1 PERKEMBANGAN SENI KANAK-KANAK 1.

1 KANAK-KANAK DAN SENI VISUAL Kanak-kanak dilahirkan dengan mempunyai sifat yang dinamik serta berkembang mengikut fitrah semula jadi proses tumbesaran mereka. Hasil kerja seni visual yang dihasilkan berfungsi sebagai alat komunikasi dan merupakan refleksi pemikiran kanakkanak. 1.2 KEPENTINGAN PENGAJARAN MATA PELAJARAN PENDIDIKAN SENI VISUAL KEPADA KANAKKANAK (a) Aspek Kognitif Penganjuran aktiviti seni visual yang tersusun dan terancang dapat melahirkan kanak-kanak yang mempunyai keupayaan menyelesaikan masalah serta mampu membuat penilaian dan bijak membuat keputusan. (b) Aspek Fizikal Penggunaan alat dan bahan memberikan satu bentuk latihan berkesan kepada otot tangan (psychomotor) dan koordinasi tangan serta mata. (c) Aspek Kreativiti Latihan dan projek yang bersifat terbuka dapat membantu murid untuk mengembangkan aspek kreativiti mereka. Aktiviti dan projek di dalam pendidikansenivisual mengutamakan proses, berbanding dengan hasilan akhir. (d) Aspek Persepsi murid boleh mempertingkatkan dan menajamkan penggunaan pancaindera dan deria melalui proses penghasilan dan hasilan seni, produk dan objek yang terdapat di sekeliling mereka. (e) Aspek Sosial dan Emosi Murid boleh berinteraksi dan meningkatkan keupayaan bersosial selain meningkatkan keyakinan diri. Mata pelajaran pendidikan seni juga menganjurkan semangat bekerjasama di dalam aktiviti berkumpulan yang dibentuk. 1.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS (a) Melukis sebagai Medium Komunikasi Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak sebelum mereka berupaya untuk bertutur. Ianya dijadikan alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. (b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan kepuasan kepada kanak-kanak. Melalui lukisan, kanak-kanak dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina kekuatan otot. Aktiviti sebegini juga dapat membantu menajamkan daya intuisi kanak-kanak. (c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri (Self Esteem) Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak-kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut tahap pemahaman mereka.Melalui aktiviti melukis, kanak-kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. 1.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK KANAK-KANAK 1.4.1 Teori Perkembangan Artistik oleh Hurwitz dan Day (a) Peringkat Manipulatif atau Zaman Awal Kanak-kanak (2-4Tahun) kanak-kanak tidak mempunyai kawalan pada pergerakan tangan. Lukisan yang dihasilkan juga selalunya tidak terkawal dan banyak terdapat di dinding, di atas meja dan kertas lukisan dengan menggunakan pelbagai jenis bahan dan medium seperti krayon, pensil serta bahan-bahan lain.

Lukisan figura pula mula dilukis dengan menitikberatkan daya saiz sebenar objek. Mereka menitikberatkan konsep kedudukan dan saiz rasional imej. Mereka lebih gemar untuk melukis melalui konsep peniruan atau melalui objek di hadapan mata berbanding dengan lukisan menerusi imaginasi.4.-tidak bersifat realistik dan banyak menggunakan lukisan garisan bagi menggambarkan sesuatu imej. 1. contengan garisan terkawal. (f) Peringkat Period If Decision atau Adolescent Art in High School (14-17 Tahun) Peringkat ini merupakan peringkat penekanan terhadap proses penghasilan karya seni dan penciptaan objek.2 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh Lowenfeld dan Britain (a) Peringkat Scribbling (2-4 Tahun) Pada peringkat ini kanak-kanak menghasilkan contengan secara rawak dan tidak terkawal. lukisan yang dihasilkan adalah spontan. Mereka mula membandingkan karya dengan karya rakan sebaya dan ini menjadikan mereka berhati-hati dan sedikit individualistik serta menitikberatkan kualiti karya yang dihasilkan. (c) Pra-Remaja (10-13 Tahun) Terdapat percubaan untuk melukis figura dengan saiz yang betul.2 KEPENTINGAN PENGAJARAN MATA PELAJARAN PENDIDIKAN SENI VISUAL KEPADA KANAK-KANAK . -terdapat empat peringkat contengan pada peringkat manipulatif iaitu contengan garisan tidak terkawal. (d) Peringkat Dawning Realism atau The Gang Age (9-12Tahun) kanak-kanak terus melukis dengan mengekalkan konsep dan skema tertentu. (c) Peringkat Schematic (7-9 Tahun) Lukisan mula dihasilkan mengikut skema atau konsep tertentu. Imej lukisan mula mengecil dari segi saiz dan kanak-kanak mula menunjukkan sifat kritikal dengan hasil karya sendiri. Pada peringkat ini. imej yang dilukis secara realistik dan teliti. kanak-kanak sangat terpengaruh dengan keadaan sekelilingnya. bebas dan berskala besar. contengan rupa terkawal dan contengan rupa. Hasil kerja seni visual yang dihasilkan berfungsi sebagai alat komunikasi dan merupakan refleksi pemikiran kanakkanak. Peringkat ini memperlihatkan kematangan di dalam membuat keputusan dan pemilihan bahan yang sesuai untuk TOPIK 1 PERKEMBANGAN SENI KANAK-KANAK 1. (b) Peringkat Preschematic (4-7 Tahun) Peningkatan daripada contengan bulatan kepada percubaan pertama untuk melukis objek yang terdapat di sekelilingnya dengan menggunakan garisan. (b) Peringkat Membuat Simbol (6-9 Tahun) kanak-kanak mula beralih ke peringkat menghasilkan simbol. mereka mula melukis dari peringkat contengan kepada lukisan garisan lurus dan melintang kepada melukis bulatan.1 KANAK-KANAK DAN SENI VISUAL Kanak-kanak dilahirkan dengan mempunyai sifat yang dinamik serta berkembang mengikut fitrah semula jadi proses tumbesaran mereka. 1. Penekanan lebih diberikan kepada cara penyusunan objek dalam imej selain daripada imej manusia dan objek yang terdapat disekelilingnya. kanak-kanak mula peka dengan konsep realistic di dalam menghasilkan lukisan. (e) Peringkat Pseudonaturalistic atau Reasoning (12-14Tahun) Pada peringkat ini.

Di dalam kehidupan seharian. (d) Aspek Persepsi murid boleh mempertingkatkan dan menajamkan penggunaan pancaindera dan deria melalui proses penghasilan dan hasilan seni. kanak-kanak dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina kekuatan otot. (c) Aspek Kreativiti Latihan dan projek yang bersifat terbuka dapat membantu murid untuk mengembangkan aspek kreativiti mereka. (c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri (Self Esteem) Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak-kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut tahap pemahaman mereka. (b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan kepuasan kepada kanak-kanak. Aktiviti dan projek di dalam pendidikansenivisual mengutamakan proses. (e) Aspek Sosial dan Emosi Murid boleh berinteraksi dan meningkatkan keupayaan bersosial selain meningkatkan keyakinan diri.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS (a) Melukis sebagai Medium Komunikasi Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak sebelum mereka berupaya untuk bertutur. Kanak-kanak lelaki dan perempuan didapati melukis dengan cara yang sama di peringkat awal pertumbuhan. Alatan ini lebih mudah dikawal oleh kanakkanak daripada berus dan warna. Aktiviti sebegini juga dapat membantu menajamkan daya intuisi kanak-kanak.Melalui aktiviti melukis. Mata pelajaran pendidikan seni juga menganjurkan semangat bekerjasama di dalam aktiviti berkumpulan yang dibentuk. memek muka. Ianya dijadikan alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. kanak-kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. pensil dan pen. pandangan mata dan pergerakan bahagian badan yang lain. Isyarat virtual ini merupakan jendela kepada emosi dalaman kanak-kanak dan juga jiwa dan pemikiran mereka. (b) Lukisan kanak-kanak dapat memberi lebih banyak maklumat tentang perkembangan mereka daripada catan kerana ianya menggunakan krayon. 2. produk dan objek yang terdapat di sekeliling mereka. Melalui lukisan.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK (a) Faktor sosioekonomi mempunyai pengaruh yang amat terbatas dalam peringkat awal pertumbuhan kanak-kanak.(a) Aspek Kognitif Penganjuran aktiviti seni visual yang tersusun dan terancang dapat melahirkan kanak-kanak yang mempunyai keupayaan menyelesaikan masalah serta mampu membuat penilaian dan bijak membuat keputusan. Komunikasi bukan verbal melibatkan pergerakan tangan. Pergerakan estetik pula menjurus kepada isyarat virtual. berbanding dengan hasilan akhir. kita berkomunikasi secara verbal ataupun bukan verbal. 1. . (b) Aspek Fizikal Penggunaan alat dan bahan memberikan satu bentuk latihan berkesan kepada otot tangan (psychomotor) dan koordinasi tangan serta mata. Luahan estetik kanak-kanak amat berbeza dengan pergerakan badan yang biasa.

Rangsanganrangsangan yang mempunyai hubung kait di antara satu sama lain akan diletakkan di dalam kumpulan yang sama. garis yang lurus dilihat sebagai akan tetap lurus pada masa yang akan datang dan tidak akan berubah sifatnya. 2. (e) Hukum Kesinambungan Positif (Good Continuation) Hukum ini menyatakan bahawa sifat sesuatu rangsangan tidak akan berubah. (f) Hukum Ciri-ciri Bahagian (Membership Character) Di dalam hukum ini. Individu akan lebih cenderung untuk mengklasifikasikan rangsangan yang mempunyai persamaan di dalam kumpulan yang sama. pengklasifikasian setiap rangsangan adalah berdasarkan elemen jarak dan hubungan.5. (d) Hukum Lengkap (Closure) Hukum lengkap menganjurkan bahawa individu cenderung untuk meletakkan rangsangan yang telah lengkap di dalam kumpulan yang sama.Prinsip asas teori ini menitikberatkan keseluruhan daripada sebahagian. (c) Hukum Keintiman (Proximity) Mengikut hukum keintiman.5 TEORI-TEORI KOGNITIF 2. Dalam erti kata lain. 2. Hukum-hukum Teori Gestalt (a) Hukum Pragnanz Hukum Pragnanz menyatakan bahawa apabila individu berhadapan dengan pengalaman yang baru. cuma kanak-kanak dewasa mempunyai lebih pengalaman yang mengasah minda mereka. pintu. Lukisan kanakkanak mungkin mempunyai elemen dua peringkat serentak dan tidak semestinya elemen satu peringkat perkembangan sahaja.Di dalam konteks pembelajaran seni visual. . tangga). Proses melihat secara keseluruhan melibatkan proses kognitif – minda membuat anjakan daripada memahami setiap komponen dalam menghasilkan makna daripada pandangan yang menyeluruh. . melihat sesuatu objek secara keseluruhan (contohnya rumah) memberi makna yang lebih mendalam daripada melihat komponenkomponen individu (tiang. lantai.5. dan bukannya melihat setiap bahagian daripada keseluruhan objek tersebut.2 Teori Sosial-Interaksi Piaget(ahli epistemologi genetic di dalam bidang biologi dan falsafah. individu akan mentafsir sesuatu berdasarkan pandangan mereka secara keseluruhan terhadap sesuatu objek tersebut. teori Gestalt bukan sahaja melihat kepada produk atau hasil kerja tetapi memberikan penekanan yang tinggi ke atas proses penghasilan produk itu sendiri. dinding.Teori Gestalt juga mempunyai hubungan yang rapat dengan pandangan konstruktivis dan banyak diaplikasikan di dalam kaedah penyelesaian masalah.(c) Terdapat pertindihan yang agak ketara di antara peringkatperingkat perkembangan. persepsi individu tersebut adalah tidak teratur. (b) Hukum Persamaan (Similarity) Konsep hukum persamaan adalah lebih mudah untuk difahami.1 Teori Gestalt. . Contohnya. dan pada masa yang akan datang sifat yang sama akan dikekalkan.) -Piaget merumuskan bahawa kanak-kanak kecil bukanlah tidak mempunyai kapasiti untuk berfikir.

Refleksi pada bayi ini berfungsi dalam membantu menyesuaikan diri dengan persekitaran yang baru (daripada dunia janin ke dunia sebenar). kanak-kanak telah mula menguasai bahasa dan menggunakan nama untuk panggilan objek di sekelilingnya. Skema. Perkembangan Kebolehan Kognitif (a) Peringkat Deria-Pergerakan (0-2 Tahun) Kanak-kanak masih belum dapat menguasai simbol ataupun bahasa untuk menamakan objek di sekitarnya. penguasaan ini masih baru dan terbatas . Satu-satunya cara interaksi dengan persekitaran ialah melalui kesan deria dan gerak-gerinya. objek tersebut tidak ghaib begitu sahaja. Hasil daripada penyelesaian kepada ketegangan ini akan mempengaruhi perkembangan kognitif.Jawapan kanak-kanak kecil berbeza daripada kanak-kanak dewasa kerana cara berfikir mereka yang berbeza. Struktur dan Hierarki Piaget juga mengemukakan hipotesis bahawa setiap bayi dilahirkan dengan skema fungsi yang dikenali sebagai refleksi. Apabila umur bayi meningkat 10 bulan. – prinsip penyelidikan biologinya : (a) Penyerapan (Assimilation) dan Ubahsuai (Accommodation) Piaget menjelaskan dua proses yang digunakan oleh individu sepanjang hayat dalam menyesuaikan diri mereka dengan persekitaran. (b) Peringkat Pra-olahan (2 – 6 Tahun) Di peringkat ini. iaitu asimilasi (assimilation) dan akomodasi (accommodation). (b) Refleksi. Walaupun begitu. refleksi ini akan digantikan dengan skema tersusun. bayi tersebut mula memahami konsep ‘kekal’ (permanence) iaitu kesedaran bahawa walaupun sesuatu objek hilang daripada pandangannya. Kedua-dua proses ini sentiasa berlaku dalam diri individu dan sentiasa menimbulkan ketegangan yang memerlukan penyelesaian. Apabila bayi mula biasa dengan persekitaran yang baru.

(e) Kreativiti Bersifat Emergen Ini merupakan bentuk kreativiti tertinggi di mana keseluruhan prinsip formal diterjemahkan dan muncul di dalam bentuk abstrak dan mudah. (b) Sensitif dan Peka Individu ini mempunyai daya sensitiviti yang tinggi terhadap keadaan sekelilingnya termasuk gaya hidup. Sebagi contoh. (f) Berfikiran Bebas Golongan kreatif ini mempunyai daya pemikiran yang tidak terkongkong pada satusatu perkara sahaja. Idea mereka unik dan menarik. Selain menghargai masa mereka juga sangat menghormati masa. keperluan. Mengamalkan sikap bebas serta demokratik. (c) Gagasan/Idea yang Asli dan Tulen Seseorang yang dikategorikan sebagai kreatif sering kali mengutarakan idea dan gagasan yang asli. Mereka tahu membezakan yang baik dan tidak baik. persekitaran dan turut sensitif menggunakan deria. figura manusia digambarkan tanpa menitikberatkan bentuk formal dan bentuk asalnya oleh kanakkanak apabila melukis. Mereka ini biasanya menghasilkan hasil kerja dan karya mengikut cetusan rasa. (d) Kreativiti Bersifat Inovatif Peringkat ini melibatkan modifikasi kepada konsep-konsep asas sedia ada kepada idea baru yang lebih bermakna. Pada kebiasaannya mereka ini sangat berhati-hati dan bijak membuat keputusan.SIFAT KREATIVITI (c) Kreativiti Bersifat Inventif Kreativiti bersifat inventif merujuk kepada keupayaan mencipta benda atau objek melalui proses eksprimentasi. . malah tidak stereotaip dan juga tidak kovensional. cetusan idea bukanlah hasil cedokan daripada mana-mana sumber. Ini bermakna. Golongan ini pandai dan bijak merancang agar projek dan perkara yang dirancang selamat dan berjalan lancar. Hasil karya yang mereka hasilkan sering kali berbeza daripada yang biasa. (e) Logik Murid-murid peka dan sering berfikir secara logik dan rasional. pelajar mula bertindak luar dari kaedah konvensional dan menghasilkan alternative bagi setiap perancangan. Peranan guru pada peringkat ini adalah memberikan motivasi dan galakan supaya pelajar tidak cepat bosan dan putus asa. (d) Bersifat Terbuka Mempunyai sifat keterbukaan di dalam menerima pandangan dan pendapat orang lain mengenai hasil karya dan kerja mereka. CIRI-CIRI KREATIVITI (a) Bersifat Fleksibel Seseorang yang kreatif berupaya untuk menyesuaikan dirinya dalam pelbagai keadaan dan situasi selain mempunyai keyakinan optimis.

(c) Pemerhatian proses pemerhatian tidak tertumpu hanya pada deria pengamatan semata-mata malahan proses pemerhatian turut melibatkan deria yang lain seperti deria sentuhan.6. (d) Kaedah Keempat Menggalakkan sumbangsaran idea yang luar biasa yang kadangkala tidak masuk akal. (c) Kaedah Ketiga Menjelaskan kepada murid bahawa tidak menjadi kesalahan untuk meminjam idea dan cara sedia ada bagi tujuan penambahbaikan dalam proses kemudiannya. Dalam konteks pendidikan seni visual usaha ini mengajar pelajar supaya lebih berjimat dan mengelakkan pembaziran. Galakan sebegini akan merangsang murid untuk berfikir luar daripada kemampuan supaya murid mempunyai idea menarik. tidak bersifat konvensional dan bersifat biasa sahaja. Teori Perkembangan Kreativiti Paul Torrance proses memupuk dan mengembangkan kreativiti para pelajar. (a) Penyoalan Rangsangan melalui proses penyoalan melalui sesi kritikan seni. (d) Percubaan Percubaan merujuk kepada usaha berterusan bagi mendapatkan hasil terbaik. (b) Kedah Kedua Elakkan pemilikan idea oleh kumpulan dan individu.5. (b) Penemuan Proses penemuan merujuk kepada usaha untuk memberikan galakan dan rangsangan oleh guru kepada murid bagi menggalakkan penemuan-penemuan terbaru melalui penyelidikan dan kajian. Ini boleh membantutkan usaha murid untuk menyalurkan idea kerana khuatir idea yang diberikan tidak mampu dilaksanakan. . Ini kerana apabila idea dan saranan dihakmilikkan oleh individu atau kumpulan ianya akan menyebabkan perasaan ego wujud lalu mengurangkan kerjasama di kalangan murid. (f) Memanipulasi murid mampu menggunakan objek dan bahan yang terdapat di sekeliling untuk dijadikan hasilan seni. terutama semasa proses awal sumbangsaran. (e) Penerokaan Penerokaan atau eksplorasi merujuk kepada galakan untuk memanipulasi pelbagai barangan dan alat yang terdapat di sekeliling. Individu yang kreatif akan terus bereksperimentasi bagi mendapatkan kesan dan hasil yang dikehendaki.1 Kaedah Sumbangsaran (Brainstorming) (a) Kaedah Pertama Elakkan membuat penilaian.6 STRATEGI MERANGSANG KREATIVITI 5. Keadaan ini biasanya mewujudkan suasana tegang kerana mereka cuba untuk mempertahankan idea dan secara tidak langsung menyebabkan kesukaran untuk memperbaiki idea tersebut. dan sebagainya.

gaya.pengetahuan asas seni boleh membawa kepada kefahaman terhadap karya seni. masa bermain merupakan masa yang penuh dengan keseronokan dan cabaran. jenis karya.Seabolt (2001) .pelajar perlu membuat perbandingan. 6. KATEGORI APRESIASI SENI . menjadikan proses pembelajaran lebih menyeronokkan.membantu murid mempelajari gaya bahasa tampak dan memperkayakan mereka dengan istilah-istilah baru. DEFINISI DAN KONSEP . Kesemua ini membantu murid mengerakkan daya pemikiran mereka. Peringkat Analitikal (a) Kenal Pasti (Identification).aktiviti kritikan seni melibatkan perbincangan dan diskusi mengenai sesuatu karya seni manakala apresiasi seni . pereka atau seniman karya.Konsep apresiasi seni sebenarnya antara lain bertujuan untuk membina keyakinan seseorang untuk berbincang dan menghurai serta membuat diskriminasi terhadap karya seni. guru boleh menggalakkan aktiviti seperti membuat mural di sekolah. Bagi kanakkanak. Apresiasi analitikal adalah satu kaedah bagi melihat aspek penghasilan karya seni visual. medium yang digunakan.Aspek kenal pasti yang paling mudah ialah menyatakan aspek-aspek seperti tajuk karya.Dewey dan Otto Krash .aktiviti menghayati seni dengan melibatkan pengetahuan berkaitan dengan sejarah seni dan perbincangan serta diskusi mengenai seni. (d) Meningkatkan Keupayaan Pemikiran . . apresiasi bermaksud ‘menghargai’ dan pemahaman mengenai konsep apresiasi seni adalah melalui pencarian dan penyaluran maklumat yang terdapat pada karya . . .Hurwitz dan Day (2001). 2004-Apresiasi seni mengajar pengkritik dan pemerhati seni menghargai rasa dan perasaan seniman.murid memahami bahawa karya yang dihasilkan mempunyai makna berbeza.(g) Aktiviti/Bermain Kreativiti boleh dirangsang melalui aktiviti bermain. Kategori apresiasi bercorak analitikal ini disusun dari konsep mudah kepada yang lebih kompleks.Ecker (1966) kategori utama dalam apresiasi seni ialah apresiasi bercorak analitikal. asal-usul karya. tarikh dihasilkan.6 KEPENTINGAN MEMPELAJARI ESTETIK a) Menghidupkan Suasana Aktif Pembelajaran -menggalakkan interaksi di antara murid dan guru. Justeru. Sebagai contoh. teknik dan fungsi karya. (c) Menyemai Kefahaman terhadap di antara Satu Sama Lain .Walter dan Clive Bell yang menyatakan bahawa penghayatan dan apresiasi seni tidak memerlukan pengetahuan mengenai idea . (b) Meningkatkan Kefahaman terhadap Imej dan Bahasa Visual .Johari Abdul Hamid. . rangsangan perlu diwujudkan melalui permainan berbentuk akademik. perbezaan menganalisa dan menilai karya.

• Meningkatkan motivasi pelajar. karya Monalisa menggambarkan seorang wanita yang sedang terukir senyum dibibirnya. (2000) Teknologi maklumat merangkumi apa jua alatan elektronik yang membenarkan pengguna menyimpan. garisan. ritma. . Peranan ICT dalam Pengajaran dan Pembelajaran • Tutorial a)Pembelajaran ekspositori. dan prinsip-prinsip serta elemen seni yang lain. • Mewujudkan suasana pembelajaran yang menyeronokkan dan mencabar • Meningkatkan daya kreativiti dan imaginasi pelajar.Abd. memproses. menghubung. animasi dan sebagainya menggunakan alat-alat elektronik. Ini termasuklah aspek warna. (c) Penerangan Formal (Formal Description) Penerangan formal merujuk kepada struktur fizikal karya seni iaitu perkara-perkara yang berkaitan dengan apa yang dilihat. • Memberi peluang pembelajaran yang sekata kepada semua pelajar yang mempunyai pelbagai keupayaan. Contohnya. MULTIMEDIA DAN INTERNET DALAM PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN KOMUNIKASI (ICT) Definisi ICT .Keperluan ICT dalam P&P • Berupaya meningkatkan kefahaman dan penguasaan pelajar terhadap pengajaran. (b) Penerangan Teknikal (Technical Description) Penerangan teknikal merujuk kepada aspek teknikal dalam penghasilan karya seni. grafik. • Meningkat kemahiran teknologi maklumat dan komunikasi. Proses ini termasuk perkara-perkara seperti penggunaan teknikal dan bahan-bahan oleh pengkarya. rupa dan lainlain. TOPIK 8 PENGGUNAAN TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN KOMUNIKASI (ICT). bentuk. mencipta dan menyampaikan maklumat. Penerangan literari ini terbahagi pula kepada dua bahagian iaitu penerangan teknikal dan penerangan formal. jalinan. lukisan objek dan lain-lain. audio. • Memberi peluang kepada pelajar untuk belajar secara berkesan dengan bimbingan yang minimum. b) Demonstrasi yang ditunjuk dan dikawal urutannya.. Razak et al. • Membolehkan pelajar mengumpul maklumat dengan mudah dan pantas. • Membolehkan pembelajaran bersendiri (individual learning). . landskap. • Membolehkan pelajar mengakses maklumat yang sukar diperolehi. (v) Dapat mempengaruhi emosi dan cara berfikir (vi) Untuk mengilustrasikan idea yang kompleks dan dapat . menyimpan dan menyebarkan maklumat dalam pelbagai bentuk seperti teks.Senn (1998) Teknologi maklumat dan komunikasi merangkumi pelbagai teknologi yang disepadukan untuk memperolehi. Organisasi rekaan seperti imbangan.Peringkat Penerangan (a) Penerangan Literary (Literary Description) Penerangan literari digunakan ke atas karya seperti potret. susunan. c) Latihan dan latih tubi yang turut dikawal oleh sistem.

meningkatkan konsentrasi penonton. WWW merupakan perkhidmatan internet yang menghubungkan tapak tapak yang berada di seluruh dunia melalui dokumen hiperteks. Contoh : MPEG1 (VCD). • Akan menghasilkan keseronokan dan keinginan (ii) Sebagai kesan bunyi • Bunyi akan memberi perhatian dan arahan kepada pengguna. MPEG2(DVD) . (a) Animasi dalam Aplikasi Multimedia (b) Animasi 2D Animasi dua dimensi (2D) dikenali sebagai animasi linear. Sumber Lokasi Uniform (URLs) bermula dengan prefiks HTTP (HyperText . Animasi Animasi ialah satu proses menghidupkan atau memberikan gambaran bergerak kepada sesuatu yang statik agar ia kelihatan hidup dan dinamik. animasi. wave. Hipermedia dan Hiperteks Hiperteks -dokumen tanpa urutan yang terdiri daripada teks. 6. • Konsep Audio Analog dan Digital (a) Format Fail Audio – mp3. (vii) Penggunaan Audio Dalam Aplikasi Multimedia Terdapat tiga cara utama penggunaan audio: (i) Sebagai muzik latar belakang • Fail audio yang dimainkan akan mewujudkan mood untuk persembahan tersebut. (iii) Sebagai suara latar • Merupakan bahan sokongan penyampai. Hipermedia merupakan media berpautan atau kombinasi media. (c) Animasi 3D Animasi 3D membuatkan objek kelihatan lebih hidup (nyata) berbanding animasi 2D. video dan audio yang saling berhubungan dalam proses pengaksesan maklumat. Quict Time (Mscintost) 7. Alamat Protokol Internet (IP) menggunakan sistem komunikasi berdasarkan nombor kepada setiap alamat yang terdiri dari kombinasi nama akaun pengenalan diri pengguna (user id) dan nama pendaftaran internet komputer (host name). World Wide Web (WWW) pula merupakan sub set kepada sistem internet. grafik. INTERNET DALAM PENDIDIKAN Internet merupakan satu sistem jaringan rangkaian komputer antarabangsa yang meliputi seluruh dunia. audio dan maklumat visual yang disimpan dalam komputer. • Digunakan seminimum mungkin dalam persembahan kerana ianya boleh mengganggu. Ianya merujuk kepada perisian komputer yang mengintegrasikan elemen teks. MPEG . pada butang dan transisi untuk menekankan pada perubahan skrin. • Kesan-kesan bunyi ini bersaiz kecil tetapi mempunyai kesan yang menarik. RA / RM 5. Video Video adalah satu siri skrin yang memuatkan gambargambar yang diiringi bunyi-bunyian yang dimainkan pada kadar yang laju.

Pandangan negatif ini sebenarnya adalah disebabkan oleh pemahaman cetek daripada sumber rujukan . Bilik Darjah ke Bilik Darjah • Kesemua individu di dalam bilik darjah akan bekerjasama secara dinamik bagi menyempurnakan suatu tugasan. Individu ke Individu • Merupakan satu lagi bentuk dinamik penggunaan interaktif menerusi perhubungan individu ke individu melalui melelektronik. Penggunaan Interaktif Dinamik • Internet digunakan untuk menggalakkan suasana dialog antara pelbagai pihak yang berlainan yang merupakan komponen penting. Contohnya penggunaan kemudahan perpustakaan atau pusat sumber kurikulum. • Organisasi popular yang mempromosikan projek sebegini adalah Pendidikan Antarabangsa dan Rangkaian Sumber. Internet dalam Pengajaran dan Pembelajaran Sumber Statik Maklumat • Kaedah yang digunakan untuk mencari sumber-sumber yang diperlukan untuk tujuan pengajaran. Individu/Bilik Darjah kepada Dunia • Pelajar dan guru mampu mengendalikan tinjauan menerusi listservs atau newsgroup yang terdapat dalam internet. WAN (Wide Area Network) Merupakan rangkaian komputer yang menghubungkan beberapa komputer dalam sesebuah institusi dan meliputi antara satu sama lain LAN (Local Area Network) Merupakan rangkaian jaringan setempat yang menghubungkan beberapa komputer dalam sesuatu kawasan terhad INTRANET Merupakan rangkaian dalaman yang berperanan sebagai penghubung bagi sesebuah kumpulan kerja yang menggunakan pelbagai pengantara komputer pada lokasi yang berjauhan. • Ianya bersifat statik dengan mengaplikasikan sumber sedia ada.Transfer Protocol) yang merupakan standard internet di dalam menentukan bagaimana mesej dihantar dan bertindak balas. • Menerusi perisian tertentu pengguna internet mampu mengubah simpanan fail di dalam sesebuah laman web.2 Kepentingan Kreativiti • Pendidikan seni visual dianggap sebagai mata pelajaran sampingan oleh sesetengah ibu bapa. • Ianya bersifat dinamik memandangkan pengetahuan hanya akan terhasil apabila dialog antara individu dilaksanakan. Penyelesaian Masalah • Internet mampu bertindak sebagai suasana penyelesaian masalah bagi tujuan pembelajaran. 1. • Pelajar dan guru boleh bertukar-tukar maklumat serta pengetahuan tentang bidang yang diminati.

Antaranya program Tahun Melawat Malaysia anjuran . ibu bapa telah mendidik anak-anak mereka mengenal alat-alat permainan. pelajar yang memilih bidang ini boleh merancang untuk membentuk satu profesion baru. arkitek. Sifat semula jadi bagi seseorang kanak-kanak ialah memerlukan perhatian. kanak-kanak itu akan meluahkan rasa hatinya. Seni wajar diletakkan pada landasan yang betul dalam arena pembangunan manusiawi. kita amat memerlukan ramai tenaga professional. terdapat pelbagai warna dan bereneka jenis rupa bentuknya. seni boleh memainkan peranan besar untuk membentuk generasi hari ini bagi memilih kerjaya yang sesuai dengan minat mereka. Seni sebenarnya sudah lama memainkan peranan penting dalam dunia pendidikan. Kepentingan pendidikan seni adalah lebih penting dalam merealisasikan masyarakat ke arah kehidupan yang lebih sempurna sepertimana kepentingan mata pelajaran lain. Jurutera.dan maklumat yang tidak tetap terhadap kepentingan mata Pelajaran Seni Visual. doktor. Seni boleh dijadikan satu formula membentuk masyarakat yang cinta kepada nilai-nilai keindahan. cekal dan berminat dengan subjek seni itu. Pelajar yang lemah akan mengalami masalah yang dinyatakan tadi. kemungkinan minatnya terhadap seni akan terkabur. akan digunakan untuk menconteng. maka tahap kematangan kreativitinya akan berkembang. Pada hari ini melalui sebuah agensi kerajaan. sekiranya pelajar diberi kesempatan dan bimbingan yang betul mengenai seni. Menjadi seniman sepenuh masa contohnya. Pendidikan Seni Visual sudah disemai kepada semua generasi sejak dari awal kanak-kanak lagi sehingga ke peringkat dewasa. kanak-kanak mengalami tiga tahap perkembangan seni tampak. Apakah warna yang disukainya. Pendidikan yang diberikan itu berlaku secara tidak lansung dan tanpa disedari. Negara perlu memikirkan satu kaedah yang berkesan bagaimana seni ini perlu dijadikan teras kepada pembentukan masyarakat. iaitu di zaman kanak-kanak. • Antara peranan Seni Visual dalam pendidikan pertama ialah memupuk kreativiti kanak-kanak. bimbingan berterusan daripada keluarga atau latar belakang pendidikan. 1978) • Peranan kedua memupuk dan mengembangkan sifat kreativiti dan inovatif para pelajar. Seni harus dilihat sebagai subjek yang mampu „mengubati‟ permasalahan yang berlaku dalam jiwa manusia. kanak-kanak juga suka menconteng. • Seni memainkan peranan penting dalam pembangunan manusia dan perubahan masyarakat. Seni bukan saja mengajar manusia menghayati keindahan. belaian. kita terpaksa mengimport dari luar negara. Sekiranya dibimbing dan diberi penerangan yang betul. Kefahaman yang cetek yang mengatakan seni tidak menjanjikan kerjaya yang baik perlu dikikis. Apabila mencapai umur remaja sekitar 10 hingga 15 tahun. Berdasarkan kajian oleh ahli-ahli psikologi barat. Seseorang pelajar itu sudah mulai menunjukkan kecenderungan untuk mencipta sesuatu bentuk dengan lebih baik. Selain gemar kepada barangan permainan. Melalui proses membentuk kreativiti dari diri kanak-kanak itu akan terbina dengan baik. Pendidikan seni itu sebenarnya telah bermula lebih awal lagi. Berbanding dengan pelajar yang diberi bimbingan atau nasihat yang positif. saintis dan penguam merupakan bidang kerjaya yang amat diperlukan oleh negara. kecantikan atau sebagainya tetapi memupuk nilai-nilai estetika dan nilai-nilai kemuliaan dalam diri manusia. Contohnya. Walaupun negara kita masih baru dalam bidang ini. Peringkat manipulatif sekitar umur 2 hingga 5 tahun. Pada alatan permainan tadi. Pendidikan yang diterima oleh manusia sama ada kita sedari atau tidak sebenarnya telah kita meletakkan seni di tempat yang sewajarnya. Tanpa kita sedari perkembangan seni tampak minda kanak-kanak berlaku dengan begitu pesat sekali. (Laura Chapman. Selain untuk keperluan negara. Sebelum meningkat remaja. Akibat kekurangan itu. Mereka menunjukkan bentuk-bentuk permainan kepada kanak-kanak. sentuhan dan sebagainya. perkembangan seni ini berlaku pada setiap kanakkanak. Perbezaan mungkin timbul ialah berdasarkan factor persekitaran. Namun. Sebagai sebuah negara yang sedang membangun. Kesempatan itu digunakan untuk melahirkan ideanya. Apabila melihatnya. kita melihat beberapa agenda penting disambut setiap tahun. • Ketiga ialah melahirkan tenaga professional dalam pelbagai bidang. Pelbagai aktiviti dan perayaan dianjurkan oleh kerajaan dengan pelbagai bentuk kebudayaan. • Keempat peranan seni visual dengan cara memupuk dan mendidik sifat kecintaan pada seni dan estetika. Persaingan di kalangan pelajar berlaku peringkat ini. namun telah terdapat ramai artis yang mampu hidup mewah dengan menjadikan seni sebagai satu profesion sepenuh masa. Menurut Lowenfeld dan Lambert (1965) pada peringkat ini merupakan peringkat yang paling konflik dan genting. Mereka akan menjadi lebih berdisiplin. Sama ada disedari atau tidak. Pada peringkat ini. Pelajar akan mengalami tekanan untuk memilih bidang seni sebagai satu bidang utama dalam proses membesar mereka. Apa sahaja yang boleh digunakan atau yang difikirkan sesuai. Peringkat melakar simbol-simbol berumur 5 hingga 9 tahun dan peringkat pra-remaja iaitu sekitar umur 10 tahun hingga 13 tahun. tahap penguasaan ilmu yang berkaitan dengan seni mungkin telah bertambah. Dalam bidang kerjaya. Jenis-jenis permainan serta apa yang disayanginya. kepentingan itu tidak disedari.

Boleh dikatakan kepentingan barangan kraf ini tidak lagi menjadi pilihan masyarakat kini. • Seseorang artis yang unggul memiliki sifat-sifat yang berikut : SIFAT-SIFAT ARTIS HURAIAN Mereka mempunyai ciri-ciri : 1. selain apa yang disebutkan tadi. keanjalan. Terdapat banyak contoh yang boleh dijadikan rujukan.Kementerian Kebudayaan. analisis. Namun apa yang penting di sini ialah penglibatan masyarakat masih lagi tidak menyeluruh. pandang timbang dan rasionalisasi dan pendapat dari LAURA H. Kesenian dan Pelancongan. • Kelima memupuk perasaan sayang pada seni dan warisan dalam masyarakat. imaginatif dan nilai estetik yang tinggi. kejelasan dan ketekalan mengorganisasi. ukiran kayu. mengenali sesuatu bangsa itu lebih mudah dari mengenali budayanya. seni binaan rumah kayu atau kampung dan seterus seni budaya sopan santun dan adat istiadat. suatu kajian tentang teori-teori peringkat penghasilan kerja dan tahap kreativiti. Pendapat seterusnya. budaya dan warisannya. perkembangan dan penghalusan idea dan kemahiran media.4 Ciri-ciri kreativiti dalam Pendidikan Seni Visual • Seseorang artis atau tukang dikatakan sebagai insan yang mempunyai daya kreatif. Pendidikan Seni bukan bertujuan untuk melahirkan ramai artis tetapi melatih dan mendidik pelajar agar dapat membentuk sahsiah yang positif dengan memiliki sifat-sifat kreatif seperti mana yang terdapat pada seseorang artis yang unggul. ada pelbagai program lain yang dianjurkan bertujuan untuk menarik para pelancong. dari VIKTOR LOWENFELD (1969) menyatakannya sebagai tahap-tahap perlakuan dan tindakan. Mengekalkan kebudayaan mereka supaya ia dikenali dan dihormati bukanlah satu tugas yang mudah. . memberi makna dan pengertian baru. semua masyarakat juga boleh memainkan peranan menjadi ahli atau individu yang ada kepentingan untuk menjadi warga yang dapat memberikan sumbangan kea rah cita-cita yang murni ini. Ada yang berpendapat. anyaman kelarai. Seni tekat. Sekolah dan institusi pengajian tinggi merupakan tempat yang paling wajar. tembikar dan banyak lagi contoh yang bileh diketengahkan. Kita boleh mengesan sesuatu bangsa melalui perkembangan budayanya. Program seperti ini wajar diadakan dan dipergiatkan lagi. tidak pasti. CHAPMAN iaitu menyatakan dalam bukunya berjudul Approaches to Art in Education. 1. pensyarah. Terutama sekali ialah kesan penghayatan masyarakat terhadap aktiviti yang dijalankan itu. pengeraman. Masyarakat kita memang kaya dengan khazanah warisan budaya. Buku ini menjelaskan bahawa tahap perkembangan kreativiti dan artistik dibahagikan kepada tiga fasa yang utama. penjelasan. berkeupayaan dan gemar kepada : Melihat kekuatan nilai dan makna pada objek dan alam. penentuan dan pencernaan. Pendapat seterusnya. Daya persepsi tinggi Mereka peka. Masyarakat yang memiliki jati diri yang kuat akan berusaha untuk mengekalkan seni. Kefahaman dan tanggungjawab ini perlu dipupuk di peringkat awal lagi. Kehidupan moden yang dialami hari ini telah melupuskan semua warisan itu. Mendengar “bunyi kehidupan” di keliling mereka. Pinggan mangkuk. • Peranan keenam ialah melahirkan masyarakat yang memiliki jati diri. Tidak banyak lagi generasi hari ini yang mengamalkan menghulurkan tepak sirih apabila menyambut kedatangan tetamu. Kita mestilah meletakkan tanggungjawab di bahu masyarakat akan kepentingan nilai seni dan estetika. Kata-kata ini jelas kepada kita bahawa sesebuah masyarakat itu mesti meletakkan kepentingan budaya pada satu kedudukan yang tinggi dalam masyarakatnya. 1. peralatan memasak. guru atau pendidik. dari POINCAR (1970) ianya menjelaskan peringkat-peringkat berikut sebagai proses kreativiti iaitu mengenalpasti. Peranan murid. Justeru. Sebut sahaja keperluan harian yang digunakan di rumah kita. iaitu kepekaan. iaitu perwujudan idea. Seni kraftangan umpamanya seperti seni anyaman mengkuang dan seni anyaman kelerai. Seni warisan ini sebenarnya semakin terpinggir dan hamper dilupakan. hamparan tikar mengkuang atau pandan. seni batik dan tenunan atau tekstil.3 Tahap Perkembangan Kreativiti • Berikut adalah antara beberapa pendapat yang menyatakan tentang tahap perkembangan kreativiti dalam proses kreativiti atau artistik. dan pihak kementerian pendidikan amat penting untuk merealisasikan perkara ini. menjelaskan bahawa proses artistik adalah merupakan fasa-fasa tidak semestinya sentiasa bersifat tekal dan sekuens. Seni itu wajar dipertahankan daripada hilang terus atau mengalami kepupusan. sintesis. Selain daripada itu. Sedar tentang apa yang dirasa dan disentuh. Pendapat pertama adalah dari PETER Mc KELLAR (1967) menyatakan tahap perkembangan kreativiti sebagai peringkat iaitu persediaan. Budaya menunjukkan bangsa. penjelasan. kelancaran.

4.5. Melalui aktiviti Pendidikan Seni. kesedaran boleh ditingkatkan melalui latihan persepsi estetik. Mempunyai kekuatan perasaan dan emosi serta dapat membuat penyataan diri. Keyakinan diri Berdikari.5 Proses meningkatkan kesedaran • Bagi meningkatkan kesedaran. Iaitu pelajar perlu : o Mengambil bahagian aktif melibatkan fizikal. percubaan dan pemerhatian terhadap sesuatu. dan tanggapan. keunikan. Memberi “nafas baru” dan kesinambungan terhadap perkara silam atau isu lama. 1. Menggunakan pendekatan yang fleksibel mengikut situasi dan keperluan. pelajar-pelajar boleh dilatih dan dibimbing dengan pelbagai cara. Tertarik terhadap nilai keindahan. seseorang akan dilatih menggunakan deria secara terperinci. Dapat memberi makna dan pengertian terhadap sesuatu ciptaan. Menurut Laird.6. kelainan. iaitu : 1. Suka mencuba. Interaksi Estetik (kajian visual) Pengalaman Tampak (deria) Pengalaman Aktif Secara Langsung Pengalaman Empati 2.Peka kepada bau yang dihidu. Iaitu meningkatkan : o Daya melihat dan mengamati o Daya mengigati dengan jelas tentang pengalaman tampak yang dilalui dan kesannya terhadap perasaan. Bertanya dan mencari penjelasan. Pendidikan Asas Senireka Unsur Seni Prinsip Rekaan Struktur Rekaan 3. Tindakan fizikal tersebut akan memperkukuhkan ingatan. Menyelesaikan masalah dengan cara tersendiri. .• Pengalaman Tampak (Deria) Kesedaran dapat dipertingkatkan melalui pengalaman deria yang melakukan aktiviti penyelidikan. pergerakan tindakan langsung seperti bergerak ke sesuatu tempat untuk mendapatkan maklumat. dan menghasilkan sesuatu. Peka terhadap nilai estetik Dapat merasakan nilai rentak. Berimaginasi tinggi. boleh dilakukan dengan pelbagai cara. o Mengaitkan pengalaman baru dengan pengalaman yang sedia ada atau masa lampau. Mencari penemuan baru mengenai hubungan antara idea dan bahan. Proses Kreativiti/Artistik INTERAKSI ESTETIK Melalui latihan pengalaman tampak. mencipta. dan menemui pelbagai fenomena sebanyak mungkin secara sendiri. pemikiran. Berimaginasi dan berdaya mewatakan sesuatu. Guru hanya perlu membantu menentukan struktur dan kandungan penemuan yang telah diperolehi pelajar.3.2. Mencuba gaya atau teknik baru. kecantikan. Menggunakan cara-cara baru dan inventif menghubung idea dan imej. daya mengingati dan menghubungkan antara pengalaman dengan perasaan. penerokaan. alam dan kehidupan. Suka mengkaji dan menyelidik Menganalisa data maklumat tentang apa yang dialami. Daya membina idea sendiri Membina. Galakkan pelajar meneroka.melangkaui batas pemikiran biasa. pemikiran dan tanggapan. dan keharmonian pada objek. mengkaji. Memanipulasi idea dengan pelbagai cara. Aktiviti-aktiviti tersebut haruslah mengandungi tujuan-tujuan berikut agar aktiviti yang dijalankan benar-benar berkesan terhadap perkembangan dan peningkatan kesedaran. secara tidak lazim atau berlainan dari biasa perlakuan. meneroka dan mencari sesuatu yang baru Mengimpikan dan memikirkan kemungkinan-kemungkinan baru yang berlainan dari kebiasaan. irama dan harmoni terhadap apa yang dilihat dan dihasilkan. Mencuba dan meneroka pelbagai pendekatan dan bahan. Berfikiran tulen dan asli (originality).

 Adakan senarai semak untuk diambil tindakan oleh pelajar bagi mengesaningatan dan kesedaran semasa mereka melakukan aktiviti. jalinan kulit dan warna kulitnya (bagi objek yang boleh dilihat dari segi warna. Kaitkan dengan sesuatu yang lain agar mudah diingati. bagi mendapatkan pengalaman dan meningkatkan kesedaran. bulu kening. bentuk. jalinan. diskusi. dan tekanan fizikal. Melukis gambar belakang kepala bukan muka seperti kelaziman dilakukan. Sediakan senarai semak yang dapat menyatakan dan mengesan pengalaman pelajar ketika melakukan aktiviti tersebut. Wujudkan suasana yang lebih mencabar seperti aktiviti perbahasan. Melalui latihan membuat atau menghasilkan sesuatu. dan penulisan. melihat cara artis menghasilkan karya secara tindakan aktif seperti menemu bual artis. kajian atau pemerhatian. boleh membantu pelajar ke arah kesedaran terhadap fenomena alam dan karya. perbincangan. dan sebagainya. dan pelbagaiaktiviti gerakerja kreatif. dan dapat meningkatkat penghayatan. Elakkan menggunakan gambaran atau penjelasan yang abstrak. artis. Tumpuan/konsentrasi sangat perlu bagi mendapatkan aras pencapaian kesedaran yang tinggi. Galakan pelajar melakukan aktiviti membuat kajian-kajian mengenai tema.) o Lihat dan catatkan ciri-ciri keunikan orang / objek tersebut. Merasakan keterikan panas cahaya matahari yang membakar kulit kaum petani. keinsafan. Kajian-kajian tentang asas seni reka pada alam dan persekitaran untuk digunakan dan diaplikasikan dalam gerakerja yang dilakukan. gigi. dan pengalaman yang sangat bermakna kepada seseorang. guru boleh menyediakan borang senarai semak untuk diambil tindakan oleh pelajar selepas mereka melakukan aktiviti penerokaan. Pelajar perlu disedarkan dengan pemeringkatan proses dan teknik semasa melakukan kerja tersebut. PENDIDIKAN ASAS SENIREKA Unsur Seni Prinsip Rekaan Pendidikan Asas Senireka melalui persepsi dan pertinbangan estetik. menjurus kearah tujuan berikut perlu dilakukan : . Proses dan teknik dapat meningkatkan kesedaran secara langsung. Ia boleh dilakukan dengan latihan seperti : o Melakukan aktiviti tidak lazim Contoh : melihat gambar yang terbalik. lukisan. melihat artis bekerja dalam studio dan sebagainya.Mendapat pengalaman secara langsung dengan menggunakan objek atau fenomena yang sebenar. Latihan-latihan sumpama itu dapat menimbulkan kesan kesedaran. • Sebaik-baik pelajar mengalami sendiri secara langsung mengenai susah payah kerja sebagai seorang petani ketika mereka cuba menggambarkan pemandangan di sawah padi atau potret seorang petani. ukiran. anyaman. Galakan pelajar merakamkan setiap pengalaman deria tersebut melalui lakaran. dan kritikan tentang karya yang dilakukan. cetakan. Menggunakan angota yang tidak lazim digunakan untuk menghasilkan karya. himpunan/koleksi buku skrap. Adakan tindakantindakan seperti : o Cari kaedah bagi mengingati nama orang atau objek tersebut. o Tumpuan kepada ciri spesifik tentang rupa muka orang tersebut seperti mata. fotografi. Latiahan melalui aktiviti kembara visual ke tempat tertentu banyak menimbulkan kesan emosi dan fizikal. • Merasakan kesukaran atau kelainan antara melakukan aktiviti dalam studio berbanding aktiviti kembara di luar studio. • Pengalaman Empati Melalui latihan yang banyak menyentuh perasaan. Berlatih mengingati perkara-perkara mengenai seseorang atau objek yang ditemui.• Pengalaman Aktif Secara Langsung Kesedaran dapat diperkembangkan melalui pengalaman membuat atau menghasilkan sesuatu seperti membuat catan. 2. hidung. • Membuat pengamatan secara dekat dan langsung. Bagi mendapatkan kesedaran dan pengalaman-pengalaman seperti yang dinyatakan. emosi.

usaha ini tidak akan berjaya sekiranya masaih ada pihak yang meletakkan kepentingan seni ini pada tempat yang sewajarnya.6 Kesimpulan • Kesimpulannya semua pihak mempunyai perasaan cinta kepada seni dan warisannya. seni pastinya memainkan peranan penting dalam dunia pendidikan kita hari ini . Membuat penyataan dalam pelbagai aktiviti seni. Sewajarnya seni tidak boleh lagi dianggap sebagai satu mata pelajaran yang tidak ada kepentingannya dalam dunia pendidikan. 1. Mengenal pasti bidang kerjaya. Sejarah telah membuktikan bahawa seni amat memainkan peranan dalam pembentukan ketamadunan manusia. dan struktur rekaan dalam hasil karya seni dan di alam. Seni begitu memainkan peranan penting dalam dunia pendidikan kita. Harus juga disedari bahawa. PROSES KREATIVITI ATAU ARTISTIK Mengaplikasikan unsur dan struktur rekaan. Seperti : o Karya 2D dan karya 3D o Karya Kraf o Karya Komunikasi Mempelbagaikan dan menggunakan karya dalam persekitaran. Kita mengenali bangsa yang berjaya ialah melalui seni selain perkembangan teknologinya. prinsip seni. Menanamkan tanggungjawab untuk pemeliharaan dan penjagaannya terletak pada semua pihak. Oleh itu. Semoga apa yang dibincangkan tadi dapat memberikan kesedaran bahawa seni dan pendidikan seni merupakan dua bidang yang berbeza. o Mengenal pasti kegunaan asas seni reka o Mengenal pasti media dan proses seni o Mengenal pasti artistik mood o Mengambarkan ragam-ragam estetik o Menganalisa persamaan dan kelainan estetik o Membezakan gayaan artistik o Mengenal pasti ragam artistik Menggunakan kemahiran proses kreativiti3.Struktur Rekaan  o Menganalisa wujudnya asas senireka seperti unsur seni.