhang marang jiwane wong kangkacingkrangan iku kang sejatine luwih perlu lan wigati, katimbang mung tetulung marang awake kang awujud kelairan bae.  

Pituduh : # 263   Ulat sumeh, tindak-tanduk sareh kinanthenan tembung aris iku bisa ngruntuhake ati sarta ngedohake panggodhaning setan. Kosokbaline watak wicara kang keras, kejaba keduga gawe tangining kanepson, uga gampang nuwuhake salah panampa. Sabarang prakara kang sejatine bisa putus sarana aris lan sareh, kepeksa dadi adu wuleding kulit lan atosing balung, kari si setan ngguyu ngakak bungah-bungah.  Pituduh : # 264   Wong kang kulina urip mubra-mubru iku samangsane ngalami sandhunganurip sethithik bae adate gampang kethukulan gagasan lan gawe kang cengkah karo bebener, luwih begja wong kang uripe pokal samadya nanging resik atine. Dene begja-begjane wong iku ora kaya wong sing tansah urip ing kahanan kang kebak godha rencana, prasasat tapa ana satengahing coba, nanging tansah tawekal lan kandel keimanane

Sing prayoga iku . temahan ora tumanja. Kawruhana.   Pituduh : # 266   Katresnan kang tanpa pangreksa iku dudu sejatining katresnan.marang adiling Pangeran Kang Maha Kuwasa. Buktine ora sethithik kekuwatan kang empane ora mapan. Dadi yen ana unen-unen " tresna iku wuta" yaiku sing kaprabawan hawa napsu. Kang ngerti bisa ngecakake dene kang ora bisa ngerti kurang digladhi. mung kanggo nuruti derenging ati angkara. Kena diarani sejatining katresnan kang mung kadereng lan kena ing pangaribawaning hawa napsu. Ewasemono ngempakake kekuwatan mula ora gampang.   Pituduh : # 265   Sipate wong urip iku mesthi kesinungan kekuwatan. yen rusake bebrayan ing antarane marga saka pakartine para-para kang ngerti marang dayaning kekuwatane nanging ora kanggonggayuh gegayuhan kang mulya.

uga kudu bisa angon mangsa lan mulat ing semu. Mula sapa kang tresna marang sapadha-padha iku aran tresna marang awake dhewe. tundhone sapa kang tansah ngreksa marang karahayoning liyan. ora beda karo pangreksa marang keslametane dhewe. Aja nggegampang ngrojongi rembug kang kowe dhewe durung ngreti prakarane.   Pituduh : # 268   Wong kang wis tekan pesthine utawa wis .mesthine kudu ngugemi unen-unen "tresna iku rumeksa" bisa salaras tumindake. Rembug sethithik nanging mranani iku nuduhake boboting pribadi. Rembug akeh nanging ampang malah gawe sangga runggine sing padha ngrugokake kepara njuwarehi. Rasaning katresnan kang cedhak dhewe tumrap sadhengah manungsa iku dumunung ing awake dhewe.   Pituduh : # 267   Srawung ing madyaning bebrayan iku kejaba kudu wasis milih papan lan empan.

lan luhuring budi pekerti. gunem kang ruruh. mula wis samesthine yen kita aja nganti kayadene sato kang patine mung ninggal tenger lulang lan balung bae. sumrambahe marang karahayoning urip bebrayan. jer kahanane isih bisa owah gingsir. Gumatine dumunung ing tepa tuladhaning tingkah laku. Sarehne manungsa iki sawijining titah kang luhur dhewe.katimbalan bali menyang jaman kelanggengan iku sejatine lagi kena diwenehi biji tumrap ajine kamanungsane lan pakartine nalika urip. Gunem lan ujar kawengku ana ing ucap kang istingarah numusi kajiwan. durung kena dipatrapi biji. Nanging bisowa kita nanjakake urip kita marang pakarti-pakarti utama. Dene wong kang isih padha urip iku perlu disemak bae dhisik. Mula yen ana apa-apa. aja selak marang sebuting paribasan : . lan ujar kang manis. Pituduh : # 269   Mustikane wong tuwa marang anak mung ana ing laku kang gumati.

Aran gampang yen kita bisa mikir klawan wening lan meneb.   Pituduh : # 270   Nanggapi kahanan urip ing satengahing bebrayan iku gampang angel. ora kacampuran blentonge "si aku". sing estine mung ."Ora ana kacang ninggal lanjaran". nadyan kahanane urip ing satengahing bebrayan kisruha dikayangapa. Apamaneh yen ta kita bisa tetep nguwasani weninging pikir. istingarah ora angel anggon kita nanggapi. Aran angel kepara malah bisa gawe ketliwenging pikir samangsa anggon kita mawas kedhisikan kagubel ing hawa. Kang bisa mbabarake wohing wawasan kang mulus resik. Iya pamikir kang meneb iku kang aran akal budi sejati.   Pituduh : # 271   Srengen marang wong mono aja nganti kenemenen lan keliwat-liwat mung marga wis ngerti yen wong mau ora bakal wani nglawan utawa wis ora bisa nglawan.

  .   Pituduh : # 272   Wong pinter kang ora kinanthenan ing kautaman iku ora beda karo wong wuta kang nggawa obor ing wayah bengi. Kang prayoga iku srengen samadya kang mengku pitutur murih becike. kepara bisa nuwuhake rasa sengit. Pakarti kaya ngono mau kejaba klebu ambeg siya. pikolehe malah mung wujud kasangsaran lan karusakan. uga wong sing disrengeni durung karuwan bakal dadi becik. Madhangi wong liya nanging dheweke dhewe lakune kesasar-sasar.arep ngedir-edirake drajad pangkat utawa kadibyane bae. Kapinteran mangkene iki yen ta dicakake ing madyaning bebrayan bakal nuwuhake kapitunan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful