MUQADDIMAH

‫بسم ال الرحمن الرحيم الحمد ل رب العالمين, والصلللة والسلللم علللى‬ ‫.أشرف النبياء والمرسلين، وعلى ءاله وصحبه أجمعين‬
Segala pujian bagi Allah Yang Maha Esa, Tuhan yang telah menurunkan wahyuNya yang mulia iaitu Al-Quran melalui utusanNya yang mulia iaitu Malaikat Jibril A.S kepada RasulNya yang mulia iaitu Nabi Muhammad S.A.W untuk disebarkan kepada ciptaanNya yang termulia iaitu umat manusia. Tidak dilupakan ucapan selawat dan salam ke atas junjungan besar Nabi akhir zaman, serta mereka yang beriman kepadanya dengan penuh keyakinan.

Al-Quran menjadi kitab yang mulia kerana dipelihara sendiri oleh Tuhan yang menurunkannya iaitu Allah S.W.T. Allah S.W.T telah memilih mereka-mereka yang terpilih dikalangan hamba-hambaNya untuk terus memelihara kitab suci ini sehingga hari Qiamat bersesuaian dengan firmanNya yang bermaksud: “Kemudian Kami wariskan kitab (al-Quran) kepada hamba-hamba yang Kami pilih” Surah Faathir : ayat 32

Memandangkan al-Quran mempunyai kaedah dan cara bacaanya yang tersendiri maka para ulama’ telah berusaha membahagikan pengajian ilmu al-Quran itu kepada bahagian-bahagiannya yang tersendiri. Bahagian yang paling penting untuk dihadam oleh para pembaca al-Quran sudah pasti berkaitan sifat-sifat dan makhraj huruf al-Quran.

Bagi sama-sama lebih memahami bahagian yang penting ini, maka kami telah memilih tajuk tugasan ini dan menyediakannya dengan bahasa yang mudah, disertakan dengan pentakrifan dan contohcontoh sebagai panduan kepada kita semua. memberi faedah dan bertambah pengetahuan Semoga ianya kami semasa

menyediakan tugasan ini dan kita semua yang membacanya.

Akhir sekali kami memohon pengampunan kepada Allah S.W.T dan memohon tunjuk ajar daripada mereka-mereka yang arif berkaitan ilmu yang mulia ini jika terdapat sebarang kesalahan dan kecacatan dalam tugasan yang kami sediakan ini. Semoga usaha kami yang sedikit ini akan diberkati Allah S.W.T. Insyaallah. Wassalam.

BAHAGIAN SATU: SHIFAATIL HURUF DAN KEPENTINGANNYA DALAM PEMBACAAAN AL-QURAN.

1.0 Pendahuluan

Dalam bahagian satu ini akan menjelaskan secara detail berkenaan dengan sifat-sifat huruf yang terdapat di dalam al-Quran dan kepentingannya di dalampembacaan al-Quran.

1.1 Takrif Sifat Huruf Sifat huruf menurut Abu Mardhiyah (2005) dari segi bahasa ialah sesuatu yang berdiri pada benda seperti hitam, putih, kuat, lemah dan sebagainya. Manakala takrif sifat huruf dari segi istilah ialah cara menekan (menyekat) udara ketika bunyi huruf dilafazkan sama ada tinggi, nyaring, kuat dan sebagainya.

1.2 Bahagian Sifat Huruf 1.2.1 Sifat huruf terbahagi kepada 2 bahagian;
1) Sifat Lazim

(‫)لزم‬

iaitu asal yang terdapat pada Huruf

Hijaiyyah.
2) Sifat

‘Aaridh

(‫)عارض‬

iaitu sifat mendatang yang terdapat

pada Huruf Hijaiyyah.

1.2.2 Pendapat ulama mengenai bilangan Sifat Lazim bagi Huruf Hijaiyyah
1) Tujuh belas sifat iaitu pendapat Imam Ibnu Al-Jazari (inilah

pendapat yang masyhur lagi terpilih)

2) Enam belas sifat iaitu pendapat Imam Al-Sakhawi.

Beliau

menggugurkan Izlaq dan Ismat sebaliknya menambah satu sifat yang lain iaitu Hawaiyah.

3) Empat belas sifat iaitu pendapat Imam Al-Barkawi. Beliau

menggugurkan Izlaq, Ishmat, Inhiraf, dan Lin sebaliknya menambah sifat Ghunnah.

4) Empat puluh empat sifat iaitu pendapat Shahibu Al-Ri’ayah.

1.2.3 Bahagian Sifat Lazim Sifat Lazim mengikut Azahari Ibrahim (2000) terbahagi kepada 2 bahagian; 1) Sifat berlawanan: ada 10 (5 pasangan) iaitu:
-

Jahar

‫))جهر‬

lawannya Hamas

((‫همس‬ (‫.)رخللاوة‬
Antara

-

Syiddah

(‫)شللدة‬

lawannya Rakhawah

keduanya ada Tawassut/Bainiyah
-

Isti’la’

(‫ )إستعلء‬lawannya Istifal (‫)إستفال‬

Shafir .Lin (‫)صفير‬ (‫)لين‬ (‫)إستطالة‬ (‫)قلقلة‬ (‫)تفشي‬ .2.Takrir(‫)تكرير‬ .4 Bahagian Sifat ‘Aaridh - Izhar (‫)إظهار‬ (‫)إدغام‬ - Idgham Ikhfa’ Iqlab - (‫)إخفاء‬ - (‫)إقلب‬ (‫)سكته‬ (‫)تفخيم‬ - Saktah Tafkim - .Tafasysyi 1.- Itbaq (‫ )إطباق‬lawannya Infitah (‫)إنفتاح‬ (‫ )إصمات‬lawannya Idzlaq (‫)إذلق‬ - Ishmat 2) Sifat tunggal (tidak berlawanan) ada tujuh sepertimana berikut: .Qalqalah .Inhiraf (‫)إنحراف‬ .Istitolah .

zhal. lam. wau. dhad. dhal. mim.- Tarqiq (‫)ترقيق‬ Mad - (‫)مد‬ (‫)قصر‬ (‫)سكون‬ (‫)حركة‬ - Qashr Sukun - - Harakah 1. nun. zai. ra’. Huruf Jahar ada 19 iaitu Alif. qhain. zha’.3 Huraian Sifat-Sifat Yang Lazim Bagi Huruf Takrif dan huruf-hurufnya mengikut Ustaz Jamaludin Riduan (2000) adalah sepertimana berkiut: 1) Jahar (‫) جهر‬ Dari segi bahasa: Nyaring Dari segi istilah: Nafas bertahan semasa menyebut hurufnya kerana berpegang kuat ia pada makhrajnya. qaf. ‘ain. to’. jim. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)عظم وزن قارىءذى غض جد طلب‬ 2) Hamas ( ‫)همس‬ Dari segi bahasa: Sembunyi . ba’.

Dari segi istilah: Nafas terlepas semasa menyebut hurufnya kerana lemahnya ia berpegang pada makhrajnya Huruf Hamas ada 10 iaitu Ta’. kha’. ha’. Huruf Syiddah ada 8 iaitu Ba’. jim. to’. dal. qaf. kaf dan hamzah yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)أجد قط بكت‬ 4) Rakhawah (‫)رخاوة‬ Dari segi bahasa: Lembut Dari segi istilah: Suara terlepas semasa menyebut hurufnya kerana lemahnya ia berpegang pada makhrajnya. ta’. . Shad. tha’. sin. kaf dan ha’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)فحثه شخص سنت‬ 3) Syiddah (‫)شدة‬ Dari segi bahasa: Kuat Dari segi istilah: Suara tertahan semasa menyebut hurufnya kerana berpegang kuat ia pada makhrajnya. fa’. syin.

. qhain. Terhimpun dalam rangkai kata(‫عمر‬ ‫. Huruf Isti’la’ ada 7 ialah Kha’. ‘ain. tha’. to’. qhain dan qaf yang terhimpun dalam rangkai kata (‫. sin. dhad. fa’. mim dan nun. ha’ dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: ‫)خذ غث حظ فض‬ Tawassut (‫شوص زي ساه‬ (‫)توسط‬ Dari segi bahasa: Pertengahan Dari segi istilah: Suara pertengahan antara Syiddah dan Rakhawah semasa menyebut hurufnya. wau. syin. kha’. Huruf Tawassut ada 5 iaitu Ra’.)خص ضغط قظ‬ 6) Istifal (‫)إستفال‬ Dari segi bahasa: Menurun. shad. zha’. zai. lam.Huruf Rakhawah ada 16 iaitu Alif. shad. dzal. zha. ha’. )لن‬ 5) Isti’la’ (‫)إستعلء‬ Dari segi bahasa : Meninggi Dari segi istilah: Terangkat pangkal lidah ke langit-langit semasa menyebut hurufnya. dhad.

zai. to’. ha’. terbahagi kepada 3 kategori. nun. dzal. . mim. syin. Shad dan dhad sederhana.Dari segi istilah: Tidak terangkat pangkal lidah semasa menyebut hurufnya. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫. Huruf Istifal ada 22 Alif. dhad. zha’. jim. ha’. ba’. - Huruf Itbaq To’ paling kuat. sin. Zha’ paling lemah. wau. kaf. 8) Infitah (‫)إنفتاح‬ Dari segi bahasa: Terbuka. dal. ta’.)أنشر حديث علمك سوف تجهز بذا‬ 7) Itbaq (‫)إطباق‬ Dari segi bahasa: Melekat. ra’. lam. ‘ain. Dari segi Istilah: Terbuka ruang antara lidah dan langit-langit. Dari segi Istilah: Tangkat lidah menutupi langit-langit semasa menyebut hurufnya. Huruf Itbaq ada 4 iaitu Shad. fa’. tha’.

zai. wau. Huruf Idzlaq ada 6 iaitu Ba’. dzal. mim. dhad. ‘ain. fa’. ha’. nun. ba’. tha’. dal. jim. Dari segi istilah: Menyebutnya dengan mudah kerana sebahagian hurufnya keluar dari hujung lidah dan sebahagian lagi keluar dari dua bibir. ha’. zha. Huruf Ishmat ada 23 iaitu Alif. qhain. ta’. sin. yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)من أخذ وجد سعة فزكا حق له شرب غيث‬ 9) Idzlaq (‫)إذلق‬ Dari segi bahasa: Lancar atau tergelincir. to’. kaf. fa’. kha’. dzal. ha’. dal. kaf. wau. qhain. zai. sin. lam. ‘ain. ta’. ha’. hamzah dan ya’. lam. ra’. mim dan nun yang terhimpun dalam rangkai kata (‫.)فر من لب‬ 10)Ishmat (‫)إصمات‬ Dari segi bahasa: Larang atau tegah. ra’. hamzah dan ya’ yang terhimpun dalam rangkai kata: (‫)جز غش ساخط صد ثقة إذ وعظه يحدك‬ .Huruf Infitah ada 25 iaitu Alif. syin. qaf. syin. qaf. tha’. Dari segi Istilah: Tertegah daripada segera keluar ketika melafazkan hurufnya. kha’. jim. shad.

jim. shad seperti angsa). Huruf Shafir ada 3 iaitu Zai. Contoh:‫يولد‬ ‫لم يلد ولم‬ . Sin dan Shad (zai berdesir seperti lebah. to’ dan qaf yang terhimpun dalam rangkai kata (‫. sin seperti belalang. Dari segi istilah: Menyebut hurufnya dengan bunyi berdesir yang kuat yang menyerupai suara binatang. dal.)قطب جد‬ Syarat–syarat Qalqalah ada 2 iaitu: 1) Hurufnya mesti sukun (kerana qalqalah tidak dinyatakan jika hurufnya berbaris). Huruf Qalqalah ada 5 iaitu Ba’. 12)Qalqalah (‫)قلقلة‬ Dari segi bahasa: Bergerak-gerak/bergetar.11)Shafir (‫)صفير‬ Dari segi bahasa: Siulan/berdesir. Dari segi Istilah: Lantunan suara yang kuat pada makhraj kerana tekanan yang kuat semasa menyebutnya dan dilepaskan dalam masa yang singkat.

Contoh: ‫يجمع‬ 2) Qalqalah Kubra (‫)قلقلة كبرى‬ Ia terjadi apabila waqaf pada huruf qalqalah yang berada di hujung kalimah. Contoh :‫هذا‬ ‫أذهب بكتبى‬ Qalqalah terbahagi kepada 3 bahagian iaitu: 1) Qalqalah Shughra (‫)قلقله صغرى‬ Ia terjadi apabila huruf qalqalah berada di tengah kalimah.3) Tidak berlaku Idgham (kerana idgham menafikan qalqalah). Contoh:‫كسب‬ ‫وما‬ 3) Qalqalah Akbar/Asyaddu Qalqalah (‫)قلقلة أكبر/أشد قلقلة‬ huruf qalqalah yang Ia terjadi apabila waqaf pada bertasydid yang berada di hujung Kalimah. Contoh:‫وتب‬ 13) Lin (‫)لين‬ .

hurufnya melencong daripada makhrajnya ke makhraj yang lain.Dari segi bahasa : lembut. Dari segi Istilah: Menyebutnya dengan lembut dan mudah. Huruf Lin ada 2 iaitu Wau dan ya’ dengan syarat: 1) Wau sukun sebelumnya berbaris fathah. Huruf Inhiraf ada 2 ialah Ra’ dan lam ( Ra’ melencong belakang hujung lidah. . Contoh:‫فوق‬ 2) Ya’ sukun sebelumnya berbaris fathah. adapun lam melencong ke hujung lidah) . Dari segi istilah: Ketika menyebut. Contoh:‫ليس‬ 14) Inhiraf (‫)إنحراف‬ Dari segi bahasa: Melencong. Dari segi istilah: Keadaan hujung lidah bergerak-gerak atau bergetar ketika menyebut hurufnya. 15) Takrir (‫)تكرير‬ Dari segi bahasa: Berulang-ulang.

Ia terjadi pada Syin Contoh:‫وإشهدو‬ yang sukun. Ia terjadi pada Syin yang berbaris. Dari segi istilah: berhemburan angina (udara ) antara gigi depan dan langit-langit keras ketika menyebut hurufnya. Contoh:‫ألرحمن‬ - Waqaf. . Huruf Tafasysyi ada 1 sahaja iaitu Syin. Ia terjadi pada syin yang bertasydid.Huruf Takrir ada 1 iaitu Ra’ . Contoh:‫ألشمال‬ (2) Ausat (‫ )أوسط‬Iaitu peringkat pertengahan. Contoh :‫ألحر‬ 16) Tafasysyi (‫)تفشي‬ Dari segi bahasa: Menghembur.adapun sifat Takrir ini disembunyikan jika Ra’ itu bertasydid sama ada ketika: - Washal. kepada 3 peringkat iaitu: (1) A’la Tafasysyi terbahagi (‫)أعلى‬ iaitu peringkat paling tinggi. (3) Adna ‫( )أدنى‬iaitu Contoh :‫يغشى‬ peringkat paling rendah.

Ishmat. Isti’la’. Qalqalah.4 Pembahagian Sifat-sifat Huruf Para ulama’ berselisih pendapat dalam membahagikan sifat-sifat huruf. 1. Inhiraf. Tafasysyi. Infitah. Shafir. Istifal. Sifat Dha’ifah ada 8 iaitu Hamas. - Sifat Dha’ifah(‫ )صفة ضعيفة‬iaitu sifat yang lemah. . Huraiannya adalah seperti berikut: (1) Ada sebahagian ulama’ antaranya Mulla Ali al-Qari telah membahagikan sifat-sifat huruf kepada dua bahagian iaitu Qawiyah dan Dha’ifah: - Sifat Qawiyah (‫ )صفة قوية‬iaitu sifat yang kuat. Sifat Qawiyah ada 12 iaitu Jahar. Lin dan Khuffa’. Bainiyah. Rakhawah. Pendapat mereka telah dibahagikan kepada dua kumpulan. Itbaq. Huruf Istitolah ada 1 sahaja.17) Istitolah (‫)إستطالة‬ Dari segi bahasa: Memanjang. Takrir. Istitolah dan Ghunnah. Dari segi istilah: Makhraj hurufnya berpanjangan di bahagian tepi lidah sehingga sampai ke makhraj lam. Syiddah. idzlaq. Dhad.

3) Menurut pandangan ulama’ bahawa sifat Qawiyah tidak sama kekuatannya antara satu sama lain. - Itbaq lebih kuat daripada Isti’la’. - Sifat Qawiyah (‫ٌٌقوية‬ ‫ )صفة‬iaitu sifat yang kuat. Istitolah dan Ghunnah. - Syiddah lebih kuat daripada Jahar. Adapun kedua-duanya lebih kuat daripada Tafasysyi dan Shafir. Sifat Mutawassitah ada 3 iaitu Bainiyah. Takrir. Sifat Qawiyah ada 11 iaitu Jahar. Tafasysyi. - Sifat Dha’ifah(‫ )صفة ضعيفة‬iaitu sifat yang lemah. istifal. Mutawassitah dan Dha’ifah. Rakhawah. Isti’la’. Infitah.Ishmat dan Idzlaq. - Sifat Mutawassitah (‫ )صفة متوسطة‬iaitu sifat yang sederhana. Qalqalah.(2) Kebanyakan ulama’ membahagikan sifat-sifat huruf kepada 3 bahagian iaitu Qawiyah. Di sini dinyatakan beberapa perkara berkaitan dengannya iaitu: - Qalqalah adalah sifat yang paling kuat di kalangan sifat Qawiyah. Lin dan Khuffa’. . Itbaq. Sifat Dha’ifah ada 6 iaitu Hamas. Syiddah. Inhiraf. Shafir.

2) Ba’ (‫ )ب‬mempunyai enam sifat: Jahar. Syiddah. .1. Rakhawah. Rakhawah. Istifal. 5) Jim (‫)ج‬ mempunyai enam sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat. Istifal. Istifal. 6) Ha’ (‫)ح‬ mempunyai lima sifat: Hamas. 4) Tha’ ‫ ))ث‬mempunyai lima sifat: Hamas. Infitah. Istifal. Idzlaq dan Qalqalah. Syiddah. Infitah dan Ishmat. Infitah dan Ishmat. Istifal.Ishmat dan Qalqalah. Rakhawah. Syiddah. Istifal. Infitah. 3) Ta’ (‫ )ت‬mempunyai lima sifat: Hamas. Huraiannya seperti berikut: 1) Alif ‫ ))ا‬dan semua Huruf Mad berkongsi pada lima sifat: Jahar. Infitah dan Ishmat.5 Huruf dan Sifat-sifatnya Menurut Abu Mardiyah (2005) setiap Huruf Hijaiyyah mempunyai sekurang-kurangnya lima sifat dan paling banyak ada tujuh sifat.

Infitah dan Ishmat. Ishmat dan Shafir. Rakhawah. Istifal. Infitah.Ishmat dan Qalqalah. Rakhawah. . Istifal. 10) Ra’ (‫)ر‬ mempunyai tujuh sifat: Jahar. Isti’la’. 13) Syin (‫ )ش‬mempunyai enam sifat: Hamas. Inhiraf dan Takrir. Isti’la’. Rakhawah. Rakhawah. Ishmat dan Tafasysyi. Ishmat dan Shafir. Ishmat dan Shafir. Istifal. Infitah. Rakhawah. Rakhawah. Infitah. Idzlaq. 11) Zai (‫)ز‬ mempunyai enam sifat: Jahar. 9) Dzal (‫ )ذ‬mempunyai lima sifat: Jahar.7) Kha’ (‫)خ‬ mempunyai lima sifat: Hamas. Istifal. 12) Sin (‫)س‬ mempunyai enam sifat: Hamas. Itbaq. Syiddah. Infitah. Istifal. Infitah dan Ishmat. Infital. Istifal. Tawassut. 14) Shad (‫)ص‬ mempunyai Enam sifat: Hamas. 8) Dal (‫)د‬ mempunyai enam sifat: Jahar.

Ishmat dan Qalqalah. istifal. Itbaq. Tawassut. Isti’la’. 19)Ghain (‫ )غ‬mempunyai lima sifat: Jahar. Infitah dan Idzlaq. 16) To’ (‫ )ط‬mempunyai enam sifat: Jahar. 20)Fa’ (‫ )ف‬mempunyai lima sifat: Hamas. Rakhawah. Ishmat dan Qalqalah. . Isti’la’. Rakhawah. 21) Qaf (‫ )ق‬mempunyai enam sifat: Jahar. Rakhawah. Ishmat dan Istitolah. Infitah. Infitah dan Ishmat. Syiddah. 18)‘Ain (‫ )ع‬mempunyai lima sifat: Jahar. Syiddah. 22) Kaf (‫ )ك‬mempunyai lima sifat: Hamas. Isti’la’. Isti’la’. Infitah dan Ishmat. Rakhawah. Istifal. itbaq dan Ishmat. Infitah dan Ishmat. Itbaq. Isti’la’. Syiddah. 17) Zha’ (‫ )ظ‬mempunyai lima sifat: Jahar. Istifal.15) Dhad (‫ )ض‬mempunyai enam sifat: Jahar.

Istifal. Infitah dan Idzlaq. Istifal. Istifal. Istifal. Istifal. Infitah dan Ishmat. Infitah dan Ishmat. 24) Mim (‫ )م‬mempunyai lima sifat: Jahar. infitah dan Ishmat. 1. Rakhawah. 28) Hamzah (‫ )ء‬mempunyai lima sifat: Jahar. Tawassut. Rakhawah. Infitah dan Idzlaq. 26) Wau (‫ )و‬mempunyai lima sifat: Jahar. Tawassut. Istifal. Istifal. Idzlaq dan Inhiraf. Infitah. 25) Nun (‫ )ن‬mempunyai lima sifat: Jahar. Tawassut. 29) Ya’ (‫ )ي‬mempunyai lima sifat: Jahar. 27) Ha’ (‫ )ه‬mempunyai lima sifat: Hamas. .6 Pembahagian Huruf Mengikut Sifat-sifatnya Ulama’ telah membahagikan Huruf Hijaiyah kepada lima bahagian berdasarkan sifat-sifat yang terdapat padanya menurut Abu Mardiyah (2005). Rakhawah. Syiddah. Infitah dan Ishmat.23) Lam (‫ )ل‬mempunyai enam sifat: Jahar.

Itbaq dan Ishmat. Huruf Qawiyah ada enam. dan - - 3 ‫ظ‬ ‫ق‬ Jahar. Infitah dan Idzlaq. Huruf Aqwa ada empat .1. ishmat dan Qalqalah - Istifal dan Infitah 2 Jahar. Qalqalah. Isti’la’. Syiddah. Bil Huruf Aqwa 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Jahar. Syiddah. Bil Huruf Qawiya h 1 Sifat kuat Sifat sederhana Sifat lemah ‫ج‬ ‫د‬ Jahar.Inhiraf dan Takrir Bainiyah Istifal. - Istifal dan infitah 3 ‫ر‬ Jahar. Isti’la’. Ishmat Qalqalah. - Rakhawah 4 Jahar. . Itbaq. IShmat dan Qalqalah. Syiddah. Ishmat Istitolah. 2 dan Rakhawah Sifat Lemah ‫ض‬ ‫ط‬ Jahar. Itbaq. Syiddah.Huruf Qawiyah iaitu huruf-huruf yang kuat.Huruf Aqwa Iaitu huruf-huruf yang sangat kuat. Isti’la’. ishmat dan 2. - Infitah Isti’la’.

- Hamas dan Rakhawah 6 Jahar. Istifal dan Infitah 2 ‫ب‬ Jahar.4 ‫ز‬ Jahar. Istifal dan Infitah 6 ‫ع‬ Jahar dan Hamas Bainiyah Istifal dan Infitah . Istifal dan Infitah 4 ‫خ‬ Isti’la’ dan Ishmat - Hamas. Istifal dan Infitah 5 ‫ص‬ ‫غ‬ Isti’la’. Syiddah dan Qalqalah - Istifal. Ishmat dan Shafir - Rakhawah. Infitah dan Idzlaq 3 ‫ت‬ Syiddah dan Ishmat - Hamas. Itbaq. Ishmat dan Shafir. Huruf Mutawassitah ada lapan iaitu: Bil Huruf Mutawassit ah 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Sifat Lemah ‫ا‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah. Rakhawah dan Infitah 5 ‫ذ‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah.Huruf Mutawassitah iaitu huruf-huruf yang sederhana. Isti’la’ dan Ishmat - Rakhawah dan Infitah 3.

Istifal dan Infitah 3 ‫ل‬ Jahar dan Inhiraf Bainiyah Istifal. Rakhawah.7 ‫ك‬ Syiddah dan Ishmat - Hamas. Istifal dan Infitah 2 ‫ش‬ Ishmat dan Tafasysyi - Hamas. Istifal dan Infitah 5 ‫ى‬ Jahar dan Ishmmat - Rakhawah. Istifal dan Infitah . Infitah dan Idzlaq 4 ‫و‬ Jahar dan Ishmat - Rakhawah. Huruf Dha’ifah ada lima. Istifal dan Infitah 8 ‫ء‬ Jahar. Rakhawah. Syiddah dan Ishmat - Istifal dan Infitah 4. Bil Huruf Dha’ifah Sifat Kuat Sifat Sederhana Sifat Lemah 1 ‫س‬ Ishmat dan Shafir - Hamas.Huruf Dha’ifah iaitu huruf-huruf yang lemah.

Istif al dan Infitah 3 ‫ف‬ - - Hamas.Huruf adh’af ada enam. Rakhawah. Istifal dan Infitah • Huruf Fa’ (‫)ف‬ adalah huruf yang paling lemah kerana terhimpun padanya sifat-sifat lemah sahaja.7 Hubungan Dua Huruf Berdasarkan Makhraj dan Sifat . Istifal dan Infitah 2 Sifat Lemah ‫ث‬ ‫ح‬ Ishmat - Hamas. Infitah dan Idzlaq 5 Jahar Bainiyah Istifal. Infitah dan Idzlaq 4 ‫م‬ ‫ن‬ ‫ه‬ Jahar Bainiyah Istifal. Rakhawah. 1. Infitah dan Idzlaq 6 Ishmat - Hamas.Huruf adh’af iaitu huruf-huruf yang sangat lemah. Bil Huruf Adh’af 1 Sifat Kuat Sifat Sederhana Ishmat Hamas. Istifal. Rakhawah.5. Rakhawah.

Huraiannya seperti berikut: 1) Mutamathilan iaitu dua huruf yang bersamaan pada sifat dan makhraj. Mutaqariban terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: a) Mutaqariban Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris. Contoh . Mutajanisan dan Mutaba’idan.Apabila bertemu dua huruf hijaiyah maka terbahagi kepada empat jenis iaitu Mutamathilan. Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dan makhraj seperti Ta’ dengan Tha’. ‫ كذبت ثمود‬surah al-Syams ayat 11 . Mutaqariban. Mutamathilan terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: a) Mutamathilan Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Dal dengan Dal. ‫وقققد‬ ‫دخلوا‬ surah al-Maidah ayat 61 b) Mutamathilan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Lam dengan Lam. ‫ شققنا ثم‬Surah ‘Abasa ayat 26 2) Mutaqariban iaitu dua huruf yang berhampiran sifat dan makhraj atau sifat atau makhraj sahaja. Contoh : ‫ وإذا قيل لهم‬surah al-Baqarah ayat 1 c) Mutamathilan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris sukun seperti Qaf dengan Qaf. Contoh . Contoh .

Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dah makhraj seperti Qaf dengan Kaf Contoh : ‫ من فوقكم‬surah al-Ahzab ayat 10 o Berhampiran sifat sahaja seperti Qaf dan Dal Contoh : ‫ إلى قدر معلوم‬surah al-Mursalat ayat 22 o Berhampiran makhraj sahaja seperti Dal dan Sin Contoh : ‫ عدد سنين‬surah al-Mu’minun ayat 112 c) Mutaqariban Mutlak iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun. Baginya tiga keadaan iaitu: o Berhampiran sifat dan makhraj seperti Ta’ dengan Tha’ . ‫ قد سمع‬surah al-Mujadilah ayat 1 b) Mutaqariban Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris.o Berhampiran sifat sahaja seperti Dzal dengan Jim. Contoh. Contoh : ‫ إذ جاءوكم‬surah al-Ahzab ayat 10 o Berhampiran makhraj sahaja seperti Dal dengan Sin.

Contoh . Contoh . Mutaba’idan terbahagi kepada tiga bahagian iaitu: . ‫ ثياب سندس‬surah al-Insan ayat 21 3) Mutajanisan iaitu dua huruf yang sama makhrajnya tetapi berlainan sifat. ‫ يلتقطه‬surah Yusuf ayat 10 o Berhampiran makhraj sahajaseperti Sin dengan Nun Contoh . Mutajanisan terbahagi kepada tiga bahagian: a) Mutajanisan Shagir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Ta’ dengan Dal. ‫ ول يستثنون‬surah al-Qalam ayat 18 o Berhampiran sifat sahaja seperti Qaf dengan To’ Contoh .‫ قد أجيب دعوتكما‬surah Yunus ayat 89 b) Mutajanisan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Ta’ dengan To’. Contoh .‫ أفتطمعون‬surah alBaqarah ayat 75 4) Mutaba’idan iaitu dua huruf yang berjauhan makhraj serta berlainan sifat.‫ ولتأت طائفة أخرى‬surah al-Nisa’ ayat 102 c) Mutajanisan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun seperti Ta’ dengan To’. Contoh .

‫تليت عليهم‬ Anfal ayat 2 surah al- b) Muta’idan Kabir iaitu kedua-dua hurufnya berbaris seperti Dal dengan Ha’. Antaranya menurut Abu Mardiyah (2005) BAHAGIAN DUA: BACAAN KHUSUS RIWAYAT HAFSDARIPADA 'ASIM THORIQ SYATIBI . 2) Dapat mengetahui antara huruf yang kuat dengan huruf yang lemah. Contoh . Contoh . ialah: 1)Dapat membezakan antara huruf yang berkongsi pada satu makhraj.‫ أنفسهم‬surah alAnbiya’ ayat 64 1. 3) Dapat memperelokkan sebutan huruf yang berlainan makhraj. Contoh .a) Mutaba’idan Shaqir iaitu huruf pertama sukun dan huruf kedua berbaris seperti Ta’ dengan ‘Ain.8 Kepentingan sifat Huruf Dalam Pembacaan Al-Quran Terdapat beberapa kepentingan atau faedah sifat huruf dalam pembacaan Al-Quran. ‫ دهاقا‬surah al-Naba’ ayat 34 c) Mutaba’idan Mutlaq iaitu huruf pertama berbaris dan huruf kedua sukun seperti Ha’ dengan Mim.

dua perkataan ini berasal dari perkataan ‫بسطة‬ dan ‫ يبسط‬iaitu dengan huruf ‫ .2. Perkataan ‫ بصطة‬dan ‫ يبصط‬dibaca dengan ‫ س‬sahaja Dari segi bahasa. Perkataan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: ________________________________ (22: Al-Ghashiya) 3.ص‬ Imam Hafs menetapkan bacaan dengan ‫ ص‬sahaja bagi perkataan di atas. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫بمسيطر‬ iaitu dengan huruf ‫ . Perkataan harus dibaca dengan ‫ س‬dan ‫ص‬ .ص‬ dengan ‫ س‬sahaja.0 Pendahuluan Menurut Syeikh Surur Shihabuddin An-Nadawi (2007).س‬Di dalam mushaf ia ditulis dengan huruf ‫. Pendirian Imam Hafs menetapkan bacaan Dua perkataan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah sahaja: 2. terdapat perbezaan-perbezaan khusus dalam bacaan Imam hafs 'An 'Asim dari Toriq Asy-Syatibiyyah berbanding imam-imam yang lain.س‬Tetapi di dalam al-Quran ditulis dengan huruf ‫. Perkataan ‫بمصيطر‬dibaca dengan ‫ ص‬sahaja Dari segi bahasa. 1.

Manakala. Dua bacaan ini perlu diambil secara musyafahah dari guru yang mengetahuinya. Perkataan ‫ تأمنا‬wajib dibaca dengan Isymam atau Raum Dari segi bahasa.ص‬Imam hafs mengharuskan dua bacaan iaitu dengan ‫س‬ atau ‫ ص‬bagi perkataan di atas. .س‬Di dalam mushaf ia ditulis dengan huruf ‫ . atas khusus bagi ayat di bawah: _________________________ (37: Al-Tur) Bacaan yang dimaksudkan di 4. Raum pula bermaksud membaca sebahagian baris sahaja dengan suara yang perlahan hanya dapat didengari oleh orang yang berdekatan sahaja. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫ المسيطرون‬iaitu dengan huruf ‫ . ia ditulis Imam Hafs menetapkan dua huruf nun itu diidghamkan dan secara Isymam dan Raum.Dari segi bahasa.مننا‬ َ َُ dengan satu nun. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫تأمننا‬ َ َُ ْ َ iaitu dengan dua nun berbaris ‫. Di dalam mushaf. Isymam bermaksud memuncungkan dua bibir sebaik sahaja mensukunkan huruf itu dan memastikan adanya ruang kecil antara kedua bibir untuk melepaskan nafas tanpa mengeluarkan suara.

Perkataan ‫ مجريها‬perlu dibaca dengan Imalah Dari segi bahasa.ءأعجمللي‬ ّ ِ َ ْ ََ Imam Hafs menetapkan bacaan . Imam Hafs menetapkan bacaan dengan fathah mim dan Imalah ro'. Sebutan ini juga dikenali Bacaan yang dimaksudkan di atas adalah khusus bagi ayat di bawah: 6. Perkataan ‫ ءأعجمي‬dibaca dengan Tashil ‫ ء‬kedua ّ َِ ْ ْ Dari segi bahasa. dengan Imalah Kubra. perkataan di atas berasal dari perkataan ‫مجراها‬ َ َُْ iaitu dengan fathah atau dhommah mim dan fathah ro'. Imalah bermaksud memiringkan sebutan fathah menghala Sebutan ini menyebut kepada sebutan kasrah pada kadar yang banyak.Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat yang di bawah: 5. perkataan di atas mempunyai dua hamzah berbaris fathah iaitu ‫. boleh disamakan dalam Bahasa Melayu seperti sukukata RE pada perkataan REHAL.

Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: Maksud Tahqiq ialah membariskan huruf hamzah dengan baris asalnya. 7. sebutan itu tidak menjadi hamzah sepenuhnya dan tidak juga menjadi sebutan alif sepenuhnya.dengan Tahqiq ‫ ء‬iaitu membaris fathah hamzah pertama dan Tashil ‫ أ‬hamzah kedua. tidak henti-henti antara kedua-duanya dan tidak pula memanjangkannya. Sebutan ini ialah seperti menggabungkan dua sebutan. Wasal dengan membuang alif. Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 8. ئا‬Gabungan kedua-dua sebutan ini َ َ dibuat sekaligus. Perkataan ٍ ْ َ ‫ ضققققعف‬Harus dibaca dengan Fathah dan Dhommah Imam Hafs menetapkan harus membaca huruf ‫ ض‬bagi tiga perkataan ‫ ضغف‬pada ayat 54 surah Ar-Rum dengan baris fathah atau baris dhommah. Manakala Tashil pula bermaksud menyebut hamzah dengan sebutan antara hamzah dan alif. iaitu sebutan ‫ أ‬dan ‫ . Waqaf dengan mad Asli .

Contoh enam perkataan ini di dalam al-Quran adalah seperti di bawah: Perkataan ‫ أنا‬banyak ditemui di dalam al-Quran. Bacaan yang ditetapkan oleh Imam Hafs bagi perkataan ‫سلسللل‬ َ dalam ayat 4 Surah Al-Insan ialah seperti berikut: - Wasal dengan membuang huruf alif (‫ )ل‬tanpa mad. َ ِ ََ Imam Hafs menetapkan ia dibaca dengan tanpa mad ketika wasal tetapi dibuang alif dan sukun ro' (‫)قوارير‬ketika waqaf. ََ Terdapat dua perkataan ‫ ق لواريرا‬dalam ayat 15 dan 16 surah alَ ِ َ َ Insan di atas. ْ َ ََ 9.Terdapat enam perkataan dalam al-Quran yang dibaca dengan membuang alif ketika wasal tetapi dipanjangkan dengan Mad Asli ketika Waqaf. Imam Hafs menetapkan ‫ قواريرا‬pertama pada ayat َ ِ ََ 15 dibaca dengan tanpa mad ketika wasal dan dipanjangkan dengan Mad Asli ketika waqaf. Perkataan ‫ سلسل‬Wasal dengan membuang alif (‫ )ل‬tetapi َ ْ َ Waqaf dengan membuang atau mengekalkannya. Perkataan selain ْ ََ dari ‫ أنا‬hanya ditemui dalam ayat yang tersebut di atas sahaja. ْ َ . Bagi ‫ قواريرا‬kedua pada ayat 16.

( / ). Bacaan yang ditetapkan oleh Imam Hafs bagi perkataan: dalam ayat 36: Surah al-Naml ialah seperti berikut: - Waqaf dengan salah satu dari dua cara iaitu membuang huruf ya' ( ) atau dikekalkan ketika waqaf.(‫)سلسلللل‬bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 10. Dua cara bacaan ini . Perkataan ِ َ َ ‫:ءا تقققققان‬ Waqaf dengan membuang atau mengekalkan ( ) tetapi Wasal dengan mengekalkannya. - Wasal dengan mengekalkan bacaan huruf ya' ( ) dengan baris fathah. Surah al-Hujurat iaitu ُ ِ dengan membariskan secara ‫ السم‬atau ‫. Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah: 11.لسلم‬ ْ َِ ِْ telah disepakati oleh semua Qurra'.- Waqaf dengan mengekalkan huruf alif (‫)سلسلللللل‬ َ atau membuangnya . Perkataan ‫ السم‬dibaca dengan ‫ السم‬atau ‫ لسم‬Ibtida' ُ ِ ْ َِ ْ ِ Imam Hafs menetapkan dua cara dalam memulakan bacaan (ibtida') pada perkataan ‫ السم‬dalam ayat 11.

Dibaca dengan Ibdal (6 harakat) atau Tashil (tanpa harakat) Terdapat tiga perkataan dalam al-Quran yang harus dibaca dengan dua cara iaitu Ibdal (6 harakat) atau Tashil (tanpa harakat) di sisi bacaan riwayat Hafs 'An 'Asim. perkataan ini mesti dibaca secara ‫بئس لسللم‬ ْ ِ َ َْ (membuang hamzah dan sukun lam) sahaja.Bacaan yang dimaksudkan di atas khusus bagi ayat di bawah sahaja: Bagi keadaan wasal. 12. Tiga perkataan tersebut dikhususkan bagi enam tempat dalam alQuran seperti berikut: .

Oleh itu. 13. sesiapa yang mahukan perincian boleh merujuk kepada kitab-kitab induk ilmu Qiraat. iaitu sebutan ‫( أ‬A) dan ‫( ئا‬Aa). Sebutan ini adalah seperti menggabungkan dua Gabungan kedua-dua sebutan. Bacaan Tashil yang tepat hanya dapat dikuasai secara mempelajarinya dari guru yang mengetahui. Maka perkataan __________ dan ________ akan dibaca dengan Mad Lazim Kalimi Musaqqal. Tetapi permasalahan Ibdal hamzah ini dibincangkan dengan panjang lebar oleh para Qurra'.Maksud membaca secara Ibdal: ialah membacanya dengan hamzah dibaris fathahkan dan dipanjangkan dengan harakat. Secara amnya dua cara bacaan ini diharuskan oleh semua Imam Qiraat Sepuluh beserta riwayat-riwayat mereka. tidak terhenti-henti antara keduaduanya dan tidak pula memanjangkannya. Huruf ‫ ع‬harus Dibaca 4 atau 6 Harakat . َ َ sebutan ini dibuat sekali gus. Maksud membaca secara Tashil ialah membacanya dengan sebutan di antara hamzah dan alif. Perkataan _________ pula akan dibaca dengan Mad Lazim Kalimi Mukhaffaf. maka sebutan itu tidak menjadi hamzah sepenuhnya dan tidak juga menjadi sebutan alif sepenuhnya.

14. Bacaan Saktah hanya perlu dilakukan jika seseorang itu memilih untuk mewasalkan bacaan pada perkataan tersebut. Wajib Saktah Ketika Wasal Terdapat empat tempat yang wajib dibaca dengan Saktah bagi bacaan Imam Hafs jika seseorang itu memilih untuk wasal atau ayat tersebut. Saktah bermaksud menghentikan bacaan tanpa memutuskan nafas sekadar tidak lebih dari dua harakat kemudian meneruskan bacaan tersebut dengan nafas yang sama. Dua cara bacaan huruf ‫ع‬ ini bukan sahaja diharuskan oleh Imam Hafs tetapi juga diharuskan oleh semua Imam Qiraat Sepuluh berserta Riwayatriwayat mereka. Empat perkataan yang wajib dibaca dengan Saktah di dalam alQuran adalah pada ayat-ayat berikut: .Imam Hafs menetapkan dua cara bacaan huruf ‫ ع‬bagi _________(1: Maryam) dan _________ (1-2:Asy-Syura). Bagi seseorang yang memilih untuk waqaf maka tiada apa yang perlu disaktahkan.

15. Dibaca dengan Idgham Naqis dengan Mengekalkan Sifat Itbaq Wajib membaca secara Idgham Naqis bagi huruf ‫ ط‬bertemu ‫ث‬ dalam satu perkataan. tidak boleh diidghamkan nun sakinah itu ke dalam huruf selepasnya. Sebaliknya hendaklah dibaca dengan Izhar nun. 16. Pertemuan ini berlaku seperti berikut: . Wasal dengan Izhar berserta 6 Harakat Perkataan _________ (1-2: Yaasin) dan ________ (1: Al-Qalam) jika dibaca secara lafaz (__________________) terdapat suara nun sukun bertemu wau. Idgham Ketika Wasal Imam Hafs menetapkan bacaan secara Idgham bagi dua perkataan bagi dua ayat berikut sahaja: __________________ dan _______________ (42: Hud) 17. Di sisi Imam Hafs. setelah dipanjangkan dengan enam harakat jika wasal.

_____________(22:An-Naml) (28: Al-Maidah) Maksud membacanya secara Idgham Naqis ialah menggabungkan huruf ‫ ط‬ke dalam huruf ‫ ث‬dengan melenyapkan makhraj huruf ‫ ط‬itu sahaja tetapi dikekalkan sifat-sifatnya selain Qalqalah. . 18. Maka suara huruf ‫ ق‬ditebalkan (Tafkhim) semasa mensukunkan huruf ‫ ق‬tetapi tanpa Qalqalah. Bacaan sebegini telah disepakati oleh semua Qurra'. Dibaca dengan Idgham Kamil atau Idgham Naqis Harus membaca perkataan _____________ (20: Al-Mursalaat) dengan Idgham Kamil atau Idgham Naqis. Maka suara huruf ‫ ط‬mesti ditebalkan (Tafkhim) semasa mensukunkan huruf ‫ ط‬tetapi tidak diqaldalahkan huruf ‫ ط‬itu.ق‬Maka yang jelas kedengaran ialah bacaan huruf ‫ ك‬yang bersabdu. Manakala Idgham Naqis ialah menggabungkan huruf ‫ ق‬ke dalam huruf ‫ ك‬dengan melenyapkan makhraj huruf ‫ ق‬itu sahaja dan mengekalkan sifatnya kecuali Qalqalah. Para Qurra' semuanya mengharuskan dua cara bacaan ini iaitu Idgam Kamil dan Idham Naqis tetapi lebih baik Idgham Kamil disisi Jumhur Qurra' Bacaan dengan Idgham Kamil adalah dengan cara menggabungkan huruf ‫ ق‬ke dalam huruf ‫ ك‬dengan melenyapkan semua makhraj dan sifat huruf ‫ .

Bacaan Ha' Dhomir (Ha' Simpul) Terdapat beberapa huruf Ha' Dhomir (Ha' Simpul) yang tidak dibaca seperti perkataan asalnya. Ha' simpul pada ayat ____________ (52 : al-Nur) dibaca dengan sukun ‫ ق‬dan tanpa silah Ha' simpul di sisi Imam Hafs. Ha' simpul pada ayat __________ (111: Al-A'raf) dibaca dengan membuang hamzah dan sukun Ha' disisi Imam Hafs. Ha' simpul pada ayat _________________ (7: Al-Zumar) dibaca ُ dengan dhommah ‫ ﮫ‬tanpa Silah disisi Imam Hafs. Dari segi bahasa. Ha' simpul pada ayat ____________ (69: Al-Furqan) dibaca dengan Silah Ha' Simpul iaitu memanjangkan 2 harakat disisi Imam Hafs. Dari segi bahasa. Imam Hafs menetapkan bacaan Ha' Simpul adalah seperti berikut: i. v. Ha' simpul pada ayat _____________ (28: Al-Naml) dibaca dengan sukun Ha' ‫ ْﮫ‬di sisi Imam Hafs. perkataan ini berasal dari perkataan ‫ أرجئه‬iaitu dengan ُ ِْ ْ َ sukun hamzah dan dhommah Ha' simpul. ii. perkataan ini berasal dari perkataan ‫ لكللم يرضللاه‬iaitu َ َ ْ َ َُ dengan huruf mad sebelum Ha' simpul. iv.19. iii. .

Perkataan ، ‫ لنسققفعا، وليكونققاإذا‬Wasal dengan Tanwin.Jenderaki Enterprise. perkataan Dari segi bahasa. Jalan Masjid India Kuala Lumpur. Al.20. Qiraat ‘Aashim Riwayat Hafs Toriq Syatibi. Azahari Ibrahim (2000) Kitab Pembelajaran Tajwid. . perkataan di atas berasal dari ْ َ ِ ْ َ ُ َ ََ ْ َ َ ْ َ َ ‫ ، لنسللفغن،وليكوننللإذن‬iaitu dengan nun sukun pada akhir ketiga-tiga perkataan di atas. Gombak Kuala Lumpur. Waqaf dengan Alif Imam Hafs berserta Qurra' yang lain menetapkan perkataan di atas dibaca dengan tanwin jika wasal tetapi dengan alif (mad asli) jika waqaf. Tiga perkataan yang dimaksudkan di atas boleh ditemui pada ayat-ayat berikut: BIBLIORAFI Abu Mardiyah (2005) Tajwid Al-Quran. Darul Nu’man.

Batu Caves. Prospecta Printers Sdn. Bhd.Ustaz Jamaludin Riduan (2000) Kaedah Pengajaran dan Pembelajaran Al-Quran. kuala Lumpur. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful