SISTEM EJAAN PENULISAN UNSUR

Pensyarah: En. Mamat Unggat

SERAPAN

Oleh: Jarau Anak Richard Pauline Anna Anak John

PENGENALAN

Bahasa Melayu telah dipengaruhi oleh bahasa ² bahasa asing akibat pertembungan budaya

daripada interaksi masyarakat Melayu dengan masyarakat penyebaran asing agama melalui dan perdagangan, hubungan

ilmu,

diplomatik, dan penjajahan.

KATA SERAPAN BAHASA NUSANTARA

Secara umumnya, kita dapat membahagikan unsur ² unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan, mengikut bahasa asal imbuhan

tersebut. Tiga kumpulan ini ialah:
y y y

Imbuhan daripada Sanskrit Imbuhan daripada Arab ² Parsi Imbuhan daripada Yunani ² Latin ² Inggeris

IMBUHAN DARIPADA SANSKRIT

Imbuhan daripada Sanskrit terbahagi kepada dua:
y

Awalan: maha- , tata- , pra- , swa- , tuna- , eka- , dwitri- , panca-

y

Akhiran: -wan, -man, -wati, -nita

AWALAN MAHA Awalan ini berfungsi melahirkan bentuk kata adjektif dan kata nama. y y MahaMaha- + + guru raja = = mahaguru maharaja . dan membawa pengertian paling atau tahap terbesar. tertinggi dan teragung. Contohnya.

Contohnya: Maha Maha + + mulia besar = = maha mulia maha besar y y . ejaan bentuk terbitan daripada jenis maha. Perkataan maha dalam binaan ini tidak bertaraf imbuhan tetapi satu perkataan yang utuh. Mengikut kelaziman.dan kata adjektif dieja berasingan.

Contohnya: y y TataTata- + + tertib kerja = = tatatertib tatakerja .AWALAN TATA Bentuk awalan ini digunakan khusus untuk menerbitkan kata nama. yang membawa pengertian suatu susunan atau peraturan.

ialah awalan yang produktif yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian sebelum atau syarat kepada sesuatu yang mengikutinya. Contohnya: Pray Pray + + siswazah sejarah = = prasiswazah prasejarah .AWALAN PRA Awalan pra.

walaupun dewasa ini penggunaannya masih agak terbatas.AWALAN SWA Digunakan untuk menerbitkan kata nama yang memberi makna sendiri. Contohnya: y y SwaSwa- + + daya asta = = swadaya (kekuatan sendiri) swasta (berdiri sendiri) . Awalan ini mempunyai potensi untuk menjadi awalan yang produktif.

(satu). dwi. TRI.. Contohnya: Ekay Dwiy Triy Pancay + + + + nada fungsi bulan indera = ekanada (satu nada) = dwifungsi (dua fungsi) = tribulan (tiga bulan) = pancaindera (lima deria) . DWI.(lima). iaitu eka. tri. dan panca. PANCA Bentuk ² bentuk di atas ialah bentuk imbuhan yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian bilangan..AWALAN EKA..(tiga).(dua).

Contohnya: y y PascaPasca- + + siswazah merdeka = = pascasiswazah pascamerdeka .AWALAN PASCA Awalan ini ialah bentuk imbuhan yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian ¶sesudah·.

Contohnya: Seni y Harta y + + man wan = = seniman (pelaku) hartawan (pemilik) . -MAN Penggunaan kedua ² dua akhiran ²wan dan ²man akan menerbitkan kata nama yang membawa pengertian pelaku sesuatu perbuatan.AKHIRAN -WAN. atau pemilik sesuatu sifat atau keupayaan. iaitu ²man digunakan bagi bentuk kata dasar yang berakhir dengan huruf i. Kedua ² dua akhiran ini hanyalah bersifat kelainan. manakala ²wan digunakan untuk bentuk kata dasar yang berakhir dengan huruf a. pekerjaan atau tugas.

Tujuannya untuk menimbulkan kategori jantina iaitu ²man dan ²wan bagi lelaki. dan ²wati dan ²nita bagi wanita. bahkan amat tidak produktif.AKHIRAN -WATI. tetapi jelitawan tidak pula merujuk lelaki). Sedikit contoh yang dapat diberikan ialah: Seni y Biduan y + + -wati -nita = = seniwati biduanita . penggunaannya bukan sahaja tidak tekal (contohnya: seniman merujuk lelaki. -NITA Kedua ² dua akhiran ini digunakan sebagai usaha menimbulkan padanan kepada akhiran -man dan -wan. Namun.

Penyerapan unsur imbuhan Arab ² Parsi ke dalam bahasa Melayu amat terbatas.PARSI Sebagai bahasa rasmi Islam. dan hal ini memudahkan proses asimilasi unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu. Terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab ² Parsi iaitu: Awalan y Akhiran y .IMBUHAN DARIPADA ARAB . bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu.

PARSI Hanya terdapat satu imbuhan awalan iaitu biyang berasal daripada bahasa Parsi Awalan ini bererti tidak dan digunakan untuk menerbitkan bentuk kata adjektif. Contohnya: Biy Biy + + lazim adab = = bilazim (tidak lazim) biadab (tidak beradab) . tetapi penggunaannya amatlah terbatas.IMBUHAN AWALAN ARAB .

iaitu y y y y y y -wi -i -iah -in -at -ah .IMBUHAN AKHIRAN ARAB .PARSI Terdapat enam imbuhan akhiran daripada bahasa Arab yang dipinjamkan ke dalam bahasa Melayu.

iaitu mencirikan sifat yang terkandung dalam kata dasar. Contohnya: Dunia y Bahar y + + -wi -i = = duniawi bahari . dan sebaliknya -i digunakan apabila kata dasar berakhir dengan konsonan. Kedua ² dua akhiran ini bersifat kelainan. -I Akhiran ini digunakan secara terbatas untuk menimbulkan bentuk kata adjektif. dan penggunaannya ditentukan oleh huruf akhir kata dasar. iaitu -wi digunakan apabila kata dasar berakhir dengan vokal.AKHIRAN -WI.

Contohnya: Lahir y Ilmu y + + -iah -iah = = lahiriah ilmiah .AKHIRAN -IAH Digunakan bagi membentuk kata adjektif yang membawa makna sifat atau ciri yang terkandung dalam kata dasar.

-AH Bentuk ² bentuk kata bahasa Arab seperti mukminin / mukminat. -AT. Beberapa contoh lain yang terdapat dalam bahasa Melayu adalah seperti yang berikut: Hadir + y Munafik + y Qari + y -in -at -ah = = = hadirin munafikat qariah .AKHIRAN ²IN. dan -ah bagi menunjukkan kata nama lelaki dan perempuan. dan sultan / sultanah yang mengandungi akhiran -in. mulimin / muslimat. -at.

IMBUHAN DARIPADA YUNANI ² LATIN ² INGGERIS Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada bahasa Yunani ² Latin ² Inggeris. Hanya beberapa imbuhan yang menjadi unsur serapan dalam bahasa Melayu iaitu: y y y y y y ProAntiMonoPoliAutoSupra- .

memihak. atau menyebelahi sesuatu pihak. Contoh perkataan: y y ProPro- + + barat kerajaan = = probarat prokerajaan .AWALAN PRO Digunakan untuk menunjukkan tanda bersetuju.

AWALAN ANTI Awalan antiberlawanan dengan pro-. Contoh perkataan: Antiy Antiy + + penjajah sosial = = antipenjajah antisosial . digunakan untuk menunjukkan tanda melawan. atau tidak bersetuju dengan sesuatu pihak. membantah. menentang.

Contoh perkataan: y y PoliPoli- + + fasa cakera = = polifasa policakera .AWALAN POLI Awalan poli- memberi pengertian banyak.

AWALAN AUTO Awalan auto- memberi pengertian secara bersendirian. Contoh perkataan: y y AutoAuto- + + carta nomi = = autocarta autonomi .

memberi pengertian sebahagian daripada keseluruhan. Contoh perkataan: Suby Suby + + kelas kategori = = subkelas subkategori .AWALAN SUB Awalan sub.

mengatasi. Contoh perkataan: Supray Supray + + segmen kelas = = suprasegmen suprakelas .AWALAN SUPRA Awalan supra.membari pengertian melebihi. atau merentasi.

Antara contohnya ialah: -isme y -ik y -al y -is y .AKHIRAN Bentuk ² bentuk akhiran daripada bahasa Yunani ² Latin ² Inggeris belum lagi terserap sebagai imbuhan pembentukan kata bahasa Melayu. Sebahagian besar bentuk ini wujud dalam perkataan yang dipinjam secara keseluruhan ke dalam bahasa Melayu.

Akhiran -isme Contoh perkataan Nasionalisme Idealisme -ik Fonetik Saintifik -si Potensi Revolusi -al Kritikal Praktikal Ekonomis -is Sistematis Pragmatis .

KATA PINJAMAN BAHASA INGGERIS Bahasa Inggeris merupakan unsur bahasa pinjaman yang dominan dan kekal hingga kini. iaitu: Kata asing yang belum sepenuhnya terserap y Kata asing yang sepenuhnya terserap y . 1992) menggabungkan dua kumpulan utama kata pinjaman dari segi ejaannya. Buku Pedoman Umum Pembentukan Istilah Bahasa Melayu (DBP. Kata ² kata pinjaman bahasa Inggeris menggunakan prinsip pengekalan ejaan yang melibatkan kemunculan ciri bunyi asal dalam sistem ejaan bahasa Melayu.

KATA ASING YANG BELUM SEPENUHNYA TERSERAP Terdapat segelintir kata asing yang belum sepenuhnya terserap ke dalam bahasa Melayu kerana: Ketiadaan padanannya yang sesuai y Keinginan mengekalkan bentuk asal atas dasar sifat keantarabangsaan penggunaannya. Contohnya: Landrover y Protein y Diesel y . y Perkataan demikian dieja dan disebut seperti kata usulnya.

KATA ASING YANG SEPENUHNYA TERSERAP Kata asing yang sepenuhnya terserap dari segi sebutan dan ejaannya. Penulisan kata pinjaman itu dibuat sama ada mengikut pengekalan atau perubahan abjad . umumnya dieja dengan mengutamakan bentuk tampaknya.

abstrak octave .i. Abjad a tetap a race ras abstract . iii.oktaf Abjad ae jika tidak bervariasi dengan e tetap ae aerial aerial aerograph .aerograf aerobe aerob Abjad ae jika bervariasi dengan e menjadi e aesthetics estetika heamatite hematit ii. .

Abjad ai tetap ai aileron aileron caisson kaison Abjad ao tetap ao aorta aorta paolo paolo Abjad au tetap au automatic automatik auditorium auditorium v. vi.iv. .

o. u. ix.silinder Abjad cc di muka o.vii. . i. Abjad c di hadapan a.akomodasi viii. u. dan konsonan menjadi k carbon karbon classic klasik Abjad c di muka e. oe dan y menjadi s cent sen cylinder . dan konsonan menjadi k accure akru accomodation .

o.x. . cch (yang diucapkan k) di muka e. xii. dan konsonan menjadi k charisma karisma cholera kolera technique teknik Abjad ch (yang diucapkan s) menjadi s chiffon sifon machine mesin xi. Abjad cc di muka e dan i menjadi ks accent aksen vaccin vaksin Abjad ch.

xiii.frekuensi system sistem Abjad ea tetap ea bearing bearing gear gear Abjad ea (yang diucapkan i) menjadi i grease gris beaker bikar xiv. . xv. Abjad e tetap e effective efektif frequency .

Abjad ee menjadi i jeep jip beer bir Abjad ei tetap ei protein phenolpthalein protein fenolftalein xvii. xviii.neutron xix. Abjad eo tetap eo stereo stereo geometry .neutral neutron . .geometri Abjad eu tetap eu neutral .xvi.

xx.tekstil xxi.fakulti Abjad g tetap g geology . .faktor faculty . Abjad f tetap f factor .tragedi Abjad i tetap i syphilis .geologi tragedy .sifilis textile . xxii.

diafisis ie tetap ie tieceron . Abjad xxv.dialek diaphysis . xxvi. Abjad .xxiii.pai xxiv.tieseron Abjad ie di akhir kata menjadi i calorie . Abjad ia tetap ia dialect .kalori bogie bogi ie di akhir kata ekasuku menjadi ai pie .

linguistik Abjad o tetap o sector thrombosis sektor trombosis xxviii.Abjad io tetap io ion ion studio .xxvii. . Abjad xxx.studio iu tetap iu premium premium stadium stadium ng tetap ng congress kongres linguistics .Abjad xxix.

xxxi.kadbod coat kot xxxii.Abjad xxxiv.Abjad oe menjadi e oestrogen estrogen foetus fetus oi tetap oi alkaloid alkaloid duboidine . Abjad oa menjadi o cardboard .Abjad oo menjadi u monsoon monsun cartoon kartun .duboidin xxxiii.

Abjad oo (vokal ganda) tetap oo zoology zoologi zoo zoo xxxvi.serius coupon kupon xxxvii.xxxv.Abjad .Abjad ph yang menjadi f phoneme fonem phosphorus fosforus q menjadi k aquarium akuarium frequency frekuensi xxxviii.Abjad ou yang dilafazkan [u] atau [e] menjadi u journal jurnal serious .

i.absisa xl. o .Abjad rh menjadi r rhetoric retorik rhythm ritma Abjad sc di hadapan a. menjadi s science .xxxix. oo dan konsonan menjadi sk scandium skadium score skor Abjad sc di hadapan e. . xli.sains abscissa .

xlii.teater theory teori Abjad u tetap u unit unit university . Abjad sch menjadi sk scheme skim scholastic .skolastik Abjad th menjadi t theater .universiti structure .struktur xliv. xlv. .

dualisme quatum kuantum ue tetap ue duet .tisu Abjad ue pada akhir kata ekasuku menjadi iu cue .kiu xlix. . Abjad ua tetap ua dualism .glu tissue .duet xlvii.xlvi. Abjad xlviii.Abjad ue di akhir kata menjadi u glue .

anuiti conduit .konduit Abjad uo tetap uo fluorescein fluoresein quota kuota Abjad uu menjadi u contimuun . Abjad ue pada akhir kata (selepas q atau g digugurkan) catalogue .kontinum vacuum vakum li.katalog dialogue dialog Abjad ui tetap ui annuity .l. liii. lii. .

xenon Abjad x pada kedudukan lain dalam kata menjadi ks latex . lvii. . Abjad v tetap v novel novel vitamin .ekstra Abjad y yang hadir bukan di awal kata menjadi i physiology fisiologi psychology .psikologi lv. lvi.lateks extra .liv.vitamin Abjad x pada awal kata tetap x xenon .

lx. Huruf e yang biasanya dilafazkan pepet dalam suku kata akhir dikekalkan cylinder .silinder counter .lviii.ferum Contoh kecualian ialah media massa lix.ozon zenith . Abjad z tetap z ozone . .zenit Konsonan ganda jadi konsonan tunggal. kecuali apabila mengelirukan assimilation .asimilasi ferrum .kaunter Abjad ce menjadi s science sains ambulance .ambulans lxi.

SEKIAN TERIMA KASIH .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful