MUQADDIMAH

‫بسم ال الرحمن الرحيم الحمد ل رب العالمين, والصلللة والسلللم علللى‬ ‫.أشرف النبياء والمرسلين، وعلى ءاله وصحبه أجمعين‬
Segala pujian bagi Allah Yang Maha Esa, Tuhan yang telah menurunkan wahyuNya yang mulia iaitu Al-Quran melalui utusanNya yang mulia iaitu Malaikat Jibril A.S kepada RasulNya yang mulia iaitu Nabi Muhammad S.A.W untuk disebarkan kepada ciptaanNya yang termulia iaitu umat manusia. Tidak dilupakan ucapan selawat dan salam ke atas junjungan besar Nabi akhir zaman, serta mereka yang beriman kepadanya dengan penuh keyakinan.

Al-Quran menjadi kitab yang mulia kerana dipelihara sendiri oleh Tuhan yang menurunkannya iaitu Allah S.W.T. Allah S.W.T telah memilih mereka-mereka yang terpilih dikalangan hamba-hambaNya untuk terus memelihara kitab suci ini sehingga hari Qiamat bersesuaian dengan firmanNya yang bermaksud: “Kemudian Kami wariskan kitab (al-Quran) kepada hamba-hamba yang Kami pilih” Surah Faathir : ayat 32

Memandangkan al-Quran mempunyai kaedah dan cara bacaanya yang tersendiri maka para ulama’ telah berusaha membahagikan pengajian ilmu al-Quran itu kepada bahagian-bahagiannya yang tersendiri. Bahagian yang paling penting untuk dihadam oleh para pembaca al-Quran sudah pasti berkaitan sifat-sifat dan makhraj huruf al-Quran.

Bagi sama-sama lebih memahami bahagian yang penting ini, maka kami telah memilih tajuk tugasan ini dan menyediakannya dengan bahasa yang mudah, disertakan dengan pentakrifan dan contohcontoh sebagai panduan kepada kita semua. memberi faedah dan bertambah pengetahuan Semoga ianya kami semasa

menyediakan tugasan ini dan kita semua yang membacanya.

Akhir sekali kami memohon pengampunan kepada Allah S.W.T dan memohon tunjuk ajar daripada mereka-mereka yang arif berkaitan ilmu yang mulia ini jika terdapat sebarang kesalahan dan kecacatan dalam tugasan yang kami sediakan ini. Semoga usaha kami yang sedikit ini akan diberkati Allah S.W.T. Insyaallah. Wassalam.

BAHAGIAN SATU: SHIFAATIL HURUF DAN KEPENTINGANNYA DALAM PEMBACAAAN AL-QURAN.

1.0 Pendahuluan

Dalam bahagian satu ini akan menjelaskan secara detail berkenaan dengan sifat-sifat huruf yang terdapat di dalam al-Quran dan kepentingannya di dalampembacaan al-Quran.

1.1 Takrif Sifat Huruf Sifat huruf menurut Abu Mardhiyah (2005) dari segi bahasa ialah sesuatu yang berdiri pada benda seperti hitam, putih, kuat, lemah dan sebagainya. Manakala takrif sifat huruf dari segi istilah ialah cara menekan (menyekat) udara ketika bunyi huruf dilafazkan sama ada tinggi, nyaring, kuat dan sebagainya.

1.2 Bahagian Sifat Huruf 1.2.1 Sifat huruf terbahagi kepada 2 bahagian;
1) Sifat Lazim

(‫)لزم‬

iaitu asal yang terdapat pada Huruf

Hijaiyyah.
2) Sifat

‘Aaridh

(‫)عارض‬

iaitu sifat mendatang yang terdapat

pada Huruf Hijaiyyah.

1.2.2 Pendapat ulama mengenai bilangan Sifat Lazim bagi Huruf Hijaiyyah
1) Tujuh belas sifat iaitu pendapat Imam Ibnu Al-Jazari (inilah

pendapat yang masyhur lagi terpilih)

2) Enam belas sifat iaitu pendapat Imam Al-Sakhawi.

Beliau

menggugurkan Izlaq dan Ismat sebaliknya menambah satu sifat yang lain iaitu Hawaiyah.

3) Empat belas sifat iaitu pendapat Imam Al-Barkawi. Beliau

menggugurkan Izlaq, Ishmat, Inhiraf, dan Lin sebaliknya menambah sifat Ghunnah.

4) Empat puluh empat sifat iaitu pendapat Shahibu Al-Ri’ayah.

1.2.3 Bahagian Sifat Lazim Sifat Lazim mengikut Azahari Ibrahim (2000) terbahagi kepada 2 bahagian; 1) Sifat berlawanan: ada 10 (5 pasangan) iaitu:
-

Jahar

‫))جهر‬

lawannya Hamas

((‫همس‬ (‫.)رخللاوة‬
Antara

-

Syiddah

(‫)شللدة‬

lawannya Rakhawah

keduanya ada Tawassut/Bainiyah
-

Isti’la’

(‫ )إستعلء‬lawannya Istifal (‫)إستفال‬

Shafir .Istitolah .4 Bahagian Sifat ‘Aaridh - Izhar (‫)إظهار‬ (‫)إدغام‬ - Idgham Ikhfa’ Iqlab - (‫)إخفاء‬ - (‫)إقلب‬ (‫)سكته‬ (‫)تفخيم‬ - Saktah Tafkim - .2.Takrir(‫)تكرير‬ .Lin (‫)صفير‬ (‫)لين‬ (‫)إستطالة‬ (‫)قلقلة‬ (‫)تفشي‬ .- Itbaq (‫ )إطباق‬lawannya Infitah (‫)إنفتاح‬ (‫ )إصمات‬lawannya Idzlaq (‫)إذلق‬ - Ishmat 2) Sifat tunggal (tidak berlawanan) ada tujuh sepertimana berikut: .Inhiraf (‫)إنحراف‬ .Tafasysyi 1.Qalqalah .

3 Huraian Sifat-Sifat Yang Lazim Bagi Huruf Takrif dan huruf-hurufnya mengikut Ustaz Jamaludin Riduan (2000) adalah sepertimana berkiut: 1) Jahar (‫) جهر‬ Dari segi bahasa: Nyaring Dari segi istilah: Nafas bertahan semasa menyebut hurufnya kerana berpegang kuat ia pada makhrajnya. jim. dhad.- Tarqiq (‫)ترقيق‬ Mad - (‫)مد‬ (‫)قصر‬ (‫)سكون‬ (‫)حركة‬ - Qashr Sukun - - Harakah 1. Huruf Jahar ada 19 iaitu Alif. qaf. dhal. qhain. zhal. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)عظم وزن قارىءذى غض جد طلب‬ 2) Hamas ( ‫)همس‬ Dari segi bahasa: Sembunyi . zha’. ra’. to’. mim. ‘ain. lam. zai. wau. ba’. nun.

qaf. Huruf Syiddah ada 8 iaitu Ba’. ha’. sin. tha’. Shad. ta’.Dari segi istilah: Nafas terlepas semasa menyebut hurufnya kerana lemahnya ia berpegang pada makhrajnya Huruf Hamas ada 10 iaitu Ta’. syin. kaf dan hamzah yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)أجد قط بكت‬ 4) Rakhawah (‫)رخاوة‬ Dari segi bahasa: Lembut Dari segi istilah: Suara terlepas semasa menyebut hurufnya kerana lemahnya ia berpegang pada makhrajnya. fa’. to’. . jim. kha’. dal. kaf dan ha’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)فحثه شخص سنت‬ 3) Syiddah (‫)شدة‬ Dari segi bahasa: Kuat Dari segi istilah: Suara tertahan semasa menyebut hurufnya kerana berpegang kuat ia pada makhrajnya.

lam. sin. kha’. . Terhimpun dalam rangkai kata(‫عمر‬ ‫. zha.)خص ضغط قظ‬ 6) Istifal (‫)إستفال‬ Dari segi bahasa: Menurun. shad. dhad. Huruf Isti’la’ ada 7 ialah Kha’. ha’ dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: ‫)خذ غث حظ فض‬ Tawassut (‫شوص زي ساه‬ (‫)توسط‬ Dari segi bahasa: Pertengahan Dari segi istilah: Suara pertengahan antara Syiddah dan Rakhawah semasa menyebut hurufnya.Huruf Rakhawah ada 16 iaitu Alif. tha’. zha’. mim dan nun. dzal. syin. to’. qhain dan qaf yang terhimpun dalam rangkai kata (‫. shad. )لن‬ 5) Isti’la’ (‫)إستعلء‬ Dari segi bahasa : Meninggi Dari segi istilah: Terangkat pangkal lidah ke langit-langit semasa menyebut hurufnya. ‘ain. wau. dhad. qhain. zai. fa’. ha’. Huruf Tawassut ada 5 iaitu Ra’.

to’. sin. Huruf Itbaq ada 4 iaitu Shad. jim. ba’. lam. Dari segi Istilah: Tangkat lidah menutupi langit-langit semasa menyebut hurufnya. terbahagi kepada 3 kategori. nun. zha’. ha’. fa’. Huruf Istifal ada 22 Alif. syin. ‘ain. ra’. ta’. Zha’ paling lemah. mim. wau. tha’. - Huruf Itbaq To’ paling kuat. Shad dan dhad sederhana. zai. dhad. .)أنشر حديث علمك سوف تجهز بذا‬ 7) Itbaq (‫)إطباق‬ Dari segi bahasa: Melekat. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫. 8) Infitah (‫)إنفتاح‬ Dari segi bahasa: Terbuka. kaf. dal.Dari segi istilah: Tidak terangkat pangkal lidah semasa menyebut hurufnya. ha’. dzal. Dari segi Istilah: Terbuka ruang antara lidah dan langit-langit.

shad. qhain. yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)من أخذ وجد سعة فزكا حق له شرب غيث‬ 9) Idzlaq (‫)إذلق‬ Dari segi bahasa: Lancar atau tergelincir. kha’. dal. mim dan nun yang terhimpun dalam rangkai kata (‫. jim. sin. ha’. ba’. qaf. lam. kaf. ra’. zha. lam.)فر من لب‬ 10)Ishmat (‫)إصمات‬ Dari segi bahasa: Larang atau tegah. ta’. Dari segi Istilah: Tertegah daripada segera keluar ketika melafazkan hurufnya.Huruf Infitah ada 25 iaitu Alif. Dari segi istilah: Menyebutnya dengan mudah kerana sebahagian hurufnya keluar dari hujung lidah dan sebahagian lagi keluar dari dua bibir. dzal. fa’. tha’. jim. kha’. ra’. dhad. zai. to’. mim. ‘ain. ha’. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)جز غش ساخط صد ثقة إذ وعظه يحدك‬ . ta’. wau. tha’. qaf. wau. syin. sin. ha’. zai. kaf. hamzah dan ya’. syin. ha’. dal. Huruf Ishmat ada 23 iaitu Alif. fa’. Huruf Idzlaq ada 6 iaitu Ba’. ‘ain. nun. dzal. qhain.

11)Shafir (‫)صفير‬ Dari segi bahasa: Siulan/berdesir. shad seperti angsa). dal. sin seperti belalang. Dari segi Istilah: Lantunan suara yang kuat pada makhraj kerana tekanan yang kuat semasa menyebutnya dan dilepaskan dalam masa yang singkat.)قطب جد‬ Syarat–syarat Qalqalah ada 2 iaitu: 1) Hurufnya mesti sukun (kerana qalqalah tidak dinyatakan jika hurufnya berbaris). Dari segi istilah: Menyebut hurufnya dengan bunyi berdesir yang kuat yang menyerupai suara binatang. jim. Sin dan Shad (zai berdesir seperti lebah. Contoh:‫يولد‬ ‫لم يلد ولم‬ . Huruf Qalqalah ada 5 iaitu Ba’. to’ dan qaf yang terhimpun dalam rangkai kata (‫. Huruf Shafir ada 3 iaitu Zai. 12)Qalqalah (‫)قلقلة‬ Dari segi bahasa: Bergerak-gerak/bergetar.

Contoh :‫هذا‬ ‫أذهب بكتبى‬ Qalqalah terbahagi kepada 3 bahagian iaitu: 1) Qalqalah Shughra (‫)قلقله صغرى‬ Ia terjadi apabila huruf qalqalah berada di tengah kalimah. Contoh:‫وتب‬ 13) Lin (‫)لين‬ . Contoh:‫كسب‬ ‫وما‬ 3) Qalqalah Akbar/Asyaddu Qalqalah (‫)قلقلة أكبر/أشد قلقلة‬ huruf qalqalah yang Ia terjadi apabila waqaf pada bertasydid yang berada di hujung Kalimah.3) Tidak berlaku Idgham (kerana idgham menafikan qalqalah). Contoh: ‫يجمع‬ 2) Qalqalah Kubra (‫)قلقلة كبرى‬ Ia terjadi apabila waqaf pada huruf qalqalah yang berada di hujung kalimah.

Huruf Inhiraf ada 2 ialah Ra’ dan lam ( Ra’ melencong belakang hujung lidah. 15) Takrir (‫)تكرير‬ Dari segi bahasa: Berulang-ulang. Huruf Lin ada 2 iaitu Wau dan ya’ dengan syarat: 1) Wau sukun sebelumnya berbaris fathah. Contoh:‫فوق‬ 2) Ya’ sukun sebelumnya berbaris fathah. Dari segi istilah: Ketika menyebut. Dari segi istilah: Keadaan hujung lidah bergerak-gerak atau bergetar ketika menyebut hurufnya. hurufnya melencong daripada makhrajnya ke makhraj yang lain.Dari segi bahasa : lembut. . Dari segi Istilah: Menyebutnya dengan lembut dan mudah. adapun lam melencong ke hujung lidah) . Contoh:‫ليس‬ 14) Inhiraf (‫)إنحراف‬ Dari segi bahasa: Melencong.

Contoh:‫ألرحمن‬ - Waqaf. Contoh:‫ألشمال‬ (2) Ausat (‫ )أوسط‬Iaitu peringkat pertengahan. kepada 3 peringkat iaitu: (1) A’la Tafasysyi terbahagi (‫)أعلى‬ iaitu peringkat paling tinggi. . Huruf Tafasysyi ada 1 sahaja iaitu Syin. Ia terjadi pada Syin Contoh:‫وإشهدو‬ yang sukun.adapun sifat Takrir ini disembunyikan jika Ra’ itu bertasydid sama ada ketika: - Washal. Dari segi istilah: berhemburan angina (udara ) antara gigi depan dan langit-langit keras ketika menyebut hurufnya. (3) Adna ‫( )أدنى‬iaitu Contoh :‫يغشى‬ peringkat paling rendah. Contoh :‫ألحر‬ 16) Tafasysyi (‫)تفشي‬ Dari segi bahasa: Menghembur. Ia terjadi pada syin yang bertasydid.Huruf Takrir ada 1 iaitu Ra’ . Ia terjadi pada Syin yang berbaris.

Syiddah. Itbaq. Istitolah dan Ghunnah. Inhiraf. Dhad. idzlaq. Qalqalah. Dari segi istilah: Makhraj hurufnya berpanjangan di bahagian tepi lidah sehingga sampai ke makhraj lam. Istifal. Sifat Qawiyah ada 12 iaitu Jahar. 1. Rakhawah. Shafir. Isti’la’. . Ishmat. Lin dan Khuffa’. Pendapat mereka telah dibahagikan kepada dua kumpulan. - Sifat Dha’ifah(‫ )صفة ضعيفة‬iaitu sifat yang lemah.4 Pembahagian Sifat-sifat Huruf Para ulama’ berselisih pendapat dalam membahagikan sifat-sifat huruf. Huruf Istitolah ada 1 sahaja.17) Istitolah (‫)إستطالة‬ Dari segi bahasa: Memanjang. Bainiyah. Infitah. Tafasysyi. Takrir. Huraiannya adalah seperti berikut: (1) Ada sebahagian ulama’ antaranya Mulla Ali al-Qari telah membahagikan sifat-sifat huruf kepada dua bahagian iaitu Qawiyah dan Dha’ifah: - Sifat Qawiyah (‫ )صفة قوية‬iaitu sifat yang kuat. Sifat Dha’ifah ada 8 iaitu Hamas.

Ishmat dan Idzlaq. - Sifat Dha’ifah(‫ )صفة ضعيفة‬iaitu sifat yang lemah. Sifat Dha’ifah ada 6 iaitu Hamas. Shafir. Inhiraf. Adapun kedua-duanya lebih kuat daripada Tafasysyi dan Shafir. - Sifat Mutawassitah (‫ )صفة متوسطة‬iaitu sifat yang sederhana. istifal.(2) Kebanyakan ulama’ membahagikan sifat-sifat huruf kepada 3 bahagian iaitu Qawiyah. Qalqalah. Sifat Mutawassitah ada 3 iaitu Bainiyah. Itbaq. Rakhawah. - Sifat Qawiyah (‫ٌٌقوية‬ ‫ )صفة‬iaitu sifat yang kuat. Infitah. Isti’la’. - Itbaq lebih kuat daripada Isti’la’. Di sini dinyatakan beberapa perkara berkaitan dengannya iaitu: - Qalqalah adalah sifat yang paling kuat di kalangan sifat Qawiyah. Lin dan Khuffa’. . Istitolah dan Ghunnah. Takrir. Syiddah. Mutawassitah dan Dha’ifah. Tafasysyi. 3) Menurut pandangan ulama’ bahawa sifat Qawiyah tidak sama kekuatannya antara satu sama lain. Sifat Qawiyah ada 11 iaitu Jahar. - Syiddah lebih kuat daripada Jahar.

Istifal. Infitah dan Ishmat. Infitah. Istifal.1. Istifal. Rakhawah. Idzlaq dan Qalqalah. Istifal. Istifal. Syiddah. Huraiannya seperti berikut: 1) Alif ‫ ))ا‬dan semua Huruf Mad berkongsi pada lima sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat. Infitah dan Ishmat.5 Huruf dan Sifat-sifatnya Menurut Abu Mardiyah (2005) setiap Huruf Hijaiyyah mempunyai sekurang-kurangnya lima sifat dan paling banyak ada tujuh sifat. 2) Ba’ (‫ )ب‬mempunyai enam sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat. 6) Ha’ (‫)ح‬ mempunyai lima sifat: Hamas. Infitah. Syiddah. Rakhawah. Rakhawah. Syiddah. .Ishmat dan Qalqalah. 3) Ta’ (‫ )ت‬mempunyai lima sifat: Hamas. 4) Tha’ ‫ ))ث‬mempunyai lima sifat: Hamas. 5) Jim (‫)ج‬ mempunyai enam sifat: Jahar. Istifal.

Rakhawah. Istifal. 8) Dal (‫)د‬ mempunyai enam sifat: Jahar. 10) Ra’ (‫)ر‬ mempunyai tujuh sifat: Jahar. Rakhawah. Isti’la’. 14) Shad (‫)ص‬ mempunyai Enam sifat: Hamas. Infitah. Idzlaq. Istifal. Rakhawah. Ishmat dan Tafasysyi. Rakhawah.7) Kha’ (‫)خ‬ mempunyai lima sifat: Hamas. Infitah dan Ishmat.Ishmat dan Qalqalah. 12) Sin (‫)س‬ mempunyai enam sifat: Hamas. 11) Zai (‫)ز‬ mempunyai enam sifat: Jahar. Isti’la’. 9) Dzal (‫ )ذ‬mempunyai lima sifat: Jahar. Rakhawah. Infitah dan Ishmat. . Syiddah. Ishmat dan Shafir. Infital. Infitah. Rakhawah. Infitah. Ishmat dan Shafir. 13) Syin (‫ )ش‬mempunyai enam sifat: Hamas. Itbaq. Istifal. Ishmat dan Shafir. Inhiraf dan Takrir. Istifal. Infitah. Istifal. Istifal. Tawassut.

Syiddah. 18)‘Ain (‫ )ع‬mempunyai lima sifat: Jahar. Infitah. 19)Ghain (‫ )غ‬mempunyai lima sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat. 16) To’ (‫ )ط‬mempunyai enam sifat: Jahar. Istifal. Ishmat dan Qalqalah.15) Dhad (‫ )ض‬mempunyai enam sifat: Jahar. Ishmat dan Qalqalah. 20)Fa’ (‫ )ف‬mempunyai lima sifat: Hamas. Isti’la’. Infitah dan Idzlaq. Rakhawah. istifal. Syiddah. itbaq dan Ishmat. Isti’la’. Isti’la’. 22) Kaf (‫ )ك‬mempunyai lima sifat: Hamas. Infitah dan Ishmat. . Infitah dan Ishmat. Tawassut. Rakhawah. 17) Zha’ (‫ )ظ‬mempunyai lima sifat: Jahar. Itbaq. Rakhawah. Istifal. Itbaq. Rakhawah. Ishmat dan Istitolah. Syiddah. Isti’la’. 21) Qaf (‫ )ق‬mempunyai enam sifat: Jahar. Isti’la’.

24) Mim (‫ )م‬mempunyai lima sifat: Jahar. Infitah. 25) Nun (‫ )ن‬mempunyai lima sifat: Jahar. Istifal. Idzlaq dan Inhiraf. Infitah dan Ishmat. Tawassut. Tawassut. 26) Wau (‫ )و‬mempunyai lima sifat: Jahar. 28) Hamzah (‫ )ء‬mempunyai lima sifat: Jahar. 27) Ha’ (‫ )ه‬mempunyai lima sifat: Hamas.6 Pembahagian Huruf Mengikut Sifat-sifatnya Ulama’ telah membahagikan Huruf Hijaiyah kepada lima bahagian berdasarkan sifat-sifat yang terdapat padanya menurut Abu Mardiyah (2005). Istifal. Istifal. Istifal. . Infitah dan Idzlaq. infitah dan Ishmat. Istifal. Istifal. 29) Ya’ (‫ )ي‬mempunyai lima sifat: Jahar. Rakhawah. Infitah dan Ishmat. Syiddah.23) Lam (‫ )ل‬mempunyai enam sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat. 1. Tawassut. Infitah dan Idzlaq. Rakhawah. Rakhawah. Istifal.

Infitah dan Idzlaq. . - Istifal dan infitah 3 ‫ر‬ Jahar. Ishmat Qalqalah. Isti’la’.Huruf Aqwa Iaitu huruf-huruf yang sangat kuat. Ishmat Istitolah. Isti’la’. Isti’la’. - Rakhawah 4 Jahar. ishmat dan Qalqalah - Istifal dan Infitah 2 Jahar. Itbaq dan Ishmat. IShmat dan Qalqalah. Bil Huruf Aqwa 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Jahar. Itbaq. Itbaq.Inhiraf dan Takrir Bainiyah Istifal. Syiddah. dan - - 3 ‫ظ‬ ‫ق‬ Jahar. 2 dan Rakhawah Sifat Lemah ‫ض‬ ‫ط‬ Jahar. ishmat dan 2. Huruf Aqwa ada empat . Syiddah. Huruf Qawiyah ada enam.Huruf Qawiyah iaitu huruf-huruf yang kuat. Bil Huruf Qawiya h 1 Sifat kuat Sifat sederhana Sifat lemah ‫ج‬ ‫د‬ Jahar. Syiddah.1. - Infitah Isti’la’. Qalqalah. Syiddah.

Ishmat dan Shafir - Rakhawah.4 ‫ز‬ Jahar. Rakhawah dan Infitah 5 ‫ذ‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah. Istifal dan Infitah 4 ‫خ‬ Isti’la’ dan Ishmat - Hamas. Istifal dan Infitah 2 ‫ب‬ Jahar. Ishmat dan Shafir. Isti’la’ dan Ishmat - Rakhawah dan Infitah 3. Infitah dan Idzlaq 3 ‫ت‬ Syiddah dan Ishmat - Hamas. - Hamas dan Rakhawah 6 Jahar. Itbaq. Syiddah dan Qalqalah - Istifal. Huruf Mutawassitah ada lapan iaitu: Bil Huruf Mutawassit ah 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Sifat Lemah ‫ا‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah. Istifal dan Infitah 5 ‫ص‬ ‫غ‬ Isti’la’. Istifal dan Infitah 6 ‫ع‬ Jahar dan Hamas Bainiyah Istifal dan Infitah .Huruf Mutawassitah iaitu huruf-huruf yang sederhana.

Istifal dan Infitah . Istifal dan Infitah 8 ‫ء‬ Jahar. Rakhawah. Istifal dan Infitah 5 ‫ى‬ Jahar dan Ishmmat - Rakhawah. Huruf Dha’ifah ada lima. Istifal dan Infitah 3 ‫ل‬ Jahar dan Inhiraf Bainiyah Istifal. Infitah dan Idzlaq 4 ‫و‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah.7 ‫ك‬ Syiddah dan Ishmat - Hamas.Huruf Dha’ifah iaitu huruf-huruf yang lemah. Bil Huruf Dha’ifah Sifat Kuat Sifat Sederhana Sifat Lemah 1 ‫س‬ Ishmat dan Shafir - Hamas. Syiddah dan Ishmat - Istifal dan Infitah 4. Istifal dan Infitah 2 ‫ش‬ Ishmat dan Tafasysyi - Hamas. Rakhawah.

Rakhawah.Huruf adh’af iaitu huruf-huruf yang sangat lemah. 1. Bil Huruf Adh’af 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Ishmat Hamas. Istifal. Infitah dan Idzlaq 4 ‫م‬ ‫ن‬ ‫ه‬ Jahar Bainiyah Istifal.Huruf adh’af ada enam. Rakhawah.Istif al dan Infitah 3 ‫ف‬ - - Hamas.7 Hubungan Dua Huruf Berdasarkan Makhraj dan Sifat . Infitah dan Idzlaq 6 Ishmat - Hamas.5. Istifal dan Infitah 2 Sifat Lemah ‫ث‬ ‫ح‬ Ishmat - Hamas. Rakhawah. Infitah dan Idzlaq 5 Jahar Bainiyah Istifal. Rakhawah. Istifal dan Infitah • Huruf Fa’ (‫)ف‬ adalah huruf yang paling lemah kerana terhimpun padanya sifat-sifat lemah sahaja.

Mutaqariban. Mutamathilan terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: a) Mutamathilan Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Dal dengan Dal. ‫ كذبت ثمود‬surah al-Syams ayat 11 . Huraiannya seperti berikut: 1) Mutamathilan iaitu dua huruf yang bersamaan pada sifat dan makhraj. ‫وقققد‬ ‫دخلوا‬ surah al-Maidah ayat 61 b) Mutamathilan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Lam dengan Lam.Apabila bertemu dua huruf hijaiyah maka terbahagi kepada empat jenis iaitu Mutamathilan. ‫ شققنا ثم‬Surah ‘Abasa ayat 26 2) Mutaqariban iaitu dua huruf yang berhampiran sifat dan makhraj atau sifat atau makhraj sahaja. Contoh . Mutaqariban terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: a) Mutaqariban Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris. Contoh . Contoh . Contoh : ‫ وإذا قيل لهم‬surah al-Baqarah ayat 1 c) Mutamathilan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris sukun seperti Qaf dengan Qaf. Mutajanisan dan Mutaba’idan. Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dan makhraj seperti Ta’ dengan Tha’.

Contoh. Contoh : ‫ إذ جاءوكم‬surah al-Ahzab ayat 10 o Berhampiran makhraj sahaja seperti Dal dengan Sin. ‫ قد سمع‬surah al-Mujadilah ayat 1 b) Mutaqariban Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris.Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dah makhraj seperti Qaf dengan Kaf Contoh : ‫ من فوقكم‬surah al-Ahzab ayat 10 o Berhampiran sifat sahaja seperti Qaf dan Dal Contoh : ‫ إلى قدر معلوم‬surah al-Mursalat ayat 22 o Berhampiran makhraj sahaja seperti Dal dan Sin Contoh : ‫ عدد سنين‬surah al-Mu’minun ayat 112 c) Mutaqariban Mutlak iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun. Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dan makhraj seperti Ta’ dengan Tha’ .o Berhampiran sifat sahaja seperti Dzal dengan Jim.

‫ قد أجيب دعوتكما‬surah Yunus ayat 89 b) Mutajanisan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Ta’ dengan To’.‫ أفتطمعون‬surah alBaqarah ayat 75 4) Mutaba’idan iaitu dua huruf yang berjauhan makhraj serta berlainan sifat. Contoh . ‫ ول يستثنون‬surah al-Qalam ayat 18 o Berhampiran sifat sahaja seperti Qaf dengan To’ Contoh . Mutajanisan terbahagi kepada tiga bahagian: a) Mutajanisan Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Ta’ dengan Dal.Contoh . ‫ يلتقطه‬surah Yusuf ayat 10 o Berhampiran makhraj sahajaseperti Sin dengan Nun Contoh . Contoh . ‫ ثياب سندس‬surah al-Insan ayat 21 3) Mutajanisan iaitu dua huruf yang sama makhrajnya tetapi berlainan sifat. Contoh .‫ ولتأت طائفة أخرى‬surah al-Nisa’ ayat 102 c) Mutajanisan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun seperti Ta’ dengan To’. Mutaba’idan terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: .

3) Dapat memperelokkan sebutan huruf yang berlainan makhraj. Contoh . 2) Dapat mengetahui antara huruf yang kuat dengan huruf yang lemah. ‫ دهاقا‬surah al-Naba’ ayat 34 c) Mutaba’idan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun seperti Ha’ dengan Mim.a) Mutaba’idan Shaqir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Ta’ dengan ‘Ain.‫ أنفسهم‬surah alAnbiya’ ayat 64 1. ‫تليت عليهم‬ Anfal ayat 2 surah al- b) Muta’idan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Dal dengan Ha’.8 Kepentingan sifat Huruf Dalam Pembacaan Al-Quran Terdapat beberapa kepentingan atau faedah sifat huruf dalam pembacaan Al-Quran. Contoh . Antaranya menurut Abu Mardiyah (2005) BAHAGIAN DUA: BACAAN KHUSUS RIWAYAT HAFSDARIPADA 'ASIM THORIQ SYATIBI . Contoh . ialah: 1)Dapat membezakan antara huruf yang berkongsi pada satu makhraj.

س‬Tetapi di dalam al-Quran ditulis dengan huruf ‫.2. Perkataan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: ________________________________ (22: Al-Ghashiya) 3. 1.س‬Di dalam mushaf ia ditulis dengan huruf ‫. terdapat perbezaan-perbezaan khusus dalam bacaan Imam hafs 'An 'Asim dari Toriq Asy-Syatibiyyah berbanding imam-imam yang lain. dua perkataan ini berasal dari perkataan ‫بسطة‬ dan ‫ يبسط‬iaitu dengan huruf ‫ . perkataan di atas berasal dari perkataan ‫بمسيطر‬ iaitu dengan huruf ‫ . Perkataan harus dibaca dengan ‫ س‬dan ‫ص‬ .ص‬ dengan ‫ س‬sahaja. Perkataan ‫بمصيطر‬dibaca dengan ‫ ص‬sahaja Dari segi bahasa. Perkataan ‫ بصطة‬dan ‫ يبصط‬dibaca dengan ‫ س‬sahaja Dari segi bahasa.ص‬ Imam Hafs menetapkan bacaan dengan ‫ ص‬sahaja bagi perkataan di atas.0 Pendahuluan Menurut Syeikh Surur Shihabuddin An-Nadawi (2007). Pendirian Imam Hafs menetapkan bacaan Dua perkataan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah sahaja: 2.

perkataan di atas berasal dari perkataan ‫تأمننا‬ َ َُ ْ َ iaitu dengan dua nun berbaris ‫. Isymam bermaksud memuncungkan dua bibir sebaik sahaja mensukunkan huruf itu dan memastikan adanya ruang kecil antara kedua bibir untuk melepaskan nafas tanpa mengeluarkan suara.س‬Di dalam mushaf ia ditulis dengan huruf ‫ . . Dua bacaan ini perlu diambil secara musyafahah dari guru yang mengetahuinya. Raum pula bermaksud membaca sebahagian baris sahaja dengan suara yang perlahan hanya dapat didengari oleh orang yang berdekatan sahaja. ia ditulis Imam Hafs menetapkan dua huruf nun itu diidghamkan dan secara Isymam dan Raum. Di dalam mushaf.ص‬Imam hafs mengharuskan dua bacaan iaitu dengan ‫س‬ atau ‫ ص‬bagi perkataan di atas.Dari segi bahasa. atas khusus bagi ayat di bawah: _________________________ (37: Al-Tur) Bacaan yang dimaksudkan di 4.مننا‬ َ َُ dengan satu nun. Manakala. Perkataan ‫ تأمنا‬wajib dibaca dengan Isymam atau Raum Dari segi bahasa. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫ المسيطرون‬iaitu dengan huruf ‫ .

Imalah bermaksud memiringkan sebutan fathah menghala Sebutan ini menyebut kepada sebutan kasrah pada kadar yang banyak. dengan Imalah Kubra. Imam Hafs menetapkan bacaan dengan fathah mim dan Imalah ro'.Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat yang di bawah: 5. Perkataan ‫ مجريها‬perlu dibaca dengan Imalah Dari segi bahasa. Sebutan ini juga dikenali Bacaan yang dimaksudkan di atas adalah khusus bagi ayat di bawah: 6. boleh disamakan dalam Bahasa Melayu seperti sukukata RE pada perkataan REHAL. perkataan di atas mempunyai dua hamzah berbaris fathah iaitu ‫. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫مجراها‬ َ َُْ iaitu dengan fathah atau dhommah mim dan fathah ro'.ءأعجمللي‬ ّ ِ َ ْ ََ Imam Hafs menetapkan bacaan . Perkataan ‫ ءأعجمي‬dibaca dengan Tashil ‫ ء‬kedua ّ َِ ْ ْ Dari segi bahasa.

Perkataan ٍ ْ َ ‫ ضققققعف‬Harus dibaca dengan Fathah dan Dhommah Imam Hafs menetapkan harus membaca huruf ‫ ض‬bagi tiga perkataan ‫ ضغف‬pada ayat 54 surah Ar-Rum dengan baris fathah atau baris dhommah. 7. ئا‬Gabungan kedua-dua sebutan ini َ َ dibuat sekaligus. iaitu sebutan ‫ أ‬dan ‫ . Waqaf dengan mad Asli .dengan Tahqiq ‫ ء‬iaitu membaris fathah hamzah pertama dan Tashil ‫ أ‬hamzah kedua. sebutan itu tidak menjadi hamzah sepenuhnya dan tidak juga menjadi sebutan alif sepenuhnya. Manakala Tashil pula bermaksud menyebut hamzah dengan sebutan antara hamzah dan alif. Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: Maksud Tahqiq ialah membariskan huruf hamzah dengan baris asalnya. Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 8. tidak henti-henti antara kedua-duanya dan tidak pula memanjangkannya. Wasal dengan membuang alif. Sebutan ini ialah seperti menggabungkan dua sebutan.

Bagi ‫ قواريرا‬kedua pada ayat 16. Bacaan yang ditetapkan oleh Imam Hafs bagi perkataan ‫سلسللل‬ َ dalam ayat 4 Surah Al-Insan ialah seperti berikut: - Wasal dengan membuang huruf alif (‫ )ل‬tanpa mad. َ ِ ََ Imam Hafs menetapkan ia dibaca dengan tanpa mad ketika wasal tetapi dibuang alif dan sukun ro' (‫)قوارير‬ketika waqaf. ََ Terdapat dua perkataan ‫ ق لواريرا‬dalam ayat 15 dan 16 surah alَ ِ َ َ Insan di atas. ْ َ . ْ َ ََ 9. Perkataan ‫ سلسل‬Wasal dengan membuang alif (‫ )ل‬tetapi َ ْ َ Waqaf dengan membuang atau mengekalkannya.Terdapat enam perkataan dalam al-Quran yang dibaca dengan membuang alif ketika wasal tetapi dipanjangkan dengan Mad Asli ketika Waqaf. Perkataan selain ْ ََ dari ‫ أنا‬hanya ditemui dalam ayat yang tersebut di atas sahaja. Imam Hafs menetapkan ‫ قواريرا‬pertama pada ayat َ ِ ََ 15 dibaca dengan tanpa mad ketika wasal dan dipanjangkan dengan Mad Asli ketika waqaf. Contoh enam perkataan ini di dalam al-Quran adalah seperti di bawah: Perkataan ‫ أنا‬banyak ditemui di dalam al-Quran.

Dua cara bacaan ini . ( / ).- Waqaf dengan mengekalkan huruf alif (‫)سلسلللللل‬ َ atau membuangnya . Bacaan yang ditetapkan oleh Imam Hafs bagi perkataan: dalam ayat 36: Surah al-Naml ialah seperti berikut: - Waqaf dengan salah satu dari dua cara iaitu membuang huruf ya' ( ) atau dikekalkan ketika waqaf.(‫)سلسلللل‬bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 10. Perkataan ‫ السم‬dibaca dengan ‫ السم‬atau ‫ لسم‬Ibtida' ُ ِ ْ َِ ْ ِ Imam Hafs menetapkan dua cara dalam memulakan bacaan (ibtida') pada perkataan ‫ السم‬dalam ayat 11. - Wasal dengan mengekalkan bacaan huruf ya' ( ) dengan baris fathah. Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 11. Perkataan ِ َ َ ‫:ءا تقققققان‬ Waqaf dengan membuang atau mengekalkan ( ) tetapi Wasal dengan mengekalkannya. Surah al-Hujurat iaitu ُ ِ dengan membariskan secara ‫ السم‬atau ‫.لسلم‬ ْ َِ ِْ telah disepakati oleh semua Qurra'.

Dibaca dengan Ibdal (6 harakat) atau Tashil (tanpa harakat) Terdapat tiga perkataan dalam al-Quran yang harus dibaca dengan dua cara iaitu Ibdal (6 harakat) atau Tashil (tanpa harakat) di sisi bacaan riwayat Hafs 'An 'Asim. perkataan ini mesti dibaca secara ‫بئس لسللم‬ ْ ِ َ َْ (membuang hamzah dan sukun lam) sahaja.Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah sahaja: Bagi keadaan wasal. 12. Tiga perkataan tersebut dikhususkan bagi enam tempat dalam alQuran seperti berikut: .

Maka perkataan __________ dan ________ akan dibaca dengan Mad Lazim Kalimi Musaqqal. Perkataan _________ pula akan dibaca dengan Mad Lazim Kalimi Mukhaffaf. Maksud membaca secara Tashil ialah membacanya dengan sebutan di antara hamzah dan alif. َ َ sebutan ini dibuat sekali gus. Sebutan ini adalah seperti menggabungkan dua Gabungan kedua-dua sebutan.Maksud membaca secara Ibdal: ialah membacanya dengan hamzah dibaris fathahkan dan dipanjangkan dengan harakat. tidak terhenti-henti antara keduaduanya dan tidak pula memanjangkannya. Tetapi permasalahan Ibdal hamzah ini dibincangkan dengan panjang lebar oleh para Qurra'. Huruf ‫ ع‬harus Dibaca 4 atau 6 Harakat . maka sebutan itu tidak menjadi hamzah sepenuhnya dan tidak juga menjadi sebutan alif sepenuhnya. Secara amnya dua cara bacaan ini diharuskan oleh semua Imam Qiraat Sepuluh beserta riwayat-riwayat mereka. Bacaan Tashil yang tepat hanya dapat dikuasai secara mempelajarinya dari guru yang mengetahui. iaitu sebutan ‫( أ‬A) dan ‫( ئا‬Aa). 13. Oleh itu. sesiapa yang mahukan perincian boleh merujuk kepada kitab-kitab induk ilmu Qiraat.

Empat perkataan yang wajib dibaca dengan Saktah di dalam alQuran adalah pada ayat-ayat berikut: . Wajib Saktah Ketika Wasal Terdapat empat tempat yang wajib dibaca dengan Saktah bagi bacaan Imam Hafs jika seseorang itu memilih untuk wasal atau ayat tersebut. Bagi seseorang yang memilih untuk waqaf maka tiada apa yang perlu disaktahkan.Imam Hafs menetapkan dua cara bacaan huruf ‫ ع‬bagi _________(1: Maryam) dan _________ (1-2:Asy-Syura). Bacaan Saktah hanya perlu dilakukan jika seseorang itu memilih untuk mewasalkan bacaan pada perkataan tersebut. Dua cara bacaan huruf ‫ع‬ ini bukan sahaja diharuskan oleh Imam Hafs tetapi juga diharuskan oleh semua Imam Qiraat Sepuluh berserta Riwayatriwayat mereka. Saktah bermaksud menghentikan bacaan tanpa memutuskan nafas sekadar tidak lebih dari dua harakat kemudian meneruskan bacaan tersebut dengan nafas yang sama. 14.

Di sisi Imam Hafs. Idgham Ketika Wasal Imam Hafs menetapkan bacaan secara Idgham bagi dua perkataan bagi dua ayat berikut sahaja: __________________ dan _______________ (42: Hud) 17. tidak boleh diidghamkan nun sakinah itu ke dalam huruf selepasnya. 16. Sebaliknya hendaklah dibaca dengan Izhar nun. Dibaca dengan Idgham Naqis dengan Mengekalkan Sifat Itbaq Wajib membaca secara Idgham Naqis bagi huruf ‫ ط‬bertemu ‫ث‬ dalam satu perkataan.15. setelah dipanjangkan dengan enam harakat jika wasal. Wasal dengan Izhar berserta 6 Harakat Perkataan _________ (1-2: Yaasin) dan ________ (1: Al-Qalam) jika dibaca secara lafaz (__________________) terdapat suara nun sukun bertemu wau. Pertemuan ini berlaku seperti berikut: .

Maka suara huruf ‫ ط‬mesti ditebalkan (Tafkhim) semasa mensukunkan huruf ‫ ط‬tetapi tidak diqaldalahkan huruf ‫ ط‬itu. 18.ق‬Maka yang jelas kedengaran ialah bacaan huruf ‫ ك‬yang bersabdu._____________(22:An-Naml) (28: Al-Maidah) Maksud membacanya secara Idgham Naqis ialah menggabungkan huruf ‫ ط‬ke dalam huruf ‫ ث‬dengan melenyapkan makhraj huruf ‫ ط‬itu sahaja tetapi dikekalkan sifat-sifatnya selain Qalqalah. Maka suara huruf ‫ ق‬ditebalkan (Tafkhim) semasa mensukunkan huruf ‫ ق‬tetapi tanpa Qalqalah. Manakala Idgham Naqis ialah menggabungkan huruf ‫ ق‬ke dalam huruf ‫ ك‬dengan melenyapkan makhraj huruf ‫ ق‬itu sahaja dan mengekalkan sifatnya kecuali Qalqalah. Bacaan sebegini telah disepakati oleh semua Qurra'. Dibaca dengan Idgham Kamil atau Idgham Naqis Harus membaca perkataan _____________ (20: Al-Mursalaat) dengan Idgham Kamil atau Idgham Naqis. . Para Qurra' semuanya mengharuskan dua cara bacaan ini iaitu Idgam Kamil dan Idham Naqis tetapi lebih baik Idgham Kamil disisi Jumhur Qurra' Bacaan dengan Idgham Kamil adalah dengan cara menggabungkan huruf ‫ ق‬ke dalam huruf ‫ ك‬dengan melenyapkan semua makhraj dan sifat huruf ‫ .

Ha' simpul pada ayat __________ (111: Al-A'raf) dibaca dengan membuang hamzah dan sukun Ha' disisi Imam Hafs. iii. Bacaan Ha' Dhomir (Ha' Simpul) Terdapat beberapa huruf Ha' Dhomir (Ha' Simpul) yang tidak dibaca seperti perkataan asalnya. perkataan ini berasal dari perkataan ‫ أرجئه‬iaitu dengan ُ ِْ ْ َ sukun hamzah dan dhommah Ha' simpul. Ha' simpul pada ayat _________________ (7: Al-Zumar) dibaca ُ dengan dhommah ‫ ﮫ‬tanpa Silah disisi Imam Hafs. Ha' simpul pada ayat ____________ (52 : al-Nur) dibaca dengan sukun ‫ ق‬dan tanpa silah Ha' simpul di sisi Imam Hafs. v. Dari segi bahasa. Imam Hafs menetapkan bacaan Ha' Simpul adalah seperti berikut: i.19. Ha' simpul pada ayat ____________ (69: Al-Furqan) dibaca dengan Silah Ha' Simpul iaitu memanjangkan 2 harakat disisi Imam Hafs. perkataan ini berasal dari perkataan ‫ لكللم يرضللاه‬iaitu َ َ ْ َ َُ dengan huruf mad sebelum Ha' simpul. . Dari segi bahasa. Ha' simpul pada ayat _____________ (28: Al-Naml) dibaca dengan sukun Ha' ‫ ْﮫ‬di sisi Imam Hafs. iv. ii.

Al. . Gombak Kuala Lumpur. perkataan di atas berasal dari ْ َ ِ ْ َ ُ َ ََ ْ َ َ ْ َ َ ‫ ، لنسللفغن،وليكوننللإذن‬iaitu dengan nun sukun pada akhir ketiga-tiga perkataan di atas. Perkataan ، ‫ لنسققفعا، وليكونققاإذا‬Wasal dengan Tanwin. Qiraat ‘Aashim Riwayat Hafs Toriq Syatibi. Darul Nu’man. Azahari Ibrahim (2000) Kitab Pembelajaran Tajwid. Jalan Masjid India Kuala Lumpur. perkataan Dari segi bahasa.20. Tiga perkataan yang dimaksudkan di atas boleh ditemui pada ayat-ayat berikut: BIBLIORAFI Abu Mardiyah (2005) Tajwid Al-Quran. Waqaf dengan Alif Imam Hafs berserta Qurra' yang lain menetapkan perkataan di atas dibaca dengan tanwin jika wasal tetapi dengan alif (mad asli) jika waqaf.Jenderaki Enterprise.

Bhd. Batu Caves.Ustaz Jamaludin Riduan (2000) Kaedah Pengajaran dan Pembelajaran Al-Quran. kuala Lumpur. . Prospecta Printers Sdn.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful