SISTEM EJAAN PENULISAN UNSUR

Pensyarah: En. Mamat Unggat

SERAPAN

Oleh: Jarau Anak Richard Pauline Anna Anak John

PENGENALAN

Bahasa Melayu telah dipengaruhi oleh bahasa ² bahasa asing akibat pertembungan budaya

daripada interaksi masyarakat Melayu dengan masyarakat penyebaran asing agama melalui dan perdagangan, hubungan

ilmu,

diplomatik, dan penjajahan.

KATA SERAPAN BAHASA NUSANTARA

Secara umumnya, kita dapat membahagikan unsur ² unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan, mengikut bahasa asal imbuhan

tersebut. Tiga kumpulan ini ialah:
y y y

Imbuhan daripada Sanskrit Imbuhan daripada Arab ² Parsi Imbuhan daripada Yunani ² Latin ² Inggeris

IMBUHAN DARIPADA SANSKRIT

Imbuhan daripada Sanskrit terbahagi kepada dua:
y

Awalan: maha- , tata- , pra- , swa- , tuna- , eka- , dwitri- , panca-

y

Akhiran: -wan, -man, -wati, -nita

dan membawa pengertian paling atau tahap terbesar.AWALAN MAHA Awalan ini berfungsi melahirkan bentuk kata adjektif dan kata nama. y y MahaMaha- + + guru raja = = mahaguru maharaja . tertinggi dan teragung. Contohnya.

Contohnya: Maha Maha + + mulia besar = = maha mulia maha besar y y .dan kata adjektif dieja berasingan. Mengikut kelaziman. ejaan bentuk terbitan daripada jenis maha. Perkataan maha dalam binaan ini tidak bertaraf imbuhan tetapi satu perkataan yang utuh.

Contohnya: y y TataTata- + + tertib kerja = = tatatertib tatakerja . yang membawa pengertian suatu susunan atau peraturan.AWALAN TATA Bentuk awalan ini digunakan khusus untuk menerbitkan kata nama.

ialah awalan yang produktif yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian sebelum atau syarat kepada sesuatu yang mengikutinya. Contohnya: Pray Pray + + siswazah sejarah = = prasiswazah prasejarah .AWALAN PRA Awalan pra.

AWALAN SWA Digunakan untuk menerbitkan kata nama yang memberi makna sendiri. walaupun dewasa ini penggunaannya masih agak terbatas. Awalan ini mempunyai potensi untuk menjadi awalan yang produktif. Contohnya: y y SwaSwa- + + daya asta = = swadaya (kekuatan sendiri) swasta (berdiri sendiri) .

dwi... DWI.AWALAN EKA. tri. PANCA Bentuk ² bentuk di atas ialah bentuk imbuhan yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian bilangan.(satu).(lima).(dua). dan panca. TRI.. Contohnya: Ekay Dwiy Triy Pancay + + + + nada fungsi bulan indera = ekanada (satu nada) = dwifungsi (dua fungsi) = tribulan (tiga bulan) = pancaindera (lima deria) .(tiga). iaitu eka.

AWALAN PASCA Awalan ini ialah bentuk imbuhan yang menerbitkan kata nama untuk membawa pengertian ¶sesudah·. Contohnya: y y PascaPasca- + + siswazah merdeka = = pascasiswazah pascamerdeka .

iaitu ²man digunakan bagi bentuk kata dasar yang berakhir dengan huruf i. pekerjaan atau tugas. manakala ²wan digunakan untuk bentuk kata dasar yang berakhir dengan huruf a. atau pemilik sesuatu sifat atau keupayaan. Kedua ² dua akhiran ini hanyalah bersifat kelainan. -MAN Penggunaan kedua ² dua akhiran ²wan dan ²man akan menerbitkan kata nama yang membawa pengertian pelaku sesuatu perbuatan.AKHIRAN -WAN. Contohnya: Seni y Harta y + + man wan = = seniman (pelaku) hartawan (pemilik) .

Tujuannya untuk menimbulkan kategori jantina iaitu ²man dan ²wan bagi lelaki. tetapi jelitawan tidak pula merujuk lelaki). penggunaannya bukan sahaja tidak tekal (contohnya: seniman merujuk lelaki. -NITA Kedua ² dua akhiran ini digunakan sebagai usaha menimbulkan padanan kepada akhiran -man dan -wan. dan ²wati dan ²nita bagi wanita. Sedikit contoh yang dapat diberikan ialah: Seni y Biduan y + + -wati -nita = = seniwati biduanita . bahkan amat tidak produktif. Namun.AKHIRAN -WATI.

bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu.IMBUHAN DARIPADA ARAB . Penyerapan unsur imbuhan Arab ² Parsi ke dalam bahasa Melayu amat terbatas. Terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab ² Parsi iaitu: Awalan y Akhiran y . dan hal ini memudahkan proses asimilasi unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu.PARSI Sebagai bahasa rasmi Islam.

Contohnya: Biy Biy + + lazim adab = = bilazim (tidak lazim) biadab (tidak beradab) . tetapi penggunaannya amatlah terbatas.PARSI Hanya terdapat satu imbuhan awalan iaitu biyang berasal daripada bahasa Parsi Awalan ini bererti tidak dan digunakan untuk menerbitkan bentuk kata adjektif.IMBUHAN AWALAN ARAB .

PARSI Terdapat enam imbuhan akhiran daripada bahasa Arab yang dipinjamkan ke dalam bahasa Melayu.IMBUHAN AKHIRAN ARAB . iaitu y y y y y y -wi -i -iah -in -at -ah .

Kedua ² dua akhiran ini bersifat kelainan. Contohnya: Dunia y Bahar y + + -wi -i = = duniawi bahari . dan sebaliknya -i digunakan apabila kata dasar berakhir dengan konsonan.AKHIRAN -WI. dan penggunaannya ditentukan oleh huruf akhir kata dasar. iaitu -wi digunakan apabila kata dasar berakhir dengan vokal. iaitu mencirikan sifat yang terkandung dalam kata dasar. -I Akhiran ini digunakan secara terbatas untuk menimbulkan bentuk kata adjektif.

Contohnya: Lahir y Ilmu y + + -iah -iah = = lahiriah ilmiah .AKHIRAN -IAH Digunakan bagi membentuk kata adjektif yang membawa makna sifat atau ciri yang terkandung dalam kata dasar.

Beberapa contoh lain yang terdapat dalam bahasa Melayu adalah seperti yang berikut: Hadir + y Munafik + y Qari + y -in -at -ah = = = hadirin munafikat qariah . dan sultan / sultanah yang mengandungi akhiran -in.AKHIRAN ²IN. mulimin / muslimat. -at. -AH Bentuk ² bentuk kata bahasa Arab seperti mukminin / mukminat. -AT. dan -ah bagi menunjukkan kata nama lelaki dan perempuan.

Hanya beberapa imbuhan yang menjadi unsur serapan dalam bahasa Melayu iaitu: y y y y y y ProAntiMonoPoliAutoSupra- .IMBUHAN DARIPADA YUNANI ² LATIN ² INGGERIS Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada bahasa Yunani ² Latin ² Inggeris.

atau menyebelahi sesuatu pihak.AWALAN PRO Digunakan untuk menunjukkan tanda bersetuju. memihak. Contoh perkataan: y y ProPro- + + barat kerajaan = = probarat prokerajaan .

digunakan untuk menunjukkan tanda melawan.AWALAN ANTI Awalan antiberlawanan dengan pro-. Contoh perkataan: Antiy Antiy + + penjajah sosial = = antipenjajah antisosial . menentang. atau tidak bersetuju dengan sesuatu pihak. membantah.

Contoh perkataan: y y PoliPoli- + + fasa cakera = = polifasa policakera .AWALAN POLI Awalan poli- memberi pengertian banyak.

AWALAN AUTO Awalan auto- memberi pengertian secara bersendirian. Contoh perkataan: y y AutoAuto- + + carta nomi = = autocarta autonomi .

AWALAN SUB Awalan sub.memberi pengertian sebahagian daripada keseluruhan. Contoh perkataan: Suby Suby + + kelas kategori = = subkelas subkategori .

mengatasi. atau merentasi.membari pengertian melebihi. Contoh perkataan: Supray Supray + + segmen kelas = = suprasegmen suprakelas .AWALAN SUPRA Awalan supra.

AKHIRAN Bentuk ² bentuk akhiran daripada bahasa Yunani ² Latin ² Inggeris belum lagi terserap sebagai imbuhan pembentukan kata bahasa Melayu. Antara contohnya ialah: -isme y -ik y -al y -is y . Sebahagian besar bentuk ini wujud dalam perkataan yang dipinjam secara keseluruhan ke dalam bahasa Melayu.

Akhiran -isme Contoh perkataan Nasionalisme Idealisme -ik Fonetik Saintifik -si Potensi Revolusi -al Kritikal Praktikal Ekonomis -is Sistematis Pragmatis .

Kata ² kata pinjaman bahasa Inggeris menggunakan prinsip pengekalan ejaan yang melibatkan kemunculan ciri bunyi asal dalam sistem ejaan bahasa Melayu. iaitu: Kata asing yang belum sepenuhnya terserap y Kata asing yang sepenuhnya terserap y .KATA PINJAMAN BAHASA INGGERIS Bahasa Inggeris merupakan unsur bahasa pinjaman yang dominan dan kekal hingga kini. Buku Pedoman Umum Pembentukan Istilah Bahasa Melayu (DBP. 1992) menggabungkan dua kumpulan utama kata pinjaman dari segi ejaannya.

KATA ASING YANG BELUM SEPENUHNYA TERSERAP Terdapat segelintir kata asing yang belum sepenuhnya terserap ke dalam bahasa Melayu kerana: Ketiadaan padanannya yang sesuai y Keinginan mengekalkan bentuk asal atas dasar sifat keantarabangsaan penggunaannya. Contohnya: Landrover y Protein y Diesel y . y Perkataan demikian dieja dan disebut seperti kata usulnya.

Penulisan kata pinjaman itu dibuat sama ada mengikut pengekalan atau perubahan abjad . umumnya dieja dengan mengutamakan bentuk tampaknya.KATA ASING YANG SEPENUHNYA TERSERAP Kata asing yang sepenuhnya terserap dari segi sebutan dan ejaannya.

oktaf Abjad ae jika tidak bervariasi dengan e tetap ae aerial aerial aerograph .aerograf aerobe aerob Abjad ae jika bervariasi dengan e menjadi e aesthetics estetika heamatite hematit ii. iii.abstrak octave . Abjad a tetap a race ras abstract . .i.

. Abjad ai tetap ai aileron aileron caisson kaison Abjad ao tetap ao aorta aorta paolo paolo Abjad au tetap au automatic automatik auditorium auditorium v.iv. vi.

oe dan y menjadi s cent sen cylinder .akomodasi viii. .silinder Abjad cc di muka o. Abjad c di hadapan a. u. dan konsonan menjadi k accure akru accomodation . ix. dan konsonan menjadi k carbon karbon classic klasik Abjad c di muka e.vii. o. u. i.

.x. o. Abjad cc di muka e dan i menjadi ks accent aksen vaccin vaksin Abjad ch. cch (yang diucapkan k) di muka e. dan konsonan menjadi k charisma karisma cholera kolera technique teknik Abjad ch (yang diucapkan s) menjadi s chiffon sifon machine mesin xi. xii.

xiii. Abjad e tetap e effective efektif frequency .frekuensi system sistem Abjad ea tetap ea bearing bearing gear gear Abjad ea (yang diucapkan i) menjadi i grease gris beaker bikar xiv. . xv.

Abjad ee menjadi i jeep jip beer bir Abjad ei tetap ei protein phenolpthalein protein fenolftalein xvii.neutron xix.neutral neutron . Abjad eo tetap eo stereo stereo geometry . xviii.xvi. .geometri Abjad eu tetap eu neutral .

fakulti Abjad g tetap g geology .geologi tragedy . Abjad f tetap f factor .sifilis textile . xxii.tekstil xxi. .faktor faculty .xx.tragedi Abjad i tetap i syphilis .

Abjad ia tetap ia dialect .pai xxiv. xxvi.dialek diaphysis . Abjad .xxiii. Abjad xxv.kalori bogie bogi ie di akhir kata ekasuku menjadi ai pie .diafisis ie tetap ie tieceron .tieseron Abjad ie di akhir kata menjadi i calorie .

.Abjad xxix.Abjad io tetap io ion ion studio .studio iu tetap iu premium premium stadium stadium ng tetap ng congress kongres linguistics .linguistik Abjad o tetap o sector thrombosis sektor trombosis xxviii.xxvii. Abjad xxx.

kadbod coat kot xxxii. Abjad oa menjadi o cardboard .Abjad xxxiv.Abjad oe menjadi e oestrogen estrogen foetus fetus oi tetap oi alkaloid alkaloid duboidine .xxxi.Abjad oo menjadi u monsoon monsun cartoon kartun .duboidin xxxiii.

serius coupon kupon xxxvii. Abjad oo (vokal ganda) tetap oo zoology zoologi zoo zoo xxxvi.Abjad ou yang dilafazkan [u] atau [e] menjadi u journal jurnal serious .Abjad ph yang menjadi f phoneme fonem phosphorus fosforus q menjadi k aquarium akuarium frequency frekuensi xxxviii.Abjad .xxxv.

oo dan konsonan menjadi sk scandium skadium score skor Abjad sc di hadapan e.sains abscissa .xxxix.absisa xl. o . . xli. menjadi s science . i.Abjad rh menjadi r rhetoric retorik rhythm ritma Abjad sc di hadapan a.

xlii. Abjad sch menjadi sk scheme skim scholastic .skolastik Abjad th menjadi t theater .universiti structure .struktur xliv. xlv. .teater theory teori Abjad u tetap u unit unit university .

duet xlvii. Abjad xlviii. .Abjad ue di akhir kata menjadi u glue .xlvi. Abjad ua tetap ua dualism .dualisme quatum kuantum ue tetap ue duet .tisu Abjad ue pada akhir kata ekasuku menjadi iu cue .kiu xlix.glu tissue .

Abjad ue pada akhir kata (selepas q atau g digugurkan) catalogue .l. .katalog dialogue dialog Abjad ui tetap ui annuity . lii.konduit Abjad uo tetap uo fluorescein fluoresein quota kuota Abjad uu menjadi u contimuun .anuiti conduit .kontinum vacuum vakum li. liii.

vitamin Abjad x pada awal kata tetap x xenon .psikologi lv.xenon Abjad x pada kedudukan lain dalam kata menjadi ks latex . .liv.lateks extra . Abjad v tetap v novel novel vitamin . lvi. lvii.ekstra Abjad y yang hadir bukan di awal kata menjadi i physiology fisiologi psychology .

kecuali apabila mengelirukan assimilation .asimilasi ferrum .ambulans lxi.lviii.zenit Konsonan ganda jadi konsonan tunggal.kaunter Abjad ce menjadi s science sains ambulance . Abjad z tetap z ozone .silinder counter . Huruf e yang biasanya dilafazkan pepet dalam suku kata akhir dikekalkan cylinder .ferum Contoh kecualian ialah media massa lix. lx. .ozon zenith .

SEKIAN TERIMA KASIH .