MODUL PELAKSANAAN ALAT UKUR PSIKOLOGI: KES PAROL di JABATAN PENJARA MALAYSIA

PROF. MADYA MOHAMAD FADZIL CHE DIN, DR. KHAMSIAH ISMAIL, DR. WAN MARZUKI WAN JAAFAR, TAQIYUDDIN ABD. MUKTI, AMIR SHARIFFUDDIN ABD. MAJID, AHMAD ZAINI ABU HASAN, ABD ZAINI BIN IBRAHIM, MOHAMED ALI, NORZILA BOHANI, MOHAMAD SOLEHUDDIN SHUID

i

PRAKATA

BAB 1 LATAR PENGARAH PAROL JABATAN PENJARA MALAYSIA BELAKANG
Saya mengucap syukur ke hadrat illahi dengan keizinan Nya maka dapatlah dihasilkan Modul Perlaksanaan Alat Ukur Psikologi Kes Parol di Jabatan Penjara Malaysia. Usahasama dan kesungguhan yang diberikan oleh pihak ISM, UPM, LPPKN dan UPSI amat dihargai dan membanggakan Jabatan Penjara Malaysia. Kandungan modul ini dengan penggunaan beberapa alat ukur psikologi yang berasaskan pemikiran, penerokaan sikap dan perkembangan orang yang diparol serta banduan berpotensi menambah nilai program pemulihan kepada orang yang diparol dan banduan. Modul ini secara praktikal dapat dilaksanakan oleh pelaksana dan tenaga pengajar untuk membangunkan sikap banduan secara saintifik dan cekap. Saya ingin mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih atas sumbangan tenaga pakar dan pemikiran yang telah dijelmakan oleh para panel dan semua pihak yang terlibat secara langsung ataupun tidak langsung. Sumbangan yang diberikan daripada pihak Pengarah ISM, UPM, LPPKN dan UPSI amat dihargai dalam menjayakan pembinaan modul ini. Saya doakan semoga sumbangan idea dan usaha-usaha murni serta kesungguhan ini akan mendapat ganjaran yang sewajarnya dari Allah S.W.T dan memberi manfaat kepada masyarakat keseluruhannya.

TKP Dato’ Hj. Hassan Sakimon Pengarah Bahagian Parol Jabatan Penjara Malaysia

ii

KETUA PENULIS
Sejak kebelakangan ini sistem parol telah dikenalpasti sebagai salat satu alternatif yang berkesan dalam membendung peningkatan jumlah banduan dalam penjara disamping sebagai satu usaha pemulihan yang baik melalui aktiviti pembangunan kendiri dalam komuniti dan keluarga. Dalam usaha yang berterusan pihak Penjara Malaysia membantu memulihkan para banduan untuk kembali aktif, normal dan bertanggungjawab sudah pasti ianya memerlukan aspirasi, komitmen kerja dan kaedah pembangunan insaniah yang kompleks, pelbagai dan berkesan. Bagi mempertingkatkan kecekapan dan keberkesanan usaha pemulihan dan pembangunan insaniah ini maka segala elemen yang diaplikasikan melalui aktiviti ini juga perlu cekap dan berkesan. Banyak kajian memperlihatkan keberkesanan rawatan yang berbeda terhadap para banduan, banduan layak diparol (BLDP) dan orang yang diparol (ODP). Keberkesanan sistem rawatan samada berbentuk pemulihan, pencegahan atau pembangunan kendiri banyak bergantung kepada isi kandungan program atau rawatan, personalia yang mengendalikan rawatan, masa dan tempat rawatan dijalankan, individu yang melalui proses rawatan tersebut dan kemudahan-kemudahan yang digunakan dalam program rawatan itu. Namun, satu perkara penting yang perlu juga dititik beratkan oleh personalia yang ditugaskan untuk membantu memulih atau membangunkan para banduan, BLDP atau ODP ialah keperluan untuk meneroka, mengetahui dan memahami profil psiko-sosial individu tersebut. Sesungguhnya ada banyak cara dan kaedah yang boleh digunakan untuk meneroka dan memahami profil para banduan, BLDP atau ODP. Kaedah yang mudah adalah melalui pemerhatian, temubual atau perbincangan umum ke atas individu tersebut. Namun, secara saintifik profil psiko-sosial seseorang itu boleh dikenalpasti, dikutip, diteroka dan difahami melalui penggunaan alat-alat ukur psikologi yang wujud dalam sistem pendidikan psikologi itu sendiri.

iii

Buku “Modul Pelaksanaan Alat Ukuran Psikologi: kes Parol Di Malaysia” yang mengandungi 4 bab asas berkaitan penggunaan asas ke atas 11 alat-alat ukur psikologi secara terus memberi penerangan, pengetahuan, panduan dan pengalaman kepada para personalia Jabatan Penjara Malaysia dalam melaksanakan tugas untuk memahami kumpulan klien masingmasing. Melalui kefahaman ini, diharapkan usaha untuk membantu kumpulan banduan, BLDP dan ODP akan dapat dijalankan secara saintifik dan akhirnnya mencapai objektif yang dihasratkan. Semoga buku ini akan membantu kita untuk terus maju dan berjaya. Prof Madya Dr Mohamed Fadzil Che Din Ketua Penulis

iv

ISI KANDUNGAN BAB 1 LATAR BELAKANG 1.1 Latar Belakang Sistem Parol 1.1.1 Penyesuaian Diri Dalam Masyarakat 1.1.2 Mengurangkan Kadar Residivis (Banduan Berulang Kali Masuk Penjara) 1.1.3 Mendorong Banduan Berkelakuan Baik 1.1.4 Peluang Mendapat Pekerjaan Yang Sesuai 1.1.5 Menggalakkan Penglibatan Masyarakat 1.1.6 Mengurangkan Kos Operasi Banduan Di Dalam Penjara 1.1.7 Membantu Mengurangkan Kesesakan Dalam Penjara 1.2 Program Pemulihan Banduan Sebelum Pelepasan Parol 1.2.1 Sebelum Pelepasan 1.2.2 Keperluan Alat Ukur Psikologi Dalam Sistem Parol dan Pemulihan Lanjutan ODP 1.3 Objektif Modul 1.3.1 Objektif Umum 1.3.2 Objektif Khusus

M/S 1 2 2 3 5 5 6 6 6

8 8 9

12 12 13

v

3.3.3 Kumpulan Sasaran 16 Pegawai Pelaksana 16 Alat Ukur Psikologi 2.6 Hare’s Psychopathy Checklist Revised (PCL-R) 2.8 Aggressive Questionaires (AQ) 2.2 2.3.9 Aggression Inventory (AI)* 2.3.3.11 Social Support Behavior (SSB) 2.3 Pentadbiran Umum Pentadbiran Khusus 42 Prosedur Pentadbiran 42 3.2 Drug Abuse Screening Test 2.3 Mini Mental State (MMS) 2.5 Bem Sexul Role Inventory (BSRI) 2.10 Beck Depression Inventory (BDI) 2.3.1 3.3.3.BAB 2 STRATEGI PELAKSANAAN ODP 15 2.7 Stages of Change Readiness & Treatment (SOCRATES) 2.2 3.1 Kiersy Temperamental Sorter (KTS) 2.4 BAB 3 PENTADBIRAN ALAT UJIAN 3.3.4 Emotional Assessment Scale (EAS)* 2.1 2.3.4 Etika Pentadbiran Alat Ukur vi 40 41 Kriteria Pemilihan Alat Ukur 39 33 35 36 38 31 (DAST-20) 16 17 18 20 23 25 27 .3.

1 4.5 4.5 BAB 4 Etika Pengukuran Dan Penilaian 43 44 PELAPORAN DAN DOKUMENTASI 4.4 4.6 Pengenalan Laporan Keperluan Pelaporan Tatacara Dan Garis Panduan Pelaporan Kaedah Penulisan Pelaporan Pengurusan Dan Pentadbiran – Pemfailan Laporan/ Dokumentasi 51 BAB 5 RUMUSAN LAMPIRAN 1: BORANG C4 LAMPIRAN 2: ALAT UKUR PSIKOLOGI LAMPIRAN 3: KOD ETIKA PERKHIDMATAN PAROL LAMPIRAN 4: KOD ETIKA KAUNSELOR LAMPIRAN 5: ALAMAT-ALAMAT PEJABAT PAROL 58 64 190 200 266 53 48 49 49 49 50 51 vii .3.3 4.2 4.

BAB 1 LATAR BELAKANG

1

1.1 Latar Belakang Sistem Parol Parol ialah satu pelepasan secara perintah parol, di mana banduan yang mempunyai tarikh bebas dan layak, boleh memohon untuk pelepasan tersebut. Pelepasan ini adalah berdasarkan kepada

NOTA

syarat-syarat yang ditetapkan oleh Lembaga Parol, Kementerian Dalam Negeri dan banduan dikehendaki menjalani baki hukumannya di luar penjara di bawah pengawasan pegawai parol (Akta Penjara 1995 (Pindaan) 2008). Bagi tujuan modul ini banduan yang dilepaskan secara perintah parol dipanggil Orang Yang Diparol (ODP) dan, banduan yang akan dilepaskan secara perintah parol dipanggil Banduan Yang Layak Diparol (BLDP). Jabatan Penjara Malaysia melaksanakan

Sistem Parol untuk memenuhi hasrat berikut: 1.1.1 Penyesuaian Diri Dalam Masyarakat Sistem Parol membantu banduan menyesuaikan diri dalam masyarakat melalui penerimaan keluarga, majikan dan ahli masyarakat. Negara-negara maju yang telah melaksanakan Sistem Parol seperti Australia, United Kingdom dan Amerika Syarikat mendapati bahawa sistem tersebut telah penjara. berjaya mengurangkan kadar kemasukan semula banduan ke dalam

2

Parol: Pembebasan seseorang banduan sebelum habis tempoh menjalani hukuman penjara kerana berkelakuan baik dsb. Tempoh seseorang banduan menjalani pembebasan bersyarat itu.
Kamus Dewan

1.1.2

Mengurangkan Kadar Residivis (Banduan Berulang Kali Masuk Penjara) Sistem Parol dijangka dapat mengurangkan kadar residivis (berulang kali masuk penjara). Statistik Residivis Jabatan Penjara Malaysia 2007-2008, menunjukkan purata antara 25% hingga 30% banduan yang terdapat di penjara adalah merupakan banduan yang berulang kali masuk penjara. Punca utama kenaikan kadar residivis adalah 150 dipercayai banduan kehidupan berkaitan mengadaptasi dalam dengan dan masyarakat kesukaran setelah mengasimilasi

NOTA

dibebaskan dari penjara.
STATISTIK KEMASUKAN PESALAH RESIDIVIS BAGI TAHUN 2007
BULAN Januari Februari Mac April Mei Jun Julai Ogos September Oktober November Disember JUMLAH JUMLAH KEMASUKAN 8,121 7,626 7,336 7,821 7,494 6,677 5,567 5,758 4,986 61,386 JUMLAH RESIDIVIS 748 787 1,059 1,050 568 1,019 1,013 1,099 1,034 8,377 PERATUS(%) 9.21 10.32 14.44 13.43 7.58 15.26 18.2 19.09 20.74 13.65

3

STATISTIK KEM ASUKAN PESALAH RESIDIVIS BAGI TAHUN 2 0 07

10,000 JUMLAH KEMASUKAN 8,000 6,000 4,000 2,000 0 A pr M ei Jun Jul A ug S ep O k t Nov Dis
JU MLBUL AN AH K EMASU KAN - JU ML AH R ESID IVIS - - PER ATU S (% ) -

25 20 15 10 5 0 JUMLAH RESIDIVIS

NOTA

STATISTIK KEMASUKAN PESALAH RESIDIVIS BAGI TAHUN 2008

BULAN Januari Februari Mac April Mei Jun Julai Ogos September Oktober November Disember JUMLAH

JUMLAH KEMASUKAN 4,435 4,462 3,843 7,208 7,593 8,992 9,009 6,085 7,438 5,928 7,337 6,814 79,144

JUMLAH RESIDIVIS 925 622 534 692 623 682 900 590 705 560 619 567 8,019

PERATUS(%) 20.86 13.94 13.90 9.60 8.20 7.58 9.99 9.70 9.48 9.45 8.44 8.32 10.13

4

STATISTIK KEMASUKAN BANDUAN RESIDIVIS BAGI TAHUN 2008

10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0
Ju l Au g Se p Ok t No v Ap r M ei Ju n Ja nu Fe a ri br ua ri M ac Di s

25
JUMLAH RESIDIVIS

JUMLAH KEMASUKAN

20 15 10 5 0

NOTA

JU MLAH KEMASU KAN BULAN JU MLAH R ESID IVIS PER ATU S(% )

1.1.3 Mendorong Banduan Berkelakuan Baik Sistem ini akan mendorong banduan untuk penjara berkelakuan supaya baik semasa mereka dalam layak

dipertimbangkan untuk dilepaskan secara perintah parol. 1.1.4 Peluang Mendapat Pekerjaan Yang Sesuai Peluang ODP untuk mendapat pekerjaan yang sesuai adalah lebih cerah kerana mereka akan dibantu oleh Pegawai Parol. Pegawai Parol akan memberi khidmat nasihat, bimbingan dan kaunseling kepada banduan dan membantu mereka mengukuhkan keyakinan diri apabila kembali ke pangkuan keluarga dan masyarakat.

5

1.5 Menggalakkan Penglibatan Masyarakat Sistem Parol menggalakkan penglibatan dan komitmen yang tinggi dari kalangan masyarakat dan keluarga terhadap aspek pemulihan di samping memberikan peluang kepada ini ODP akan untuk dapat menjalani mengubah kehidupan sebagai seorang manusia biasa. Pendekatan persepsi masyarakat terhadap banduan dan akan memudahkan proses integrasi semula sosial banduan ke dalam masyarakat.000 banduan berbanding had kapasiti sebanyak 24.1.000 banduan (Jabatan Penjara Malaysia.6 Mengurangkan Kos Operasi Banduan Di Dalam Penjara Sistem Parol dapat mengurangkan kos operasi dilepaskan menanggung kerana secara sara pengurangan perintah hidup bilangan boleh melalui banduan dalam penjara dan banduan yang parol sendiri NOTA pekerjaan yang dilakukan. 6 . 2007) menyebabkan berlakunya kesesakan yang serius.1. 1.7 Membantu Mengurangkan Kesesakan Dalam Penjara Populasi banduan dalam penjara dari tahun 1999 hingga tahun 2006 menunjukkan peningkatan sehingga 60% iaitu berjumlah lebih kurang 42.1.1.

130 38.650 36.884 23.471 36. di membolehkan menggunakan secara optimum untuk pelaksanaan program pemulihan melalui Pelan Pembangunan Insan dengan lebih efektif dan efisyen.284 33.20 23.762 42. Jabatan Penjara Malaysia.884 23. STATISTIK JUMLAH MASTER TAHUN 2009 -2008 JUMLAH MASTER 24.552 38.50 5.00 11.785 33.000 banduan setahun.416 (Master Populasi Banduan. Januari 2009). penjara samping Malaysia Sistem Parol dijangka dapat populasi Penjara penjara mengurangkan 30% daripada Jabatan ruang NOTA dari kalangan banduan sabitan.914 27.830 36.30 39.90 9.331 34.60 10.90 5.Jabatan akan datang.681 42.147 JUMLAH KAPASITI PENJARA 23.1 16.30 BULAN 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 JUMLAH 7 .380 307. Anggaran peningkatan ialah sebanyak 2. Penjara jumlah Malaysia akan 75% menjangkakan dalam tempoh sepuluh tahun banduan sehingga mengalami peningkatan daripada jumlah yang ada sekarang iaitu 36.900 38.602 343.862 26.294 27.787 PERATUS PERBEZAAN KAPASITI(%) 4.854 36.884 23.10 10.40 0.

1 Sebelum Pelepasan Banduan yang menjalani hukuman Program Pelan pemenjaraan dikehendaki mengikuti program pemulihan yang telah disediakan.000 JUMLAH MASTER 30.000 Dec.000 40.00 15.00 20.000 15.2. pemulihan yang dikenali sebagai Pembangunan Insan (PPI) adalah satu pelan tindakan mengikut tempoh masa atau fasa tertentu.Dec.00 10.00 40.00 5.00 25.Dec.Dec.000 20.2 Program Pemulihan Banduan Sebelum Pelepasan Parol 1. Pada setiap fasa. banduan akan dinilai secara berterusan dari segi pencapaian perubahan sikap dan tingkahlaku yang didokongi oleh penonjolan disiplin yang tinggi.00 30.000 5.Dec.000 10.Dec99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 TAHUN JUMLAH MASTER JUMLAH KAPASITI PENJARA PERATUS PERBEZAAN KAPASITI(%) 45.STATISTIK JUMLAH MASTER TAHUN 1999-2008 45.000 25. 8 .Dec. Banduan wajib mengikuti modulmodul pemulihan yang telah ditetapkan.00 0.000 35.00 % PERBEZAAN KAPASITI NOTA NOTA 1.00 35.Dec.Dec.Dec.

Laporan penilaian tersebut dimasukkan ke dalam Buku Laporan Kemajuan Penghuni (BLKP) bagi memudahkan semakan apabila diperlukan kebenaran tersebut. Laporan Kemajuan Penghuni. merupakan secara oleh untuk pihak-pihak yang diberi mengakses penilaian daripada daripada maklumat tersebut elemen maklumat Keputusan sebahagian Selain yang penting sebagai pengesyoran pelepasan parol. 1. Pengaplikasian ini juga menegaskan Penjara agar pengurusan melaksanakan sumber manusia sektor awam termasuk Jabatan Malaysia penambahbaikan dalam urusannya dengan 9 . Usaha untuk mengaplikasikan ujian psikologi dalam Sistem Parol adalah selaras dengan hasrat kerajaan yang mengutamakan pembangunan modal insan.2 Keperluan Selain maklumat Alat Ukur Psikologi penilaian Dalam dan Sistem Parol dan Pemulihan Lanjutan ODP daripada Laporan Kemajuan Penghuni berasaskan PPI. banduan yang akan dilepaskan diwajibkan secara menjalani perintah beberapa parol siri juga ujian NOTA psikologi yang berkaitan.2. siri keputusan penilaian psikologi akan dapat memberikan maklumat dan nilai tambah yang lebih spesifik dan saintifik berkaitan banduan dan penghuni. semasa Sistem Parol dilaksanakan.

Pendekatan yang menekankan aspek pembangunan. pemulihan.menerapkan aspek psikologi dan kaunseling. pencegahan dan pemulihan ini dapat membolehkan faktor manusia sebagai modal insan diperkasakan ke tahap yang optimum. minat. Definisi Ujian Psikologi Ujian psikologi boleh didefinisikan sebagai bentuk ujian yang telah dipiawaikan (ujian. nilai. personaliti. komputer dan juga secara pemerhatian untuk menilai kefungsian kognitif dan emosi serta untuk mengenal pasti kekuatan dan kelemahan personaliti seseorang. kebolehan mental secara umum dan spesifik. institusi pendidikan. 2005). kebolehan dalaman. secara lisan. dan ditadbir dalam pelbagai seting termasuk di pra sekolah. Ujian psikologi juga merujuk kepada satu alat yang digunakan sama ada secara bertulis. motivasi dan elemen-elemen psikologi lain yang telah dibangunkan serta mempunyai kesahan dan kebolehpercayaan (JPA. hospital. penjara dan agensi sosial yang lain. inventori dan skala) untuk mengukur kecerdasan. Psikologi: ilmu mengenai jiwa atau mengenai fikiran manusia Kamus Dewan NOTA 10 . perkembangan.

memahami personaliti. aplikasi alat ukur psikologi dalam Sistem Parol membolehkan maklumat yang selamat. Mendiagnos masalah klien. minat. Memperolehi maklumat daripada ujian yang lebih saintifik. kemahiran. accurate and reliable information) diperolehi mengenai banduan dan ODP. Biasanya alat ukur ini digunakan untuk tiga tujuan yang saling berkaitan: i. tepat dan boleh dipercayai (secure. ii. iii. Secara amnya. Keputusan yang diperolehi boleh digunakan oleh pihak penjara untuk 11 . Dapatan ujian juga akan membantu Jabatan Penjara membuat keputusan dalam aspek penilaian ke atas ODP sebelum pelepasan parol dan semasa mengikuti Pelepasan Secara Perintah Parol. Mendapatkan maklumat daripada klien selain daripada prosedur temuduga klinikal. konsisten berbanding dengan temuduga klinikal. alat atau instrumen yang digunakan untuk tujuan ujian psikologi juga disebut sebagai alat ukur psikologi . potensi diri dan nilai yang ada pada ODP. kebolehan. Aplikasi membantu khususnya alat ukur psikologi dapat NOTA Jabatan Bahagian Penjara Parol Malaysia.Bagi tujuan modul ini. sifat semula jadi (temperamen). sikap.

Selain itu. OBJEKTIF MODUL Objektif Umum Modul ini bertujuan untuk mendapatkan maklumat saintifik dan tekal tentang profil kemajuan Penjara psikososial Malaysia ODP dan aspek langkahpsikologi BLDP serta membantu Jabatan merancang langkah sokongan psikososial yang sesuai dalam kalangan ODP dan BLDP. 2. NOTA 12 .membantu serta membimbing banduan dan ODP memperbaiki pencapaian dari aspek psikososial termasuk sikap. perlakuan. maklum balas daripada alat ukur psikologi juga dapat menolong menilai hasil perkhidmatan bimbingan dan kaunseling serta merancang program pemulihan selanjutnya. Maklumat daripada alat ukur psikologi juga boleh menjadi asas yang baik untuk membuat jangkaan (prediction) mengenai kemungkinan kejayaan dalam program parol dan seterusnya menentukan perancangan untuk memperbaikinya. sistem pemikiran dan masalah penyesuaian klien ke dalam keluarga dan masyarakat.

13 . (c) Membolehkan Jabatan Penjara Malaysia menggunakan maklumat tentang aspek psikologi yang saintifik dan tekal dalam kemajuan psikososial ODP dan penilaian ke atas BLDP. (d) Membantu Jabatan Penjara Malaysia memantapkan program pemulihan dan sokongan psikososial untuk ODP dan BLDP dengan memasukkan elemen psikologi. (b) Digunakan Malaysia Pemulihan oleh untuk dan Jabatan melatih Pegawai Penjara Pegawai Parol banduan mentadbir serta membuat pemarkatan dan tafsiran berasaskan alat ukur psikologi yang digunakan ke atas BLDP dan ODP.Objektif Khusus Modul ini akan dapat: (a) Menjadi panduan kepada Bahagian Parol. Jabatan Penjara Malaysia memilih dan mengendalikan alat ukur yang sesuai dan layak (fit and proper) untuk mengukur aspek psikologi BLDP dan ODP.

spt rasa bimbang (takut dll). Kamus Dewan 14 . Psikososial: Bkn gangguan fizikal manusia yg timbul akibat masalah psikologi.(e) Membolehkan ODP dan BLDP mendapat bantuan pengukuhan hasil kesejahteraan pengukuran psikososial yang sesuai dan terancang berdasarkan psikologi.

BAB 2 STRATEGI PERLAKSANAAN 15 .

Alat-alat ukur psikologi ini telah digunakan secara meluas dan dalam seting di pemulihan. yang dilantik oleh Jabatan Penjara Malaysia 2. 16 . Bagi tujuan aplikasi modul ini alat-alat ukur ini telah diadaptasi mengikut keperluan kumpulan sasaran dalam konteks budaya Malaysia.2.1 Kumpulan Sasaran Kumpulan sasaran yang akan menjalani siri ujian psikologi adalah seperti berikut: (a) ODP (b) BLDP 2.2 Pegawai Pelaksana Pegawai yang akan mengendalikan alat ukur psikologi adalah seperti berikut: (a) Kaunselor Penjara (b) Pegawai Psikologi (c) Pegawai Rundingcara (d) Penolong Kaunselor Penjara (e) Penolong Pegawai Psikologi (f) Agensi atau individu yang layak dan sesuai.3 Alat Ukur Psikologi Sebelas (11) alat ukur psikologi dipilih untuk digunakan ke atas ODP dan BLDP. kebanyakan koreksional penjara NOTA negara di dunia termasuk Malaysia.

60 pada tahap kesesuaian dengan MBTI (SUMBER : Robert I. MD. Winner foundation neurocareusa. March 2007. (b) Pasangan dan keluarga mempelajari nilai-nilai perbezaan dan persamaan diri masing–masing. Sensing Perception-Intuitive Perception. keunikan kelebihan diri mereka berdasarkan kecenderungan yang telah dikenalpasti. Thinking JudgementFeeling Judgement dan Judgement-Perception.20 hingga +. Winner. Pemarkatan Kesahan dan Kebolehpercayaan Rujuk lampiran alat ukur KTS KTS mempunyai tahap kepercayaan pada korelasi +. Permulaan rawatan penyakit yang berkaitan dengan kecelaruan tingkahlaku.Alat ukur tersebut adalah seperti berikut: 2. Deskripsi KTS mempunyai 70 item dan dibahagikan kepada empat dimensi iaitu Extraversion-Introversion. (c) (d) Individu mengendalikan dengan jayanya masalah-masalah yang dihadapi. www.70 pada tahap kesesuaian dengan MBTI Bagi tahap kesahan ujian pada kolerasi +.1 Kiersy Temperamental Sorter (KTS) Pengarang Tujuan Dr.3.com) 17 . David Keirsey (1978) (a) memahami Individu mengenalpasti dan jenis personaliti mencari arah tujuan hidup dengan kekuatan.

Universiti Toronto. DAST mencapai 85 % ketepatan dalam 18 . Kesahan dan Kebolehpercayaan (b) Kesahan serentak .2 Drug Abuse Screening Test (DAST-20) Pengarang Dr. Skor 6 dan ke bawah menunjukkan menunjukkan individu tidak ketagih.2. Skinner (1985) Profesor and Chair Department of Public Health Sciences. Kanada. Skor 16 ke atas menunjukan ketagihan yang teruk atau dalam keadaan pergantungan dan memerlukan program pemulihan dadah. mudah. Fakulti Perubatan. Pemarkatan Maklumbalas terhadap pernyataan dalam ujian adalah berdasarkan pengalaman seseorang itu dalam masa satu tahun lepas dengan menggunakan skala berikut: (a) (b) (c) (d) Skala ‘Ya’ = 1 dan ‘Tidak’ = 0 Pemarkatan adalah seperti di bawah: Skor 6 hingga 15 dicadangkan sebagai tujuan penerokaan kes.85. DAST-20 yang dibentuk mengikut persamaan ujian yang terdahulu iaitu Michigan Alcoholism Screening Test (MAST) boleh digunakan kepada orang dewasa dan juga diadaptasikan kepada remaja. praktikal dan bagi mengenal pasti tahap individu menggunakan dadah. Tujuan (a) Menyediakan satu kaedah ujian saringan yang singkat. Harvey A.3. (b) Menghasilkan skor indeks secara kuantitatif terhadap Deskripsi tahap permasalahan yang berhubungkait dengan penyalahgunaan dadah.

Ujian ini telah diuji kepada 256 penagih dadah/akohol hasil kebolehpercayaan yang konsisten α= . S.F. M. Folstein dan P.92.E. 2.R Mc Hugh 19 . Folstein.mengklasifikasi klien berdasarkan diagnosis DSM III menggunakan sampel klinikal seramai 501 penagih dadah/akohol.3.3 Mini Mental State (MMS) Pengarang Dr.

pengalaman mental yang abnormal dan bentuk pemikiran seseorang. penguasaan mental. rujukan kepada 20 . (c) Fasa permasalahan menamakan kefahaman. kognitif. (b) Alat ukur ini gunakan untuk tujuan saringan bagi masalah pendek. ingatan jangkamasa masalah sesuatu.(1975) Tujuan MMS digunakan untuk mengukur fungsi-fungsi kognitif tanpa melihat aspek mood. aturcara arahan dan peniruan bentuk MMS boleh digunakan kepada banduan pada 1 bagi diagnosis peringkat awal untuk menentukan sama ada mereka mempunyai masalah kognitif yang mungkin memerlukan pakar psikiatrik. pembacaan. orientasi tumpuan. sesuatu.

21 . Ianya memerlukan pemeriksaan lebih lanjut dari pakar psikiatrik. tumpuan dan pengiraan. ingatan jangkamasa pendek. aturcara arahan lisan dan tulisan dan peniruan objek polygon yang sama dengan Bender-Gestalt Figure. penguasaan mental . Skor dibawah 24 secara umumnya dikira menandakan terdapat masalah fungsi kognitif. ingatan jangkamasa pendek (b) Bahagian kedua iaitu menamakan. bahasa. (e) Ujian ini mempunyai 11 item yang dibahagikan kepada beberapa dimensi iaitu orientasi kognitif. Pemarkatan MMS mempunyai skor 0 hingga 30. pengiraan. penguasaan mental.bahasa. aturcara arahan dan peniruan bentuk sesuatu. markah penuh 30 menandakan tiada masalah dalam ujian fungsi kognitif. (d) Penguji diarahkan supaya memulakan sesi dengan membuat klien merasa selesa dahulu dengan mewujudkan rapport bagi tidak menekan klien ke atas item yang sukar bagi klien.Deskripsi (a) Ujian ini dibahagikan kepada dua bahagian iaitu bahagian pertama adalah tindakbalas vokal merangkumi dimensi dan tumpuan. (c) MMS mengambil masa lebih kurang 10 minit untuk ditadbirkan.

24 York skizofrenia. 31 kemurungan. (b) Kajian yang sama menunjukkan aras kebolehpercayaan .Kesahan dan Kebolehpercayaan Kajian terhadap 137 pesakit (9 dementia.88. 32 kesahan kecelaruan personaliti & 27 neurosis) dan 63 normal New menunjukkan serentak . 14 di Hospital manic depresi.77. 22 .66 ke .

(b) Mengukur tahap momentum dan perubahan emosi. Lind Bertujuan untuk mengukur reaksi emosi seperti berikut: Mengukur respon emosi terkini (immediate emotional responses) merangkumi julat menyerikutluruh emosi (full range of emotions) pada masa yang sama.3.2. Carlson. Deskripsi EAS memeriksa lapan (8) keadaan/tahap emosi yang dilihat sebagai asas dan konsisten dalam pelbagai silang budaya. Frank L. Collins. perasaan meluat. takut. sedih dan terkejut. Nitz. Stewart. dan boleh digunakan dalam pelbagai seting klinik dan situasi. dan Cheryl O. James Porzelius. Ia boleh ditadbir/dijawab dalam masa kurang dari satu minit. Jeffrey A. 23 . bimbang.4 Emotional Assessment Scale (EAS) Pengarang Tujuan (a) Charles R. perasaan bersalah. Jean F. seronok. iaitu: emosi marah.

dan State-Trait Anxiety Inventory (State form).91 dan reliabiliti split-half bagi keseluruhan ukuran iaitu . Beck Depression Inventory. EAS mempunyai validity sejajar (concurrent) yang baik. 24 . dengan beberapa korelasi sub-skala dengan ukuran sediada seperti POMS. Tiada data mengenai kemantapan (stability) dilaporkan. Tiada jumlah skor digunakan. Tiga (3) items yang mengandungi setiap emosi kemudiannya dicampur kepada skor bagi emosi. Sub-skala EAS juga didapati sensitif kepada sebarang perubahan terhadap tahap penggalak ketegangan stress luaran (external induced stress levels).Pemarkatan Hanya dengan mengukur panjang (mm) dari hujung kiri ke tanda (X) disepanjang garisan 100 mm.04. Kesahan dan Kebolehpercayaan EAS didapati di tahap baik hingga reliabiliti cemerlang. dengan relibiliti inter-item bagi emosi dengan jarak di antara .70 hingga .

julat markah di antara 20 ke 140. Dimensi Feminin. Masa untuk melengkapi ujian ini adalah 15 minit. α= . (b) (c) Berdasarkan ini. 25 . Feminin. BSRI mempunyai tiga dimensi: ] (a) (b) (c) Pemarkatan (a) Dimensi Maskulin. α=.5 Bem Sexual Role Inventory (BSRI) Pengarang Tujuan Bem.2. Pembahagian kategori bagi setiap dimensi adalah seperti berikut:Markah 20-50 51-80 81-110 110-140 Maskulin Low Average Strong Dominant Feminin Low Average Strong Dominant Social Desirability Low Average Strong Dominant Kesahan dan Kebolehpercayaan Kajian untuk melihat aras kebolehpercayaan telah dijalankan ke atas 444 sampel lelaki dan 279 sampel perempuan. 1974 Memperihalkan kaedah soal-selidik untuk mengenalpasti se-seorang mempunyai minat seksual terhadap individu yang sama jantina Deskripsi BSRI mempunyai 60 item yang bersifat self-descriptive.80.3. Permakahan bagi setiap item dalam setiap dimensi adalah di antara 1 hingga 7 pada skala Likert. Aras kebolehpercayaan berdasarkan sub skala seperti berikut: Maskulin.86. Dimensi ketiga merupakan sifat-sifat yang dimiliki oleh kedua-dua jantina di bawah tajuk ‘Social Desirability’.

3. α= 75.6 Hare’s Psychopathy Checklist Revised (PCL-R) Pengarang Tujuan Robert Hare. Profesor Emiritus Psikologi di University British Columbia. 2. Tujuan ujian ini adalah untuk menilai kewujudan personaliti 26 .Social Desirability.

banduan dewasa. 27 . Deskripsi Hare Cheklist digunakan pada populasi. impulsiveness. lack of remorse. Simptom Psychopath termasuk kekurangan suara hati dan sense kepada kesalahan. mengulang keganasan norma sosial. emosi cetek dan sejarah menjadikan individu lain mangsa. PCL-R digunakan bagi mendiagnostik psychopath klinikal atau individu. psychiatric kriminal. irresponsibility. keganasan dan method lain untuk membenarkan apa yang mereka mahukan. penting diri. pesalah seks dan psychiatric yang menunggu perbicaraan atau penilaiaan dalam penahanan.psychopathic (anti-social) sesorang klien. For instance. Digunakan di Institusi dan mahkamah sebagai indikator potensi rasiko dimiliki subjek. Keputusan digunakan dalam setting forensik sebagai faktor menentukan jenis dan lanjutan penahanan dan rawatan yang diperlu diterima atau tidak. and perverse or related behaviours. Dibangunkan dalam tahun1990 bagi mengenalpasti kecenderungan psychopath. Psychopath mengunakan cara penarikan. empati. tipu muslihat. Psychopathy generally refers to mental disorders. pengabaian undang-undang. Hare Checklist adalah alat diagnostik digunakan untuk menilai kecenderungan psychopath dan anti sosial seseorang. mengikut undang-undang dan bagi tujuan kajian. a psychopathic personality is one usually characterized by largely amoral and asocial behaviour.

dan 18 17 19 Pilihan Ya. Semasa menilai. selalu Ya. kelencongan sosial dan gaya hidup. kurang dari 3 kali Skor 2 1 0 1 0 2 1 28 . kadangkala Tidak Ya Tidak Ya. (1) semi-struktur temuduga dan review kepada rekod dan sejarah subjek. pembabitan emosi efektif. Pemarkatan No Soalan 1 hingga 16. lebih dari 3 kali Ya. score adalah 20 item yang menyukat elemen ciri psikopatik. respon kepada orang lain dan situasi. Item mengandungi perhubungan interpersonal.PCL-R mengandungi dua bahagian. Oleh itu alat ukur ini meliputi dua aspek utama iaitu penting diri dan tiada perasaan terhadap mangsa terhadap orang lain dan gaya hidup anti sosial dan tidak stabil.

Markah penuh 40 2. sedikit INTERPRETASI: PCL-R 1.Tidak 20 Tidak pernah dialami Ya.Ke bawah 20 - 0 0 2 0 1 Darjah psychopathy yang tinggi sama Borderline Normal /40 JUMLAH SKOR: 29 . 30 hingga 40 3. 20 hingga 30 4. banyak kali Tidak Ya.

(b) Rumusan PCL-R dapat mengumpul secara positif peratusan anti sosial.86. Harpur. histrionic. narcissistic personality disorder dan kolerasi negatif dengan pengelakan gangguan personaliti. Forth. 97 30 .87 ke . (c) Kajian yang dibuat oleh Hare.Kesahan dan Kebolehpercayaan (a) Kesahihan adalah kukuh berdasarkan kajian yang dibuat oleh Hart dan Hare (1989) ke atas 80 pesakit forensik lelaki menunjukkan keputusan sama yang terlibat jenayah yang bukan populasi psikitrik berbanding ujian axis 1 dan axis 2 antara kreteria dalam DMS-iii dengan keputusan . Hakstian. Hart & Newman (1990) daripada analisis data dari 5 penjara di Amerika Utara sebanyak 925 sample menunjukkan inter-rater reliability .

Pemarkatan Skor ujian ini terbahagi kepada 3 bahagian.2.7 Stages of Change Readiness & Treatment (SOCRATES) Pengarang Dr.3. mudah. (b) Markah dan rendah . Perasaan Berbelah Bagi / Ambivalence = 4 . Tujuan Tujuan ujian adalah bagi menyediakan kaedah ujian yang singkat.20 3.”Ambivalence” dan Taking Steps. Nick Heather. Northern Regional Drug and Alcohol Service. Consultant Clinical Psyhologist. Mengenalpasti / Recognition = 7 – 35 markah 2. Telah Mengambil Langkah / Taking Steps = 8 – 40 RECOGNITION (a) Markah yang tinggi dalam recognition masalah menunjukan mereka mempunyai dengan penyalagunaan dadah kecenderungan untuk ingin berubah dan beranggapan masalah akan timbul jika mereka tidak berubah. mereka menafikan dadah untuk menyebabkan masalah besar kepada mereka tidak menunjukan kecenderungan berubah AMBIVALENCE (a) Markah yang tinggi dalam AMBIVALENCE 31 . iaitu:1. United Kingdom. Boleh digunakan kepada orang dewasa dan remaja. Newcastle City Health NHS Trust. praktikal dan sahih bagi menilai tahap motivasi diri seseorang bagi persedian mengikut program pemulihan dadah. Deskripsi Ujian ini mempunyai 19 item yang dibahagikan kepada 3 dimensi iaitu ”Recognition”.

(b) Markah rendah menunjukan mereka tidak mungkin untuk membuat perubahan untuk dan mungkin pernah berjaya pada suatu masa.menunjukan mereka kadangkala sedar dikawal oleh dadah. W. Arnold H. 2. Namun markah tinggi menggambarkan perasaan berbelah bagi dan tidak menentu (b) Markah rendah. Bus dan Dr. menyalahguna dadah keterlaluan. menyakiti orang lain dan atau seorang penagih. dikawal oleh dadah.3. menyakiti orang lain dan atau seorang penagih.8 Aggressive Questionaires (AQ) Pengarang Dr. TAKING STEPS (a) Markah yang tinggi menunjukan mereka telah melakukan sesuatu Mereka semula. mereka tidak sedar samada mereka menyalahgunakan dadah. memerlukan bantuan meneruskannya atau untuk mencegah kejatuhan melakukan sesuatu untuk berubah dan berhenti menagih pada masa kini.L Warren dalam tahun 2000 merupakan versi penambahbaikan asal Buss-Durkee 32 .

Deskripsi Ujian ini mempunyai 29 item yang dibahagikan kepada 4 dimensi iaitu Agresif Fizikal. MARKAH KESELURUHAN AGGRESSION: Skala Phy Agg. Tujuan AQ digunakan untuk mengukur kecenderungan seseorang terhadap tingkahlaku agresif dan bagi membantu individu tersebut mengelakkan diri daripada memiliki tingkahlaku agresif yang merugikan. Campurkan jumlah kenyataan 1-29 untuk mendapatkan markah ke-seluruhan Aggesi (iii). Agg. Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel VA untuk mendapatkan markah Aggesif Secara Lisan (v).Hostility Inventory (BDHI: Buss & Durkee. Agresif Percakapan. Skala Ver. Untuk membantu banduan yang layak diparol dan banduan yang diparolkan (ODP). Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel H untuk mendapatkan markah Hostiliti A. C. D. Pemarkatan (i). Skala Anger 33 /145 . Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel A untuk mendapatkan markah Kemarahan (anger) (vi). B. Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel PA untuk mendapatkan markah Aggesif Secara Fizikal (iv). Kenyataan no.1957). Dimensi Kemarahan dan Dimensi Kekasaran. 9 dan 16 hendaklah diberi markah songsang (ii).

138 dengan menggunakan cara perbandingan alatan ujian kemarahan (anger) yang lain seperti Novaco Anger Scale dan Provocation Inventory menunjukkan validiti perbandingan . sampel di seluruh Amerika Warren terhadap 2. Buss & W.L. Kesahan dan Kebolehpercayaan Skala Hostiliti Kajian dibuat oleh Arnold H.L. 34 . gereja. Warren pusat terhadap komuniti 1.59 dan . Kajian dibuat oleh Arnold H. temple dan pusat – pelbagai menunjukkan reliability 0.94.55 ke 0.062 dari sample di etnik Amerika Utara terdiri dari populasi sekolah. Buss & W.74.E.

(Wanita) “The latter serves to suggest the AI has fair known-groups validity where men and women significantly differed on each subscale and all but six of the individual items. Aaron T. Avoid = .82. dan Avoid = . Disebabkan kemungkinan berlakunya perbezaan jantina (gender) dalam pelbagai aspek agresif.3. Skor adalah di antara 1 hingga 5 dengan skor tertinggi menunjukkan tahap agresif tinggi/lebih.65.80.76. Sementara bagi wanita pula. VA = .3. ialah PA = . Beck seorang pakar psikologi yang juga merupakan salah seoarang pengasas Cognitive Behavioral 35 . iaitu:Agresif Verbal. II = .81. Ia berdasarkan kepada 5 skala jawapan.76. AI mengandungi empat subskala. alpha coefficients ialah PA = . Impulsif/Impatient Mengasingkan diri/Avoidance. Pemarkatan Skor sub-skala ialah dengan cara mencampurkan responrespon item dan kemudiannya dibahagikan dengan jumlah item bagi sub-skala berkenaan.” 2. 70. II = . skor AI hendaklah diasingkan di antara lelaki dan wanita.10 Beck Depression Inventory (BDI) Pengarang Dr. Gladue Mengukur Karekteristik Tingkahlaku Agresif atau Tret Mengandungi 30 items bagi mengukur trait agresif yang berbeza.70 Agresif Fizikal. Bagi lelaki. Validiti sub-skala AI telah disokong oleh analisis faktor dan perbezaan di antara lelaki dan wanita. (tidak sabar). VA = . Kesahan dan Kebolehpercayaan AI menunjukkan darjah konsistensi dalaman (internal consistency) di antara patut atau munasabah hingga baik.9 Aggression Inventory (AI) Pengarang Tujuan Deskripsi Brian A.2.

kemudian dipinda pada 1971 iaitu BDI-1A dan BDI – II publish tahun 1991. Boderline Clinical Depresion.Tujuan Therapy (CBT) di Amerika. yang mengambarkan keadaan klien pada satu minggu yang . Untuk membantu banduan yang layak diparol dan banduan Deskripsi yang diparolkan (ODP). Di dalam BDI. Severe Depresion. Pemarkatan 1 hingga 10: Perasaan yang turun naik ini adalah normal 11 hingga 16: Gangguan emosi yang Sederhana 17 hingga 20: Sempadan kemurungan klinikal (borderline clinical depression) 21 hingga 30: Kemurungan yang tidak keterlaluan (moderate depression) 31 hingga 40: Kemurungan teruk 36 mengandungi 21 item pelbagai pilihan. BDI digunakan secara luas sebagai alat penilaian oleh ahli perubatan dan pengkaji dalam pelbagai setting. Mild Emotional Distortion dan Normal. terdapat enam dimensi iaitu Extreme Depression. Mempunyai 3 versi iaitu BDI. Moderate Depression. publish tahun 1961. BDI boleh mengukur keluasan ‘depression’ atau kekecewaan seseorang. BDI lepas.

(d) Kajian Beck et al.11 Social Support Behavior (SSB) Pengarang Alan Vaux. 1988. bantuan praktikal. Deskripsi SSB merupakan instrumen yang terdiri daripada 45 item yang dibentuk untuk mengukur lima mod sokongan sosial iaitu: emosi.86. 1990).76. (b) Kesahan serentak BDI mengikut carta klinikal bagi pesakit psikiatrik dari . Groth Marnat.96 (Beck.55 ke . Sharon Riedal. SSB dibentuk untuk 37 . pergaulan.(severe depression) 40 ke atas: Kemurungan ekstrim Kesahan dan Kebolehpercayaan (a) (extreme depression) Kesahan BDI adalah sama daripada 9 kategori DSM tahap III bagi dengan 6 diagnosis kemurungan (Groth – Marnat 1990). (1988) menunjukkan BDI mempunyai kebolehpercayaan α=. 2. dan Doreen Stewart. (c) Kesahan perbandingan dengan alatan ujian lain seperti MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory) Depression Scale adalah . bantuan kewangan dan nasihat /bimbingan. Steer & Garbin. Tujuan SSB bertujuan untuk mengukur mod sokongan sosial.3.

85 2. 1 = ya) dan item itu Kesahan dan Kebolehpercayaan dijumlahkan seperti di atas.menilai tingkahlaku menyokong ysng diterima daripaa keluarga dan rakan. jika SSB digunakan untuk mengenalpasti sokongan sosial. Lima subskala telah dikenalpasti melalui analisis faktor. skala ditukarkan kepada skala 2 mata iaitu (0 = tidak. 1978. Nunnaly.60 kebolehpercayaaan koefisyen berdasarkan kajian-kajian lepas (Kerlinger. 38 .4 Kriteria Pemilihan Alat Ukur Pemilihan alat ukur di atas adalah berdasarkan kriteria di bawah: (a) Mempunyai kesahan (reliability) (validity) dengan yang tinggi alfa dan melebihi nilai . Walaubagaimanapun. Skor untuk subskala dan jumlah skala dijumlahkan itemitem berdasarkan skala lima mata (julat skor 42-225). Hair et al. Alat ukur ini penting bukan sahaja dalam kajian sokongan sosial tetapi digunakan dalam amalan klinikal untuk memahami sokongan sebenar dan potensi sokongan yang Pemarkatan diterima oleh klien. 1973. SSB mempunyai konsistensi internal yang sangat baik iaitu skor alpha ..

koreksional dan penjara. (c) Mempunyai pernyataan atau item yang mudah difahami (Robin. 2002) khususnya ODP dan BLDP. 1988. (b) Alat ukur yang sesuai mengikut keperluan klien atau kumpulan sasaran (Anastasi.1998) dalam kalangan orang awam dan dalam seting pemulihan. halusinasi. APA. pemencilan diri. 39 . dan emosi yg tidak stabil Neurosis : gangguan emosi akibat konflik yg tidak dapat diselesaikan. Skizofrenia : penyakit jiwa yg dicirikan dgn fikiran yang bercelaru. 1991). yang dicirikan dgn keresahan (sama ada melalui pertuturan atau perlakuan tertentu) Kamus Dewan Shaver & Wrightsman.

BAB 3 Pentadbiran alat ujian 40 .

dan mendapatkan persetujuan klien untuk menjalankan ujian psikologi (Kontrak Persetujuan Menjalankan Sesi Kaunseling dan Ujian Psikologi Orang Diparol (ODP) – BR. (berdasarkan jumlah item dan keupayaan individu atau kumpulan sasaran iaitu klien). Berikut adalah antara tatacara umum NOTA pentadbiran ujian atau alat ukur. memaklumkan kepada klien tentang tahap kerahsiaan dan keperluan untuk memaklumkannya kepada pihak ketiga (pihak berkuasa lain) jika ada keperluan. masa yang diberi mencukupi. 41 . Manakala penyimpanan alat ukur yang telah digunakan atau dijawab hendaklah diletakkan di tempat selamat sebelum dan Selepas pemarkatan. memaklumkan kepada klien bahawa maklumat ujian adalah dirahsiakan. 2007).KPMSKBK07). Beberapa langkah perlu diikuti seperti pengenalan diri pentadbir atau penguji secara ringkas. Pada umumnya. penerangan tentang tujuan ujian atau alat ukur.1 Pentadbiran Umum Alat ukur psikologi perlu ditadbir mengikut prosedur yang piawai berdasarkan etika pentadbiran alat ujian psikologi (American Psychology Association. menggunakan arahan yang piawai. analisis dan penulisan laporan atau dokumen yang berkaitan. Setiap set soalan hendaklah ditadbirkan satu demi satu dengan merujuk kepada arahan setiap alat ukur. alat ukur psikologi atau ujian dijalankan di tempat yang kondusif dan sesuai. dan profil keputusan ujian ke atas klien adalah dokumen rahsia.3.

(f) Klien tidak dibenarkan membawa keluar alat ukur dari bilik ujian. (c) Taklimat awal tentang tujuan ujian. tidak berkomunikasi dan tidak meniru semasa menjawab soalan.2 Pentadbiran Khusus (a) Klien dikehendaki memberi pilihan jawapan yang paling tepat tentang keperihalan diri. Prosedur Pentadbiran Setiap pegawai pelaksana yang NOTA bertanggungjawab mentadbir alat ukur psikologi perlu mengikut prosedur pentadbiran berikut: 42 .3. (b) Klien hendaklah memastikan setiap item atau pernyataan dijawab. (d) Jawapan hendaklah dibuat menggunakan pensel 2B di atas kertas yang disediakan. (e) Individu hendaklah menjawab semua item dan pernyataan secara jujur berdasarkan kepada dirinya yang sebenar. jangka masa ujian dan peraturan lain kepada klien seperti meminta klien mematikan telefon bimbit.

Merujuk klien kepada pihak berkaitan dan bersesuaian. Klien menduduki ujian. Tindakan susulan (jika perlu).KPMSKBK07). (ii). (ii). (ii). Penamatan (jika selesai atau berjaya). (v).4 Etika pentadbiran alat ukur Etika berasal daripada perkataan Greek yang bermaksud Corey dan ”watak ” atau ”resam” yang merujuk Callanan (1988). Pegawai dikehendaki menyemak profil klien. etika merupakan kepada piawaian perlakuan manusia. Penerangan tentang ujian b. (vi). Pegawai perlu menentukan ujian yang sesuai berdasarkan keperluan Malaysia dan klien. Tandatangan kontrak-persetujuan (Borang BR. Cadangan untuk pelan rawatan. (iii). Proses pemarkatan ujian. (b) Semasa Sesi (i). c. Ianya merupakan piawai asas bagi 43 Jabatan Penjara NOTA . Menurut Corey. 3.(a) Sebelum Sesi (i). Persetujuan Termaklum (Informed Consent) a. (iv). (c) Pasca Sesi (i). Interpretasi ujian. Etika kerahsiaan. tatasusila yang menentukan peraturan kawalan diri terhadap praktis yang dijalankan oleh ahli sesuatu profesion.

Kaunselor hendaklah dengan memberi yang lengkap tentang ujian NOTA penerangan supaya keputusan ujian itu dapat diterima oleh klien dalam perspektif yang betul. membina serta boleh menjaga martabat ahli. 3. pekerjaan.mencerminkan satu praktis professional dan merupakan suatu sistem dasar tingkah laku bagi sesuatu kumpulan manusia atau organisasi. Etika juga memberi bantuan kepada ahli dalam sesuatu profesion agar dapat memikirkan serta boleh mempertimbangkan tentang dilema membuat sesuatu keputusan apabila berhadapan dengan isu moral. 44 . Etika ini sebenaranya memberikan garis panduan yang perlu diikuti oleh para kaunselor apabila menggunakan ujian psikologi. etika juga merupakan satu ingatan kepada ahli supaya dibimbing dengan peraturan. Etika membawa makna “prinsip moral (atau akhlak) atau nilai-nilai akhlak yang menjadi pegangan seseorang individu atau sesuatu kumpulan (persatuan. hak dan keselamatan pelajar.5 Etika Pengukuran Dan Penilaian Persatuan Kaunseling Malaysia (PERKAMA) mempunyai etika yang khusus tentang Pengukuran dan Penilaian. dan lain-lainl)”. Di samping itu. Ianya adalah nilai dan garis panduan yang harus dipatuhi oleh kaunselor dan guru dalam menjalankan tugas masing-masing. Bahagian H etika PERKAMA telah menggariskan perkara-perkara berikut: (i).

Kaunselor hendaklah mengawasi supaya keputusan ujian tidak disalaherti atau disalahgunakan (vi).(ii). Mengajar atau memberitahu sesuatu bahan-bahan ujian ujian sebelum dijalankan memungkinkan keputusan ujian tidak menjadi 45 .akna daripada keputusan ujian lazimnya disebabkan oleh ketidakbiasaan calon tentang sesuatu perkara yang terdapat dalam sesuatu ujian. Ahli mestilah menyedari menjalan ujian yang ia mempunyai kelayakan (iii). Tujuan dan kegunaan keputusan hendaklah diberitahu kepada klien sebelum ujian diberi kecuali pengecualian hak yang eksplisit dipersetujui terlebih dahulu (iv). dalam Kaunselor hendaklah ujian. Pencapaian yang berm. Kaunselor hendaklah memberi keterangan yang tepat apabila membuat kenyataan kepada orang awam tentang ujian dan pengujian. (v). berhati-hati Ujian yang dan hanya menggunakan untuk kebolehan berlainan memerlukan tahap kelayakan yang berlainan had-had mengendali sendiri dan NOTA menginterpretasi. Ahli mestilah mengelak daripada membuat dakwaan yang tidak benar atau tanggapan yang salah.

pengawasan yang rapi ke atas alat ujian adalah salah satu daripada tanggungjawab ahli (vii). Keputusan sesuatu ujian semasa hendaklah pengendalian dicatatkan. Keputusan ujiana yang diberi kepada atau mesti pihak-pihak diawasi lain supaya yang tidak majikan klasifikasi berekenaaan untuk tujuan penilaian atau disalaherti atau disalahguna. Ahli-ahli mestilah berhati-hati apabila penilaian dan menginterpretasi membuat prestasi calon yang tidak termasuk dalam kumpulan norma di mana alat ujian itu di standardisakan. Ahli-ahli mestilah berhati-hati apabila sesuatu kepeutusann menginterpretasi daripada bahan atau alat ujian yang tidak lengkap. Ahli-ahli yang menjalankan 46 . (ix). Kebajikan calon mestilah diambilkira sebagai kriteria penting dalam apa-apa pertimbangan. Tujuan utama penggunaan alat ujian itu mestilah dinyatakan dengan jelas kepada klien. Ujian-ujian mestilah dijalankan dalam NOTA keadaan yang sama dengan norma. Oleh yang demikian. Apabila ujian dijalankan dalam keadaan yang tidak lazim atau berlaku ujian. (x). perkara itu mestilah diistiharkan sebagai tidak sah dan meragukan (viii).sah.

menyatakan mengubahsuai penghargaan dan atau menggunakan ujian-ujian yang diterbitkan mendapat kebenaran daripada penerbit.ujian darui luar negara mestilah berhati-hati semasa mengguna dan menginterpretasi keputusan ujian dengan mengambilkira budaya golongan norma yang telah digunakan oleh pencipta ujian dalam proses piawaian (xi). tidak tanpa Ahli-ahli mestilah berhati-hati supaya mencedok. 47 .

BAB 4 Pelaporan dan dokumentasi 48 .

4.1 Pengenalan Setiap RAHSIA.3 Keperluan pelaporan Pelaporan diperlukan untuk memenuhi NOTA keperluan dokumentasi dan fungsi-fungsi berikut: (a) Indikator saintifik bagi dengan menilai tepat dan keadaan menggambarkan psikologi klien. 4. (c) Dokumen perhubungan secara klien semasa konvensional antara Pegawai Pelaksana (rujuk perkara 2. Nombor pendaftaran Borang Laporan adalah Borang C4 pindaan Nov.4. (b) Bahan untuk meneroka kendiri proses kaunseling. 49 . 08 yang perlu dilampirkan di dalam Laporan Kemajuan Penghuni dan Fail Pengurusan Kes.2 Laporan Laporan ujian psikologi adalah merupakan dokumen rasmi bertajuk ‘ Laporan Penilaian Ujian Psikologi’ yang disediakan oleh Jabatan Penjara Malaysia. sesi ujian psikologi memerlukan pelaporan yang lengkap namun bersifat SULIT dan Pelaporan perlu dilakukan menggunakan borang-borang yang telah ditetapkan oleh Bahagian Parol dan bahagian lain di Jabatan Penjara Malaysia.2) Jabatan Penjara Malaysia dengan rakan sejawat dan pihak yang dirujuk dalam melaksanakan tugas membantu klien.

(g) Membantu Pegawai Pelaksana menilai kemajuan diri klien dalam proses intervensi menolong. Maklumat pengenalan 50 .4 Tatacara dan garis panduan pelaporan Setiap pelaporan kes perlu mengikuti tatacara dan garis panduan berikut: (a) Laporan hendaklah menggunakan borang ’Laporan Penilaian Ujian Psikologi’ Borang C4 pindaan Nov. 08. (f) Membantu Pegawai Pelaksana sesi halatuju. dan memantau kaunseling.(d) Maklumat untuk membantu Pegawai Pelaksana membuat Pelan Tindakan Rawatan iaitu intervensi yang sesuai bagi klien. menggariskan strategi perkembangan memperbetulkan keutamaan isu mengatur menolong yang sesuai bagi sesi seterusnya. (e) Membantu Pegawai Pelaksana membuat NOTA NOTA konsepsi kes iaitu melihat kes dari perspektif yang menyeluruh. (b) Setiap bahagian di bawah ini mesti diisi dengan lengkap: (i). 4.

(v).6 Pengurusan dan pentadbiran – pemfailan dibenarkan menggunakan pen atau secara berkomputer atau mesin laporan/dokumentasi Borang yang lengkap diisi hendaklah disimpan di dalam Laporan Kemajuan Penghuni dan Laporan Kemajuan ODP (Fail Pengurusan Kes).(ii). Laporan Kemajuan Penghuni dan Laporan 51 . 08 Penulisan taip. Sebab keperluan kaunseling Maklumat latarbelakang klien Pemerhatian tingkahlaku Keputusan pengukuran. (viii). Cadangan Rumusan Tandatangan penyedia laporan dan interpretasi NOTA 4. (vi). (iii). (iv). 4. Tidak pensil. Laporan hendaklah dibuat selewat-lewatnya dua hari selepas ujian dijalankan.5 Kaedah penulisan laporan Hendaklah menggunakan borang ‘ Laporan Penilaian Ujian Psikologi’ Borang C4 pindaan Nov. (vii).

Laporan ujian psikologi yang diperlukan oleh pihak Bahagian Pemulihan dan Rawatan Ibu Pejabat Penjara Malaysia hendaklah dihantar sebelum atau pada 7hb. Setiap bulan. Segala pengisian dan maklumat di dalam Laporan Kemajuan Penghuni dan di Laporan Kemajuan ODP(Fail Pengurusan Kes ODP) dan DOSIR (Maklumat Pesalah) adalah SULIT .Kemajuan ODP(Fail Pengurusan Kes) hendaklah simpan di tempat yang sulit dan selamat. Segala pergerakan Laporan Kemajuan Penghuni hendaklah mengikut surat arahan Bahagian 27 Jan 2005 Pemulihan dan Rawatan Ibu Pejabat Penjara Malaysia bertarikh Kemajuan Penghuni dan Laporan Kemajuan ODP (Fail Pengurusan Kes ODP) dan DOSIR (Maklumat 52 . Laporan ujian psikologi perlu disertakan dalam Laporan Pesalah).

BAB 5 rumusan 53 .

Modul ini secara langsung telah menggunakan segala kebaikan yang boleh dimenafaatkan melalui penggunaan 11 alat atau penilaian psikologi yang cuba memberi kefahaman kepada beberapa aspek psikologi klien dalam kalangan ODP dan BLDP. keperluan. alat dan ujian psikologi ini boleh dibahagikan kepada dua kumpulan. Secara umum. Kumpulan pertama adalah menggunakan ujian untuk mendapat maklumat sebelum sesi kaunseling atau sesi membantu dijalankan sementara ujian kedua pula adalah untuk menimbulkan minat dan motivasi individu terhadap sesuatu bidang pekerjaan atau aspek psikologikal yang menjadi matlamat hidup mereka. Adalah diharapkan ujian-ujian tersebut akan dapat membantu Pegawai Pelaksana (rujuk 2. halangan dan cabaran yang sedang dialami oleh seseorang individu itu. Daripada datadata dan maklumat yang diperolehi. kaunselor atau pakar pembantu manusia mengkaji dan mendiagnosis ciri-ciri serta masalah –masalah personaliti dengan tujuan untuk memberi klien maklumat-maklumat penting berkaitan dirinya. pihak tertentu terutama badan atau agensi yang berhasrat untuk membantu individu akan dapat memahami dan mengenali status.2).Ujian atau alat ukur psikologi merupakan antara instrumen yang dikenalpasti telah banyak membantu pelbagai pihak dalam usaha mengenali dan memahami kepelbagaian profil seseorang individu itu. NOTA 54 .

Ini kerana alat-alat ini mempunyai kesahan dan kebolehpercayaan yang tinggi. Alat-alat ujian yang terdapat dalam modul ini adalah alat ukuran psikologi yang telah diiktiraf sama ada di dalam Malaysia atau di luar negara. kehendaki dan matlamat yang kita hendak capai. minatnya dan nilainya. Alat ukuran hendaklah dipilih untuk mengikut Ini kerana kita sudah dapat mengetahui apa yang kita NOTA kesesuaian. dan kesesuaian alat ukuran apabila memilih ujian untuk digunakan dalam sesuatu keadaan atau dengan calon tertentu. limitasi psikometrik. Alat-alat ukuran yang telah dibincangkan mempunyai fungsi masing-masing dan berinteraksi antara satu sama lain. kebolehpercayaan. 55 . Ini adalah boleh memudahkan keputusan dibuat dan pemilihan tindakan dengan cepat dan pantas tanpa ada keraguan dan rasa tidak yakin. Setiap individu amat memerlukan penilaian psikologi bagi mengetahui dengan lebih mendalam mengenai dirinya sama ada dari segi personaliti. Di mana setiap ujian akan yang telah diambil oleh calon akan memberikan hasil yang mempunyai kolerasi tinggi antara satu sama lain.Dewasa ini sudah terdapat banyak alat ukuran psikologi yang membolehkan kita membuat penilaian psikologi kepada setiap individu. Pentadbir ujian hendaklah menimbang secara berhati-hati kesahan.

56 . Corey & Callahan. tajaan dan penyeliaan (American Psychological Association dalam Corey.Individu yang layak membuat penilaian psikologi adalah individu yang telah menjalani latihan dan yang memperolehi kemahiran daripada individu berpengetahuan dan berpengalaman. Ahli-ahli psikologi tidak digalakkan atau mempromosikan teknik penilaian psikologi ini khususnya kepada mereka yang tidak terlatih atau tidak mempunyai kelayakan melalui pengajaran. 1984).

Kajang: Pengarang. Borang C4 Pin. 209-237. Mohamad Ali. Amir Sharifuddin Abd Majid. Plenum Publishing Corp. 2009 daripada http://www. A. Mohamad Ali. dan Stewart. 2008 daripada http://www. Washington. 57 . Modul yang tidak diterbitkan. Riedel. S. Amir Sharifuddin Abd Majid. Kajang: Jabatan Penjara Malaysia.my/pekeliling/pp05/bil18/pp1805. & Joe Savisthian (2007). Othman Mohamed. Anastasi. (2008). Kuala Lumpur: Pengarang.. Laporan yang tidak diterbitkan. (2006). Kajang: Jabatan Penjara Malaysia. Vaux. Psychological Testing. & Joe Savisthian (2007). (2007). 10 (3). Jabatan Perkhidmatan Awam (2005). Identification And Assessment Of Intercultural Competence As A Student Outcome Of Internationalization. Akta Penjara 1995 (Pindaan) (2008).gov. Laporan Penilaian Ujian Psikollogi . Modul yang tidak diterbitkan.RUJUKAN A Guide Book on Minimum Standards Management of Drug Treatment and Rehabilitation Programme in Asia (2006).gov. (2001).pdf American Psychological Association. 15. Unit Kaunseling Bahagian Pemulihan & Rawatan IPPM. Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 18 Tahun 2005. Master Populasi Banduan (Januari 2009). Modul Pesalah Seksual Unit Kaunseling Bahagian Pemulihan & Rawatan IPPM. (2009).pdf Mohamed Fadzil Che Din. 241-266 Jabatan Penjara Malaysia. Diperolehi 6 Mac. DC: Author. Prinsip Psikoterapi dan Pengurusan Dalam Kaunseling. Publication manual of the American Psychological Association (5th ed. Journal of Studies in International Education. Panduan Aplikasi Psikologi Dalam Pengurusan Sumber Manusia Sektor Awam. Vol. (1988).. Modul Pesalah Dadah Unit Kaunseling Bahagian Pemulihan & Rawatan IPPM. Modul yang tidak diterbitkan.my/pride/images/stories/pdf/Act537. Modul Latihan Kemahiran Menolong . (1987). D.prison. Kajang: Jabatan Penjara Malaysia. D. Unpublished Book. Mohamad Ali. Amir Sharifuddin Abd Majid. Diperoleh 6 Mac. New York: Macmillan Deardorff.jpa. & Joe Savisthian (2007). Modes of Social Support: The social Support Behaviors (SSB) Scale. Nov 08. 148. American Journal of Community Psychiatry. A. Bangkok: The Colombio Plan Drug Advisory Programme.). Serdang: UPM.

.......... TARIKH LAPORAN : ……………… JENIS ALATAN UJIAN : 1)………………........ 2)……………………TARIKH PENGUJIAN :……… .......TAHUN........ SESI KE : …………. TARIKH LAHIR :………………........TAHUN. KES KESALAHAN SEKARANG :........................... 5)……………………TARIKH PENGUJIAN :……… .......................... 3)……………………TARIKH PENGUJIAN :………...... 4)……………………TARIKH PENGUJIAN :……….... KES KESALAHAN SEBELUMNYA : 1)......................................... 2)......... 6)……………………TARIKH PENGUJIAN :………..............TAHUN................. TARIKH PENGUJIAN :……............‘LAMPIRAN 1’ BORANG C4 Pindaa Novn 08 LAPORAN PENILAIAN UJIAN PSIKOLOGI ( CLIENT PSYCHOLOGICAL ASSESSMENT REPORTS ) A) MAKLUMAT PENGENALAN NO. 7)……………………TARIKH PENGUJIAN :……………............ 58 ......... UMUR : …………………...................... BANGSA : ……………………………… NO................ NAMA PENGHUNI : …………………………....... PENGHUNI SMPP :…………………………............. ___________________________________________________________________ B) SEBAB KEPERLUAN KAUNSELING RUJUKAN MAHKAMAH / NAMA MAKAMAH :.................HUKUMAN:................... 3).................................................. / NAMA BLOK: ……………… ..............................

................................................................................................... NAMA IBU : ...................... JUMLAH ANAK :................... PEREMPUAN........ TAHUN.................................... UMUR : ........ TAHUN............................................... TARAF PENDIDIKAN KLIEN :............................................................................................................................................................................... MASALAH PRIMER SEMASA :......................................... PUSAT PEMULIHAN SEBELUMNYA : 1)......... UMUR BERHENTI :........................................................................... LELAKI....... UMUR : ........................................................................................... LELAKI.......PEREMPUAN............................................................................................ADIK BERADIK TIRI:LELAKI....................................... MASALAH SEKUNDER SEMASA :..................... ..................................................................................................... 59 ....................................... .............. ............................................. 2)......................................................KEKERAPAN MASUK PENJARA :....... UMUR :....................................................................................................................................................................................... ................. ...PEREMPUAN............................ A) RINGKASAN MAKLUMAT LATAR BELAKANG KLIEN NAMA BAPA :............... NAMA ISTERI/SUAMI : ....................................................................................... KES PENCERAIAN : BAPA / IBU / ISTERI / SUAMI SEBAB ...................................................... JUMLAH ADIK BERADIK : .................................................. KLIEN ANAK KE:.............................. SEBAB BERHENTI :.......................................................

............................................... ............ 2 ) .............................................................................................................................................................................................................................................................PEKERJAAN KLIEN: ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .................. ........................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................................................................ 4) ...........................................SKOR........................ 5) ................ JENIS ALATAN UJIAN SEBELUMNYA :1) ......................................................... 60 ................................................................. ..... 3 ) .................... SEBAB BERHENTI :............................... ... 3) .. . SKOR.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................... PENGALAMAN PEMULIHAN / KAUNSELING LEPAS : ..SKOR.............................................. 2) ........................................................................................ RAWATAN KESIHATAN SEMASA & SEBELUM KLIEN ( TERMASUK PSIKITIRK) ........................................ .............................................................................................. .......SKOR....................................................................... PERKEMBANGAN KLIEN MENGIKUTI INTERVENSI SEBELUMNYA:.............................................................................................................................................. SKOR................... .................................................................................................... ......................................................... .......................................... TERAKHIR PEKERJAAN SEBELUMNYA : 1 ) .................. .........................

.. .............................. ___________________________________________________________________ E) KEPUTUSAN DAN INTERPRETASI PENGUKURAN JENIS ALATAN UJIAN : ...... .......................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................... PERUBAHAN RIAK MUKA DAN NADA/DORONGAN/SUARA: ........................................................ TUJUAN ALATAN UJIAN : ......................................... TINGKAHLAKU KLIEN SEMASA MENERIMA KEPUTUSAN UJIAN TUMPUAN / KESEDIAAN / PENAMPILAN (DORONGAN / PERASAAN/ DAYA FIZIKAL / REAKSI / MAKLUMBALAS TERHADAP ALAT UJIAN................................ ......................................... ................ 61 .............................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................ ...................................... ...................D) PEMERHATIAN TINGKAHLAKU TINGKAHLAKU KLIEN SEMASA MENGAMBIL UJIAN (DORONGAN/PERASAAN/ DAYA TUMPUAN / KESEDIAAN / PENAMPILAN FIZIKAL / REAKSI / MAKLUMBALAS TERHADAP ALAT UJIAN............................................ PERUBAHAN RIAK MUKA DAN NADA SUARA : .......... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................... .........................................................................................................................

..................................... .............................................. .............................. ...................................................................... ............................................ ............... ................ ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................KEPUTUSAN DAN INTERPRETASI : ............ MASALAH / ISU PRIMER & SEKUNDER KLIEN : ............................ ........... ............................................................................................................................................................................................................ HURAIAN KLINIKAL & DIAGNOSTIK : ........................................................................................................ ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................... ........................................................................................................................................................................................ ........................................................................................ ................................................................................................................................................. .............................................................................................. ................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................... ......................... ............................................................................................................................................................................................................................ 62 ........................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................... FAKTOR-FAKTOR MEMPENGARUHI KEPUTUSAN : ............................ .........................

....................................... 63 ......................................................................................................................................................................................................................... ....................... .......

............................................................................................................................................................................................. ........................KESAN MASALAH / ISU PRIMER & SEKUNDER KLIEN TERHADAP PERLAKUAN........... ................................................................................................................................................................ ............................................................. .............................. .............................................................. PEMIKIRAN & PERASAAN KLIEN :...................................................................................................................... .......................................................................................... ................. ................................... ................................................................................................................................... F) CADANGAN INTERVENSI CADANGAN PENGUJI :.......................................................................................................... ................................................................................. ............................................................................................................. H) PENGUJI TANDATANGAN KAUNSELOR / PEGAWAI PELAKSANA : ……………………… 64 . ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................ ............... ............................................................................................ ............................................................. .................................................................................................. G) RUMUSAN ........................................................................................................................................................................................................................ CADANGAN UNTUK DIRUJUK : ............................. ............. ..................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................

... AGGRESSION INVENTORY (AI) 10... HEIR’S PHSYCHOPATHY (PCL-R) 6...... KEIRSEY TEMPERAMENT SORTER (KTS) 2.. BEM SEX ROLE INVENTORY (BSRI) 5........ BECK DEPRESSION INVENTORY (BDI) 9..... EMOTIONAL ASSESSMENT SCALE (EAS) 11.. MINI MENTAL STATE (MMS) 4.......20) 3. AGGRESSION QUESTIONNAIRES (AQ) 8. STAGE OF CHANGING READINESS AND TREATMENT EAGERNESS SCALE (SOCRATES) 7............. ‘LAMPIRAN 2’ ______________________________________________________________ ALAT UKUR PSIKOLOGI ORANG DIPAROL (ODP) JABATAN PENJARA MALAYSIA ______________________________________________________________ SENARAI ALAT UKUR: 1. SOCIAL SUPPORT BEHAVIOURS SCALE (SSB) 65 .. DRUG ABUSE SCREENING TEST 20 (DAST .......NAMA KAUNSELOR / PEGAWAI PELAKSANA : ....

.sama . SOCRATES 7.Alat Ukur Psikologi ODP yang dicadangkan mengandungi sebelas (11) instrumens dan cadangan peringkat/kategori penggunaan alat ukur adalah seperti berikut:. KP/Peg.sama KP KP/PP/AL . KTS 2.sama Pegawai Pelaksana NOTA: • PPI Pelan Pembangunan Insan (semasa dalam penjara) Orang Yang DiParol (semasa diparol/luar penjara sehingga tamat tempoh pemenjaraan/EPD) • ODP - 66 . BSRI 5.sama . SSB PPI PPI/ODP PPI/ODP PPI PPI/ODP PPI/ODP PPI/ODP PPI/ODP PPI/ODP PPI/ODP PPI/ODP Kaunselor Penjara (KP).sama . BDI 9.20 3.sama . AQ 8. EAS 11. PCL-R 6. AI 10.………………………………………………………………………………………… Instrumen Tahap Pemulihan Banduan ------------------------------------------------------------------------------------------------------1.Parol(PP)/ Agensi luar(AL) . MMS 4.sama . DAST.

Belanda yang digubal oleh Carl Jung untuk menerangkan perbezaan rambang psikologi manusia normal • Jung percaya bahawa apabila seseorang terlibat dalam salah satu dari dua aktiviti mental yang boleh diukur atau disukat • Iaitu i) menerima maklumat (perceiving) dan ii) menyusun maklumat tersebut dan melahirkan keputusan (judging).E = Extraversion (Extravensi) I = Introversion (Introvensi) 2. Proses pengertian maklumat dilakukan melalui deria (sensing) atau gerak hati (intuition) 2.1. KTS bersangkut paut dengan teori ‘Penjenisan Psikologi’ German. David Keirsey Ujian ini telah digunakan oleh lebih 30 juta manusia seluruh Juga digunakan oleh syarikat – syarikat berdaftar seperti dunia Fortune 500. Russia. Proses membuat keputusan dilakukan melalui fikiran (thinking) atau (feeling) • KTS terdiri dari 4 paksi yang berbeza berkaitan dengan perihal kecenderungan iaitu:1.1 LATAR BELAKANG • • • Dibentuk oleh Dr. Perancis. Kedua – dua aktiviti mental ini mempunyai 2 paksi. Sepanyol.0 KEIRSEY TEMPERAMENT SORTER (KTS) 1. Paksi . pusat pengajian tinggi dan untuk permulaan rawatan penyakit yang berkaitan dengan kecelaruan tingkahlaku • • Telah dialih bahasa dalam bahasa Melayu. Paksi .S = Sensing Perception (Persepsi Deria) N = Intuitive Perception (Persepsi Intuitif) 3. Paksi . Jepun. iaitu:1.T = Thinking judgment 67 .

INFJ 10.ENFP 12. Paksi . INTP 15.2 EXTRAVENSI . 4.05 korelasi +. Manakala INTROVERSION berfokus kepada dunia dalaman.20 hingga +.INTROVENSI • • Paksi ini mencerminkan samada seseorang itu extravert atau introvert Menurut Meyers (1993) golongan individu yang utamakan EXTRAVERSION lebih senang bergaul dengan manusia dan kegiatan sosial. lebih senang dengan idea-idea.70 pada tahap kesesuaian dengan MBTI Bagi tahap kesahihan / validity ujian pada kolerasi +. abstrak dan pengalaman diri • Dari 4 paksi 1. 68 . ENFJ 13.60 pada tahap kesesuaian dengan MBTI. 8. 3.J = Judgment P = Perception 1.F = Feeling judgment 4. di dalam ISTJ ISTP ESTP ESTJ ISFJ ISFP ESFP ESFJ KTS membentu 9. 7. 5. 2. ENTP 16.INFP 11. INTJ 14. ENTJ 16 jenis personality : REALIABILITI DAN VALIDITI (KESAHAN DAN KEBOLEHPERCAYAAN) • • KTS mempunyai tahap kebarangkalian kesalahan serendah KTS mempunyai tahap kepercayaan / reliability pada 0. 6.

5 PENGGUNAAN KTS DALAM PEKERJAAN • Untuk memimpin bagi dan menunjuk individu jalan pekerjaan yang sesuai • Untuk seseorang berdasarkan kemahiran penjenisan dan ilmu personality menyusun perkembangan seseorang berlandaskan kebolehan dan kehendak penjenisan personality Selain itu juga KTs digunakan didalam pelajaran.4 PENGGUNAAN KTS DALAM KAUNSELING • Untuk membantu individu mencari arah tujuan hidup dengan memahami • • kekuatan. teamwork dan komunikasi. 69 . keunikan dan kelebihan diri mereka berdasarkan kecenderungan yang telah dikenalpasti Untuk membantu pasangan dan keluarga mempelajari nilai-nilai perbezaan dan persamaan diri masing – masing Untuk membantu individu mengendalikan dengan jayanya masalah-masalah yang dihadapi 1.1.

....... Tarikh: ……………………….... adakah anda a) Beramah mesra dengan ramai orang termasuk yang belum dikenali...................... b) Hanya beramah mesra dengan orang yang dikenali sahaja....Rujukan : ………………………………………………............ b) Berpegang kepada telahan atau jangkaan ( spekulatif ) daripada yang nyata (realistik) 3.................. No........... Adakah anda akan lebih memberi perhatian ke atas kenyataan yang dapat a) Menyakinkan b) Menyayatkan hati 70 .......................... Dalam menerima hujah....................KIERSY TEMPERAMENTAL SORTER (KTS) (SOALAN-SOALAN) Nama Klien : ........... Di dalam sesuatu majlis.................................... 1.. 2.................... Adakah anda lebih a) Berpegang kepada yang nyata (realistik) daripada telahan atau jangkaan (spekulatif)............... Adakah lebih buruk keadaanya jika ada a) Berangan-angan Mat Jenin b) Dalam kebosanan 4.................... adakah anda lebih tertarik terhadap a) Perkara-perkara prinsip b) Alunan emosi / perasaan 5....

Di dalam sesuatu majlis atau parti adakah anda a) Berada lebih lama dan keseronokan meningkat b) Meninggalkan majlis lebih awal kerana merasa kurang selesa 9. Adakah anda lebih cenderung untuk memilih a) Dengan berhati-hati b) Mengikut gerak hati 8. Di dalam mendekati seseorang (approach). Di dalam mengadili orang lain adakah anda lebih dipengaruhi oleh a) Undang-undang daripada keadaan b) Keadaan daripada undang-undang 12. Adakah anda lebih minat terhadap a) Hakikat yang sebenarnya (actual) b) Yang mungkin dapat dilakukan 11.6. adakah anda lebih cenderung untuk melakukannya secara a) Objektif b) Personal / peribadi 13. Adakah anda lebih tertarik kepada a) Orang yang munasabah atau waras fikirannya b) Orang yang imaginatif 10. Adakah anda lebih a) Mementingkan ketepatan waktu / masa b) Terpulang bila masa bersesuaian 71 . Adakah anda lebih gemar membuat sesuatu kerja yang a) Mempunyai tarikh siap yang ditetapkan b) Boleh disiapkan ‘bila-bila masa’ 7.

adakah anda a) Bersama-sama mengikut perkembangan semasa b) Agak ketinggalan di dalam mengikuti perkembangan semasa 16. Adakah anda hendakkan sesuatu perkara yang a) Telah ditetapkan dan diputuskan b) Belum ditetapkan dan di buat keputusan 21. Di dalam membuat sesuatu perkara yang biasa adakah anda a) Membuatnya secara yang biasa dilakukan b) Membuatnya menurut cara tersendiri 17.14. Apakah yang lebih menganggu fikiran anda. Penulis sepatutnya a) Menyampaikan maksudkan b) Menyampaikan maksudnya denga kiasan atau perumpamaan 18. sesuatu yang a) Tidak disempurnakan b) Telah disempurnakan 15. Adakah anda merasa lebih senang membuat keputusan berdasarkan a) Pertimbangan secara logik b) Pertimbangan peri kemanusiaan 20. Yang mana lebih menarik perhatian anda a) Kemantapan fikiran b) Perhubungan kemanusiaan yang harmoni 19. Di dalam kumpulan sosial anda. Adakah anda dikatakan sebagai seorang yang lebih a) Bersungguh-sungguh dan gigih b) Bersenang-senang atau bermudah-mudahan 72 dengan terus terang apa yang mereka .

Sesuatu fakta itu akan a) Dengan sendirinya menerangkan segala-galanya b) Menjelaskan prinsip-prinsip 24. Adakah anda merasa lebih puas setelah a) Membuat satu pembelian b) Mempunyai pilihan untuk membeli 29. Di dalam bercakap melalui telefon adakah anda a) Jarang menanyakan samaada semuanya telah dikatakan b) Membuat latihan terlebih dahulu tentang apa yang hendak dikatakan 23. Adakah seseorang itu sepatutnya membiarkan sesuatu kejadian berlaku a) Melalui pemilihan yang teliti serta menurut keinginannya b) Melalui kemungkinan secara rambang dan mengikut nasib 28. Adakah ramalan-ramalan masa hadapan a) Agak merungsingkan b) Mempersonakan 25. Bila bersama orang lain apakah anda a) Akan memulakan perbualan b) Menunggu sehingga ditegur sapa 73 . Adakah lebih teruk menjadi a) Tidak adil b) Tiada belas kasihan 27.22. Selalunya adakah anda a) Seseorang yang tenang b) Seseorang yang penyayang 26.

Kanak-kanak selalunya tidak a) Menggunakan semua kebolehannya b) Menggunakan fantasi mereka sepenuhnya 32. Adakah anda selalunya merupakan seorang yang a) Praktikal 74 . Adakah anda meletakkan lebih nilai ke atas sesuatu yang a) Tetap pasti b) Terbuka 36. Adakah hubungan yang baru dan bukab lazim dengan orang lain a) Merangsangkan dan menyemarakkan tenaga anda b) Membebankan keupayaan atau kemampuan anda 37. Akal pemikiran biasa (common sense) a) Jarang dipersoalkan b) Kerapkali dipersoalkan 31.30. Yang mana lebih disanjung a) Berkeupayaan menguruskan dengan cara yang bersistematik b) Berkeupayaan membuat penyesuaian dengan menggunakan apa yang ada 35. Adakah anda lebih a) Tegas daripada lemah lembut b) Lemah lembut daripada tegas 34. Di dalam membuat keputusan adakah anda lebih berpuas hati berdasarkan a) Nilai yang telah ditetapkan b) Perasaan 33.

Adakah anda memilih a) Mempunyai ramai kawan tetapi berinteraksi secara ringkas dan cepat b) Sedikit kawan tetapi berinteraksisecara mendalam dan lebih masa 44. Adakah anda cenderung melihat sesuatu dalam keadaan a) Yang teratur b) Yang terjelma begitu sahaja 43. Yang mana lebih memimpin anda a) Akal fikiran b) Perasaan atau kata hati 41. Adakah anda lebih berminat di dalam a) Pengeluaran dan pengedaran 75 .b) Terbuka kepada sebarang pilihan 38. Adakah anda lebih tertarik untuk a) Melihat kebergunaan seseorang itu b) Minat bagaimana orang lain melihat sesuatu 39. Yang mana lebih memuaskan a) Membincangkan dengan teliti b) Mencapai persetujuan diatas satu-satu isu 40. Adakah anda lebih senang dengan kerja yang telah ada a) Bersyarat tetap b) Dilaksakan mengikut kesesesuiannya 42. Adakah anda lebih berminat di dalam a) Fakta b) Prinsip 45.

Orang yang bagaimana harus diberi sanjungan atau pujian yang lebih a) Seseorang yang berfikiran wajar b) Seseorang yang kuat perasaannya 54. Adakah anda merasa lebih selesa a) Selepas membuat sesuatu keputusan b) Sebelum membuat sesuatu keputusan 50. Adakah anda lebih suka bergantung kepada a) Pengalaman b) Firasat (sangkaan naluri) 52. Adakah anda merasai yang anda a) Lebih praktikal daripada bijak dan mahir b) Lebih bijak dan mahir daripada praktikal 53. Adakah anda a) Mudah berbicara panjang dengan orang yang tidak dikenali b) Sukar untuk berbicara dengan orang yang tidak dikenali 51. Yang mana lebih merupakan pujian a) Seseorang yang sangat logikal b) Seseorang yang sentimental 47. Adakah anda lebih gemar kepada a) Keputusan muktamad tanpa sebarang pindaan kenyataan b) Keputusan yang tidak muktamad 49. Adakah anda lebih cenderung untuk menjadi seorang yang 76 . Adakah anda lebih menghargai diri anda sekiranya anda seorang yang a) Tegas b) Tekun 48.b) Merekabentuk dan penyelidikan 46.

Adakah anda lebih gemar kepada a) Mempastikan semua teratur dan terancang b) Membiarkan sesuatu berlaku begitu sahaja 56. Apakah yang anda lebih hargai dalam diri anda a) Bersandar teguh kepada yang nyata b) Kuat daya imaginasi 59.a) Berfikiran yang adil b) Mudah kasihan 55. Yang mana seolah-olah lebih banyak kesalahannya a) Menjadi terlalu kasihan b) Menjadi terlalu terkongkong dengan matlamatnya 61. Apabila telefon berdering adakah anda a) Bergegas untuk mendapatkannya dahulu b) Mengharap orang lain menjawabnya 58. Anda lebih suka situasi yang a) Berperaturan dan berjadual b) Tidak berperaturan dan tidak berjadual 77 . Di dalam satu perhubungan perkara yang sepatutnya dipentingkan adalah a) Banyak bertolak ansur b) Bertindak mengikut keadaan 57. Dalam sesuatu hal adakah anda lebih menitik beratkan a) Perkara-perkara pokok atau asas b) Fakta penting tersirat (tersembunyi) 60. Adakah pada dasarnya anda melihat diri anda seorang yang a) Degil b) Lembut hati 62.

Adakah anda lebih cenderung menjadi seorang yang a) Memikir dan mengimbang dengan berhati-hati daripada secara spontan 78 . Adakah anda seorang yang lebih a) Rutin daripada penuh ragam b) Penuh ragam daripada rutin 64.63. Adakah anda lebih cenderung menjadi seorang yang a) Mudah untuk didekati b) Agak terbatas dan menyepikan diri 65. Yang mana banyak kekurangan sifatnya a) Yang tidak memilih kasih b) Yang terlalu cerewet 69. Di dalam penulisan adakah anda suka memilih a) Terus kepada fakta b) Lebih kiasan 66. Adakah anda suka memilih a) Sesuatu yang terangcang b) Sesuatu yang tidak terangcang 70. Adakah ini menyukarkan anda a) Menganggap diri anda sama dengan orang lain b) Memperalatkan orang lain 67. Yang mana anda lebih mahu untuk diri anda sendiri a) Fikiran yang jelas dan wajar b) Kekuatan belas kasihan 68.

b) Secara spontan daripada memikir dan menimbang dengan berhati-hati 79 .

Tidak suka membuat kerja secara berulangkali 4. Mengikut inspirasi dan gerak hati 80 . mempunyai gambaran yang realistik mengenai masa yang perlu untuk melakukan sesuatu 6. Suka kepada cara kerja yang ditetapkan 2. Bekerja tekun dan bertenaga dengan mempunyai tempoh yang lembap diantaranya 6. Selalunya membuat keputusan tahap demi tahap 7. berkemungkinan tidak mempercayainya 4. Sedar tentang cabarancabaran dan kemungkinankemungkinan yang baru 2. Sedar tentang keunikan setiap peristiwa yang berlaku 1. Berkemungkinan membuat keputusan dengan cepat 7.KETERANGAN HASIL UKURAN PERBANDINGAN DI ANTARA JENIS “SENSING” DAN “INTUITIVE” SENSING INTUITIVE 1. Menumpukan perhatian kepada apa yang boleh dipakai 3. Jarang ada inspirasi dan sekiranya ada. Gemar menggunakan segala apa yang diberi 5. Bekerja berterusan. Gemar mempelajari kemahiran-kamahiran baru 5. Menumpukan perhatian kepada apa yang digunakan 3.

Berkebolehan memkomplikasikan sesuatu tugas 11. Menerima realiti semasa sebagai sesuatu tugas yang perlu dilaksanakan . Tidak suka mengambil masa untuk perisisia 10. Selalu berhati-hati dengan mengenai fakta 8. 9. Mempersoalkan mengapa sesuatu keadaan itu seperti seadanya 81 . Berkebolehan mempermudahkan sesuatu tugas 11. Berkemungkinan memperolehi faktor yang ada sedikit kesalahan 9. Berkemungkinan sesuai dengan pekerjaan yang perlu kepada ketelitian 10.8.

Selalunya suka bercakap di telefon. Selalunya berat mulut. 5. 2. Berminat kepada idea/konsep di sebalik kerja tersebut Tidak suka kepada gangguan telefon. Selalunya suka menyapa orang lain.PERBANDINGAN DI ANTARA EKSTROVERSI (EXTROVERSION) DAN INTROVERSI (INTROVERSION) EKSTROVERSI INTROVERSI 1. suka bercakap dan mudah dikenali. Merasa tertekan dengan gangguan dari faktor-faktor luaran. 3. 5. suka bersendirian dan suka menyimpan perasaan 82 . 3. Ramah. Menghadapi masalah untuk mengigati nama dan mengenal nama dan rupa. Merasa tertarik kepada faktor-faktor luaran. 2. Berminat untuk mengetahui bagaimana orang lain menjalankan tugas. pendiam dan susah untuk dikenali. Kadang-kadang merasa tidak sabar dengan pekerjaan perlahan yang berpanjangan. perlu kepada perhubungan dan mudah meluahkan perasaan. 4. Suka kepada kepelbagaian 1. Suka kepada ketenangan dan beraksi. Menjalankan sesuatu tugas dalam jangkamasa yang panjang tanpa apa-apa gangguan 4. untuk penumpuan. Lebih suka kepada sumber-sumber dalaman.

Suka untuk mempelajari sesuatu yang baru melalui percakapan dengan orang lain. Memerlukan Introversi untuk keseimbangan. Berkemungkinan nampak seperti suka menyisih diri 7. Kadangkala tidak bertindak langsung 8.6. 7. Berkemungkinan cenderung kepada komunikasi secara bercakap daripada bertulis. 10. Memberi pemikiran mendalam kepada kehidupan 9. Memberi keluasan kepada kehidupan. Memerlukan Extroversi untuk keseimbangan 83 . Cepat bertindak dan kadangkalanya tanpa berfikir. 8. Berkemungkinan cenderung untuk belajar melalui bacaan daripada bercakap atau secara praktikal 10. 6. Berfikir sebelum bertindak. 9. Berkemungkinan nampak cetek pengetahuannya. Suka bekerja bersendirian. Suka dengan orang lain. Berkemungkinan cenderung kepada komunikasi secara bertulis.

Berkebolehan untuk melihat kesan logikal daripada pilihan yang dibuat ke atas orang lain. 3. 1. 6.PERBANDINGAN DI ANTARA BERFIKIR (THINKING) DAN BERPERASAAN (FEELING) THINKING FEELING 1. Berkebolehan untuk menentukan sesuatu di dalam susunan yang logikal. Cenderung untuk bersimpati. 2. Cenderung kepada ketegasan dan memberhentikan pekerja sekiranya perlu. 5. 2. 6. Menjangkakan atau meramalkan hasil daripada pilihan yang dibuat ke atas orang lain. Tidak suka memberitahu sesuatu yang tidak menyenangkan kepada orang lain. Perlu kepada pujian sekali sekala. Berkebolehan untuk menegur dan memberhentikan pekerja sekiranya perlu. 3. Perlu kepada layanan yang adil. 5. 84 . Memberi gerakbalas kepada nilai orang lain lebih daripada perasaan dan pemikiran mereka. Memberi gerakbalas kepada pendapat mereka. 4. Suka kepada keharmonian dan akan tekun bekerja untuk mencapainya. 4.

85 . 8.7. Mempunyai bakat di dalam menganalisakan sesuatu masalah atau situasi. Memberi kepentingan kepada seseorang yang berada di sebalik sesuatu tugas atau pendapat. 8. Gemar menyenangkan/ memuaskan hati orang lain. Berkemungkinan menyakitkan perasaan orang lain tanpa menyedarinya. 7.

5. Suka menetapkan dan menyelesaikan sesuatu perkara/ tugas. Cenderung untuk merasa puas apabila telah mencapai sesuatu keputusan mengenai sesuatu perkara. 3. 4. 5. Berkemungkinan menghadapi kesukaran untuk membuat keputusan kerana merasa maklumat yang diperolehi tidak mencukupi. 3. 2. 86 . Berkemungkinan untuk menangguhkan tugas yang tidak menyenangkan. 2. Berkemungkinan untuk menangguhkan tugas yang tidak menyenangkan. situasi atau seseorang. Berkemungkinan membuat keputusan dengan cepat. Tidak kisah dan boleh membiarkan sesuatu itu berbuka untuk sesuatu perubahan di saat-saat akhir. Boleh menyesuaikan diri dengan situasi yang berubahubah. 4. Bekerja dengan cara paling terbaik sekiranya merancangkan pekerjaan tersebut dan mengikuti perancangan yang telah ditetapkan. 1. Berkemungkinan tidak suka menggangu sesuatu projek yang mereka sedang lakukan/ laksanakan untuk perkara lain yang lebih penting.PERBANDINGAN DI ANTARA JUDGING DAN PERCEPTION JUDGING PERCEPTION 1.

Dapat menyelesaikan banyak tugasan di saat-saat akhir walaupun di bawah tekanan. 6. 7. Menggunakan senar sebagai 8. Menjadualkan projek supaya setiap tahap dapat diselesaikan di dalam masa yang ditentukan. Menggunakan senarai sebagai agenda untuk bertindak. Hanya mahukan sesuatu yang asas sahaja sebelum memulakan kerja mereka.6. peringatan untuk setiap tugasan yang perlu diselesaikan pada suatu hari nanti. 8. 7. Ingin mengetahui mengenai sesuatu kerja baru secara menyeluruh. 87 .

Berorientasikan .Bersifat melindungi .Rialistik .Penyabar .Aktiviti .Sukakan keseronokan .Terus langsung .Peramah .Tradisional .Sukakan cabaran .Cepat/pantas 88 .Tidak mesra .Logikal .Mudah menyesuaikan Diri .Sistematik .Mudah Menyesuaikan diri .Berhemat Conscientious .Spontan .Analitik .Bertenaga .Spontan .Mudah berbicara .Faktual .Taat setia .Logikal .Berkhidmat .Cepat membuat keputusan .Teratur .Setia .Bertanggungjawab ESTJ Logical Decisive Systematic Objective Efficient Direct Practical Organized Impersonal Responsible Structured Conscientious .Praktikal .Berdikari .Bersyukur .Terperinci .Objektif .Menentukan nasib diri-sendiri ESTP Activity Oriented Adaptable Fun-loving Versatile Energetic Alert Spontaneous Pragmatic Easy going Persuasive Outgoing Quick .Pragmatik .Bersedia .Praktikal .Berhemat ISTP Logical Expedient Practical Realistic Factual Analytical Applied Independent Adventurous Spontaneous Adaptable Selfdetermined .Bertanggungjawab .Cekap .Lebih kepada penggunaan .Praktikal .Suka .Teratur .Amat teliti .ISTJ Detailed Traditional Loyal Patient Practical Organized Service Minded Devoted Protective Monticules Responsible .Serba boleh .Berusia cepat .Meyakinkan .

Penyanyang .Mudah menyesuaikan diri Playful Vivacious Sociable Talkative Cooperative Easygoing Tolerant Out going .Ghairah bersemangat .Penyabar .ISFJ Detailed Traditional Loyal Patient Practical Organized Service Minded Devoted Protective Monticules Responsible .Lemah lembut .Mudah berbicara .Praktical .Spontan Understanding – Bertimbangrasa Harmonious .Suka bergaul .Bertanggungjawab .Suka .Berkhidmat .Amat teliti .Suka bekerjasama .Mudah percaya Conscientious .Teratur .Taat setia .Taat setia .Peramah ISFP Caring Gentle Modest Adaptable ESFP Enthusiastic Addaptable Spontaneous .Bijaksana .Banyak bercakap .Tradisional .Responsive .Berhemat ESFJ Conscientious Loyal Sociable Personable Responsible Harmonious Cooperative Tactful Thorough Responsive Sympathetic Traditional .Simpatetik .Bertolenrasi .Harmoni 89 .Ramah .Suka bekerjasama .Lincah .Bersifat melindungi .Setia .Keperibadian yang menarik .Suka bergaul .Mudah terasa / sensitif .Taat setia .Tajam daya pemerhatian .Taat setia .Bertanggungjawab .Bekerjasama .Teliti .Mudah menyesuaikan diri Sensitive Observant Bekerjasama Cooperative Loyal Trusting .Berhemat .Tradisional .Harmoni .Terperinci .Merendah diri .

bersikap wajar .Peramah .Berusia cepat .Teliti .Serba boleh .Sukakan keseronokan .Objektif .Meyakinkan .Realistik .Berdikari Adventurous .Mudah menyesuaikan Diri Self-determined-Menentukan nasib diri-sendiri ESTP Activity Oriented Adaptable Fun-loving Versatile Energetic Alert Pragmatic Easy going Persuasive Outgoing Quick .Bersyukur Conscientious .Lebih kepada penggunaan Independent .Terus langsung .Teratur .Pragmatik .Berorientasikan .Rialistik .Teratur .Berkewajipan .Mudah menyesuaikan diri .Praktikal .Analitik .Bertanggungjawab .Sistematik .Aktiviti .Berhemat ISTP Logical Expedient Practical Realistic Factual Analytical Applied .Teguh setia .Cepat/pantas Spontaneous .Faktual .Sukakan cabaran Spontaneous .ISTJ ESTJ Factual Thorough Systematic Dependable Steadfast Practical Organized Realistic Duty bound Sensible Reliable .Boleh dipercayai Logical Decisive Systematic Objective Efficient Direct Practical Organized Impersonal Responsible Structured .Faktual .Bersedia .Logikal .Sistematik .Boleh diharapkan .Praktikal .Bertenaga .Cekap .Mudah berbicara .Logikal .Spontan 90 .Spontan Adaptable .Tidak mesra .Praktikal .Cepat membuat keputusan .

Resah Gelisah 91 Creative Self-determined .Berdikari .Kreatif Sendiri .Sentiasa terkawal Enthusiastic .Sangat mendesak Berazam .Empatetik .Tahan lasak Lisan .INTJ ENTJ Independent INFJ Logical Critical Committed Original Loyal .Penuh Perasaan .Terus terang Straight Forward-Ghairah/ Bersemangat Objective .Logikal ..Strategik System-minded .Suka membuat Taat Setia keputusan .Stratigik Curious Creative Enthusiastic Adaptive Challenging Versatile Analytical Spontaneou Clever s Resourceful Expressive Questioning Independent Theoretical Friendly Perceptive Restless .Menyenang-suaikan Congenial Independent .Ragu-ragu .Memintingkan teori Mendalam .Berautonami .Kreatif Ingin Tahu .Berdikari ENFP Outspoken .Mudah Menyesuaikan Pendiam .Menyeluruh Mudah Rasa Sensitif .Sikap .Teliti/ tepat Diri .Suka menyoal Ramah -.Berautonami Menyeluruh Idealistik Pendiam .Berat Mulut .Mementingkan teori .Tegas e Kreatif Visionary Creative Theoretical Intense Demanding Deep Private Determine Global Conceptual Autonomous Sensitive Holistic INTP Idealistic Reserved Logical Skeptical INFP Cognitive Compassionat Detached e Theoretical Gentle Reserved Virtuous Precise Adaptable Independent Speculative Committed Original Curious Autonomous Loyal Devoted Deep Reticent Empathetic .Logikal .Penuh -.Berwawasan Kesungguhan .Bertanggungjawab Responsible .Diplomatik .Berdayausaha .Taat Setia nasib diri Menentukan .Berdikari .Perseptif .Ghairah/ .Spontan .Suka Secara .Mengambil Berat Concerned ENTP .Bertenaga .Speculatif .Asli .Sikap Ingin Tahu .Logikal .Mencabar Serba Boleh --Analtikal ..Iltizam .Idealistik .Kognitif Lembut Lemah .Pandai .Cognitif Belas Kasihan .Lantang .Menyokong Supportive Enterprising .Adil .Minda yang bersistemetik Compassionat Penuh Belas Kasihan Firm .Berdikari .Mudah menyesuaian diri Bersemangat .Mementingkan teori .Pintar akal .Setia .Berakhlak Mulia .Penuh Perasaan Expressive Controlled .Kritikal Iltizam .Kritikal Critical .Kreatif Creative Strategic .Mementingkan teori .Mendalam .Sendirian Konsepsi .Objektif Energetic Fair Diplomatic Theoretical .Asli Setia Taat Logical ENFJ Decisive Loyal Idealistic Playful Personable Verbal Tough Strategic .suka membuat -perancangan Berbudi Pekerti .

.8 SKOR JAWAPAN KTS SKOR JAWAPAN KTS NAMA :…………………………………………………………………………… NO Klien…………………TARIKH:………….1.UMUR:…… JANTINA:….. Pegawai Pelaksana ……………………………………….… SILA TANDAKAN (√) BAGI SETIAP JAWAPAN DI DALAM RUANGAN (SAMAADA ‘A’ ATAU ‘B’) RU G AN A N1 A B A RU G AN A N2 B A RU G AN A N3 B A RU G AN A N4 B A RU G AN A N5 B A RU G AN A N6 B A RU G AN A N7 B 1 8 1 5 2 2 2 9 3 6 4 3 5 0 5 7 6 4 2 9 1 6 2 3 3 0 3 7 4 4 5 1 5 8 6 5 3 1 0 1 7 2 4 3 1 3 8 4 5 5 2 5 9 6 6 4 1 1 1 8 2 5 3 2 3 9 4 6 5 3 6 0 6 7 5 1 2 1 9 2 6 3 3 4 0 4 7 5 4 6 1 6 8 6 1 3 2 0 2 7 3 4 4 1 4 8 5 5 6 2 6 9 7 1 4 2 1 2 8 3 5 4 2 4 9 5 6 6 3 7 0 SB U TL TO L TA E I S N T F J P A JA B D Nama Kaunselor ……………………………………. 92 .

2.0 DRUG ABUSE SCREENING TEST 20 (DAST-20) 2.1 Latarbelakang • Dibentuk oleh Dr. Harvey A. Skinner, University of Toronto • Mempunyai 12 item boleh diberi kepada klien dalam bentuk laporan peribadi atau temuduga individu yang berstruktur • Ianya dibentuk mengikut persamaan ujian yang terdahulu iaitu Machigan Alcoholism Screening Test (MAST) • Klien hanya menjawab ‘Ya’ atau ‘Tidak’ • Tujuan ujian : (a) Menyediakan satu kaedah dan ujian saringan yang

singkat,mudah, praktikal

sahih bagi

mengenalpasti

tahap individu menggunakan dadah (b) Menghasilkan tahap skor index secara kuantitatif terhadap dengan

permasalahan

yang

berhubungkait

panyalahgunaan dadah • Ianya diboleh digunakan kepada orang dewasa dan boleh diadaptasikan kepada remaja • Soalan – soalan dalam ujian ini berdasarkan pengalaman seseorang itu dalam masa 1 tahun lepas • Skor – ‘Ya’ = 1 dan ‘Tidak’ = 0 • Skor 6 hingga 15 dicadangkan sebagai tujuan penerokaan kes. • Skor 16 ke atas menunjukan ketagihan yang teruk atau dalam keadaan pergantungan.

93

2.2 KESAHIHAN (a) VALIDITI • • Concurrent validity .85 DAST mencapai 85 % ketepatan dalam mengklasifikasi klien berdasarkan diagnosis DSM III menggunakan sample klinikal seramai 501 penagih dadah/akohol. (b) RELIABILITI Ujian ini telah diuji kepada 256 penagih dadah/akohol hasil koefisien reliabiliti yang konsisten .92

94

DRUG ABUSE SCREENING TEST 20 (DAST-20) (SOALAN-SOALAN) ARAHAN: Soalan–soalan yang diberikan adalah berkaitan dengan maklumat –maklumat potensi klien di dalam penglibatan penagihan dadah tidak termasuk alkohol dalam masa 12 bulan yang lepas. Sila baca dengan teliti setiap keterangan atau maklumbalas tersebut. Jika anda soalan dan membuat ke-putusan jika jawapan anda “Ya” atau “Tidak” kemudian bulatkan mempunyai masalah dengan keterangan yang diberikan, sila pilih maklumbalas yang paling hampir.

Nama Klien: …………………………………………………………...................... No Rujukan:.................................................................................................. ..... Tarikh: ………………………............................................................................... No. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Pernyataan Pernahkah anda menggunakan sebarang dadah selain daripada tujuan perubatan? Pernahkah anda menyalahgunakan dadah yang dirujuk oleh doktor ? Adakah anda menyalahgunakan lebih dari satu jenis dadah dalam satu masa Bolehkah anda meneruskan kehidupan harian tanpa menggunakan dadah ? Adakah anda boleh berhenti menggunakan dadah apabila anda mahu ? Pernahkah anda mengalami keadaan tidak sedarkan diri kesan penggunaan dadah? Adakah anda merasa bersalah dengan penggunaan dadah ? Adakah pasangan atau ibubapa anda menegah penglibatan anda dengan dadah ? Adakah penggunaan dadah menimbulkan masalah di 95 Ya Tidak

10. 11. 12. 13. 14. 15.

dalam hubungan pasangan atau Ibubapa anda ? Pernahkah anda kehilangan kawan disebabkan penggunaan dadah anda ? Pernahkah anda meminggirkan keluarga anda

disebabkan penggunaan dadah ? Pernahkah anda mengalami masalah di tempat kerja disebabkan oleh penggunaan dadah ? Pernahkah anda kehilangan pekerjaan disebabkan penggunaan dadah anda? Pernahkah anda terlibat dengan pergaduhan semasa pengaruh penggunaan dadah? Pernahkah anda melibatkan diri di dalam aktiviti yang menyalahi undang–undang untuk mendapatkan dadah? Pernahkah anda ditangkap akibat daripada pemilikan dadah? Pernahkah anda mengalami symptom penagihan dadah/merasa sakit apabila anda berhenti mengambil dadah ? Pernahkah anda mengalami masalah kesihatan kesan daripada pengambilan dadah (contoh: hilang ingatan, hepatitis, jantung, pendarahan, HIV dll)? Pernahkah anda meminta bantuan daripada sesiapa dalam masalah peng-gunaan dadah anda? Pernahkah anda mengikuti mana–mana program pemulihan yang khusus dalam penagihan dadah? JUMLAH:

16. 17.

18.

19. 20.

2.6 INTERPRETASI SKOR: DAST-20 Skala skor o hingga 20: 1 Markah bagi setiap jawapan “Ya” dan 0 bagi “Tidak”. Skor 6 kebawah = Tidak ketagih

96

Skor 6 hingga 15 = Ketagihan Moderate (dicadangkan bagi tujuan penerokaan kes) Skor 16 ke atas =

Ketagihan Teruk (Severe) perlukan program pemulihan intensif

97

E. penguasaan mental . Skor maksimum adalah 9. Maryland. S. Mc Hugh dalam tahun 1975 dalam Journal of Psychiatric . Folstein. ingatan jangkamasa pendek.2 DISKRIPSI • Ujian ini dibahagikan kepada dua bahagian iaitu bahagian pertama ingatan adalah tindakbalas vokal merangkumi dimensi jangkamasa pendek dan tumpuan. America MMS digunakan untuk tujuan saringan bagi masalah orientasi kognitif. aturcara arahan lisan dan tulisan dan peniruan objek poligon yang sama dengan Bender-Gestalt Figure. 189-198 dari • Dept. Penguji diarahkan memulakan dahulu mewujudkan rapport bagi tidak menekan klien ke atas item yang sukar bagi klien. Psychiatry The John Research 12. skor maksimum pembacaan. tumpuan.1 LATAR BELAKANG • Dibentuk oleh Dr. aturcara ialah 21 dan bahagian kedua iaitu menamakan . • MMS dengan mengambil membuat masa klien lebih merasa kurang supaya selesa 10 minit untuk sesi dengan ditadbirkan. masalah sesuatu. pengiraan.0 MINI MENTAL STATE (MMS) 3. bahasa. of Hopkins Hospital. 98 . kefahaman. penguasaan menamakan bentuk arahan dan peniruan mental . • MMS dipanggil sebagai ‘mini’ sebab ia hanya menumpukan aspek fungsi – fungsi kognitif tanpa melihat aspek mood. Folstein dan P. M.3. pengalaman mental yang abnormal dan bentuk pemikiran seseorang 3. Baltimore.R. permasalahan sesuatu.F.

14 manic depressi.4 VALIDITI DAN RELIABILITI • Kajian terhadap 137 pesakit (9 dementia.77 • Kajian yang sama menunjukkan reliabiliti . Skor dibawah 24 secara umumnya dikira menandakan terdapat masalah fungsi kognitif.3. 31 depressi. 3. markah penuh 30 menandakan tiada masalah dalam ujian fungsi kognitif.3 KEPUTUSAN MMS mempunyai skor 0 hingga 30.66 ke . 24 skizo.88 99 . Ianya memerlukan pemeriksaan lebih lanjut dari pakar psikitrik. 32 kecelaruan personaliti & 27 neurosis) dan 63 normal di Hospital New York menunjukkan concurrent validiti .

........... sila berikan skor bagi jawapan atau kenyataan yang betul mengikut skor yang disediakan...3.................................. Ulang semula jawapan yang diberikan sehingga klien mempelajari kesemua 3 objek tersebut 100 3 1 1 1 1 1 ARAHAN SKOR 1 1 1 1 ............ NO 1............. Nama Klien......... Orientasi Kognitif : ... No.........Penjara? 3........................................Bandar atau Daerah? ........ suruh klien sebutkan semula 3 objek tersebut...Rujukan : ………. Dimana kita sekarang ? ......... Tarikh: ………………………...5 SOALAN-SOALAN MINI MENTAL STATE (MMS) ARAHAN: Berpandukan kenyataan di petak arahan................Bulan ? 2.............. Perhatian! Ujian ini hanya boleh diberikan kepada klien yang boleh menulis dan membaca........ kerusi dan bola )..................Apakah tarikh hari ini ? ........Negeri? ........Hari ini ? .... Selepas penguji / kaunselor menyatakan 3 objek yang dinyatakan ...Negara? ........... Berikan 1 markah bagi setiap jawapan yang betul................ berikan masa satu dalam 3 saat bagi klien menyebutkan ( contoh : klien nyatakan meja.................Tahun berapakah sekarang ? ...Tingkat? Senarai nama Namakan 3 objek... .............

Tumpuan & Pengiraan Kiraan siri angka 7. 6. 1 101 . Beri 1 markah bagi setiap yang betul. “Dan” atau “Tetapi” Arahkan klien mengikut arahan 3 peringkat: 1. Berhenti selepas jawapan yang kelima. Pilihan : eja ayat BOTOL terbalik ATAU Arahkan klien mengira bermula dengan 100 dan kiraan kebelakang mengikut siri angka 7. Markah adalah mengikut huruf yang betul di dalam ayat yang dieja terbalik. Jika klien tidak boleh mengira atau tidak boleh menyempurnakan tugasan ini . arahkan klien mengeja ayat BOTOL secara terbalik. PENGUCAPAN Tujukan kepada pensil dan jam tangan. Contoh : LOTOB = 5 MARKAH Jika LOTBO = 3 MARKAH IMBAS KEMBALI Bertanyakan semula nama 3 objek tadi di dalam soalan no.4. Arahkan klien menulis ayat mengikut pilihannya sendiri (ayat tersebut mesti mengandungi subjek dan kata kerja yang masuk akal/lojik. Letak kertas tersebut di atas lantai Arahkan klien membaca dan patuh kepada arahan tersebut: PEJAM MATA KAMU . Ambil kertas tersebut dengan menggunakan tangan kanan kamu 2. Berikan 1 markah bagi setiap jawapan yang betul. Berhenti selepas kiraan yang ke 5 (93. 8. Lipat kertas tersebut menjadi setengah lipatan 3. 9. 86. 72. Arahkan klien ulangi kata – kata “ Tidak Jika” . Arahkan klien namakannya selepas penguji/kaunselor tujukan. 1 10. 7.tulis dalam huruf besar 3 1 3 2 5 5. 3. 79. 65). Abaikan kesalahan ejaan untuk pemarkahan.

Skor dibawah 24 secara umumnya dikira menandakan terdapat masalah fungsi kognitif. Ianya memerlukan pemeriksaan lebih lanjut.6 SKOR: MMS MMS mempunyai skor 0 hingga 30.11. 102 . Arahkan klien meniru bentuk di bawah : ( Beri 1 markah jika semua sudut dan bahagian tengah berbentuk segiempat) adalah betul dan bahagian 1 ATAU (Beri 1 markah jika semua sudut dan bahagian adalah betul dan bahagian tiga kecil) JUMLAH: 30 tengah di bawah tapak berbentuk segi 3. markah penuh 30 menandakan tiada kesalahan dalam ujian.

80. BSRI mempunyai 60 item yang bersifat selfdescriptive. Coefficient reliability bagi sample 444 lelaki dan 279 perempuan adalah seperti berikut: Mascunility. Terdapat beberapa ujian psikometrik yang sedia ada untuk menilai tahap homo-seksualiti seseorang. Dimensi kedua bernama ‘Femininity’ (20 item) dan dimensi ketiga merupakan sifat-sifat yang dimiliki oleh kedua-dua jantina di bawah tajuk ‘Social Desirability’ (20 item). Ujian ini senang dilakukan tetapi memerlukan pakar psikologi untuk menerangkan keputusan ujian. Di antara ujian-ujian yang lazim digunakan oleh pakar psikologi seksual adalah seperti berikut: 4.1 Kaedah Soal-Selidik Homoseksualiti (BSRI) Bahagian ini memperihalkan kaedah soal-selidik untuk mengenalpasti se-seorang mempunyai minat seksual terhadap individu yang sama jantina.0 BEM SEX ROLE INVENTORY (BSRI) (Bem. 1974) 4. 103 . Dimensi pertama bernama ‘Mascunility’ (20 item). BSRI mempunyai tiga dimensi.86. a =. a =.4. Social Desirability. Femininity. Secara am. Masa untuk melengkapi ujian ini adalah 15 minit.2 The Bem Sex Role Inventory (BSRI) (Bem. 1974) Ujian yang paling kerap digunakan dan mempunyai nilai validity dan ribiality yang tinggi merupakan ujian BSRI. Ini dibandingkan dengan perwatakan positif yang diperakui dalam norma masyarakat. Secara am. Ujian ini boleh didapati dari Consulting Psychologists Press. a = 75. soalan-soalan yang ditanya kearah menilai sifat-sifat maskulin dan feminin dalam pendirian seseorang itu.

range markah di antara 20 ke 140.Permakahan bagi setiap item dalam setiap dimensi adalah di antara 1 hingga 7 pada skala Likert. Pembahagian kategori bagi setiap dimensi adalah seperti berikut:Markah 20-50 51-80 81-110 110-140 Masculinity Low Average Strong Dominant Femininity Low Average Strong Dominant Social Desirability Low Average Strong Dominant 104 . Berdasarkan ini.

... 8. 6.................BEM EX ROLE INVENTORY (BSRI) (Soalan-soalan) Nama Klien .. 17............................ 11........ 16.......... 13... 5..... 10........... Tarikh: ……………………... 2.......... Keterangan Berlakon sebagai pemimpin Agresif Cita-cita tinggi Analitikal Asertif Ahli sukan Bersaing Menyokong kepercayaan sendiri Dominan Memaksa Ada kebolehan memimpin Berdikari Perihatin terhadap kehendak orang lain Malu Lemah lembut pertuturan Simplistik Kelembutan Memahami Marah Mengalah 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 (bulatkan) 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 3 4 5 6 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 105 . 14......…………………………………....... No.........Rujukan : …………………..... 3...................................... 20..... 12..... 9......... 15. 18.........… 1 2 3 4 5 6 7 Betul atau Selalu betul Hampir betul atau tidak betul Skor Bil: 1...... 19... 7.... 4.........................

106 .

24.21. 26. 35. berdarjat Bijaksana Berlakon yang berkenaan Bersifat benar Tidak dapat dijangka Tidak sistematik Dapat disediakan Keangkuhan Cermat Ikut kebiasaan Mesra Riang Berfaedah Tidak cekap Cemburu Menyenangkan Murung Dapat dipercayai 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 53. 41. 40. 25. 50. Keseorangan Suka membuat keputusan dengan senang Kelelakian Percaya diri sendiri Memadai apa yang ada Personaliti yang berprisip Sanggup untuk berdikari 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 6 6 7 7 7 7 7 7 7 7 107 . 57. 49. 48. 51. formal. 60. 45. 39. 47. 43. 29. 52. 44. 37. 33. 23. 58. Penyayang Keseronokan Sifat kanak-kanak Belas kasihan Tidak guna bahasa kasar Merendahkan suara terhadap Perempuan Pemuji Beradab Mudah terlupa Sayang kanak-kanak Amanah Merahsiakan Ikhlas Serius. 22. 59. 32. 46. 27. 56. 36. 30. 55. 38. 31. 28. 34. 42. 54.

4 CARA PEMARKAHAN : 41 – 52 : Keadaan sosial yang dikehendaki 53 – 60 : Kelakian 1 – 12 : Kelakian 13 – 20 21 – 32 : Kewanitaan : 33 – 40 : Keadaan sosial yang dikehendaki Kewanitaan 108 .4.

1 Latarbelakang PCL-R Tujuan ujian ini adalah untuk menilai kewujudan personaliti psychopathic (anti-social) sesorang klien. Markah 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 INTERPRETASI: MARKAH 20 – 50 51 – 80 81 – 110 110 – 140 PENTERJEMAHAN Rendah Sederhana Tinggi Sangat Tinggi 5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 53 54 55 56 57 58 59 60 Masculine Markah No. • • Hare Checklist telah diperkenalkan oleh Robert Hare Profesor Emiritus Psikologi di University British Columbia 109 .No. 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 Feminine Markah Social Desirability No.0 HARE’S PSYCHOPATHY CHECKLIST (PCL-R) 5.

• • Hare Checklist adalah alat diagnostik digunakan untuk Psychopath mengunakan cara penarikan. mengulang keganasan norma sosial. 5. empati. keganasan dan method lain untuk membenarkan apa yang mereka mahukan. pesalah seks dan psychiatric yang menunggu perbicaraan atau penilaiaan dalam penahanan. For a psychopathic by largely personality is one usually amoral and asocial behaviour. pengabaian undang-undang. characterized irresponsibility. banduan dewasa. impulsiveness. Anti Sosial Process Screening Device dan P Scan untuk digunakan dalam undang-undang. • Simtom Psychopath termasuk kekurangan suara hati dan sense kepada kesalahan. tipu muslihat. emosi cetek dan sejarah menjadikan individu lain mangsa. Psychopathy Checklist: Youth Version. Conscience: The Disturbing. lack of remorse. • Beliau juga membangunkan Psychopathy Checklist: Screening Checklist. • Psychopathy generally refers to mental disorders. menilai kecenderungan psychopath dan anti sosial seseorang.2 TUJUAN KEGUNAAN 110 . and perverse or related behaviours.• • Kebanyakan masa dihabiskan mengkaji psychopath Telah pengarang berapa buku termasuk without (kurang siuman). penting diri. World Of The Psychopaths Among Us dah lebih seratus artikel Psychopath. • Hare Cheklist digunakan pada populasi. instance. • Juga telah membangunkan teori dan kajian kepada dunia perniagaan dan korporat dengan psychopath membangunkan instrumen 360s untuk skrin kelakuan dan trait dan buku Snakes in Suits: When Psychopaths Go To Work. psychiatric kriminal.

score adalah 20 item yang menyukat Item mengandungi perhubungan interpersonal. (1) semi-struktur Semasa menilai. respon kepada orang lain dan situasi. faktor menentukan jenis dan lanjutan penahanan dan rawatan yang diperlu diterima atau tidak.3 DISKRIPSI • • • PCL-R mengandungi dua bahagian. potensi rasiko dimiliki subjek. pembabitan emosi efektif. temuduga dan review kepada rekod dan sejarah subjek.Oleh itu material cover dua aspek utama iaitu penting diri dan tiada perasaan terhadap victim terhadap orang lain dan gaya hidup anti sosial dan tidak stabil. kelencongan sosial dan gaya hidup. kecenderungan psychopath. mengikut undang-undang dan bagi tujuan kajian.• • • • PCL-R digunakan bagi mendiagnostik psychopath klinikal Dibangunkan dalam tahun1990 bagi mengenalpasti Digunakan di Institusi dan mahkamah sebagai indikator Keputusan digunakan dalam setting forensik sebagai atau individu. 111 . 5. elemen psychopathic character.

97 112 .87 ke . • Hart Kajian yang dibuat oleh Hare. • Rumusan PCL-R dapat mengumpul secara positif peratusan anti sosial. Hakstian. histrionic. & Newman (1990) di Amerika daripada Utara analisis data 925 dari 5 sebanyak sample penjara menunjukkan inter-rater reliabiliti .86. Forth.5. Harpur. narcissistic personality disorder dan kolerasi negatif dengan pengelakan gangguan personaliti.4 VALIDITI DAN RELIABILITI • Kesahihan adalah kukuh berdasarkan kajian yang dibuat oleh Hart dan Hare (1989) keatas 80 pesakit forensik lelaki menunjukan keputusan sama yang terlibat jenayah yang bukan populasi psikitrik berbanding ujian axis 1 dan axis 2 antara kreteria dalam DMS-iii dengan keputusan .

....Ya.. selalu ----..Ya.. selalu ----..... Rasa lebih hebat/baik daripada orang lain ----........ selalu ----..Ya............... kadangkala ----.. Menipu......................... rasa perlu berbohong ----. Rujukan : ………………………….. kadangkala ----. Kurang rasa bersalah ----.Ya....Ya...... SOALAN-SOALAN: 1......... terlalu ramah ----....... kadangkala 113 ... Manipulasi ----....... selalu ----................Tidak 4.........………………… Tarikh: ………………………................... selalu ----....Tidak 5.............................Ya........Ya.......Ya................... Adakah anda menunjukkan sikap sebegini?: Pandai bercakap.Tidak 2..... kadangkala ----...... kadangkala ----......Ya.Tidak 3.....HARE’S PSYCHOPATHY CHECKLIST (PCL-R) (SOALAN-SOALAN) Nama Klien :..Ya...............

Lemah dalam mengawal tingkahlaku ----.Ya. kadangkala ----. Memerlukan galakan/mirip kepada cepat bosan (boredom) ----.Tidak 7.Tidak 8.Ya.Ya. selalu ----.Tidak 10. kadangkala ----. kadangkala ----. selalu ----. Kasih mendatar ----.Tidak 11. kadangkala ----.Ya.Tidak 9.----. Gagal bertanggungjawab di atas perbuatan sendiri ----. Kurang rasa empati.Ya.Ya. kadangkala ----.Ya.Ya. kadangkala ----. menolong orang lain ----.Ya.Ya. selalu ----. selalu ----.Ya.Ya.Tidak 6. selalu ----. selalu ----. Gaya hidup berisiko ----.Tidak 114 .

Ya.Ya.Ya. Masalah tingkahlaku terjadi bermula semasa kecil ----. selalu ----. dsb.Ya. selalu ----.Tidak 13.Tidak 16.Ya. kadangkala ----.Ya.Ya.) -----.Tidak 14. Kurang realistik. matlamat jangka panjang ----. Dibebaskan bersyarat (parol. selalu ----. kadangkala ----. selalu ----. tahanan rumah.Ya. Impulsif ----. selalu ----.Ya.Ya. kadangkala ----. kadangkala ----.Tidak 17. kadangkala ----. kadangkala ----.Ya.Tidak 15. Tidak bertanggungjawab ----.Tidak 18.Tidak 115 .12. Tingkahlaku seksual ----. Melakukan jenayah semasa kanak-kanak ----. selalu ----.Ya -----.Ya.

Ya.Ya. lebih dari 3 kali -----.Ya.Tidak -----. Hubungan perkahwinan yang singkat -----.Tdak ----. sedikit 116 .19.Ya.Tidak pernah dialami 20. banyak kali ----. kurang dari 3 kali -----. Kepelbagaian jenayah ----.

kadangkala 17 19 Tidak Ya Tidak Ya. 2. 3. lebih dari 3 kali Ya. Markah penuh 40 30 hingga 40 20 hingga 30 Ke bawah 20 Darjah psychopathy yang tinggi sama Borderline Normal /40 Skor 2 1 0 1 0 2 1 0 0 2 0 1 JUMLAH SKOR: ______________________________________________________________ 117 . dan 18 Pilihan Ya. selalu Ya. kurang dari 3 kali Tidak 20 Tidak pernah dialami Ya.6 PANDUAN SKOR PCL-R No: Soalan 1 hingga 16. banyak kali Tidak Ya.5. 4. sedikit INTERPRETASI: PCL-R 1.

0 STAGES OF CHANGE READINESS AND TREATMENT EAGERNESS SCALE (SOCRATES) 6.2 PENTAFSIRAN • Markah yang untuk rendah tinggi ingin . Newcastle City Health Mempunyai 19 item boleh diberi kepada klien dalam Skor berdasarkan diri klien menjawab soalan-soalan Boleh digunakan kepada orang dewasa Tujuan ujian adalah bagi menyediakan kaedah ujian NHS Trust. dalam recognition menunjukan dan beranggapan dadah mereka mempunyai masalah dengan penyalagunaan dadah kecenderungan • Markah berubah masalah akan timbul jika mereka tidak berubah. praktikal dan sahih bagi menilai tahap motivasi diri seseorang bagi persediaan mengikuti program pemulihan dadah • Mengambil masa 3 – 5 minit untuk ditadbir Skor ujian ini terbahagi kepada 3 bahagian. iaitu:1 2 3 Mengenalpasti / Recognition = 7 – 35 markah Perasaan Berbelah Bagi / Ambivalence = 4 .6. mudah. United Kingdom bentuk temuduga individu yang berstruktur di dalam item yang diberikan yang singkat. Nick Heather .20 Telah Mengambil Langkah / Taking Steps = 8 – 40 6.1 LATAR BELAKANG SOCRATES • • • • • Dibentuk oleh Dr. mereka menafikan menyebabkan masalah besar kepada mereka dan tidak menunjukan kecenderungan untuk berubah 118 .

menyalahguna dadah keterlaluan. menyakiti menyalahgunakan orang lain dan atau seorang penagih . Namun markah tinggi menggambarkan perasaan berbelah bagi dan tidak menentu • Markah rendah . 6. Markah rendah menunjukan mereka tidak melakukan sesuatu untuk berubah dan berhenti menagih pada masa 119 . dikawal oleh dadah.4 TAKING STEPS • Markah yang tinggi menunjukkan mereka telah melakukan sesuatu untuk membuat perubahan dan mungkin pernah berjaya pada memerlukan • kini bantuan suatu untuk masa.3 AMBIVALENCE • Markah yang tinggi dalam AMBIVALENCE menunjukkan mereka kadangkala sedar dikawal oleh dadah.6. menyakiti orang lain dan atau seorang penagih. Mereka mungkin atau untuk meneruskannya mencegah kejatuhan semula. mereka tidak sedar samada mereka dadah.

6.5 SKOR SOCRATES DOCILE SCORES 90 (Very High) 80 70 (High) 60 50 (Medium) 40 30 (Low) 20 10 (Very Low) RAW SCORES (From Scoring Sheet) RECOGNITION AMBIVALENCE 19 – 20 18 TAKING STEPS 39 – 40 37 – 38 36 34 – 35 33 31 – 32 30 26 29 8 – 25 Ts = 35 34 32 – 33 31 29 – 30 27 – 28 7 – 26 Re = 17 16 15 14 12 – 13 9 – 11 4–8 Am = STAGES OF CHANGE READINESS AND TREATMENT EAGERNESS SCALE (SOCRATES) (SOALAN-SOALAN) 120 .

... bulatkan angka dari 1 hinggga 5.Nama Klien :....... penagihan dadah saya Kadangkala saya terfikir adakah 3........ saya Saya suatu 6...........keterangan yang terdapat di dalam ruangan yang disediakan dengan cermat............................ perubahan penagihan pernah di dadah 1 2 3 4 5 4.. Saya betul – betul mahu 1 2 3 4 5 membuat perubahan didalam 2................. Sila bulatkan hanya satu angka yang difikirkan baik untuk klien...... No.Rujukan : .... Setiap keterangan............... ……………………………………………… Tarikh: ……………............................. bagi menandakan klien setuju atau tidak setuju pada masa kini. 1 2 3 4 5 menggunakan 1 2 3 4 5 saya dadah terlalu banyak pada ketika...... NO PERNYATAAN SANGAT TIDAK SETUJU TIDAK SETUJU TIDAK PASTI SETUJU SANGAT SETUJU 1............................................. tetapi berupaya mengubahnya Kadangkala saya terfikir jika 121 .... masalah saya akan menjadi lebih teruk Saya telah mula membuat beberapa dalam 5............. Setiap keterangan menggambarkan cara penggunaan dadah yang klien mungkin boleh atau tidak merasakannya............. saya seorang mengubah 1 2 3 4 5 penagih dadah Jika saya tidak dadah diri saya didalam penagihan nanti.................………… ARAHAN: Sila baca keterangan .....

saya 10. mengelakan dengan dadah 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 sebelum ini Saya tahu bahawa saya ada masalah penagihan dadah Pada suatu ketika saya terfikir samada saya 1 2 3 4 5 1 2 3 4 122 5 . mengawal penagihan dadah 12. 16.penagihan 7. dadah saya 1 2 3 4 5 menyebabkan aktif melakukan sesuatu untuk mengurangkan berhenti menagih bantuan terjebak masalah saya dadah Saya memerlukan untuk semula penagihan 15. serius penagihan dadah Kadangkala saya samada saya Penagihan banyak 13. pun mengubah saya dan 1 2 3 4 5 penagihan mengelakan saya sedang mencari cara daripada masalah terhadap terfikir dapat 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 terjebak semula Saya mempunyai yang 11. dadah saya 1 2 3 4 5 menyakitkan hati orang lain Saya mempunyai masalah penagihan dadah Saya bukan saja memikirkan mengubah sikap penagihan 1 2 3 4 5 saya tetapi saya telah pun membuat sesuatu untuk berubah Saya telah sikap untuk 1 2 3 4 5 9. 8. kesusahan Saya kini atau 14.

18.menagih 17. telah pun membuat di dadah 1 2 3 4 5 beberapa perubahan penagihan untuk saya dan saya memerlukan mengelakan dari terjebak semula 123 . banyak Saya dadah seorang terlalu penagih 1 1 2 2 3 3 4 4 5 5 dadah Saya berusaha keras untuk mengubah penagihan dadah saya Saya dalam bantuan 19.

19.20 JUMLAH: TS…. 8. . 12.40 124 . RECOGNITION ………………… ………………… . 18.. AMBIVALENCE ………………… ………………… ………………… . 16. 11. 9. SKALA : 8 . ………………. 7. ………………… 2. 17. 4. 15.………………. . 6. SKALA : 4 .. . ……………….BORANG SKOR SOCRATES Pindahkan jawapan skor klien daripada keterangan–keterangan di atas ke dalam ruangan tiga bahagian di bawah:- 1. SKALA : 7 .. 5. ……………….. 10.35 JUMLAH : AM…. 14. TAKING STEPS ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… JUMLAH : RE…. 3. ………………. 13.

2 KEGUNAAN Bagi mengukur tahap agresif (langsang) individu iaitu:A. Arnold H. W. sekolah. B.1 LATARBELAKANG • Dibangunkan oleh Dr. C.L. tentera. Buss & Durkee. Buss dan Dr. E.3 DISKRIPSI • Ujian ini mempunyai 29 items yang dibahagikan kepada 4 dimensi iaitu Agresif Fizikal. Tahap agresif keseluruhan Physical Aggression Verb Aggresion Anger. D. dan Skala Hostiliti tingkahlaku dari tingkahlaku agresif dan bagi yang menggelakan memiliki tingkahlaku agresif 125 . Dimensi Kemarahan dan Dimensi Kekasaran • Agresif fizikal (Physical Aggression) yang mempamerkan keberangkalian seseorang itu bertindak melakukan keganasan fizikal. 1957) • AQ digunakan untuk mengukur kecenderungan seseorang terhadap merugikan • AQ boleh digunakan dalam setting klinikal.7. Warren dalam tahun 2000 merupakan versi penambahbaikan asal Buss-Durkee Hostility Inventory (BDHI.0 Aggression Questionaires 7. penjara dan hospital bagi pelan rawatan pemulihan individu dan penilaian sesuatu program 7. Agresif Percakapan. 7.

Buss & W.4 VALIDITI DAN RELIABILITI Kajian dibuat oleh Arnold H. kejam atau kotor. • Dimensi Hostility sesuatu.• Agresif percakapan (Verbal Aggression).062 sample di Amerika Utara terdiri dari populasi sekolah. gereja. Perangai. 7.94 (kekasaran).L. Buss & W.74 Kajian dibuat oleh Arnold H. Warren terhadap 2.55 ke 0. pandangan.L. temple dan pusat – pusat komuniti dari pelbagai etnik menunjukkan reliabiliti 0.138 sample di seluruh Amerika dengan menggunakan cara perbandingan alatan ujian kemarahan (anger) yang lain seperti Novaco Anger Scale dan Provocation Inventory menunjukkan validiti perbandingan . • Dimensi Kemarahan (Anger). Penilian dibuat keatas tahap kecepatan seseorang itu menjadi marah. Warren terhadap 1. atau perasaan yang negatif terhadap seseorang atau terhadap 126 . Dimensi ini digunakan bagi menunjukan sifat seseorang yang senang berkelakuan agresif melalui pengunaan kata-kata yang kesat.59 dan .

……………………………………………… Tarikh: ……………...................... Jarang-jarang mencerminkan tabiat/perangai saya 3................7......Rujukan : .................... Sekali sekala mencerminkan tabiat /perangai saya 4......... saya berfikir apa yang mereka hendak dari saya Saya memberitahu kawan-kawan saya secara terus terang jika saya tidak bersetuju dengan mereka Saya pernah terlalu marah sehingga memecahkan/ merosakkan barang-barang MAKLUM BALAS (1-5) A PA H VA PA 127 ..................... Sentiasa mencerminkan tabiat/perangai saya Bil: 1 2 3 4 5 KENYATAAN Sesetengah kawan saya menganggap saya seorang yang senang marah Jika saya perlu menggunakan kekerasan untuk menjaga hak saya................………… ARAHAN: Dengan berpandukan skala di bawah................... Kadang-Kadang mencerminkan tabiat/perangai saya 5................ saya akan menggunakannya Apabila orang lain berperangai baik terhadap saya......... No. Tidak langsung mencerminkan tabiat/perangai saya 2..................................................5 SOAL SELIDIK AQ (Aggression Questionaires (AQ) SOALAN-SOALAN Nama Klien :. Sila tulis angka 1-5 pada ruang yang disediakan berpandukan keterangan 1 – 5 berikut:1..................... sila tandakan setakat mana setiap kenyataan di bawah ini menerangkan tabiat dan perangai anda....

terlebih mesra Saya pernah mengugut orang yg. Saya fikirkan tentang mereka 15 Kadang-Kadang saya terasa amat cemburu 16* Saya tidak dapat memikirkan apa-apa sebab yg. saya kenali Saya cepat naik marah dan cepat melepaskan kemarahan itu Saya mungkin memukul seseorang jika dia mencabar saya Apabila orang menyakiti hati saya. menyakitkan hati saya sehingga kami bertumbuk Saya tahu ada “kawan-kawan” yg. bercakap .6 Saya tidak dapat menahan diri daripada bergaduh apabila orang lain tidak bersetjuj dengan saya VA 7 8 Kadang-Kadang saya ingintahu kenapa saya merasa sakit hati mengenai perkara-perkara tertentu Sekali sekala saya tidak dapat menahan perasaan/firasat untuk memukul orang lain H PA 9* 10 11 12 13 14 Saya seorang yang tenang dan tidak mudah A H PA A PA VA meradang Saya meragui orang-orang yg. saya akan menunjukkan perasaan tak puas hati Kadang-Kadang saya merasa orang-orang lain ketawakan saya di belakang saya Saya selalu mendapati saya tidak bersetuju dengan orang-orang lain Jika ada orang pukul saya. 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 muna-sabah untuk memukul orang lain Kadang-Kadang saya fakir saya sentiasa malang dalam kehidupan saya Saya mempunyai masalah untuk mengawal H PA H A A H VA PA A H PA H 128 kemarahan saya Apabila merasa kecewa. akan meletup Orang-Orang lain selalu nampak/dapat lebih bertuah Ada orang-orang yg. saya akan pukul dia balik Kadang-Kadang saya merasa seperti satu bom yg. saya mungkin akan memberitahu mereka apa yg.

9 dan 16 hendaklah diberi markah songsang Campurkan jumlah kenyataan 1-29 untuk mendapatkan markah keseluruhan Aggesif Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel PA untuk mendapatkan markah Aggesif Secara Fizikal Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel VA untuk mendapatkan markah Aggesif Secara Lisan Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel A untuk mendapatkan markah Kemarahan (anger) Campurkan kesemua kenyataan yang berlabel H untuk mendapatkan markah Hostiliti A.6 CARA PEMARKAHAN: • • • • • • Kenyataan no. D. Skala Anger Skala Hostiliti Markah Soalan Markah Soalan Markah /145 Soalan Markah 129 . Soalan MARKAH KESELURUHAN AGGRESSION: Skala Phy Agg. E. C. B. Agg. orang biasa 7. Skala Ver.27 28 29 mengenai saya di belakang saya Kawan-Kawan saya berkata saya suka VA A PA mempertikaikan sesuatu Kadang-Kadang saya mengamuk dengan tak ada sebab Saya terlibat dengan pergaduhan lebih drpd.

atau 30) bermakna lebih cenderung untuk melakukan perkara yang digambarkan kepada soalan (item) tertinggi.markah penuh (ch: 45. 35. 25.2 5 8 11 13 16 22 25 29 Jumlah: 4 6 14 21 27 1 9 12 18 19 23 28 /5 /25 Jumlah: /7 /35 3 7 10 15 17 20 24 26 Jumlah /8 /40 /9 /45 Jumlah: Nota: Lebih dekat kepada. 130 .

• Beck membangunkan tret mengenai kognitif negatif mengenai dunia. Aaron T.8.1 LATAR BELAKANG • • • • • Beck Depression Inventory dibangunkan oleh Dr. BDI boleh mengukur keluasan depressi. BDI mempunyai 3 versi iaitu BDI. masa hadapan dan diri dimana memainkan peranan penting dalam depressi. mungkin tiada keseronokan berada dalam bilik darjah. cognition”. tahun1961. Ia telah direka utuk orang dewasa berumur 18 – 80 tahun. • • • BDI digunakan secara luas sebagai alat penilaian oleh ahli Depression dihurai sebagai “inverted hostility against the self”. Beck perhatian kepada “negative perubatan dan pengkaji di dalam pelbagai setting. (b) Pelajar mempunyai pemikiran negatif mengenai masa depan. dia merasa tidak perlu 131 . Sebagai contoh tret pelajar mendapat markah rendah:(a) Pelajar mempunyai pemikiran negatif mengenai dunia. Melalui kerjanya.0 BECK DEPRESSION INVENTORY(BDI) 8. diperkenalkan pada Beck. kemudian disemak 1971 iaitu BDI-1A dan BDI –II diterbitkan pada tahun 1991. Mengandungi 21 soalan pelbagai pilihan. kerana berfikir dia tidak kan lulus periks.iaitu menderita dan tidak tepat mengenai pemikiran mengenai diri. (c) Pelajar mempunyai pemikiran negatif mengenai diri.

76 • Kajian Beck. 1988. Steer & Garbin 1988 menunjukkan reliability .86 dengan alatan ujian lain seperti Multiphasic Personality Inventory) Depression 132 . al.96 (Beck et.8. Groth Marnat 1990) Validity perbandingan (Minnesota adalah .2 • • • VALIDITI DAN RELIABILITI Validity BDI adalah sama tahap dengan 6 daripada 9 kategori DSM III bagi diagnosis depression (Groth – Marnat 1990) Concurrent Validity BDI mengikut carta klinikal bagi pesakit MMPI Scale psikitrik dari .55 ke .

...........BECK DEPRESSION INVENTORY (BDI) (SOALAN-SOALAN) Nama Klien : ........................Rujukan : ……………………………………………….................. Kenyataan yang dipilih seharusnya mencerminkan perasaan anda dalam beberapa hari sebelum ini.......................... boleh saya harapkan di masa hadapan 3 Saya merasakan masa hadapan adalah gelap dan keadaan tidak akan pulih 133 ..................... Garis atau pangkah samada 0......... 2..... atau 3........................................................... No........... Pilih HANYA SATU kenyataan daripada empat. No: 1 0 Saya tidak merasa sedih 1 Saya merasa sedih 2 Saya sentiasa merasa sedih dan tidak boleh menghentikan perasaan ini 3 Saya merasa sangat sedih atau tidak gembira sehingga saya tak dapat tahan perasaan itu KENYATAAN 2 0 Saya tidak merasa lemah semangat apabila berfikir mengenai masa hadapan 1 Saya merasa lemah semnagat apabila berfikir mengenai masa hadapan 2 Saya merasakan tiada apa-apa yg.............................. Tarikh: ………………………......1.....

sangat gagal dalam kehidupan 4 0 Saya mendapat kepuasan melakukan aktiviti-aktiviti seperti biasa 1 Saya tidak dapat nikmat melakukan aktiviti-aktiviti seperti dahulu 2 Saya tidak mendapat kepuasan yang sebenar apabila melakukan aktiviti-Aktiviti 3 Saya tidak puas hati atau merasa boring dengan semua benda 5 0 Saya tidak merasa bersalah 1 Saya sering tidak merasa bersalah 2 Saya sering merasa bersalah 3 Saya sentiasa merasa bersalah 6 0 Saya tidak berasa seperti dihukum 1 Saya merasa saya mungkin dihukum 2 Saya mengharap dihukum 3 Saya merasa saya tengah menjalani hukuman 7 0 Saya tidak merasa kecewa dengan diri sendiri 1 Saya kecewa dengan diri sendiri 2 Saya menyampah dengan diri sendiri 3 Saya benci diri saya 8 0 Saya tidak merasakan diri saya lebih teruk dari orang lain 134 . gagal dalam hidup 1 Saya merasai saya telah gagal lebih daripada orang lain 2 Apabila saya mengingati kehidupan saya.3 0 Saya tidak merasai sebagai seorang yg. saya hanya nampak banyak kegagalan 3 Saya merasa saya seorang yg.

1 Saya kritikal dengan diri sendiri mengenai kelemahan atau kesilapan 2 Saya selalu menyalahkan diri sendiri atas kesemua kesalahan saya 3 Saya menyalahkan diri sendiri mengenai semua benda yang buruk berlaku 9 0 Saya tidak mempunyai fikiran untuk membunuh diri 1 Saya ada fikiran untuk membunuh diri tapi saya tidak akan melakukannya 2 Saya ingin bunuh diri 3 Saya akan bunuh diri jika ada peluang 10 0 Saya tidak menangis lebih dari biasa 1 Saya sekarang lebih menangis dari biasa 2 Saya sekarang selalu menangis 3 Saya dulu boleh menangis. tetapi sekarang saya tidak boleh menangis walaupun saya hendak menagis 11 0 Perasaan gusar terhadap benda-benda sama seperti biasa 1 Perasaan saya sekarang lebih mudah gusar terhadap benda-benda daripada biasa 2 Saya sering merasa sakit hati atau gusar 3 Saya merasa gusar setiap masa 135 .

dsb.) 3 Saya tidak boleh buat kerja/aktiviti langsunf 136 .12 0 Saya tidak hilang minat bergaul/bermesra dengan orang lain 1 Saya sekarang kurang minat bergaul/bermesra dengan orang lain daripada biasa 2 Saya telah hilang banyak minat bergaul/bermesra dengan orang lain 3 Saya telah hilang kesemua minat bergaul/bermesra dengan orang lain 13 0 Saya mudah membuat keputusan sama seperti biasa 1 Saya sekarang melambat-lambatkan membuat keputusan daripada biasa 2 Saya merasa lebih susah untuk membuat keputusan daripada biasa 3 Saya sekarang tidak boleh membuat keputusan langsung 14 0 Saya tidak merasa lebih teruk daripada dulu 1 Saya risau saya kelihatan tua atau tidak cantik 2 Saya merasa ada perubahan kekal yang memburukkan ketrampilan saya 3 Saya percaya saya hodoh 15 0 Saya boleh bekerja seperti biasa 1 Ia memerlukan daya yang lebih untuk memulakan sesuatu kerja 2 Saya kena paksa diri untuk melakukan apa-apa (kerja.

16 0 Saya boleh tidur seperti biasa 1 Saya tidak tidur senyenyak dulu 2 Saya bangun 1-2 jam daripada biasa dan mendapati kesukaran untuk sambung tidur 3 Saya bangun beberapa jam daripada biasa dan tidak dapat tidur balik 17 0 Saya tidak merasa lebih letih daripada biasa 1 Saya merasa lebih letih daripada biasa 2 Saya merasa letih apabila membuat sebarang aktiviti 3 Saya terlalu letih untuk membuat apa-apa 18 0 Selera sekarang sama seperti biasa 1 Saya sekarang kurang selera daripad biasa 2 Kurang selera sekarang bertambah teruk 3 Saya langsung tiudak ada selera 19 0 Saya tidak hilang berat badan. maupun sedikit sejak kebelakangan ini 1 Saya telah hilang lebih daripada 5 kg 2 Saya telah hilang lebih daripada 10 kg 3 Saya telah hilang lebih daripada 15 kg * (Skor 0 jika anda dengan sengaja ingin mengurangkan berat badan) 20 0 Saya tidak risau mengenai kesihatan saya lebih daripada biasa 1 Saya risau mengenai masalah fizikal seperti sakit-sakit. sampai saya tidak dapat memikirkan benda-benda lain 137 . atau sembelit 2 Saya risau mengenai masalah fizikal. atau perut meragam.

GLADUE) 138 . turun naik ini adalah normal Gangguan emosi yg.0 AGGRESSION INVENTORY (AI) 9.3 Saya sangat risau mengenai masalah fizikal.1 LATAR BELAKANG AI (BRIAN A. tidak keterlaluan (moderate depression) 31 hingga 40 40 ke atas Kemurungan teruk (severe depression) Kemurungan ekstrim (extreme depression) 11 hingga 16 17 hingga 20 9. Sederhana Sempadan kemurungan klinikal (borderline clinical depression) 21 hingga 30 Kemurungan yg.4 CARA PEMARKAHAN BECK DEPRESSION INVENTORY (BDI) 1 hingga 10 Perasaan yg. sampai saya tidak dapat memikirkan benda-benda lain 21 0 Saya tidak perasan sebarang perbezaan pada nafsu seks saya 1 Saya kurang nafsu seks daripada biasa 2 Saya amat kurang nafsu seks daripada biasa 3 Saya sekarang terus hilang nafsu seks 8.

VA = 2. Ia berdasarkan kepada 5 skala jawapan. iaitu:Agresif Fizikal Agresif Verbal (PA = 9 + 11 + 12 + 13) (VA = 3 + 4 + 6 +7 + 8 + 16 + 21) (II = 15 + 18 + 20 + 24 + 25 + 28 + 30) Mengasingkan diri/Avoidance (Avoid = 17 + 22) Impulsif/Impatient (tidak sabar) Disebabkan kemungkinan berlakunya perbezaan jantina (gender) dalam pelbagai aspek agresif.4 tahun.06. 139 .2 NORMA AI AI telah diuji terhadap seramai 960 orang mahasiswa Ijazah pertama bagi Kelas Pengenalan Psikologi. II = 2. VA = 3.58. DESKRIPSI: Mengandungi 30 items bagi mengukur trait agresif yang berbeza. skor sub-skala mean ialah PA = 1.80.Mengukur Karekteristik Tingkahlaku atau tret Agresif.34. Populasi terdiri daripada kebanyakannya “Caucasion” (96 %) dan terdiri dari 517 lelaki dan 443 wanita (dewasa muda) – Means umur = 20. II = 2.82. di dalam lingkungan 18 hingga 34 tahun.85. skor sub-skala mean ialah PA = 2. skor AI hendaklah diasingkan di antara lelaki dan wanita. Avoid = 2. Bagi lelaki. Sementara bagi wanita pula. 9. Avoid = 3. AI mengandungi empat subskala.04.68.

76. Skor adalah di antara 1 hingga 5 dengan skor tertinggi menunjukkan tahap agresif tinggi/lebih.70 Validiti sub-skala AI telah disokong oleh analisis faktor dan perbezaan di antara lelaki dan wanita.80. VA = . Bagi lelaki.3 SKOR AI Skor sub-skala ialah dengan cara mencampurkan responrespon item dan kemudiannya dibahagikan dengan jumlah items bagi sub-skala berkenaan.” 140 . (Wanita) “The latter serves to suggest the AI has fair known-groups validity ehere men and women significantly differed on each subscale and all but six of the individual items.70. alpha coefficients ialah PA = .81. II = . ialah PA = .9.76.82. 9. Sementara bagi wanita pula.4 VALIDITI DAN RELIABILITI AI menunjukkan darjah konsistensi dalaman (internal consistency) di antara patut atau munasabah hingga baik.65. Avoid = . dan Avoid = . II = . VA = .

..AGGRESSION INVENTORY (AI) (SOALAN-SOALAN) Nama Klien : .. sila tandakan setakat mana setiap ke-nyataan di bawah ini menerangkan tabiat dan perangai anda..................................... saya dengan tegas akan memberitahu suapaya tidak berbuat demikian ANGKA (1-5) 3 4 VA VA 141 ..………… ARAHAN: Berpandukan skala di bawah.. saya marah dan protes................................................................. Jarang mencerminkan tabiat /perangai saya 3..... Kadang-Kadang mencerminkan tabiat /perangai saya 5. Tidak langsung mencerminkan tabiat/perangai saya 2. No..... Sentiasa mencerminkan tabiat /perangai saya Bil: 1 2 KENYATAAN Saya suka melaksanakan kerja-kerja atau tugasan yang berturutan Saya menyanjung tinggi mereka yang menghindarkan diri (walk away) daripada pergaduhan atau pertengkaran............. Sila tulis angka 1-5 pada ruang yang disediakan berasaskan angka 1 – 5 berikut: 1....................... Tarikh: …………….. Sekali sekali mencerminkan tabiat /perangai saya 4..............................Rujukan : ………………………………………………….......... Bila seseorang cuba “memotong barisan”................ Bila seseorang itu tidak adil terhadap diri saya...........

5

Apabila saya menghadapi kesukaran memahami sesuatu masalah, saya akan meminta nasihat orang lain Apabila seseorang mengkritik saya, saya akan menjawab semula dan protes Bila seseorang cuba mengarah saya (berlagak seperti bos), saya akan menentang dengan kuat. Saya fikir adalah “ok” menyusahkan seseorang yang membangkitkan kemarahan orang. Saya bergaduh dengan orang lain Bila seseorang mengkritik atau memberi komen negatif terhadap pakaian atau rambut saya, saya akan mem-beritahu dia (samada lelaki atau wanita) bahawa itu bukan urusan dia. Saya menyanjung tinggi mereka yang tahu berlawan dengan menggunakan tangan atau anggota (tanpa meng-gunakan sebarang senjata)

6 7 8 9 10

VA VA VA PA

11

PA

12 13 14 15 16

Bila orang lain mengacau atau menolak saya, saya akan cuba menolak balik atau menumbuk beliau Bila orang lain “cari gaduh” dengan saya, saya akan lawan semula Saya lebih suka mendengar lagu “rock-and-roll” berbanding dengan lagu klasik Saya mudah tidak sabar dan meradang jika sekiranya saya terpaksa menunggu Bila orang lain bermaksud atau berbuat jahat, saya akan berbuat yang sama terhadap beliau (lelaki/wanita) Bilamana seseorang itu berbuat sesuatu yang kurang elok, saya rasa lebih baik berdiam diri daripada berbuat kecoh/heboh. Orang lain berkata saya mudah hilang kesabaran Saya menganggap diri saya merupakan seorang yang mempunyai autoriti (authority figure) terhadap sesetengah orang lain Kerapkalinya saya seolah-olah membuat sesuatu

PA PA

II VA

17

Avoid

18 19

II

20

II 142

21 22

yang akhirnya saya menyesal Jika seseorang itu mencela/mencaci saya, saya akan mencaci/mencela beliau semula Saya lebih suka keluar dan tidak terlibat dengan masalah (trouble) bilamana seseorang itu mengganggu saya Bila saya tidak “,menyukai” (bad terms) dengan seseorang itu, biasanya akan berakhir dengan pergaduhan Saya mudah tidak sabar jika sekiranya saya terpaksa membuat sesuatu perkara yang sama untuk jangkamasa yang lama. Ia selalu berlaku di mana saya bertindak tergopoh gapah/kalut Bilamana saya membuat sesuatu (sekarang), saya akan membaca dahulu buku panduan/arahan sebelum memulakannya. Saya sangat mengkagumi seseorang yang tahu bergaduh dengan menggunakan senjata. Saya selalu melakukan sesuatu sebelum saya ada masa untuk berfikir. Bila saya sangat marah terhadap seseorang, saya menjerit/bertempik kepadanya. Bila saya perlu membuat keputusan (make up my mind), saya biasanya berbuat dengan segera.

VA Avoi d

23

24

II

25 26

II

27 28 29 30

II

II

143

10.0 EMOTIONAL ASSESSMENT SCALE (EAS) 10.1 LATAR BELAKANG (Charles R. Carlson, Frank L. Collins, Jean F. stewart, James Porzelius, Jeffrey A. Nitz, dan Cheryl O. Lind) Mengukur Reaktiviti emosi 10.2 NORMA EAS pada mulanya telah dikaji terhadap 120 orang Mahasiswa Ijazah Pertama Kursus Psikologi dan lingkungan umur mereka ialah di antara 18 hingga 34 tahun (62 % wanita, 38 % lelaki). Standard deviations dan Means adalah seperti berikut:Marah Bimbang Perasaan Meluat/Disgust      Takut (means = 9.7 / SD 13.3); (means = 13.0 / SD 14.5); (means = 14.6 / SD 18.9); (means = 32.4 / SD 24.5);

  

Perasaan Bersalah (means = 12.6 / SD 14.5); Seronok Sedih Terkejut (means = 38.8 / SD 23.8); (means = 19.1 / SD 19.6); (means = 10.7 / SD 10.4)

SKOR: Hanya dengan mengukur panjang (mm) dari hujung kiri ke tanda slash (slash mark /) disepanjang garisan 100 mm. Tiga (3) items yang me-ngandungi setiap emosi kemudiannya dicampur kepada skor bagi emosi. Tiada jumlah skor digunakan.

144

10.3 VALIDITI DAN RELIABILITI EAS didapati di tahap baik hingga reliabiliti cemerlang, dengan relibiliti inter-item bagi emosi dengan jarak di antara .70 hingga .91 dan reliabiliti split-half bagi keseluruhan ukuran iaitu . 04. Tiada data mengenai kemantapan (stability) dilaporkan. EAS mempunyai validity sejajar (concurrent) yang baik, dengan beberapa korelasi sub-skala dengan ukuran sediada seperti POMS, Beck Depression Inventory, dan State-Trait Anxiety Inventory (State form). Sub-skala EAS juga didapati sensitif kepada sebarang perubahan terhadap tahap penggalak ketegangan stress luaran (external induced stress levels).

145

EMOTIONAL ASSESSMENT SCALE (EAS) SOALAN-SOALAN

Soal selidik ini mempunyai 24 jenis perasaan yang dialami oleh semua individu. Bagi setiap perasaan yang disenaraikan berikut, tandakan (X) di atas garisan yang disediakan bagi menunjukan perasaan anda ketika. Nama Klien :....................................................................................................... No.Rujukan : …………………………………………………................................. Tarikh: ………………………............................................................................... _____________________________________________________________ Kurang berkemungkinan Besar sedang dialami sedang dialami ______________________________________________________________ 1. Terkejut 3. Meluat 4. Marah 5. Bersalah 6. Cemas 7. Sedih 8. Seronok (delighted) 9. Takut (scared) 10. Hairan 11. Menolak 12. Gila 13. Malu ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------146 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Berkemungkinan

2. Bimbang/Takut ----------------------------------------------------------------------------

Terganggu 16. Maradang (annoyed) 20. Risau 15. Kagum 18. Dimalukan 21. Riang (happy) ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 147 . Menakutkan (frightened) 17. Sakit 19. Putus harapan 23. Resah 22.14.

Lapan (8) emosi tersebut ialah:Marah Bimbang Perasaan Meluat/ Disgust      Takut Perasaan Bersalah Seronok Sedih Terkejut (item: 3. (item: 2. 148 . 21. 9. (item: 5. 18). (item: 1. 19). (item: 8.5 SKOR EAS Mengandungi 24 instrumen items bagi mengukur respon emosi terkini (immediate emotional responses) merangkumi julat menyeluruh emosi (full range of emotions) pada masa yang sama. (item: 6. dan boleh digunakan dalam pelbagai seting klinik dan situasi. 15). 13. 20). 23). Ia boleh ditadbir/dijawab dalam masa kurang dari satu minit. 16.10. 24).14. 11. 10.    EAS merupakan instrumen yang sangat berguna bagi mengukur tahap momentum dan perubahan emosi. (item: 4. 17).22). (item: 7. EAS memeriksa lapan (8) keadaan/tahap emosi yang dilihat sebagai asas dan konsisten dalam pelbagai silang budaya. 12.

29. 5. 23. 7. 17. 3. 37. 28. 15. 20. dan Doreen Stewart. Lima subskala telah dikenalpasti melalui analisis faktor. 31. 43). 44). 11. 11. 16. 12. 21. SSB merupakan instrumen yang terdiri daripada 45 item yang dibentuk untuk mengukur lima mod sokongan sosial iaitu: emosi (item 3. 19. 33.1 LATAR BELAKANG (Alan Vaux. 32. 2. 18. 30. 8.0 SOCIAL SUPPORT BEHAVIORS SCALE (SSB) 11. mempunyai kesahan serentak yang tinggi. 13. 26. 25.3 VALIDITI DAN RELIABILITI SSB mempunyai konsistensi internal yang sangat baik iaitu skor alpha . SSB dibentuk untuk menilai tingkahlaku menyokong ysng diterima daripaa keluarga dan rakan . bantuan kewangan (item 14. dan Iventory of Socially 149 . Sharon Riedal. Support Appraisals. 27. Jumlah responden lelaki dan perempuan adalah lebih kurang sama banyak.85. 39. dan nasihat /bimbingan (item 10. 41. pergaulan (item 1. di mana ia mempunyai korelasi yang tinggi dengan Social Supportnetwork Association. 9. 38. 22. bantuan praktikal (item 4. 42. 36). 35. 40.24). 6. 45). 11.2 NORMA SSB pada awalnya dikaji dalam lima siri pembangunan yang melibatkan lebih 300 pelajar pra-siswazah.) Untuk mengukur mod sokongan sosial. Kebanyakan responden adalah kulit putih dan lebih kurang 25% adalah kulit hitam. Alat ukur ini penting bukan sahaja dalam kajian sokongan sosial tetapi digunakan dalam amalan klinikal untuk memahami sokongan sebenar dan potensi sokongan yang diterima oleh klien.11.

Supportive Behaviors. Skala SSB juga sensitif terhadap jenis sokongan berdasarkan setiap mod sokongan 150 .

Akan menenangkan saya jika saya kecewa. were broke. atau menjemput saya bersama.1 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 151 . atau memerlukan nasihat atau bimbingan). Gunakan skala di bawah. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 4. Akan melawat dengan saya. memerlukan pertolongan terhadap masalah . Akan mencadangkan berbuat sesuatu untuk melupakan masalah saya. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 3. 2. Kemungkinan anda mengalamai beberapa masalah (seperti kecewa tentang sesuatu.SOSIAL SUPPOT BEHAVIOR (SSB) (SOALAN-SOALAN) SSB Arahan Individu membantu satu sama lain dalam pelbagai cara . Cuba jawab pengalaman dengan mereka. dan bulatkan satu nombor di bawah keluarga dan satu nombor di baah rakan anda dalam setiap pernyataan. Bagaimana keluarga dan rakan membantu membantu anda sebagaimana yang disenaraikan di bawah. Akan menumpangkan saya sekiranya saya memerlukan. 1 2 3 4 5 = = = = = Tiada seorang yang melakukannya seseorang mungkin melakukannya Beberapa ahli keluarga/rakan barangkali akan melakukannya Beberapa ahli keluarga / rakan pasti melakukakannya Kebanyakan ahli keluarga/ rakan pasti Melakukannya (a) Keluarga 1 2 3 4 5 1 (b) Rakan 2 3 4 5 1.

Akan makan tengahari atau makan malam bersama saya. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 2 3 4 5 152 . 1 2 3 4 5 1 1 2 3 4 5 1 1 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 1 2 3 4 5 1 (b) Rakan 2 3 4 5 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 2 3 4 5 2 3 4 5 1 2 3 4 5 2 3 4 5 1 2 3 4 5 12. 14. Akan menjaga harta milik saya untuk 1 beberapa ketika.(a) Keluarga 5. Akan membayar makanan tengahari saya sekiranya saya tiada wang. 8. 11. Akan membantu saya menyelesaikan 1 tugasan mudah atau tugasan besar. 9. Akan meluangkan masa untuk saya. 13. Akan pergi menonton wayang atau konsert bersama saya. Akan berjenaka atau mencadangkan saya berbuat sesuatu untuk menggembirakan saya. Akan meminjamkan saya kenderaan apabila saya perlukan. 7. Akan memberi cadangan bagaimana 1 saya boleh mendapatkan maklumat lanjut tentang situasi tertentu. 10. Akan mendengar jika saya perlu berkongsi perasaan saya. 6.

2 3 4 5 1 2 3 4 5 18. Akan menelefon saya untuk bertanya 1 khabar. 17. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 21. 19. Akan memeluk saya ataupun berat tentang saya. 1 2 menunjukan bahawa mereka mengambil 3 4 5 1 2 3 4 5 24. 1 2 2 3 3 4 4 5 5 1 1 2 2 3 3 4 4 5 5 Akan membantu saya mengenalpasti 1 apa perlu dilakukan.(a) Keluarga 15. Akan mencadangkan kepada saya bagaimana cara hendak melakukan sesuatu. Akan menunjukan bahawa mereka memahami perasaan saya. Akan berbual dengan saya. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 23. Akan membelikan saya minuman sekiranya saya kehabisan wang. 20. 1 2 3 4 5 1 (b) Rakan 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 Akan memberikan nasihat kepada saya 1 tentang apa yang perlu saya lakukan. 16. Akan membantu saya memutuskan apa 1 yang hendak saya lakukan. Akan memberi galakan untuk saya melaksanakan tindakan yang sukar. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 22. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 153 .

1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 30. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 34. Akan membantu saya membeli sedikit 1 barang keperluan. Tidak akan menghakimi saya . 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 154 . Akan meminjamkan saya pekakas atau peralatan tertentu jika saya memerlukannya. 2 3 4 5 (b) Rakan 1 1 2 2 3 3 4 4 5 5 26. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 Akan memberitahu saya dengan siapa 1 saya harus meminta tolong. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 32. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 31. Akan meminjamkan wang kepada saya tanpa tempoh tertentu. Akan membelikan pakaian untuk saya sekiranya saya tidak mempunyai wang 1 yang cukup. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 29. Akan memberitahu saya tentang peluang dan pilihan yang ada. Akan bersama saya ketika Menghadapi saat sukar. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 33. Akan bersimpati terhadap saya sewaktu saya kecewa. 27. (a) Keluarga Akan membantu saya mengenalpasti apa 1 2 3 4 5 yang sedang berlaku. 28.25.

2 3 4 5 1 2 3 4 5 43. supaya mengatur sesuatu kepada saya. Akan menghadiahkan perkara yang saya1 perlukan. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 38. Akan meminjamkan sejumlah wang yang1 agak banyak (lebih kurang sebulan sewa rumah atau gadaijanji) 2 1 3 2 4 3 5 4 5 1 2 1 3 2 4 3 5 4 5 155 . 1 (a) Keluarga 2 3 4 5 1 2 (b) Rakan 3 4 5 36. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 41. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 42. Akan membantu saya memikirkan sesuatu masalah. Akan memberitahu saya apa yang perlu 1 dilakukan. 2 3 4 5 1 2 3 4 5 39. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 44. Akan memberitahu saya cara terbaik untuk menyelesaikan sesuatu perkara. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 37. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 45. Akan meminta orang lain. Akan menunjukkan kepada saya bagaimana hendak melakukan sesuatu 1 perkara yang sayatidak tahu melakukannya. Akan memberikan saya sebab musabab kenapa saya perlu melakukan sesuatu. Akan menunjukkan kasih sayang kepada saya. 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 40. Akan menawarkan tempat tinggal sementara untuk saya.35. Akan meminjamkan wang kepada saya 1 dan meminta saya melupakannya.

Modes of Social Support: The Social Support Behaviors (SSB) Scale. D.. S. 15. 209-237. jika SSB digunakan untuk mengenalpasti sokongan sosial.5 PEMARKATAN Skor untuk subskala dan jumlah skala dijumlahkan itemitem berdasarkan skala lima mata (julat skor 42-225).11.. Walaubagaimanapun.6 RUJUKAN UTAMA Vaux. dan Stewart. 156 . (1987). Riedel. skala ditukarkan kepada skala 2 mata iaitu (0 = tidak. 11. A. 1 = tidak) dan item itu dijumlahkan seperti di atas. Plenum Publishing Corp. American Journal of Community Psychiatry.

1 Tempat Yang Sesuai 2.2.’LAMPIRAN 2’ BAHAN BACAAN TAMBAHAN KEMAHIRAN PENTADBIRAN ALAT UKUR DAN PROSES MENOLONG 2.8.5.2.5 2.2 Rasional Emotif Tingkahlaku Albert Ellis 2.2 Tujuan Kaunseling 2.1 Komunikasi Interpersonal 2.7 2.7 Kepentingan Komunikasi 2.8 157 .1 Pengertian Kaunseling 2.3 Pemusatan Perseorangan Carl Rogers 2.4 Kondusif 2.1 2.3.1 Psikologi Individu Alfred Adler 2.8.3 Tempat Yang Selamat Dari Ancaman 2.5.8.5 Tempat Yang Khusus Kemahiran Menolong 2.7.2.2.4 Terapi Realiti William Glasser PengetahuanTentang Ujian Psikologi 2.6 Halangan-Halangan Mendengar 2.1 Ingatan 2.8.5 Teknik Mendengar Secara Berkesan 2.2 Kerahsiaan 2.4 Ketrampilan Pemimpin Berwibawa Kemahiran Komunikasi 2.7.8.4 Mendengar Secara Aktif 2.3 2.3 Berfikir 2.5.4 2.3.3 Halangan Komunikasi 2.4.8.7.5.3.2 Kemahiran Komunikasi Bukan Lisan 2.8.2 Psikologi Klien Eleman-Eleman Penting Dalam Psikologi 2.3.1 Penilaian Dan Peranan Kaunselor Penentu Setting Untuk Ujian 2.3 Prinsip Kaunseling 2.4 Perasaan Personaliti Dari Pelbagai Perspektif 2.5.2 Fantasi 2.7.

Klien dapatan ialah klien yang dikenal pasti dan dijemput oleh kaunselor untuk dibantu. psikologi `sebagai sains Manakala bagi setengah pakar. 3. 2007). Terdapat tiga jenis klien: 1. Oleh itu dapat dikatakan bahawa psikologi adalah kajian mengenai jiwa atau aspek rohani manusia secara saintifik. Ianya juga satu perbincangan berhubung dengan perlakuan manusia. diarah atau dirujuk oleh orang perseorangan atau institusi yang berkuasa ke atas klien. Psikologi merupakan satu bidang ilmu mengenai tingkah laku. menanggap bagi kehidupan mental’. 158 . Klien merupakan individu yang mendapatkan khidmat bimbingan dan kaunseling kerana merasakan dirinya kurang sempurna dan memerlukan pertolongan supaya perubahan dapat berlaku dari segi mental.1 PSIKOLOGI KLIEN Klien merupakan seseorang yang memerlukan bantuan berasaskan prinsip psikologi melalui hubungan menolong bersama kaunselor. 2. pola pemikiran dan perlakuan seseorang atau sesuatu kumpulan tertentu dan kebijaksanaan memahami sifat semulajadi manusia. di mana ianya Klien juga adalah individu normal yang mempunyai potensi untuk berkembang dan melakukan perubahan ke membincangkan pelbagai aspek kemanusiaan termasuk aspek perasaan. arah kesejahteraan diri. Setengah ahli pakar psikologi menganggap psikologi merupakan salah satu bidang yang membincangkan mengenai sains tingkahlaku. emosi dan tingkahlaku (Othman Mohamed. Klien rujukan merupakan klien yang datang bertemu dengan kaunselor kerana diminta. Klien sukarela iaitu klien yang datang sendiri berjumpa kaunselor atas kerelaan diri. di suruh. proses mental dan pemikiran.BAHAN BACAAN TAMBAHAN PENGENDALIAN DAN KEMAHIRAN PENTADBIRAN ALAT UKUR 2.

Pada umur 10 hingga 15 tahun. perasaan dan sebagainya) dan umur seseorang itu. 2. Pada umur 14 hingga 50 tahun. Manakala sejak berumur 50 tahun manusia (individu) sering mengalami penyakit lupa. baik untuk daya ingatan yang mekanis. keadaan jasmani dan sebagainya). baik untuk daya ingatan yang logis.2 Elemen-Elemen Penting Dalam Psikologi Dan Kaitannya Dengan Klien 2.1 Ingatan Ingatan ialah suatu daya jiwa manusia yang dapat menerima. Ingatan ini dipengaruhi oleh sifat perseorangan. kognisi. keadaan di luar jiwa (alam sekitar.2. Ingatan biasanya dibahagikan kepada dua golongan: i. penaakulan. Daya ingatan logis iaitu daya ingatan itu hanya untuk kesan-kesan yang mengandungi pengertian. Daya ingatan mekanis iaitu daya ingatan itu hanya untuk kesan-kesan pancaindera ii. membuat keputusan dan lain-lain perkara yang berkait dengan kehidupan mental. keadaan jiwa (kemahuan. Justeru itu. pemikiran dan perlakuan mereka agar proses membantu klien secara sistematik dapat dijalankan dengan berkesan. menyimpan dan menghasilkan kembali pengertian atau tanggapan bagi seseorang individu. memahami psikologi klien adalah penting untuk melihat pola perasaan. 159 .keinginan.

2. Misalnya sewaktu menonton pertandingan bola sepak. Melalui fantasi ini manusia dapat membentuk sesuatu yang sebelum ini belum ada. Berfikir ialah daya jiwa kita yang 160 .3 Berfikir Berfikir ialah budaya gejala jiwa yang dapat menetapkan hubunganhubungan antara pengetahuan kita.2 Fantasi Fantasi ialah suatu daya jiwa untuk menciptakan sesuatu yang baru. Manakala fantasi disedari aktif ialah fantasi disedari yang dipimpin oleh akal dan kemahuan kita. Maknanya. Selain itu juga. Berfikir adalah suatu proses dialektis. kaki kita akan terikutikut seakan-akan menyepak bola sepak tersebut. Pertanyaan itulah yang memberi arah kepada fikiran kita Di dalam berfikir kita menggunakan alat iaitu akal. semasa kita berfikir. Dengan berfantasi juga kita dapat bersimpati sesama individu walaupun berjauhan. Fantasi tidak sedar ialah fantasi yang terjadi tanpa kita ketahui bahawa kita berfantasi.2. kita dapat mengambil intisari dan mengikut perjalanan sejarah walaupun ianya telah berlaku berzaman lamanya. Fantasi disedari pasif ialah fantasi disedari yang tidak dipimpin oleh akal mahupun kemahuan kita. fikiran kita mengadakan soaljawab dengan fikiran kita. contohnya apabila seseorang itu mengelamun. Fantasi yang disedari pula terbahagi dua.2. iaitu fantasi disedari pasif dan fantasi disedari aktif. Terdapat beberapa kegunaan fantasi bagi kehidupan kita iaitu para seniman dapat menciptakan sesuatu yang baru dan kita turut menikmatinya. sehingga sesuatu yang baru itu merupakan suatu reaksi. Kita juga dapat merencanakan hidup kita di masa depan dan merintangi liku-liku kehidupan yang semakin mencabar. untuk meletakan hubungan-hubungan antara pengetahuan kita itu dengan tepat. meskipun dengan apa cara sekalipun.2. Fantasi terdiri dari fantasi sedar dan fantasi tidak sedar. Hasil pemikiran itu kadang-kadang dilahirkan dengan bahasa.

maksudnya fikiran kita menggabungkan atau menceraikan beberapa pengertianyang menjadi tanda khas pada masalah itu iii. Terdapat dua golongan yang menurut keadaan perasaan mereka iaitu: i. hubungan tempat. hubungan perbandingan dan hubungan waktu. Pembentukan kesimpulan. kuat dan lemah. Pembentukan pengertian. Golongan Eukoloi iaitu golongan orang yang selalu merasa tenang. Perasaan rendah pula terbahagi kepada perasaan 161 .dapat meletakan hubungan-hubungan pengetahuan kita.2. gembira dan optimis Golongan Diskoloi iaitu golongan orang yang selalu merasa tidak tenang. Sifat-sifat perasaan adalah seperti senang dan tidak senang. sehingga tinggal ciri-ciri yang tipis (tidak boleh tiada) pada masalah itu. lama dan tidak lama. maksudnya dari satu masalah . ii. fikiran kita membuang ciri-ciri tambahan. relatif dan tidak berdiri sendiri sebagai pernyataan jiwa.4 Perasaan Prof Hukstra mendefinisikan perasaan sebagai suatu fungsi jiwa untuk mempertimbangkan dan mengukur menurut rasa senang dan tidak senang. ii. Proses yang dilalui semasa berfikir ialah: i. Pembentukan pendapat. 2. yang sedikit sebanyak bersifat subjektif untuk merasakan senang atau tidak senang dan yang tidak bergantung kepada perangsang dan alat-alat deria. Hubungan- hubungan tersebut seperti hubungan sebab musabab. murung dan pesimis Perasaan terbahagi kepada dua iaitu perasaan rendah (biologi) dan perasaan luhur (rohani). maksudnya fikiran kita menarik keputusan dari keputusan-keputusan yang lain. Perasaan juga merupakan suatu pernyataan jiwa.

3.pancaindera. tanggapan dan gerak hati. berkembang dan mengiktiraf diri sendiri.Manusia sentiasa bergerak ke arah suatu matlamat dan berasaskankepada tingkahlaku yang tidak disedari. Manusia berupaya mencapai keunggulan diri 3. 6. sayang menyayangi.3. Manakala perasaan luhur terdiri daripada perasaan keindahan.1 Psikologi Individu Alfred Adler 1. 5. menterjemahkan diri. suka menangguh membuat sesuatu. 3. Adler menekankan kepentingan didikan ibubapa. 7. berkomunikasi dengan orang lain. bergembira. berfikir. Manusia juga berkecenderungan untuk melakukan perkara-perkara yang negatif seperti merosakkan diri. Manusia dilihat sebagai organisma yang bersatu (fully integrated) dan mempunyai perkaitan yang rapat dengan persekitaran. mempercayai 162 . kesusilaan. 2. diri. Perasaan kekitaan dengan masyarakat adalah penting. intelek.2 Rasional Emotif Tingkahlaku Albert Ellis 1. 2. mengulangi kesilapan.3 PERSONALITI DARI PELBAGAI PERSPEKTIF 2. simpati dan sosial.Ibubapa dan keluarga menyumbang kepada pembentukan persekitaran. ketuhanan. Personaliti dipengaruhi oleh masyarakat dan persekitaran. tidak mahu berfikir. Manusia didorongi oleh minat sosial untuk memperbaiki diri. Manusia berupaya untuk memelihara dirinya. 3. 2. 4. Manusia dilahirkan dengan keupayaan untuk berfikiran secara rasional dan tidak rasional.Tingkahlaku kita adalah didorong oleh tuntutan/desakan masyarakat. Justeru itu mereka perlu celik akal untuk menuju perubahan 2.

2. 2 Setiap individu boleh mengawal secara berkesan kehidupan mereka jika individu itu bersedia untuk berusaha menentukan matlamat 3.3. 2. Keperluan keseronokan (fun) pula adalah suatu keperluan psikologikal yang diingini oleh individu untuk membolehkan individu itu bermain. Keperluan ingin rasa berkuasa (power) iaitu suatu keperluan penghargaan kendiri .3 Pemusatan Perorangan Carl Rogers 1. cuba mengelakkan pengikhtirafan dan pertumbuhan potensi. Rasa kepunyaan ini misalnya seperti keperluan kasih sayang dan dipunyai oleh keluarga. Rasa kepunyaan (love and belonging). c. Individu cenderung ke arah kesempurnaan kendiri 4. mementingkan kesempurnaan semata-mata. gembira.3. tidak sabar. e. d. ketawa. Keperluan kelangsungan hidup (survival) individu. majikan dan orang sekeliling. Tingkahlaku dilihat dari sudut bagaimana individu itu mempersepsi diri. Selain itu melalui kebebasan yang didapati individu cenderung untuk membuat keputusan tentang apa yang mereka mahukan dalam hidup ini.4 Terapi Realiti William Glasser 1 Manusia mempunyai kebebasan. boleh membuat pilihan dan bertanggungjawab terhadap pilihan tersebut. 3. 163 . selalu menyalahkan diri sendiri. b. dan berekreasi. Keperluan untuk mendapatkan kebebasan (freedom). Individu mempunyai harga diri dan penghormatan diri. Manusia itu baik dan boleh dipercayai 2. Kebebasan dalam konteks ini bermaksud individu mempunyai keinginan untuk membuat memilih apa yang sewajar untuk dirinya. berehat.tahyul. Kesemua tingkah laku manusia dijana dari dalaman untuk mencapai lima keperluan asas : a. rakan. dihargai dan bersaing dengan orang lain.

2. 164 . ahli psikologi yang bertanggungjawab untuk membuat keputusan yang melibatkan individu atau polisi berasaskan keputusan ujian mempunyai kefahaman mengenai pengukuran psikologi. Di samping itu juga. Cara ini akan memudahkan untuk membuat keputusan berkaitan perlakuan dan persekitaran yang dilalui oleh klien.1 Penilaian Dan Peranan Kaunselor Penilaian memainkan peranan yang penting bagi membantu mengenalpasti ciri profil psikologikal. kecerdasan boleh dijawab melalui pentafsiran professional dengan berbantukan ujian psikologikal. penggunaan ujian ini adalah terbatas kepada mereka yang telah mendapat latihan dan memperoleh kemahiran daripada individu-individu yang berpengetahuan dan berpengalaman. Melalui ujian ini akan dapat membantu pembimbing atau kaunselor mengkaji atau mendiagnosis ciri-ciri atau masalah personaliti dengan tujuan untuk memberi klien maklumatmaklumat penting dirinya. Melalui ujian banyak persoalan berkaitan perlakuan. pegawai atau kaunselor yang menjalankan ujian ini memerlukan pengetahuan berkaitan kandungan. pemikiran. Dalam hal ini. pentadbiran serta pentaksiran sesuatu alat ujian yang akan digunakan. emosi dan tingkahlaku seseorang individu.4. Menurut Corey (1984).2.4 PENGETAHUAN TENTANG UJIAN PSIKOLOGI Ujian Psikologi dibangunkan untuk mengukur ciri-ciri atau sifat-sifat berkaitan psikologi yang merangkumi aspek-aspek sikap. minat. emosi. Ujian ini digunakan sebagai alat untuk mendapatkan data-data klien dengan jelas.

kaunselor adalah bertanggungjawab memastikan data yang diperolehi ditafsir mengikut konteks yang sahih sejajar dengan klien berkenaan. menjadi tanggungjawab kaunselor membuat pentafsiran terhadap hasil ujian berdasarkan skor yang diperolehi dalam konteks kehidupan individu tersebut. 2.5. Dalam hal ini. Perlatan untuk menjawab soalan perlu lengkap untuk mengelakkan klien bergerak untuk mendapatkan alatan semasa ujian dan hilang tumpuan.1 Tempat Yang Sesuai Perlu ditentukan bilek atau dewan yang mempunyai prasarana yang sesuai akan digunakan untuk dibuat ujian.Dalam hal ini. Perkara ini adalah berbeza dari satu individu dengan individu yang lain. Kemudahan asas perlu dalam keadaan yang memuaskan. Penilaian psikologikal juga melibatkan perlakuan manusia yang berkaitan dengan masalah yang khusus. 2.5. 165 . Kaunselor memainkan peranan penting dalam lingkungan keupayaannya menggunakan hasil ujian dalam konteks keseluruhan bagi mempastikan keputusan berkaitann individu yang diuji adalah adil dan munasabah.2 Kerahsiaan Memastikan bilek atau dewan tempat ujian terkawal dan memberi keyakinan kerahsian dapat dikawal selia dengan baik semasa uijan dijalankan di tempat yang ditentukan.5 Penentuan Seting Untuk Ujian 2. Kaunselor juga mestilah mengetahui apakah elemen konseptual psikologikal yang hendak diuji di samping hasil yang dijangka akan diperolehi.

Ianya bagi memastikan klien menjawab dalam keadaan tenang dan berkomitmen tinggi. Bagi ujian yang memerlukan jumlah klien yang ramai ujian tersebut boleh dikendalikan dalam dewan yang selesa bersesuaian dan menepati piawai keselesaan. Prof Mohamed Fadzil Che Din 2008) 2. Faktor keselamatan ini juga boleh dirujuk kepada prinsip etika kaunseling yang seiring dengan alat ukur yang diuji yang menyatakan “tidak mencederakan kepada Klien dan tidak membuat sebarang tindak tanduk yang membawa risiko kepada orang lain”(Merujuk Modul Latihan Kemahiran Menolong MS 148. Keadaan yang tidak selesa seperti kebisingan.5. habuk. 2. keselamatan dan keselesaan tempat. 166 .5 Tempat yang khusus: Menentukan tempat khusus diadakan untuk memudah kan klien ditempatkan ssetiap kali ujian dikendalikan. Cadangan seting ujian yang paling sesuai ialah di bilik kaunseling untuk BPP di dalam Penjara dan di Bilik Kauseling di Pejabat Parol Daerah bagi ODP. Pengkhususan tempat juga memudahkan pegawai yang membuat ujian selesa dan terancang untuk membuat ujian dari semasa ke semasa. kemudahan asas yang tidak tersusun perlu diberi perhatian untuk memastikan klien memberi jawapan yang dipengaruhi suasana yang tidak kondusif.3 Tempat Yang Selamat Dari Ancaman Pilihan tempat ujian adalah penting untuk mengelakkan tempattempat yang berisiko tinggi daripada ancaman keselamatan.5.4 Kondusif Bilek / dewan ujian perlu bersesuaian dan mengelakkan gangguan dan kebisingan. kerahsiaan.2.5.

Kemahiran lazimnya diperkembangan melalui amalan terhadapnya. 167 . perubatan. guru. tetapi mereka mungkin memahaminya dalam pergertian yang berbeza. pemimpin agama. sebenarnya setiap orang terlibat dalam aktiviti kaunseling baik secara langsung atau tidak langsung. jururawat dan juga semua yang terlibat dengan proses mendidik dan kebajikan masyarakat. Secara amnya dapat dikatakan bahawa konsep kaunseling diamalkan di dalam bidang pendidikan. terutamanya ibu bapa. kemasyarakatan. orang Kaunseling lain untuk kebolehan menolong Adiliah dan Halimatun Halaliah (1996) telah membahagikan kemahiran menolong kepada beberapa tahap seperti mengatasi masalah dan mencapai kesejahteraan hidup di dunia. agama. Apa yang ketara kaunseling merupakan alat asas bagi kebanyakan profesional.1 Pengertian Kaunseling Kaunseling berasal daripada perkataan bahasa Inggeris "counselling" yang boleh difahami oleh semua orang. Mizan berikut : 2. doktor. Dalam pengertian yang luas. perkahwinan dan keluarga.7 KEMAHIRAN MENOLONG Kemahiran akan member merupakan kemampuan satu bentuk kombinasi tersebut diantara untuk keupayaan. pemulihan.7. peguam. Kemahiran lahir daripada penciptaan teknik-teknik yang sebelum daripadanya wujud hasil daripada pemahaman dan penaakulan terhadap sesuatu teori yang wujud dalam memahami kewujudan manusia. pengetahuan dan pengalaman individu yang kepada individu seterusnya menyempurnakan sesuatu. Kaunseling bukanlah perkara baru malah manusia selalu melakukan merupakan aktiviti rundingcara seseorang sesama mereka.2.

Kaunseling sebagai satu profesion mempunyai asas yang saintifik dan objektif daripada bidang psikologi. Di samping itu. Tujuan pertemuan itu adalah untuk mencari alternatif yang paling sesuai bagi klien membuat keputusan menyelesaikan masalah dirinya. Kaunseling bukanlah bertujuan untuk menolong klien menyesuaikan diri dengan masyarakat. Proses ini akan mengakibatkan pembentukan atau penjelasan matlamat dan nilai hidup individu itu hingga dia dapat menentukan tindakan yang wajar untuk masa depannya. tetapi ia menolong klien memahami dirinya yang sebenar – apa kelebihan dan kekurangannya. apa yang boleh dilakukan 168 . psikiatri. Ini berdasarkan kepada kepercayaan: • Bahawa setiap individu dapat menentukan matlamat hidupnya dan memberi makna kepada kehidupan masing-masing. iaitu orang yang meminta pertolongan sama ada datang sendiri ataupun dirujuk. bersemuka Kaunseling antara juga ialah proses pertemuan dengan interaksi yang seorang kaunselor klien mengakibatkan berlaku perubahan pada klien. ia juga berkembang daripada situasi. antropologi dan falsafah. sosiologi. Ia tumbuh dan berkembang hasil daripada dapatan penyelidikan tentang perkembangan sahsiah manusia serta teori-teori pembelajaran. • Mengakui hakikat bahawa hidup ini penuh dengan cabaran dan manusia bertanggungjawab terhadap arah kehidupan masingmasing. Kaunseling adalah proses interaksi yang membolehkan individu memahami diri dan situasinya. apa yang boleh dilakukan dengan mudah. faktor atau keadaan yang kurang saintifik dan kurang objektif. Kaunseling merupakan proses bersemuka di antara kaunselor dan klien. di samping mengetahui baik buruk dan kekangan yang akan dihadapi oleh klien atas keputusannya itu.

Tujuan terakhir mementingkan hasil atau kesan perkhidmatan kaunseling dalam jangka masa yang panjang. Di antara konsep yang diutamakan 169 . 2. maka dia tidak akan mahu meneruskan proses dan perhubungan kaunseling tersebut. Untuk mencapai tujuan proses ini. Kaunseling mempunyai dua jenis tujuan. kaunseling merupakan proses pertolongan. Tujuan terakhir adalah perubahan atau perkembangan yang akan dialami oleh klien hasil daripada perkhidmatan kaunseling. iaitu tujuan proses dan tujuan terakhir. Kesimpulannya. klien dibimbing membuat keputusan sendiri. Penerokaan ini akan menimbulkan kesedaran tentang diri dan situasinya serta pilihan-pilihan yang ada padanya. pertemuan awal sangatlah penting kerana sekiranya klien tidak merasa selamat atau tidak percaya dengan kaunselornya. Tujuan atau matlamat proses merupakan yang ingin dicapai dalam masa yang singkat. Proses ini diharap akan dapat menolong klien itu mengesan halangan-halangan dan mengenal pasti bakat atau kebolehannya untukhidup dengan lebih sempurna.1 Tujuan Kaunseling Para mempunyai profesional pendapat di yang bidang kaunseling tentang dan psikoterapi dan berbeza kaunseling psikoterapi. Kaunseling dirujuk sebagai proses apabila seorang klien diberi peluang untuk meneroka aspek diri dan kehidupan yang menimbulkan kesusahan atau masalah baginya.tetapi menghadapi masalah dan apa yang tidak boleh dilakukannya langsung. Tujuan proses terus melibatkan klien di dalam proses kaunseling sehingga kaunselor dan klien bersetuju bahawa klien tidak lagi memerlukan perkhidmatan lanjut.7. Asas bagi proses ini ialah perhubungan antara kaunselor dengan klien atas dasar bahawa kesan perhubungan itu akan menyebabkan klien berubah. Melalui proses ini.

ialah kesedaran kendiri. Menolong mengubah tingkah laku klien Menambahkan kemahiran klien mengendalikan kehidupannya sendiri. 170 . rakan sebaya dan seterusnya dalam masyarakat. Perhubungan yang berkesan meningkatkan mutu kesejahteraan kehidupan individu. 3. Diharapkan proses kaunseling dapat menolong klien meningkatkan kualiti perhubungannya dengan orang lain. sama ada konsep kendiri yang rendah atau sebaliknya. Kaunselor membantu klien mengenal pasti kebolehan dan bakatnya supaya dia dapat mengambil tindakan yang sewajarnya. Membaiki perhubungan klien dengan ahli-ahli masyarakatnya. apakah kemungkinan akibat atau kesannya dan sedia menghadapi sebarang risiko akibat keputusan tersebut. membuat pemilihan dengan bijaksana. individu yang berfungsi sepenuhnya dan kesejahteraan kendiri. Menambahkan kemahiran klien membuat keputusan pada saatsaat penting. 2. Masalah ini mempunyai hubungan yang rapat dengan konsep kendiri. misalnya perhubungan dalam keluarga. Membantu perkembangan bakat klien. Tujuan terakhir merupakan persoalan yang dihadapi oleh manusia dan tidak terhad kepada individu yang mempunyai masalah sahaja. Lima tujuan kaunseling iaitu: 1. tahu bagaimana dan mengapa keputusan tertentu mesti dibuat. berfungsi dengan sepenuhnya bergerak dan dinamik. 4. bahkan merupakan tujuan setiap manusia yang ingin hidup dengan lebih bermakna. perkahwinan. Ramai orang menghadapi masalah dalam perhubungan dengan individu-individu lain. Klien diharapkan dapat menilai sesuatu situasi. terutama mereka yang terlalu bergantung kepada orang lain atau terlalu bimbang dan ragu-ragu tentang dirinya. penyuburan kendiri.

Objektif kaunseling yang utama ialah untuk memberi inspirasi kepada klien bagi menilai. Menerima realiti hidupnya. membuat. menerima dan mengambil tindakan terhadap pilihan atau keputusan yang dibuatnya. Bagi mereka. Bertanggungjawab ke atas diri dan perbuatannya. Secara umumnya. Di dalam perkembangan proses kaunseling. Mengenal pasti keperluannya. Membuat rancangan yang realistik untuk mengendalikan hidupnya. pengetahuan dan kemahiran dalam bidang ini. Usaha membina tujuan mestilah dianggap sebagai suatu tindakan yang tidak kaku. Walaubagaimana pun tidaklah dapat dinafikan bahawa setiap klien dan • • 171 . Tujuan terakhir supaya klien bertanggungjawab ke atas diri dan perbuatannya sehingga menjadi individu yang berfungsi sepenuhnya tidak mungkin dapat dicapai dalam masa yang singkat. Dan seterusnya menjadi individu yang berfungsi dengan sepenuhnya. sehingga akhirnya dia dapat membuat keputusan tanpa sentiasa mengharapkan bantuan orang lain. dan perlu dibuat penilaian bersama oleh klien dan kaunselor mengikut keperluan klien. tujuan bagi seseorang klien itu mungkin diubahsuai dari semasa ke semasa. statik atau tetap.Kaunseling mementingkan perubahan yang tertentu tetapi keseluruhan perubahan pada diri seseorang individu itu hingga menyebabkan dia merasa sejahtera. bolehlah disimpulkan bahawa kaunseling menolong seorang klien: • • • • Memahami diri dan situasinya. Satu hakikat yang nyata ialah tujuan itu tidak sama pada semua orang. Pelbagai tujuan telah diutarakan oleh mereka yang banyak pengalaman. kaunseling menolong klien mempelajari proses membuat keputusan. Ia merupakan tujuan hidup setiap insan yang inginkan kesejahteraan hidup di dunia.

Prinsip dan ciri kaunseling adalah seperti berikut: 172 . untuk apakah aku dihidupkan dan seumpamanya sepatutnya diberi perhatian yang wajar. Dalam proses kaunseling. Setelah tujuan ini tercapai. apakah tujuan hidupku. Persoalan-persoalan asas seperti siapakah aku. kebanyakannya berpunca dari dalam diri individu itu sendiri kerana tidak memahami diri dan situasi serta tidak mempunyai jangkaan atau harapan yang realistik terhadap hidup. Setiap manusia mesti dilihat menurut konteks sesuatu situasi di antara diri dan situasi yang menimbulkan masalah-masalah berkenaan. tujuan juga merupakan suatu proses yang dinamik. mengapa dan kenapa. Semakin berkurangan sehingga sampai klien tidak lagi memerlukannya kerana dia sudah dapat meneruskan perjalanannya sendiri tanpa bantuan daripada kaunselor lagi. Fungsi kaunselor adalah sebagai ‘pemandu’ yang pada mulanya diperlukan untuk menunjuk jalan dan menemani klien dalam perjalanannya. di dalam perjalanan hidup di dunia ini yang penuh dengan cabaran dan ketidakpastian. peribadi dan ketidaksejahteraan. 2.3 Prinsip Kaunseling Dalam bidang kaunseling.kaunselor mempunyai tujuan-tujuan jangka pendek yang lebih khusus yang ingin dicapai dalam masa yang singkat. barulah fungsi dan peranan kaunselor tercapai dengan sempurnanya.7. supaya dapat diterima hakikat yang sebenar dan dapat dibina tujuan-tujuan hidup yang lebih realistik dan lebih bermakna. prinsip-prinsip harus diamalkan untuk mencapai tujuan kaunseling. siapakah yang menjadikan aku. difahami bagaimana. Jika dilihat dari segi ini. klien belajar tetapi kaunselor tidak mengajar. dari manakah asalku. Masalah individu yang berhubung dengan kerunsingan. psikologi. Diharapkan klien dapat belajar mengendalikan hidupnya sendiri daripada pengalaman dalam proses dan perhubungan kaunseling. memahami diri dan situasinya serta mengenal pasti keperluannya.

tetapi kaunseling selalunya melibatkan temu bual. Keadaan yang memudahkan perubahan tingkah laku akan disediakan melalui temu bual. 5. Batasan ini ditetapkan oleh tujuan kaunseling yang dipengaruhi oleh nilai dan falsafah kaunselor. Apa yang dibincangkan di antara kaunselor dan klien mesti dirahsiakan.1. Klien mempunyai masalah psikologi dan kaunselor mahir bekerja dengan klien yang mempunyai masalah psikologi. 3. 4. Aktiviti mendengar berlaku di dalam kaunseling. tetapi bukan semua aktiviti mendengar merupakan kaunseling. Seperti dalam semua perhubungan. 2. Klien ingin mengubah dan berusaha mendapatkan pertolongan kaunselor untuk mengubah tingkah lakunya. terdapat batasan pada klien dalam kaunseling. 6. 173 . Kaunseling berkaitan dengan mempengaruhi perubahan tingkah laku secara sukarela dengan kehendak hati klien sendiri. Ini termasuklah hak individu membuat pilihan. menjadi bebas dan berautonomi. 7. 8. Bukan semua jenis temu bual merupakan kaunseling. Kaunseling dijalankan dalam keadaan yang sulit dan bersendirian di antara kaunselor dan klien. Kaunselor menyediakan keadaan yang memudahkan perubahan klien. Kaunselor memahami kliennya.

manusia membuat penentuan kendiri. 4. Dalam sesi kaunseling. 3. 174 . Kaunseling diberi kepada individu-individu normal yang sedang menghadapi masalah atau kerunsingan. Klien harus maju ke tahap penerimaan kendiri dan pemahaman kendiri yang lebih tinggi. Secara amnya. Klien harus mengembangkan tahap kebenaran yang lebih tinggi lagi. 2. Kaunselor tidak membuat pilihan atau keputusan untuk klien. kaunselor menolong klien membuat keputusan dengan mempercepatkan proses membuat keputusan itu. khasnya kebenaran tentang dirinya sendiri. 3. prinsip-prinsip kaunseling dapat diuruskan seperti berikut: 1. Objektif-objektif kaunseling harus berdasarkan keperluan klien dan bukan keperluan kaunselor. Kaunseling merupakan interaksi dan perhubungan di antara kaunselor dan klien berdasarkan kemesraan dan kepercayaan. mengetahui kekuatan dan kelemahan sendiri. Hal ini akan menimbulkan perkembangan kebolehan klien untuk membuat pilihan atau keputusan tanpa bergantung pada kaunselor. serta menjelaskan fikiran yang kabur dan tidak rasional. Kepercayaan adalah faktor penting kerahsiaan dalam kaunseling. Pada asasnya. 2. Kaunselor menolong klien supaya klien dapat melihat segala faktor dalam sesuatu situasi.Kaunseling harus berasaskan prinsip-prinsip berikut: 1.

Kaunselor haruslah sentiasa percaya bahawa setiap individu mempunyai kemampuan bagi kesejahteraan diri sendiri. Kaunseling dilakukan dengan cara persetujuan bersama di antara individu yang terlibat. Orientasi kaunseling haruslah ke arah bekerjasama dan bukannya paksaan. 2. menyedari kehormatan dan harga diri seseorang.7.4 Ketrampilan Pemimpin Berwibawa • • • • • • Membentuk Kejayaan Diri Menganalisa mengenali diri sendiri Menyediakan matlamat hidup Mempunyai wawasan sendiri Mengenalpasti nilai dan prinsip dalam hidup Sasaran – Perancangan dan matlamat untuk menjayakan sasaran bagi membolehkan berjaya dalam kerjaya Mengenal diri sendiri • • Anggapan kita mengenal diri sendiri Diri kita dari kaca mata orang lain 175 . 6.4. Kaunselor percaya bahawa seseorang individu itu haruslah mempunyai peluang yang maksimum untuk memilih matlamat hidupnya masing-masing dan cara untuk mencapai matlamat itu. Kaunseling hendaklah berdasarkan perlakuan. 8. Kaunseling mestilah berdasarkan etika kaunseling yang baik. 7. 5. Orang yang dipaksa untuk menerima khidmat kaunseling akan memberontak dan kurang percaya pada orang lain.

tenaga yang berterusan Semangat. Jenis-jenis matlamat • Matlamat jangka panjang Matlamat yang memerlukan beberapa bulan atau tahun untuk dicapai • Matlamat jangka pendek Matlamat jangka pendek yang membawa kepada implementasi matlamat jangka panjang 176 . kesungguhan Berfikir kreatif – idea/strategi baru Sasaran – sasaran dan standart diri sendiri Matlamat – Matlamat dan perancangan sebagai kompas Pengurusan masa – Keupayaan membezakan antara ke arah kejayaan • keutamaan . tidak penting segera. kecergasan. semangat membara. keyakinan Disiplin diri – menggunakan kekuatan diri dalam mengawal diri • • • • • • • • • • Keimanan – Pedoman dan Pegangan hidup Keyakinan – mempercayai kebolehan sendiri Daya tarikan – personaliti dan imej diri Perasaan – kebolehan mengawal perasaan Sikap – Positif atau Negatif Tenaga. segera.Diri kita sebenar Tiga jenis manusia • • • Mereka yang menjadikan sesuatu berlaku Mereka yang melihat sahaja apa yang berlaku Mereka yang bertanya apa yang berlaku Penilaian diri • • • Memahami diri sendiri – kekuatan/kelemahan Motivasi – kemahuan. kepentingan.

177 .Jangan biarkan orang lain menghalang anda.. Keputusan di tangan anda.Matlamat : Pendekatan "Smarter" S M A R T E R - Specific Measuarable Attainable Reasonable Time bound Exciting Rewarding Spesifik Boleh diukur Boleh dicapai Berpatutan Jangkamasa Seronok mengembirakan Ganjaran / Prinsip pembentukan matlamat • • • • • Matlamat mestilah matlamat anda sendiri Matlamat mestilah positif Matlamat mestilah boleh di capai dan nyata Matlamat mestilah ditulis Matlamat mestilah specifik Mengapa tidak mempunyai matlamat • • • • • Boleh dijangkakan Telah ditetapkan Takut kehilangan / kekalahan Takut kemenangan Pengharapan yang terlalu tinggi Fakta penting dalam mencapai matlamat anda 1. Kuasai masa anda "Kegagalan merancang adalah Perancangan untuk gagal" 2.

4. 3. Bina imej diri positif 7."Orang lain boleh menghalang anda buat sementara TAPI hanya ada seorang sahaja yang boleh melakukannya untuk selamalamanya". anda perlu gambarkan arah kemana tujuan perjalanan tersebut". Tangisan ini dilaungkan sebagai memberitahu orang lain tentang wujudnya dirinya di bumi ini. Tetapi takut untuk mencuba membuat anda tidak akan berjaya". Gambaran minda "Kejayaan bukan destinasi. Capai sebarang peluang yang mendatang "Peluang hanya datang sekali" 8. Dengan itu mustahil jika ada diantara individu yang tidak berkomunikasi walaupun mereka cacat. Praktikan sikap positif 5. Hapuskan ketakutan. Perkataan komunikasi berasal daripada perkataan yunani 178 . "Jika anda takut mencuba. 6. "Action speak louder than words" "1 % dari kejayaan adalah kerana bernasib baik. Tuliskan matlamat anda dan semaklah ia selalu 9. Ambil tindakan sekarang – Jangan cakap-cakap kosong sahaja. anda tidak akan pernah gagal. ianya adalah perjalanan.8 KEMAHIRAN KOMUNIKASI Manusia telah mula berkomunikasi sejak dilahirkan lagi apabila mereka menangis sewaktu dilahirkan. 99% lain adalah hasil usaha" 2.

terdapat lebih daripada 95 takrifan komunikasi yang berbeza. • Hybels dan Weavers(1992)-beliau melihat bahawa komunikasi sebagai apa sahaja proses di mana seseorang berkomunikasi maklumat. dalam tulusannya “The Concept of Communication”. • Abrams(1986)-komunikasi merupakan satu proses yang berterusan melibatkan permindahan maklumat daripada sumber kepada penerima dan adanya maklumbalas di anatara keduaduanya.gerak isyarat atau symbol dengan tujuan untuk memberi dan bertukar-tukar maklumat.X Dance. Komunikasi melibatkan deria manusia iaitu mata. Dapat disimpulkan bahawa komunikasi merupakan satu proses interaksi menyampaikan maklumat dan mememerlukan maklumbalas daripada penerima. 2.ideal dan perasaan. Komunikasi interpersonal juga dikenali sebagai komunikasi antara perseorangan di 179 .memujuk ataupun mengubah keadaan fizikal atau mental mereka. komunikasi kumpulan kecil. komunikasi public. dan komunikasi massa. Pada tahun 1970.telinga.mulut.sentuhan dan hati. komunikasi interpersonal.1 Komunikasi Interpersonal Terdapat beberapa tahap atau peringkat didalam komunikasi iaitu komunikasi intrapersonal. Terdapat pelbagai istilah komunikasi yang telah ditakrifkan oleh pelbagai ihak antaranya: • Byner(1975)-beliau menganggap komunikasi sebagai proses Interaksi antara manusia di mana orang ramai bertutur dan bertukar-tukar pendapat. Apa yang dibincangkan disini hanayalah komunikasi interpersonal.8. Terdapat banyak definisi komunikasi yang dicipta olah para sarjana dan penkaji. mendapati bahawa dalam penulisan ilmiah bidang komunikasi.iaitu “communicare” yang dapat diterjemahkan sebagai perhubungan. mempengaruhi tinbgkah laku. seorang sarjana komunilkasi Fran E.

8. • Adler.sikap dan sebagainya untuk dikongsi bersama. • Kebolehan mengamalkan kemahiran mendegar dan memberi maklum balas yang releven dengan cepat secara konsisten. lancer dan nada bersesuaian secara konsisten.2 Kemahiran Komunikasin Bukan Lisan • Kebolehan menggunakan kemahiran bukan lisan (penampilan fizikal. sama ada secara lisan atau bukan lisan. 2. 180 . formal atau tidak formal bagi menyampaikan dan memindahkan sesuatu idea.Beebe&Redmond(1999)-komunikasi interpersonal ialah komunikasi yang berlaku apabila seseorang berinteraksi secara serentak dengan orang lain dan saling mempengaruhi di antara satu sama lain dengan tujuan untuk mengendalikan hubungan. Rosenfeld dan Towne (1999)-mendifisikan komunikasi interpersonal ini sebagai satu proses transaksi yang berterusan.pemikiran. interaksi secara serentak bermaksud kedua-dua orang komunikator bertindak ke atas maklumat yang sama pada masa yang asama. Kedua-dua menyampai dan menerima mesej pada masa yang sama. gerak tubuh dan hubungan mata) yang sangat berkesan secara konsisten. Antaranya difinisi lain ialah:• Beebe. • Kebolehan menyampaikan idea secara lisan dengan sebutan jelas.mana ia turut merupakan komunikasi bersemuka yang melibatkan dua atau tiga individu secara langsung. tersusun.nilai. melibatkan komunikator-komunator daripada persekitaran yang sama ataupun berbeza dan mewujud hubungan melalui pertukaran mesej. saling mempengaruhi bermaksud kedua-dua komunikator memberi kesan kepada interaksi itu. Dapat dijelaskan bahawa.

symbol dan visual) secara konsisten. tersusun. 2. Untuk mendegar dengan baik.• Kebolehan menyampaikan idea secara bertulis dengan jelas. • Kebolehan membuat pembentangan dengan yakin dan berkesan menggunakan bantuan teknologi (bahasa.8. 2. dia akan memberi respon dengan hujah-hujah yang menghalang komunikasi.4 Mendengar Secara Aktif Seseorang berkeupayaan mendengar sambil menterjemah maksud dan mesej yang diterima dengan menimbangkan aspek-aspek lain seperti situasi. tepat dan mantap secara konsisten.emosi penyampai mesej. • Kebolehan berunding kea rah mencapai keputusan dengan pandangan orang lain dan merangsang menghormati perbincangan. Apabila seseorang tidak mendengar. • Kebolehan berinteraksi dengan khalayk pelbagai budaya menggunakan laras bahasa yang sesuai.8. • Kebolehan membuat rumusan secara lisan dan bertulis dengan padat. kita perlu memahami keadaan orang yang sedang mengalami kesusahan itu. bahasa badan dan berkeupayaan pula memahami mesej-mesej yang tersirat. lancer dan nada bersesuaian secara konsisten. menghormati perbezaan budaya dan selesa berinteraksi secara konsisten. 181 .3 Halangan Komunikasi Kesilapan yang kerap berlaku dalam komunikasi Interpersonal ialah kegagalan untuk mendegar.

182 .Oleh itu. kita bukan hanya mendengar dn menunjukkan yang kita sedang mendengar (bahasa badan/anggota) tetapi juga kata-kata lisan yang mengemukakan apa yang telah kita fahami. Ini dinamakan “parafrasa”.

8. Komunikasi merupakan kenderaan 183 .5 Teknik Mendengar Secara Berkesan • • • • • • • • Bersedia untuk mendegar Dengar dengan penuh tumpuan Kawal emosi dan tingkah laku ketika mendegar Berfikiran positif terhadap maklumat yang disampaikan.8. 2.2.8. tetapi ia juga amat penting dalam segala aktiviti profesional dan kemasyarakatan. Ia bukan sahaja diperlukan dalam kita menjalani kehidupan seharian. Dengar dengan mata dan hati Menangguh penilaian Dengar dengan sabar Dengar dengan penuh perhatian dan kritikal.6 Halangan-Halangan Mendengar • • • • • • • • • • • • Ketandusan idea Lara Mendengar dengan minat yang khusus Kaki bengkang Mendengar secara cetek Sukar berkomunikasi Gagal banteras gangguan Pendengar palsu Buruk sangka/prasangka Mendengar dengan telinga sahaja Kaki tembak Keinginan menilai dan menghukum 2.7 Kepentingan Komunikasi Komunikasi merupakan kemahiran yang sangat mustahak dalam kehidupan kita.

dan yang paling penting sekali adalah tampil ke hadapan untuk bercakap. kejayaan dalam segala lapangan dapat diperolehi. maka kita sebenarnya melengkapkan diri untuk menempah sebuah kejayaan. Pada masa itu. Nilai kemahiran komunikasi sudah diiktirafkan kepentingannya sejak 26 abad yang lampau. 184 . maklumat. walau apapun kandungan bicaranya. Kita perlu menyusun dan mengatur ayat-ayatnya dengan sebegitu rupa agar apa yang diucapkan dapat difahami dengan mudah dan jelas oleh pendengarnya. dan idea. Untuk mendapatkannya. Kita perlu rajin membaca.yang digunakan untuk mendapatkan ilmu. Kemahiran komunikasi perlu diasah melalui pendidikan dan pengalaman. menulis. Untuk membuatkan komunikasi itu kelihatan lebih mudah ianya bukanlah sesuatu yang mudah. Ini tidak bermakna kita digalakkan bercakap semahu-mahunya tanpa strategi yang membantu menambahbaik kemahirannya. Kesimpulan Pengendali ujian perlulah menguasai kemahiran komunikasi lisan dan bukan lisan dalam usaha menjadi seorang pengendali yang mantap dalam usaha dalam menepati matlamat perjalanan sistem parol di Jabatan Penjara Malaysia. Ini kerana mahaguru-mahaguru purbakala menyedari hakikat bahawa dengan memiliki kemahiran berkomunikasi. Dengan komunikasi jugalah kita boleh menukar fikiran orang lain. Sekiranya kita dapat melengkapkan diri dengan kemahiran berkomunikasi. universiti-universiti purbakala menekankan kepentingan kemahiran ini.

185 .

manakala logos yang dirujuk sebagai ilmu atau sains.RUMUSAN Konsep ujian psikologi merupakan antara instrumen yang dikenalpasti telah banyak membantu pelbagai pihak dalam usaha mengenali dan memahami kepelbagaian profil sesorang individu itu. Perkara ini adalah terlalu subjektif jika diamati. maka data diri 186 . ianya berasal daripada dua istilah iaitu psyche yang mengikut Aristotle merupakan intipati kehidupan. Adalah sesuatu yang sulit kepada kita jika kita tidak dapat mengetahui dengan jelas. Setiap manusia ada kekuatan dan kekurangan. Tetapi tidak dapat dinafikan juga bahawa individu-individu yang tidak mengambil ujian juga mempunyai maklumat-maklumat data diri tentang diri mereka. Maka diringkaskan bahawa psikologi adalah sains dan ilmu yang mengkaji jiwa. banyak perkara yang kita hendak buat tanpa kita sedar tentang aras potensi kita. Ini kerana ada banyak faktor yang boleh menghalang individu itu daripada berfikir dengan rasional tentang dirinya dan jiwanya. nilai diri kita dan sebagainya. ianya adalah penting dalam usaha membangunkan seseorang insan itu. dan dalam bahasa seharian kita adalah dikenali sebagai jiwa. Mengambil kata utama psikologi itu sendiri. Keunikan ini walaupun dalam pelbnagai bentuk samada positif atau sebaliknya atau membantu atau membantutkan seseorang itu. apakah kelebihan dan kekurangan kita. oleh sebab pengumpulan maklumat ini tidak diasaskan kepada suatu kaedah yang sistematik dan standard. Walaupun setiap individu telah dianugerahkan akal untuk berfikir terutamanya memikirkan tentang perkara yang kita lakukan. namun masih ada individu yang mengalami konflik dalam diri untuk berbuat demikian. Namun apabila dikhususkan lagi ia didefinisikan sebagai sains yang mengkaji tingkah laku dan proses mental individu. Kadang-kadang kita khayal oleh anganangan kita sendiri. Walaubagaimana pun. kerana ini boleh menyukarkan tindakan kita disebabkan kita tidak tahu apa yang kita mampu buat dengan baik. Tingkah laku dan proses mental setiap individu adalah berbeza kerana sifat manusia yang unik.

Dalam kes yang lebih melampau terdapat individu yang ragu-ragu dan tidak pasti tentang dirinya. Kegunaan Penilaian Psikologi Modul ini secara langsung telah menggunakan segala kebaikan yang boleh dimenafaatkan melalui penggunaan alat atau penilaian psikologi. Mereka ini selalu mempunyai banyak arah atau matlamat tetapi kabur. Mereka akhirnya keliru dengan pilihan yang ada dan kurang bermotivasi. Oleh itu. ujian dapat membantu kaunselor atau pakar pembantu manusia mengkaji dan mendiagnosis ciri-ciri serta masalah –masalah personaliti dengan tujuan untuk memberi klien maklumatmaklumat penting dirinya. Terdapat perkara yang ditekankan dalam pengukuran atribut psikologi iaitu ciri-ciri personaliti. sikap dan konsep kendiri. nilai. Banyak sebab telah dibangkitkan mengapa kita perlu mengukur ciri-ciri psikologi seseorang individu itu antaranya adalah supaya kita lebih mengenali diri kita dan meningkatkan rasa tanggungjawab untuk menggunakan potensi yang ada sehingga tahap maksimum. Kumpulan pertama adalah menggunakan ujian untuk mendapat maklumat sebelum sesi kaunseling dijalankan sementara ujian kedua pula adalah untuk menimbulkan minat dan motivasi individu terhadap sesuatu bidang pekerjaan atau akademik yang menjadi matlamat hidup mereka.yang ada agak kabur dan tidak begitu jelas. minat. Goldman (1971) telah menyatakan bahawa ujian psikologi dalam kaunseling boleh dibahagikan kepada dua kumpulan. Menurut Brammer dan Shostrom (1982). 187 . kebolehan. kemahiran. kewujudan penilaian psikologi adalah amat dialukan dalam kehidupan manusia. Mereka tidak bermotivasi untuk mencapai matlamat hidup dan mereka ini selalunya bermasalah. Sifat-sifat yang diukur itu adalah komponen yang boleh membantu perkembangan diri individu ke tahap yang maksimum. Ini boleh membantu diri individu untuk meningkatkan perkembangan diri. pencapaian. Mereka ini selalunya tiada arah dan dalam kes-kes tertentu mereka tiada matlamat langsung.

penempatan.Berdasarkan pandangan yang telah dikemukakan oleh beberapa pakar tadi maka dapat disimpulkan terdapat dua bahagian kepentingan penilaian psikologikal. kelemahan. kita mampu membuat 188 . Ini kerana sering kali kita dengar bahawa ia selalu berakhir dengan kekecewaan di mana berlaku salah pilih pekerjaan atau berlaku dalam pemilihan pekerja serta salah pilih pelajar. potensi serta kencenderungan individu itu. mengetahui kemampuan. Ini adalah merangkumi aspek pemilihan. dan kecerdasan. pangkatan. nilai pekerjaan. Dengan adanya maklumat yang lengkap maka proses penilaian itu menjadi lebih mudah kerana maklumat itu dapat dijadikan panduan untuk menilai atribut seseorang individu. personaliti dan minat mereka. Ujian untuk tujuan membuat keputusan Ujian psikologi juga boleh digunakan untuk membuat keputusan. serta diagnosis Pemilihan Untuk pemilihan biasanya ia digunakan untuk membuat pemilihan calon pekerja yang dibuat di sektor-sektor pekerjaan atau pemilihan calon pelajar dalam sektor pendidikan. personaliti. Penempatan Proses pemilihan bidang akademik pelajar amat penting dan Dengan hendaklah bertepatan dengan minat dan kemampuan mereka. Ujian-ujian psikologi yang biasa digunakan dalam bahagian pemilihan calon pekerja dan pelajar ini adalah minat kerjaya. kerana ia adalah satu proses yang rumit dengan prosedur dan peringkat yang banyak. Ini adalah untuk mengesan. penilaian. Pertama ialah penilaian untuk tujuan deskriptif dan penilaian untuk membuat keputusan. kekuatan. Ujian untuk tujuan deskriptif Ujian untuk tujuan deskriptif ini adalah untuk memberi maklumat dan deskripsi seseorang individu dengan lengkap. Pemilihan ini bukanlah sesuatu yang mudah.

modul. Sains Teknikal. eksperimental hendaklah dijalankan. Terdapat tiga cara bagaimana menjeniskan tujuan ujian yang member implikasi penting kepada proses pembentukan ujian. Begitu juga dengan penempatan pekerja dan penempatan semula pekerja hendaklah bersesuaian dengan keupayaan dan minat mereka bagi meningkatkan produktiviti sesebuah sektor. satu kajian Penilaian perlu dibuat berdasarka perbandingan antara skor ujian pra dan skor ujian pasca yang diperoleh kumpulan eksperimen dan kumpulan kawalan setelah program atau modul rawatan atau prosedur diselesaikan. biasanya skor akan dijumlahkan untuk pelbagai ujian dan tugasan atau borang-borang tertentu. Ujian Pencapaian Maksimum dan Ujian Pencapaian Tipikal Ujian pencapaian maksimum adalah. Ujian maksimum adalah seperti ujian pencapaian 189 Biasanya . Sains Sosial. menegak dan mendata. Perakaunan dan Pengajian Islam. Penilaian Alat psikologi ini juga boleh digunakan untuk menilai kesan sesuatu program. Jenis-Jenis Tujuan Ujian Fungsi setiap ujian adalah boleh dilihat dari pelbagai sudut. penilaian dan pentafsiran ujian. gaji melintang. Ujian ini adalah bermatlamat untuk mengukur had tertinggi kebolehan seseorang. rawatan atau prosedur. jumlah yang adalah berdasarkan skor yang tertinggi. Pangkatan atau Penggreddan Pangkatan ini biasanya digunakan untuk tujuan seperti hari penyampaian sijil dan hadiah. apabila individu mengambil ujian ini maka individu itu perlu berusaha sedaya upaya untuk memperoleh skor yang tertinggi. Bagi penilaian ini.keputusan yang lebih adil bagi meletakkan mereka ke dalam aliran seperti Sains Tulen. Bagi pangkatan ini. Proses menempatkan pekerja dan pelajar ke bidang kerjaya atau bidang akademik dapat dijalankan dengan lebih mudah dan lebih efektif dengan adanya ujian personaliti dan ujian minat kerjaya khususnya. pemilihan individu untuk kenaikan pangkat.

Oleh itu. maksimum. tingkah laku tidak sama. Sekiranya item-item ujian diperolehi daripada kumpulan atau bidang yang boleh didefinisi dengan jelas maka ujian tersebut dipanggil sebagai sampel. Jika ujian dan tingkah laku bukan ujian adalah sama. ujian berkenaan adalah ujian yang menjangka. nilai dan sikap.sama ada bilik darjah mahupun piawai. kreativiti. jika ujian dan berkenaan dipanggil ujian yang mewakili. Di sini bukan sahaja individu akan cuba untuk memperoleh skor tertinggi akan tetapi bersikap reaksi tipikal atau tingkah laku. ujian Sebaliknya pula. minat. Ujian pencapaian bilik darjah adalah contoh terbaik untuk ujian yang mewakili. Apabila kita mengukur gagasan-gagasan yang digunakan dalam teori psikologi seperti kecerdasan. kecenderungan dan kebolehan adalah contoh lain bagi ujian pencapaian Manakala ujian pencapaian tipikal adalah ujian yang digunakan untuk mengukur reaksi tabiat dan tingkah laku individu. Perbezaan ini merujuk kepada sama ada itemitem ujian dan tingkah laku bukan ujian yang relevan adalah sama atau berbeza. konsep sampel adalah sesuai dengan ujian pencapaian kerana kandungan dan kemahiran yang ingin diukur adalah boleh didefinisikan secara jelas. yang mana ujian-ujian mengandungi item-item yang memerlukan calon ujian memberi reaksi biasa. Manakala jika item-item yang diperolehi daripada kumpulan atau bidang yang tidak boleh didefinisikan dengan jelas maka ia dipanggil sebagai tanda. Ujian pencapaian tipikal adalah seperti ujian personaliti. kaedah lain yang boleh digunakan untuk menerangkan ujian yang mewakili dan ujian yang menjangka ialah ujian sebagai sampel atau tanda. 190 . sementara ujian kemasukan ke universiti adalah contoh ujian yang menjangka. Selain ujian pencapaian. Bagi penerangan yang lebih lanjut. Ujian yang Mewakili dan Ujian yang Menjangka Ujian yang mewakili dan ujian yang menjangka adalah dibezakan oleh skema klasifikasi yang lain.

Di mana setiap ujian akan yang telah diambil oleh calon akan memberikan hasil yang mempunyai 191 . Contohnya adalah dalam ujian konsep kendiri The Tennessee Self-Concept Scale (TSCS). PENUTUP Dewasa ini sudah terdapat banyak alat ukuran psikologi yang membolehkan kita membuat penilaian psikologi kepada setiap individu. Ini kerana alat-alat ini mempunyai kesahan dan kebolehpercayaan yang tinggi. skor individu adalah dibandingkan dengan skor yang diperoleh individu yang lain. Ujian Rujukan Norma dan Ujian Rujukan Kandungan Ujian rujukan norma dan ujian rujukan kandungan dibezakan dengan bagaimana sesuatu skor itu diinterpretasi. skor individu adalah melebihi 348 untuk jumlah skor bermaksud konsep kendiri individu secara keseluruhan adalah tinggi berbanding kumpulan rujukan atau perbandingan. yang merupakan perbandingan khusus. nilai atau konsep kendiri. Berasaskan pendekatan ini. Alat-alat ukuran yang telah dibincangkan mempunyai fungsi masingmasing dan berinteraksi antara satu sama lain. maka konsep ujian sebagai tanda adalah tepat. Dalam ujian rujukan norma. domain ini tidak dapat didefinisikan secara jelas. minatnya dan nilainya. Setiap individu amat memerlukan penilaian psikologi bagi mengetahui dengan lebih mendalam mengenai dirinya sama ada dari segi personaliti. Untuk ujian rujukan kandungan.personaliti. ia adalah mentafsi pencapaian individu berasaskan perbandingan kandungan penguasaan piawai. Alat-alat ujian yang terdapat dalam penulisan ini adalah alat ukuran psikologi yang telah diiktiraf sama ada di dalam Malaysia atau di luar negara. jika individu memperoleh skor 70% ujian matematik maka individu tersebut adalah menguasai 70% kandungan tersebut dan oleh sebab itu ia dipanggil ujian rujukan kandungan.

(American Psychological Association dalam Corey. jadi menggunakan alat ukuran daripada barat. Individu yang layak membuat penilaian psikologi adalah individu yang telah menjalani latihan dan memperolehi kemahiran daripada individu yang berpengetahuan dan berpengalaman. Alat ukuran hendaklah dipilih untuk mengikut kesesuaian. Ini kerana kita sudah dapat mengetahui apa yang kita kehendaki dan matlamat yang kita hendak capai.kolerasi tinggi antara satu sama lain. Oleh kerana budaya barat dan banyak kekangan dalam terdapat 192 . Kebanyakan alat ukuran yang ada sekarang adalah berasal dari barat. dan kesesuaian alat ukuran apabila memilih ujian untuk digunakan dalam sesuatu keadaan atau dengan calon tertentu. kebolehpercayaan. Pentadbir ujian hendaklah menimbang secara berhati-hati kesahan. tajaan dan penyeliaan. Corey & Callahan 1984) Namun di Malaysia masih kekurangan alat ukuran yang mempunyai kebolehpercayaan dan kesahan yang tinggi. Ahli-ahli psikologi tidak digalakkan atau mempromosikan teknik penilaian psikologi ini khususnya kepada mereka yang tidak terlatih atau tidak mempunyai kelayakan melalui pengajaran. Ini adalah boleh memudahkan keputusan dibuat dan pemilihan tindakan dengan cepat dan pantas tanpa ada keraguan dan rasa tidak yakin. Malaysia adalah berbeza. limitasi psikometrik.

’LAMPIRAN 3’ PERINTAH TETAP KOMISIONER JENERAL BIL: P 004/2008 KOD ETIKA PERKHIDMATAN PAROL 193 .

Pada menjalankan kuasa yang diberi di bawah seksyen 12 Akta Penjara (Pindaan) 2007 dengan ini di keluarkan Perintah Tetap Komisioner Jeneral seperti berikut :PERINTAH TETAP KOMISIONER JENERAL BIL : P OO4/2008 KOD ETIKA PERKHIDMATAN PAROL 1. PERATURAN Pegawai-pegawai perkhidmatan parol hendaklah mematuhi Kod Etika yang tertakluk didalam perkara-perkara berikut : 194 . Secara langsung. Adalah diharapkan. TUJUAN Perintah Tetap ini dikeluarkan adalah bertujuan untuk memberikan garispanduan kepada pegawai perkhidmatan parol dalam melaksanakan tugasnya supaya perkhidmatan yang diberikan lebih telus dan berkesan. 3. Etika adalah asas utama dalam pembentukan disiplin kerana ia mempengaruhi pembentukan keperibadian seseorang individu yang mempunyai kaitan rapat dengan organisasinya. LATAR BELAKANG Kakitangan Perkhidmatan Parol merupakan pegawai penjara yang tertakluk kepada undang-undang dan peraturan. ia dapat meningkatkan kebolehpercayaan orang awam terhadap sistem pelaksanaan perkhidmatan parol. dengan adanya Kod Etika Kakitangan Perkhidmatan Parol akan meningkatkan lagi kewibawaan kakitangannya dalam melaksanakan tugas yang diamanahkan. Disiplin merupakan teras utama dalam menjalankan tugas harian. 2.

3 Akta Penjara 1995 3.6 Kanun Acara Jenayah 3.2.1.5 Akta Rahsia Rasmi 1972 3.1.(A) 395.1.3. 3.1. Perlu dan 195 .1 Perundangan dan Peraturan : 3. 3.2. 3.1. 3.2.1.1. Kakitangan perlu melaksanakan polisi dan keputusan kerajaan tanpa berbelah bagi.2. melaksanakan tugas secara professional bertanggungjawab.1 Peraturan-Peraturan Pegawai Awam (Kelakukan dan Tatatertib) 1993 P.1. adil dan bersesuaian dengan keadaan.2.3. Kakitangan perlu memberi layanan yang adil dan konsisten kepada orang awam tanpa sebarang diskriminasi berdasarkan hak dan obligasi. 3.4 Peraturan-Peraturan Penjara 2000 3.7 Akta Pencegahan Rasuah 1997. berlandaskan fakta dan disokong oleh dokumentasi yang lengkap. termasuk sebarang perundangan dan dasar-dasar kerajaan.8 Kod Etika Pegawai Penjara 3.1.U.1.2 Perintah-Perintah Am. Kakitangan harus memastikan bahawa keputusan dan tindakan adalah wajar.2 Prinsip-Prinsip Am bagi Kakitangan Perkhidmatan Parol.1 Bertanggungjawab Terhadap Kerajaan. 3.1. 3.1.

Penggunaan Sumber.1 Kakitangan harus menggalakkan amalan kepentingan awam melebihi integriti dalam perkhidmatan awam dan sentiasa mementingkan kepentingan peribadi. 3. Dalam membuat keputusan secara beretika.4 oleh Maklumat perlu disediakan dengan segera dan memastikan maklumat itu dalam format yang bersesuaian dan mudah difahami penerima jelas.2. 3.3. Kakitangan dikehendaki menggunakan sumber-sumber dan maklumat hanya untuk tugas yang berkaitan. perkara-perkara berikut perlu diambilkira:196 .2. 3.2.2.2.4 Meningkatkan Prestasi.2 yang awam.2.2. 3. 3.2.2. 3.2.3.3 Kakitangan perlu menyediakan Kakitangan tidak boleh terlibat dalam aktiviti boleh menjejaskan reputasi perkhidmatan perkhidmatan yang relevan dan bertanggungjawab terhadap pelanggan dengan menyediakan segala bantuan yang bersesuaian dan memenuhi piawaian yang ditetapkan.2 Integriti Dan Kepentingan Awam.5 Panduan Membuat Keputusan Beretika.2. Kakitangan sentiasa berusaha untuk meningkatkan prestasi kerja dan sentiasa mencapai piawaian yang lebih tinggi dalam perkhidmatan awam.2.tepat dan lengkap. 3.

2.6 Konflik Kepentingan.2. Antaranya:3.2.6.3.2.4.4. Sama ada keputusan atau tatakelakuan konsisten dengan polisi kerajaan dan bersesuaian dengan objektif dan kod etika Jabatan. Kesan / impak keputusan tersebut terhadap kakitangan.5. 3. Sama ada keputusan ini bercanggah dengan kepentingan awam. Kepentingan kewangan 3.2. Kepercayaan politik yang bercanggahan dengan kepentingan kerajaan. 3. Konflik ini boleh mewujudkan penyelewengan dan boleh menjejaskan sewajarnya.6. Sikap dan kepercayaan individu 3.2.5. Seseorang kakitangan tugas perkhidmatan awamnya parol demi tidak boleh membelakangkan kepentingan peribadinya.5.2.2. 3.5.5. Hubungan peribadi 3.2. Sama ada keputusan yang dibuat boleh dijustifikasi demi kepentingan awam.2.2.2.5. 3. jabatan dan pihak-pihak lain. 3.6. Sama ada keputusan atau tatakelakuan berlandaskan tingkahlaku. Konflik kepentingan wujud apabila dipengaruhi oleh kepentingan-kepentingan peribadi dalam menjalankan tugas awam.1.3. Kakitangan juga tidak boleh berkelakuan dengan sedemikian cara yang mungkin menyebabkan kepentingan peribadinya bercanggah dengan tugas awamnya sehingga menyebabkan konflik kepentingan. 197 reputasi jika tidak dikendalikan dengan .6.3.1.

Penyataan Awam. 3. Kakitangan Perkhidmatan Parol juga tertakluk kepada Peraturan 19.2. secara konsisten dan adil. kepercayaan agama.7 Penerimaan Hadiah atau Ganjaran. Kakitangan dilarang mendiskriminasi atau membuat gangguan terhadap rakan sejawat. 3. berdasarkan perkahwinan.U.2. jantina. 3. Penyelia mestilah memastikan bahawa tempat kerja adalah bebas daripada segala bentuk diskriminasi dan gangguan. Ini termasuklah perkara-perkara berkaitan dengan prosedur-prosedur yang diluluskan tanpa diskriminasi dan berdasarkan prinsip ‘Natural Justice’. adalah dikehendaki merujuk kepada pegawai atasan.3. Kakitangan harus mengendalikan isu atau kes dengan segera. kewarganegaraan. Peraturan–Peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) 1993 P.2. rancangan atau keputusan kerajaan. (A) 395 yang melarang mana-mana pegawai awam daripada membuat apa-apa pernyataan awam. 198 .9.8.10. penghuni taraf atau orang awam bangsa. ulasan. Kakitangan tidak boleh menerima sebarang hadiah atau ganjaran yang boleh menjejas dan mempengaruhi tugas yang dilakukan.2. Adil dan Saksama. Diskriminasi dan Gangguan. budaya dan fahaman politik. memberi apa-apa maklumat. penjelasan mengenai dasar. Sekiranya timbul keadaan sedemikian.

Melainkan mereka maklumat dibenarkan oleh pihak mesti atau berkuasa memastikan menggunakan bagi tujuan-tujuan yang berkaitan dengan tugas dan bukan bagi tujuan faedah undang-undang. Pihak berkuasa parol dan kakitangan adalah dikehendaki mematuhi dan memenuhi keperluankeperluan Rasmi 1972 tempat rahsia yang yang prinsip yang perlindungan sedang maklumat. 3. Maklumat–maklumat rasmi hanya boleh digunakan peribadi.3.1.2. Penguatkuasaan sistem parol mengandungi perkara-perkara sensitif yang berbentuk peribadi berhubung dengan pesalah.3. Pihak Berkuasa Parol dan Jabatan hendaklah menyediakan selamat sensitif. Integritri dan kredibiliti Jabatan akan terjejas sekiranya tidak dapat menyimpan maklumat pada tahap keselamatan yang maksimum. Perlindungan Kerahsiaan Maklumat.2.2.11. ahli keluarga dan masyarakat. kakitangan tidak menyebarkan tanpa rahsia kebenaran rasmi. 3.2.2. mangsa.11. 3. sepertimana yang terkandung di dalam Akta Rahsia berkuatkuasa. dan mematuhi semua Kakitangan yang prosedur penyimpanan dan penyebaran maklumat mengendalikan maklumat-maklumat tersebut perlu mematuhi prosedur yang telah ditetapkan dan mesti mengambil langkah-langkah secara berhati-hati bagi memastikan ianya tidak disebarkan tanpa mendapat kebenaran yang sah. Pendedahan tanpa kebenaran akan menimbulkan masalah kepada individu dan Jabatan.11.11. 199 .

Kakitangan Perkhidmatan Parol adalah juga tertakluk kepada Peraturan 21.11. Penglibatan dalam Politik.U.2. Pekerjaan Luar. Semua kakitangan hendaklah memastikan maklumat yang dikategorikan sebagai copy) tidak rahsia.(A) 395 yang melarang pegawai awam daripada mengambil bahagian dalam sebarang aktiviti politik. Penyalahgunaan Kuasa dan Pembaziran.13. 3.14.1.3.4. Kakitangan perlu membuat laporan ke atas sebarang perlakuan rasuah yang disyaki. 3.U. Kakitangan Perkhidmatan Parol adalah juga tertakluk kepada Peraturan 5.2.12. Begitu juga dengan penyalahgunaan kuasa pentadbiran dan pembaziran yang serius terhadap harta benda kerajaan.2. 200 . 3. (Kelakuan dan Peraturan–peraturan Pegawai Awam Tatatertib) 1993P.2.2. sama ada jabatan oleh mereka akses kepada mempunyai maklumat membenarkan kakitangannya menjalankan pekerjaan luar tanpa kebenaran daripada Ketua Jabatannya. Peraturan–peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) 1993P. dalam apa bentuk sekali pun (sama ada soft copy atau hard boleh diakses oleh mana-mana pihak tersebut yang secara tidak sah dan maklumat-maklumat dalam tersebut. Melapor Perlakuan Rasuah.14.(A) 395 yang tidak atau luar kuasa hanya dibincang antara individu-individu. 3.

TARIKH BERKUATKUASA Tarikh berkuatkuasa arahan ini adalah mulai daripada tarikh ianya dikeluarkan. pendedahan perlu dibuat kepada Badan Pencegah Rasuah.2. Sekiranya pendedahan perlu dibuat kepada badan penyiasat luaran.14. Bekas kakitangan perkhidmatan parol tidak boleh menggunakan. 3. Pendedahan mengenai penyelewengan boleh dibuat kepada mana-mana pegawai awam yang mempunyai kuasa melalui prosedur pelaporan dalaman.2. 3.2.3. istimewa atau dilihat memberi layanan yang memihak atau mendapat kepada maklumat (privileged information) 4.14. 3.2.15. Semua kakitangan mesti berhati–hati dalam urusan dengan mana-mana bekas kakitangan jabatan dan memastikan akses mereka tidak diberi. atau mengambil peluang maklumat rahsia yang boleh menyebabkan ia memperolehi atau mendapat keuntungan hasil daripada tugas rasmi sehingga boleh menyebabkan ianya diperolehi oleh masyarakat umum.15.3. Penggunaan Maklumat. 3. 201 .2.1.2.2.15. Pegawai penyelia hendaklah memastikan kakitangan bawahan memahami tatacara membuat laporan jika berlaku sebarang kegiatan rasuah.

2008 PTKJP004/2008 202 . Kajang... penjelasan lanjut bolehlah dirujuk kepada Bahagian Parol Wira.. Jabatan Penjara Malaysia ... AM Sekiranya terdapat sebarang keraguan terhadap Perintah Tetap Komisioner Jeneral ini.. Bukit (DATUK MUSTAFA BIN OSMAN) Komisioner Jeneral Jabatan Penjara Malaysia Tarikh : .5. Ibu Pejabat Penjara Malaysia..

Jawatankuasa Pemurnian Kod Etika Kaunselor Malaysia 2006 203 .‘LAMPIRAN 4’ Kod Etika Kaunselor Disediakan oleh.

Latihan. Komunikasi Privilej. LEMBAGA KAUNSELOR TUJUAN: 5 tujuan Kod Etika Kaunselor Malaysia (KEKM) ialah untuk: 1. KEKM mempunyai lapan bahagian utama yang menyentuh perkara-perkara berikut: Bahagian A: Perhubungan Menolong Bahagian B: Kerahsiaan. membolehkan LKM menjelaskan tanggungjawab etika para kaunselor yang berdaftar dengan LKM.KOD ETIKA KAUNSELOR MALAYSIA. dan 5. Penaksiran. dan Pengajaran Bahagian G: Penyelidikan dan Penerbitan Bahagian H: Penyelesaian Isu-Isu Etika Setiap bahagian KEKM dimulakan dengan suatu Pengenalan. menyediakan garispanduan untuk membantu kaunselor untuk bertindak secara profesional yang dapat memberikan perkhidmatan kaunseling yang terbaik serta memupuk nilai-nilai profesion kaunseling dengan cara terbaik. 4. dan Pentafsiran Bahagian F: Penyeliaan. 2. mewujudkan prinsip-prinsip yang menentukan tatalaku beretika serta amalan-amalan yang terbaik. Pengenalan bagi setiap bahagian membincangkan apa yang boleh diharapkan berhubung dengan tingkahlaku dan tanggungjawab etika. 3. dan Privasi Bahagian C: Tanggungjawab Profesional Bahagian D: Hubungan dengan Profesional-Profesional Lain Bahagian E: Penilaian. Pengenalan menyediakan tone 204 . menjadi asas bagi memproses aduan dan pertanyaan mengenai etika yang ditujukan kepada kaunselor. memberi sokongan kepada misi LKM.

205 . Bahagian A : Perhubungan menolong Pengenalan Kaunselor menggalakkan pertumbuhan dan perkembangan klien mengikut cara-cara yang memupuk minat dan kebajikan klien serta memupuk jalinan hubungan yang sihat. mereka diharap melibatkan diri di dalam suatu proses membuat keputusan yang beretika setelah diberi pertimbangan yang sedalamdalamnya. prinsip-prinsip etika dan piawaian-piawaian etika boleh diterapkan apabila wujud konflik. Kaunselor digalakkan untuk memberi sumbangan kepada masyarakat dengan mengagihkan sebahagian daripada aktiviti profesional mereka kepada perkhidmatan-perkhidmatan yang membawa sedikit atau tiada pulangan kewangan (pro bono publico). Suatu glosari yang ringkas diberikan supaya pembaca mendapat huraian yang padat mengenai sesetengah istilah yang digunakan di dalam KEKM. Sedikit sebanyak perbezaan pandangan di kalangan kaunselor boleh dan memang wujud berhubung dengan cara-cara bagaimana nilai. Melalui satu proses membuat keputusan berkaitan etika serta penilaian konteks sesuatu situasi. Kaunselor juga meneroka identiti-identiti mereka sendiri dan bagaimana identiti-identiti ini mempengaruhi nilai dan kepercayaan mengenai proses kaunseling. Apabila kaunselor berdepan dengan dilema-dilema etika yang sukar diselesaikan. kaunselor dikehendaki mengenali sesuatu model membuat keputusan yang boleh diyakini (credible) yang boleh diteliti oleh awam serta boleh dilihat penggunaannya.bagi bahagian berkaitan dan menjadi titik permulaan untuk direnungi mengenai huraian etika yang terkandung di dalam setiap bahagian KEKM ini. kaunselor diberi kuasa untuk membuat keputusan yang membantu mengembangkan keupayaan manusia untuk berkembang dan maju. Kaunselor secara aktif cuba memahami latar belakang budaya yang berbeza di kalangan klien-klien yang mereka kendalikan. Sementara tidak terdapat suatu model membuat keputusan yang khusus berkaitan etika yang paling berkesan.

12.1.ahli-ahli keluarga.6. Kaunselor dan klien selalu menyemak pelan-pelan kaunseling ini bagi menaksir viabiliti (viability) dan keberkesanan yang berterusan..g. A.2. G. (Rujuk A.d Penglibatan di dalam jaringan kerja yang memberi sokongan Kaunselor menyedari bahawa jaringan kerja yang memberi bantuan mempunyai berbagai-bagai makna di dalam kehidupan klien dan kerana itu menimbang untuk mendapat bantuan.a..7.1. di dalam rekod-rekod klien mereka bagi memudahkan penyampaian dan kesinambungan perkhidmatanperkhidmatan yang diperlukan. sambil menghormati kebebasan klien membuat pilihan.12. Jika berlaku kesilapan di dalam rekod-rekod klien. Tanggungjawab utama Tanggungjawab utama kaunselor ialah menghormati maruah dan memupuk kebajikan klien. Kaunselor memasukkan dokumentasi yang cukup dan pada ketika-ketika tertentu.) A.) A.1..B.2. kaunselor akan mengambil langkah-langkah untuk mencatitkan pembetulan kesilapan-kesilapan tersebut dengan teratur mengikut dasar-dasar agensi atau institusi (Rujuk A. 206 . Kaunselor mengambil langkah-langkah yang bersesuaian bagi menjamin yang dokumentasi di dalam rekod-rekod ini mencerminkan secara tepat kemajuan klien serta perkhidmatan-perkhidmatan yang telah diberikan.6.g.b. B.d. a. dan penglibatan orangorang lain (misalnya pemimpin agama/kerohanian/komuniti.. A.c. Rekod Kaunselor menyimpan rekod-rekod yang penting bagi mengendalikan perkhimatan profesional kepada klien-klien mereka dan juga seperti yang diperlukan oleh undang-undang. peraturan-peraturan.2.g. Pelan-pelan kaunseling Kaunselor dan klien-klien mereka secara bersama berusaha untuk membentuk pelan-pelan kaunseling bersepadu yang memberi jaminan kejayaan serta tekal dengan kebolehan-kebolehan dan keadaan-keadaan klien. Kebajikan mereka yang dikendalikan oleh kaunselor A. atau oleh tatacaratatacara agensi atau institusi.g.1. A.1. kefahaman.A.

G.g. A.e. A. Jenis-jenis maklumat yang diperlukan Kaunselor secara terbuka menjelaskan kepada klien sifat semua perkhidmatan yang diberikan. Bila sesuai. dan kaunselor mendokumentasikan dengan sesuai persetujuan termaklum sepanjang perhubungan kaunseling. Persetujuan termaklum (informed consent) di dalam perhubungan kaunseling (Rujuk A. dan /atau orang awam.12. sasaran-sasaran.a.2.1. perawakan umum. batasan-batasan vokasional. teknik-teknik.b..E..13. dan pengalaman-pengalaman kaunselor yang releven. batasan-batasan fizikal. majikan. budaya. Ia memerlukan maklumat yang cukup mengenai proses kaunseling dan kaunselor. A.. Persetujuan termaklum Klien mempunyai kebebasan untuk memilih sama ada untuk memasuki atau terus berada di dalam sesuatu perhubungan kaunseling.b. Mereka memberitahu klien mengenai isu-isu seperti berikut tetapi tidak terbatas kepada: tujuan-tujuan.kawan-kawan) sebagai sumber-sumber yang positif bila sesuai.) A.c. dengan persetujuan klien..6. dan keperluan-keperluan klien.a.2.. bakal-bakal risiko dan faedah-faedah perkhidmatan. Persetujuan termaklum merupakan sesuatu yang berlaku terus menerus di dalam proses kaunseling. kemahiran-kemahiran sosial.3. Kaunselor mempunyai suatu obligasi untuk menjelaskan secara bertulis dan lisan kepada klien mengenai hak-hak dan tanggungjawab kaunselor dan klien.B. batasan-batasan. kelayakan-kelayakan umum.5. tatacara-tatacara. pola minat dan sikap. penerusan perkhidmatan 207 . kelayakan-kelayakan.F.2.. dan kebajikan klien. Keperluan-keperluan pekerjaan (employment) Kaunselor berusaha bersama-sama klien mereka untuk mendapatkan pekerjaan yang tekal dengan kebolehan keseluruhan.b.B.E. kaunselor-kaunselor yang mempunyai latihan-latihan yang sesuai di dalam bidang perkembangan kerjaya akan membantu di dalam menempatkan klien-klien di jawatan-jawatan yang tekal dengan minat..2.1. pendidikan. sijil-sijil.

penggunaan ujian dan laporan yang dihasratkan.jika berlaku ketidakupayaan atau kematian seseorang kaunselor. kaunselor membuat penyesuaian kepada amalan-amalan mereka dengan sewajarnya. untuk menyertai perancangan kaunseling secara terus menerus. yuran serta cara-cara mengenakan caj. Kaunselor sedar akan keperluan untuk mengimbangi hak-hak etika klien untuk membuat pilihan. mereka akan menyediakan perkhimatan-perkhidmatan yang perlu (misalnya mendapatkan seorang jurubahasa atau penterjemah yang terlatih) bagi memastikan kefahaman klien. dan melibatkan mereka di dalam membuat keputusan menurut kesesuaian keadaan. Kaunselor mengguna bahasa yang jelas dan mudah difahami sewaktu berbincang mengenai isu-isu yang berkaitan dengan persetujuan termaklum.c.2. Klien mempunyai hak kepada kerahsiaan dan perlu diberi penjelasan tentang batasan-batasannya (termasuklah bagaimana penyeliapenyelia dan/atau profesional-profesional pasukan rawatan terlibat). Sensitiviti budaya dan perkembangan Kaunselor menyampaikan maklumat dengan cara yang sesuai dari segi tahap perkembangan dan budaya. dan menolak sebarang perkhidmmtan atau perubahan modaliti dan juga untuk dinasihati mengenai akibat-akibat penolakan sedemikian. Kaunselor mengambil langkahlangkah bagi memastikan yang klien memahami implikasi-implikasi diagnosis. dan maklumat-maklumat lain yang berkaitan. keupayaan mereka memberi persetujuan atau kebenaran (assent) bagi mendapat perkhidmatan-perkhimatan. Apabila klien menghadapi masalah memahami bahasa yang digunakan oleh kaunselor.2. kaunselor akan menimbang implikasi-implikasi. tatacara persetujuan termaklum dan. A. di mana mungkin. untuk mendapat maklumat yang jelas mengenai rekod-rekod mereka. kaunselor mendapatkan kebenaran (assent) klien berhubung dengan perkhidmatan-perkhidmatan. Ketidakupayaan memberi persetujuan Sewaktu memberi kaunseling kepada kanak-kanak bawah umur ataupun kepada individu-individu yang tidak boleh memberi persetujuan sukarela. dan hak-hak serta tanggungjawab undang- 208 . A.d.

pasangan-pasangan romantik mereka. G. Menghindari kecederaan dan memaksa terima (impose) nilai-nilai A. Peranan dan perhubungan dengan klien (Rujuk F. A. Klien masakini Interaksi atau perhubungan seksual atau romantik kaunselor-klien dengan klien-klien masakini.b.5.3. A. Menghindari kecederaan Kaunselor bertindak untuk menghindari dari mencederakan klien. pelatih.) A. dan tingkahlakutingkahlaku mereka dan menghindari daripada memaksa terima nilai-nilai yang tidak tekal dengan matlamat kaunseling. sikap..10. kepercayaan.F.5.. Bekas-bekas klien Interaksi atau perhubungan seksual atau romantik kaunselor-klien dengan bekas-bekas klien.4.4. atau ahli-ahli keluarga mereka adalah dilarang selama satu tahun selepas kontak profesional yang terakhir.b Nilai-nilai peribadi Kaunselor menyedari nilai-nilai. pasangan-pasangan romantik mereka (klien). A.undang ibu-bapa atau keluarga untuk melindungi klien-klien ini dan membuat keputusan-keputusan bagi pihak mereka.a.a. Kaunselor menghormati kepelbagaian klien. pelatih dan peserta penyelidikan mereka dan untuk meminimumkan atau memulih kecederaan yang tidak dapat dielak atau yang tidak diduga. A.4. dan peserta penyelidikan. atau ahliahli keluarga mereka adalah dilarang. mereka memohon kebenaran klien untuk memaklumkan profesional-profesional lain serta berusaha untuk mewujudkan perhubungan positif dan kerjasama profesional. Klien-klien yang diberi perkhidmatan oleh orang-orang lain Apabila kaunselor mendapat tahu yang klien-klien mereka mempunyai hubungan profesional kesihatan mental yang lain.3. A.3.5. Sebelum melibatkan diri di dalam interaksi atau 209 .

potensi manfaat dan akibat-akibat yang dijangkakan bagi klien atau bekas klien dan individu-individu lain yang terlibat secara signifikan dengan klien atau bekas klien. kaunselor mestilah mendokumentasikannya di dalam rekodrekod kes. kaunselor hendaklah memikirkan kesan-kesan masa depan (forethought) dan mendokumenkan (dalam bentuk bertulis) sama ada interaksi atau perhubungan ini dapat dianggap sebagai eksploitatif dari sudut-sudut tertentu (in some way) dan/atau masih terdapat potensi untuk mencederakan bekas-bekas klien. kaunselor mengelak dari menjalinkan interaksi atau perhubungan sedemikian.d.perhubungan seksual atau romantik dengan klien. melainkan apabila interaksi ini mempunyai potensi manfaat kepada klien (Rujuk A. pasangan-pasangan romantik mereka atau ahli-ahli keluarga klien selepas satu tahun dari kontak profesional terakhir. Sekiranya kecederaan yang tidak dirancang berlaku kepada klien atau bekas klien atau kepada seseorang individu yang terlibat dengan signifikannya dengan klien atau bekas klien.5. membeli sesuatu perkhidmatan atau produk yang dibekalkan oleh klien atau bekas klien (kecuali pertukaran 210 . tetapi tidak terbatas kepada. menghadiri sesuatu majlis formal (misalnya majlis perkahwinan/ pertunangan atau konvokesyen) .) A. A. Contoh-contoh potensi manfaat yang dipeperananehi melalui interaksi termasuklah. Bagi kes-kes di mana terdapat potensi eksploitasi dan /atau kecederaan. Interaksi atau perhubungan bukan profesional (selain daripada interaksi dan perhubungan seksual dan romantik) Perhubungan bukan profesional kaunselor-klien dengan klien. Interaksi sedemikian hendaklah bermula dengan persetujuan klien yang sesuai. Interaksi-interaksi yang mempunyai potensi-potensi manfaat Apabila sesuatu interaksi bukan profesional kaunselor-klien dengan seseorang klien atau bekas klien mempunyai potensi manfaat kepada klien atau bekas klien. kaunselor hendaklah menunjukkan bukti usaha untuk memulihkan kecederaan tersebut. sebelum interaksi (bila sesuai) .5. bekas klien. pasangan romantik mereka atau ahli-ahli keluarga mereka hendaklah dilakukan secara minimum.c. lantaran interaksi bukan profesional.d.5. rasional bagi interaksi sedemikian.

3. peribadi. undang-undang. ia mendapat persetujuan termaklum dari klien dan menjelaskan hak klien untuk menolak perkhidmatan-perkhidmatan yang berkaitan dengan perubahan itu. 2. menjadi ahli sesuatu persatuan.6. atau sebaliknya. orgnisasi profesional atau komuniti.) A.5. Contoh-contoh perubahan-perubahan peranan termasuklah 1.6. bertukar daripada peranan menilai bukan forensik kepada peranan teraputik. Klien mestilah diberitahu sepenuhnya akan sebarang akibat yang diduga (misalnya kewangan.a. dan masyarakat A. atau teraputik) dari perubahan peranan kaunselor. institusi. Perubahan-perubahan peranan di dalam perhubungan profesional Apabila seseorang kaunselor menukar peranannya daripada perhubungan kontrak yang asal atau yang terkini.5. atau sebaliknya.barang/perkhidmatan (bartering) yang tidak dilarang). 211 . menziarahi seseorang ahli keluarga yang keuzuran di hospital. bertukar daripada peranan seorang kaunselor kepada peranan seorang penyelidik (iaitu mengajak klien menjadi peserta penyelidikan). kelompok. (Rujuk A.c. bertukar daripada perhubungan individu kepada kaunseling keluarga atau sebaliknya. institusi dan masyarakat untuk meneliti bakal rintangan dan halangan yang menyekat akses dan/atau petumbuhan dan perkembangan klien. Advokasi Di mana sesuai kaunselor membuat advokasi (advocate) di tahap individu. dan 4. A. bertukar daripada peranan seorang kaunselor kepada peranan seorang orang tengah atau sebaliknya. Peranan dan perhubungan di tahap individu. kelompok.e.

A. kaunselor akan menjelaskan. B. (Rujuk A. atau menarik diri daripada peranan-peranan mengikut kesesuaian.a. Pelbagai klien Apabila seseorang kaunselor bersetuju untuk memberi perkhidmatan kaunseling kepada dua atau lebih orang individu yang mempunyai hubungan. kaunselor menjelaskan di peringkat awal siapakah klien serta sifat perhubungan yang akan kaunselor jalinkan dengan setiap individu yang terlibat.8.) A. Penapisan Kaunselor menapis bakal-bakal peserta kaunseling/terapi kelompok. kaunselor mengambil langkah berjagajaga yang berpatutan bagi melindungi klien daripada trauma fizikal. 212 .8.6. A.b. atau psikologi. dan kebajikannya tidak akan terancam oleh pengalaman kelompok. dan perkembangan klien. kaunselor memilih peserta-peserta yang keperluan dan matlamatnya serasi dengan matlamat kelompok bagi menghindari daripada tersekatnya proses kelompok.8. Melindungi klien Di dalam sesuatu seting kelompok.a. pertumbuhan. A. Sebolehbolehnya.4.4.b Kerahsiaan dan advokasi Kaunselor mendapat persetujuan klien sebelum melibatkan diri dalam usahausaha advokasi bagi pihak seseorang klien yang dikendali untuk membaiki mutu penawaran perkhidmatan dan berusaha ke arah menghapuskan rintangan dan halangan di dalam sesuatu sistem yang menyekat akses.a. Kerja kelompok (Rujuk B.8.. membuat penyesuaian.emosi.) A. Jika ia nampak nyata yang kaunselor mungkin terpaksa melakukan peranan-peranan yang mungkin berkonflik.7.

mendapat penaksiran yang lengkap dan mencukupi mengenai kebolehan mereka untuk membuat keputusan-keputusan rasional dan cekap bagi diri mereka dari seorang profesional kesihatan mental yang berpengalaman di dalam amalan penjagaan akhir hayat. dan kecekapan yang berkaitan dengan keputusan-keputusan akhir hayat. B. Penjagaan akhir hayat bagi klien-klien yang tiada harapan untuk pulih (terminally ill) Kaunselor akan berusaha sedaya upaya untuk mengambil langkah-langkah yang membolehkan klien 1.A.b. emosi.c. diberi setiap kesempatan yang mungkin untuk terlibat di dalam membuat keputusan termaklum mengenai penjagaan akhir hayat mereka. mendapat penjagaan akhir hayat yang berkualiti tinggi untuk keperluan-keperluan fizikal.9. A. moral.9.7. sosial.. kaunselor boleh memilih untuk membantu atau tidak membantu klien-klien yang tiada harapan untuk pulih (terminally ill) yang ingin meneroka opsyen-opsyen akhir hayat mereka. Kecekapan. mengamalkan kententuan kendiri yang setinggi-tinggi mungkin. Kaunselor memberikan maklumat Rujukan yang sesuai bagi menjamin yang klien menerima pertolongan yang diperlukan.c. A. dan 4. 2. pilihan dan rujukan kaunselor Menyedari tentang isu-isu peribadi.c.5. dan kerohanian mereka. Kerahsiaan Kaunselor yang memberi perkhidmatan kepada individu yang tiada harapan untuk pulih (terminally ill) yang sedang memikirkan untuk mempercepatkan ajal mereka mempunyai opsyen untuk memecah atau tidak memecah kerahsiaan. 3. bergantung kepada undang-undang yang wujud serta keadaankeadaan khusus situasi dan setelah mendapatkan perundingan atau penyeliaan dari pihak profesional dan undang-undang yang sesuai (Rujuk B.) 213 .9.

Jika struktur yuran yang ditentukan tidak sesuai bagi seorang klien. A.A. Pertukaran barang/perkhidmatan (Bartering) Kaunselor boleh menukar barang/perkhimatan hanya jika perhubungan itu tidak dieksploitasi atau menyebabkan kecederaan dan tidak meletakkan kaunselor di dalam keadaan yang menguntungkannya (unfair advantage). Menerima yuran daripada klien agensi Kaunselor menolak sesuatu yuran sulit (private) atau bayaran-bayaran lain kerana memberi khidmat kepada orang-orang yang layak menerima perkhimatan sedemikian melalui agensi majikan atau institusi yang mendaftar dengan kaunselor.c.10. Penentuan yuran Di dalam menentukan yuran bagi perkhidmatan kaunseling.d. A. Dalam keadaan sedemikian klien mestilah diberitahu tentang opsyen-opsyen lain yang terbuka untuk mereka seandainya mereka ingin mendapatkan perkhidmatan kaunseling swasta. dan jika cara sebegini menjadi amalan yang diterima di kalangan profesional di dalam sesuatu komuniti itu.10.b. kaunselor mengambil kira status kewangan klien dan tempat.10. Kaunselor memberi pertimbangan kepada implikasi-implikasi budaya yang berkaitan dengan 214 . Polisi sesuatu agensi tertentu itu mungkin menyediakan kemudahan-kemudahan yang jelas bagi klien agensi untuk menerima perkhidmatan kaunseling oleh kakitangan di klinik-klinik swasta.10. Yuran tak berbayar Jika kaunselor bercadang untuk menggunakan agensi-agensi memungut yuran daripada klien-klien yang tidak membayar bagi perkhidmatan seperti yang dipersetujui atau mengambil tindakan-tindakan undang-undang mereka pertama sekali memberitahu klien tentang tindakan yang dicadangkan dan menawarkan peluang kepada klien untuk membuat bayaran. kaunselor membantu klien dalam cuba mencari perkhidmatan yang sebanding dengan kos yang mampu dibayarnya. A. Yuran dan pertukaran barang/perkhidmatan (Bartering) A. jika klien yang memintanya.a.10.

tidak mungkin mendapat manfaat. A.11. A. motivasi klien untuk memberi hadiah. Kaunselor boleh 215 . Jika klien menolak saranan-saranan Rujukan.c. kaunselor sepatutnya tidak meneruskan perhubungan. Tatalaku meninggalkan klien dilarang. kaunselor mengambil kira perhubungan teraputik. mereka menghindari daripada kaunseling. Penamatan yang sesuai Kaunselor menamatkan sesuatu perhubungan menolong apabila ia nampak jelas yang klien tidak lagi memerlukan bantuan. Kaunselor tidak meninggalkan atau mengabai klien-kliennya di dalam kaunseling.c. A. atau tercedera jika kaunseling diteruskan. Bila menentukan sama ada untuk menerima sesuatu hadiah daripada klien atau tidak. sakit. apabila perlu semasa berlakunya gangguan seperti bercuti.a.menukar barang/perkhimatan dan berbincang dengan klien tentang perkaraperkara (concerns) yang relevan dan mendokumenkan persetujuan tersebut di dalam kontrak bertulis yang jelas. Menerima hadiah Kaunselor memahami tentang cabaran yang berhubung dengan menerima hadiah daripada klien dan sedar bahawa di dalam sesetengah budaya.b. A. nilai kewangan hadiah.11. dan motivasi kaunselor yang inginkan hadiah atau menolaknya. Penamatan dan rujukan A. dan selepas penamatan perkhidmatan.10. Kaunselor membantu di dalam menguruskan tindakan-tindakan yang sesuai bagi meneruskan rawatan.11. Ketidakupayaan membantu klien Jika kaunselor merasakan suatu ketidakupayaan untuk memberi bantuan profesional perhubungan kepada atau klien. memulakan Kaunselor meneruskan perhubungan hendaklah mengetahui mengenai sumber-sumber Rujukan yang sesuai dari segi budaya dan klinikal dan membuat saranan mengenai altenatif-altenatif ini.11. hadiah kecil adalah suatu tanda hormat dan cara untuk menyatakan rasa terima kasih.

alat-alat penaksiran dalam talian (on-line).12. emosi dan fizikal untuk menggunakan teknologi dan penggunaan teknologi ini sesuai dengan keperluan klien. Teknologi-teknologi tersebut merangkumi tetapi tidak terbatas kepada perkakasan komputer dan sofwer. dan peralatan-peralatan komunikasi yang lain.c.11.12.b. telefon. A.a.12.menamatkan kaunseling apabila ia di dalam bahaya dicederakan oleh klien atau orang lain yang mempunyai hubungan dengan klien. Faedah dan batasan Kaunselor memberitahu klien tentang faedah-faedah dan batasan-batasan penggunaan teknologi maklumat di dalam proses kaunseling dan di dalam tatacara mengenai caj.12. laman web dunia. internet. Pemindahan perkhidmatan yang sesuai Apabila kaunselor memindahkan atau meRujuk klien kepada pengamalpengamal lain mereka memastikan proses klinikal dan pentadbiran dilengkapkan dan komunikasi terbuka dikekalkan dengan klien dan pengamal-pengamal ini. kaunselor menimbang untuk memberi perkhidmatan secara bersemuka. Perkhidmatan-perkhidmatan bantuan teknologi Apabila memberi perkhidmatan kaunseling jarak jauh berbantuan teknologi. Perkhimatan-perkhidmatan tidak sesuai Apabila perkhidmatan-perkhidmatan kaunseling jarak jauh berbantuan teknologi dianggap tidak sesuai oleh kaunselor atau klien. A. A. Penggunaan teknologi A.d. 216 . Kaunselor memberikan kaunseling pra-penamatan dan membuat perakuan-perakuan tentang pemberi-pemberi pekhidmatan lain bila perlu. kaunselor menentukan klien berupaya dari segi intelektual. A. atau apabila klien tidak membayar yuran-yuran sepertimana yang dipersetujui.

12. 217 . yang mungkin mempunyai akses yang diberi kuasa atau tidak diberi kuasa akses kepada transmisi elektronik. penyelia. Undang-undang dan statut Kaunselor menentukan yang penggunaan teknologi tidak melanggar undangundang sebarang entiti tempatan. 2.e.d. undang-undang. membincangkan isu-isu yang berkaitan dengan kesulitan untuk mengekalkan kerahsiaan komunikasi yang ditransmisikan secara elektronik. dan pekerja seperti pentadbir IT. negeri. mengguna komunikasi laman web dan e-mel yang sah (encrypted web sites and e-mail) untuk membantu menjamin kerahsiaan di mana boleh. A.f. mendesak klien supaya sedar tentang semua pengguna yang diberi kuasa dan tidak diberi kuasa termasuk ahli-ahli keluarga dan rakanrakan sejawat yang mempunyai akses kepada sebarang teknologi yang klien mungkin digunakan di dalam proses kaunseling. Bantuan Kaunselor mendapatkan bantuan perniagaan. kaunselor melakukan perkara-perkara berikut: 1. A. memberitahu klien akan semua rakan. terutama sekali apabila penggunaan ini merentasi sempadan negeri atau negara.12. 4.g. 5. atau antarabangsa dan mematuhi semua statut yang relevan. kebangsaan.12. 3. A. Teknologi dan persetujuan termaklum Sebagai sebahagian daripada proses mewujudkan persetujuan termaklum. Akses Kaunselor menyediakan akses yang berpatutan untuk penggunaan komputer apabila memberi perkhidmatan kaunseling jarak jauh berbantuan teknologi. memberitahu klien hak dan batasan-batasan undang-undang yang berkaitan yang mengawal amalan sesuatu profesion merentasi sempadan negeri atau antarabangsa (over state lines or international boundaries).12.A. dan teknikal bila mengguna teknologi.

dan 218 .6.2. membincang tentang kemungkinan kerosakan teknologi dan kaedahkaedah altenatif bagi menjamin penyampaian perkhidmatan. Laman web dunia (www) Kaunselor yang mempunyai laman web dunia (internet) melakukan perkara-perkara berikut : 1. berusaha untuk menyediakan terjemahan bagi klien-klien yang mempunyai bahasa utama yang berbeza dan pada masa yang sama memberi perhatian kepada ketidaksempurnaan terjemahan-terjemahan tersebut. mewujudkan kaedah bagi mengesahkan identiti klien. ataupun seorang dewasa yang tidak berupaya memberi persetujuan termaklum.12. semasa kaunselor tiada (Rujuk A. dan 9. kaunselor memberitahu klien perkara ini dan membataskan transmisi elektronik kepada komunikasi umum yang bukan khusus tentang klien. memberitahu klien tentang tatacara kecemasan seperti memanggil 999 atau talian kecemasan tempatan. menyediakan hubungan elektronik dengan Lembaga Kaunselor Malaysia bagi melindung hak-hak pengguna dan memudahkan penyelesaian masalah-masalah etika. membuat pemeriksaan selalu bagi menentukan hubungan elektronik berjalan dengan baik dan sesuai dari segi profesional. seorang dewasa yang tidak cekap dari segi undang-undang. 4. memberitahu klien sama ada penyimpanan arkib rekod-rekod transaksi di buat dan untuk berapa lama. 8. mewujudkan cara-cara bagaimana klien dapat menghubungi kaunselor jika berlaku kerosakan teknologi. 5. 3. 7. 7.) A. di mana penggunaan laman web dan e-mel yang sedemikian tidak boleh dilakukan. 6. berusaha untuk membekalkan suatu laman yang boleh diakses oleh orang-orang kurang upaya.h. mendapat kebenaran bertulis penjaga yang sah ataupun wakil sah yang diberi kuasa sebelum memberi perkhidmatan andainya klien seorang kanak-kanak di bawah umur. 2.

dengan mewujudkan dan mempertahankan sempadansempadan yang sesuai.c. Hormat kepada privasi Kaunselor menghormati hak-hak klien untuk mendapat privasi. komunikasi privilej. bila. B. Pertimbangan-pertimbangan multi budaya dan kepelbagaian Kaunselor mengekalkan kesedaran dan sensitiviti mengenai makna kerahsiaan dan privasi mengikut budaya. Bahagian B : Kerahsiaan. Menghormati hak-hak klien B. dan dengan siapa maklumat ini dikongsikan.a.8. membantu klien di dalam menentukan kesahan dan kebolehpercayaan maklumat yang terdapat pada www dan aplikasi-aplikasi teknologi yang lain.1. dan privasi Pengenalan Kaunselor sedar bahawa kepercayaan merupakan sesuatu yang amat penting di dalam perhubungan menolong. dan mengekalkan kepercayaan. Kaunselor mengadakan perbincangan terus menerus dengan klien tentang bagaimana.1.1. 219 .1.b. Hormat kepada kerahsiaan Kaunselor tidak berkongsi maklumat rahsia tanpa persetujuan klien atau tanpa justifikasi etika atau undang-undang yang mantap. Kaunselor berusaha untuk mendapatkan kepercayaan klien dengan menjalinkan suatu perkongsian yang berterusan. Kaunselor menyampaikan parameter-parameter kerahsiaan dengan cara yang cekap mengikut budaya. Kaunselor menghormati pandangan yang berbeza tentang pendedahan maklumat. B. B. Kaunselor mendapat maklumat-maklumat sulit (private) daripada klien hanya apabila ianya berfaedah kepada proses kaunseling.

a.c. Sebelum membuat sesuatu pengesahan.2. Penyakit-penyakit berjangkit dan yang mengancam nyawa Apabila klien memberitahu yang mereka mengidap sesuatu penyakit yang diketahui umum sebagai berjangkit dan mengancam nyawa. kaunselor memberitahu klien tentang batasan-batasan kerahsiaan dan mencari jalan untuk mengenalpasti situasi-situasi yang boleh diramalkan di mana kerahsiaan mesti dipecah (Rujuk A.c.b. tindakan kaunselor mendedahkan maklumat tersebut kepada pihak-pihak ketiga yang dikenalpasti mungkin boleh dipertahankan.) B. Kekecualian B.2.B. kaunselor mendapatkan 220 .1.2. Kaunselor berunding dengan profesionalprofesional lain apabila berada di dalam keadaan tidak pasti tentang kesahan sesuatu kekecualian itu.2.) B.d. B. (Rujuk A. Penjelasan mengenai batasan-batasan Pada peringkat awal dan sepanjang proses kaunseling.b.2. Keperluan-keperluan undang-undang dan bahaya Keperluan umum yang kaunselor hendaklah menyimpan maklumat rahsia tidak terpakai apabila pendedahan diperlukan bagi melindungi klien atau orang-orang lain yang dikenalpasti daripada kecederaan serius dan yang boleh diramalkan atau apabila keperluan undang-undang mendesak yang maklumat rahsia didedahkan. kaunselor mengesahkan bahawa terdapat satu cara mendiagnosnya dan menilai niat klien memberitahu pihak ketiga mengenai penyakit mereka atau melakukan sebarang tingkahlaku yang mungkin mencederakan pihak ketiga yang boleh dikenalpasti. jika diketahui yang mereka boleh membuktikannya serta menghadapi risiko yang tinggi menjangkiti penyakit tersebut.9. Pendedahan yang diarahkan mahkamah. Apabila diarahkan oleh mahkamah untuk mendedahkan maklumat rahsia atau privilej tanpa kebenaran seseorang klien. Pertimbangan-pertimbangan tambahan perlu digunakan bila meneliti isu-isu akhir hayat.

klien dimaklumkan sebelum maklumat rahsia didedahkan dan dilibatkan di dalam proses membuat keputusan tentang pendedahan ini. Bila keadaan memerlukan pendedahan maklumat rahsia. B.d.1. B.2. hanya maklumat penting sahaja yang didedahkan.persetujuan termaklum secara bertulis daripada klien atau mengambil langkah-langkah untuk menghalang pendedahan itu atau memastikan yang pendedahan itu sesedikit mungkin kerana bakal kecederaan yang boleh berlaku kepada klien atau perhubungan kaunseling. Orang bawahan Kaunselor berusaha sedaya upaya untuk memastikan yang privasi dan kerahsiaan klien dikekalkan oleh orang bawahan. Seting-seting rahsia Kaunselor berbincang mengenai maklumat rahsia hanya di dalam setingseting di mana mereka dapat menjamin privasi klien secara berpatutan.3. 221 . B. Pendedahan minimum Seboleh-bolehnya.(Rujuk F.a.c.d. B. klien akan dimaklumkan tentang kewujudan dan komposisi pasukan. termasuk pekerja.c.b. Pasukan-pasukan rawatan Apabila rawatan klien melibatkan suatu semakan atau penyertaan berterusan oleh suatu pasukan rawatan. yang diselia. Pembayar-pembayar pihak ketiga Kaunselor mendedahkan maklumat kepada pembayar pihak ketiga hanya apabila klien memberi kuasa bagi pendedahan sedemikian.3. dan sukarelawan.3.3. maklumat yang dikongsi. dan tujuan mengongsi maklumat sedemikian. pelajar. Maklumat yang dikongsi dengan orang-orang lain B. pembantu perkeranian.) B.3.

a.4. Transmisi maklumat rahsia Kaunselor mengambil langkah berjaga-jaga bagi memastikan kerahsian maklumat yang ditransmisikan melalui penggunaan komputer. Kaunselor mendapatkan persetujuan dan mendokumenkan secara bertulis persetujuan tersebut di kalangan semua pihak yang terlibat yang mempunyai keupayaan untuk memberi persetujuan tentang hak setiap individu berhubung dengan kerahsiaan dan sebarang obligasi untuk menjaga kerahsiaan maklumat yang diketahui.5. mel elektronik.4.12. pesanan suara. kaunselor dengan jelas mendefinisikan siapa yang dianggap “klien” dan berbincang mengenai jangkaan dan batasan-batasan kerahsiaan. Klien-klien yang meninggal Kaunselor melindungi kerahsiaan klien-klien yang meninggal menurut ketetapan undang-undang dan agensi ataupun dasar-dasar seting. B. B.e. B. kaunselor melindungi kerahsiaan maklumat yang 222 . (Rujuk A.3. mesin faksimili.b.5. Tanggungjawab kepada klien Apabila memberi kaunseling kepada klien di bawah umur atau klien-klien dewasa yang kurang keupayaan untuk memberi persetujuan termaklum secara sukarela. B. Kaunseling pasangan dan keluarga Di dalam kaunseling pasangan dan keluarga.4 Kelompok-kelompok dan keluarga-keluarga B.f.g. Klien-klien yang kekurangan keupayaan untuk memberi persetujuan termaklum. kaunselor menerangkan dengan jelas peri pentingnya kerahsiaan dan parameter kerahsiaan kepada kelompok yang terlibat. telefon. dan teknologi komputer atau elektronik yang lain. mesin menjawab panggilan. Kerja kelompok Dalam kerja kelompok.3.) B.B.a.

6.a. Kaunselor adalah peka kepada kepelbagaian budaya keluarga-keluarga dan menghormati hakhak dan tanggungjawab ibu-bapa/penjaga ke atas kebajikan anak-anak/ jagaan mereka mengikut undang-undang. Tanggungjawab kepada ibu-bapa dan penjaga yang sah Kaunselor memberitahu ibu-bapa dan penjaga yang sah tentang peranan kaunselor dan sifat rahsia perhubungan menolong. B.c. kaunselor mendapatkan kebenaran daripada sesuatu Di pihak dalam ketiga yang sesuai untuk mendedahkan maklumat. 223 . Kaunselor berusaha untuk mewujudkan perhubungan kerjasama yang sesuai dengan ibubapa/penjaga bagi memberikan khidmat terbaik kepada klien. Pelepasan maklumat rahsia Apabila memberi kaunseling kepada klien di bawah umur atau klien dewasa yang kurang keupayaan untuk memberi persetujuan secara sukarela untuk melepaskan maklumat rahsia. B. peraturanperaturan bertulis dan piawaian-piawaian etika yang berkaitan. Kerahsiaan rekod-rekod Kaunselor memastikan yang rekod-rekod disimpan di suatu lokasi yang selamat dan memastikan hanya orang-orang yang diberi kuasa sahaja yang mempunyai akses kepada rekod-rekod itu. B.b.b.5.6. Kebenaran untuk merakam Kaunselor mendapatkan kebenaran daripada klien sebelum sesi rakaman melalui alat elektronik atau lain-lain.dipeperananehi di dalam perhubungan menolong sepertimana yang ditetapkan oleh undang-undang persekutuan dan negeri.5. B. kaunselor memberitahu klien-klien sejajar dengan tahap kefahaman mereka dan mengambil langkah-langkah yang berkaitan dengan budaya untuk melindungi kerahsiaan klien.6. Rekod-rekod B. keadaan-keadaan sedemikian.

Penyimpanan dan penghapusan rekod selepas penamatan Kaunselor menyimpan rekod-rekod selepas tamatnya perkhidmatanperkhidmatan bagi menjamin akses yang berpatutan di masa hadapan.E. pensyarah. B. kaunselor memberi bantuan dan juga perundingan di dalam mentafsir rekod-rekod kaunseling ini. rakan sebaya.e. Pendedahan atau pemindahan Kaunselor mendapat kebenaran bertulis daripada klien untuk mendedah atau memindahkan rekod-rekod kepada pihak ketiga yang sah melainkan terdapat kekecualian kepada kerahsiaan.c. atau orang-orang lain di dalam persekitaran latihan.6.. Akses klien Kaunselor memberikan akses yang berpatutan kepada rekod-rekod dan salinan-salinan rekod apabila diminta oleh klien yang berkeupayaan. Di dalam situasi melibatkan beberapa orang klien. B.6.6. Kaunselor membataskan akses klien kepada rekod-rekod mereka atau bahagian daripada rekod-rekod mereka hanya apabila terdapat bukti yang jelas bahawa akses sedemikian akan menyebabkan kemudaratan kepada klien.f.B. Kaunselor mendokumentasikan permintaan klien dan rasional tidak membenarkan sebahagian atau semua rekod di dalam fail-fail klien. B.3. Apabila klien memohon akses kepada rekod-rekod mereka.4. menyemak transkrip. Bantuan berhubung dengan rekod.) B.6. atau melihat rakaman sesi bersama penyelia. 224 . (Rujuk A.d. Kebenaran untuk memerhati Kaunselor mendapat kebenaran dari klien sebelum membuat pemerhatian ke atas sesi kaunseling.g.6. Langkah-langkah diambil bagi memastikan yang penerima rekod kaunseling peka kepada sifat kerahsiaan ini. kaunselor memberi kepada setiap klien hanya bahagian-bahagian rekod yang berkait secara langsung dengan mereka dan tidak memasukkan maklumat rahsia yang berkaitan dengan klien-klien lain.

Mereka menjalankan penyelidikan mengikut protokol penyelidikan yang diluluskan.b.1. Mereka menjelaskan kepada peserta risiko-risiko yang berkaitan dengan pelanggaran garispanduan mengenai privasi dan kerahsiaan serta memberitahu peserta sebarang batasan kerahsiaan yang secara berpatutan dapat dijangkakan.(Rujuk A.menyimpan rekod-rekod ini mengikut statut persekutuan dan negeri yang mengawal rekod dan menghapuskan rekod-rekod klien dan bahan-bahan sensitif yang lain mengikut sesuatu cara yang melindungi kerahsiaan klien. Mematuhi garis panduan Kaunselor adalah bertanggungjawab untuk memahami dan mematuhi dasar-dasar negeri.a.c. B. B. Penyelidik menyimpan semua rekod penyelidikan dengan cara yang selamat.7. Penyelidikan dan latihan B.7. persekutuan.2.7. Apabila rekod-rekod ini bersifat artistik.) 225 . Biar bagaimana sekalipun kerahsiaan akan dipelihara. Penyelidik mestilah memberitahu peserta sebarang batasan kerahsiaan yang secara berpatutan boleh dijangkakan.) B. agensi.c. atau institusi atau garispanduangarispanduan yang berkaitan dengan kerahsiaan di dalam amalan-amalan penyelidikan mereka . Kerahsiaan maklumat yang diperolehi di dalam penyelidikan Pelanggaran garispanduan yang berkaitan dengan privasi dan kerahsiaan peserta merupakan risiko-risiko penyertaan di dalam penyelidikan yang melibatkan peserta-peserta manusia. Kelulusan institusi Apabila kelulusan institusi diperlukan. kaunselor memberikan maklumat yang tepat mengenai cadangan-cadangan penyelidikan mereka dan mendapat kelulusan sebelum menjalankan penyelidikan mereka.(Rujuk G. kaunselor mendapat persetujuan klien (atau penjaga) berhubung dengan cara-cara menyimpan dan menghapuskan rekod-rekod atau dokumen-dokumen sedemikian.b.7.

4.7.e. 226 .(Rujuk G. Persetujuan Apabila bertindak sebagai perunding.d.a.B. B.8. obligasi setiap individu untuk menjaga maklumat rahsia. kaunselor hendaklah mendapat persetujuan semua pihak yang terlibat berhubung dengan hak setiap individu kepada kerahsiaan. Hormat kepada privasi Maklumat yang dipeperananehi di dalam sesuatu perhubungan perundingan di bincang bagi tujuan profesional hanya dengan orang-orang yang terlibat secara langsung dengan kes itu. Persetujuan bagi identifikasi (dikenali).8.d. dan setiap usaha hendaklah dilakukan bagi melindungi identiti klien dan menghindari pencerobohan privasi yang tidak sepatutnya. Identifikasi klien.) B.a. Perundingan B.) B. penyelidikan atau penerbitan dibataskan kepada isi yang diselindungi bagi menjamin identiti (anonymity) individu yang terlibat(Rujuk G.7.b. Pendedahan maklumat penyelidikan Kaunselor tidak mendedahkan maklumat kerahsiaan yang boleh membawa kepada identifikasi seseorang peserta penyelidikan melainkan setelah mereka mempeperananehi persetujuan terlebih dahulu daripada orang berkenaan. pelajar atau yang diselia di dalam sesuatu pembentangan atau penerbitan dibenarkan hanya apabila mereka telah meneliti bahan yang akan dibentangkan dan bersetuju untuk dibentangkan atau diterbitkan. dan batasan kerahsiaan maklumat yang dikongsi dengan orang-orang lain.2. Laporan-laporan bertulis dan lisan mengandungi hanya data yang berkaitan dengan tujuan-tujuan perundingan.2.8.d. Penggunaan data yang dipeperananehi di dalam perhubungan kaunseling bagi tujuan latihan.. G.

negeri dan negara yang memupuk perkembangan dan pembaikan kaunseling. kumpulan. kaunselor tidak mendedahkan maklumat rahsia yang dengan secara berpatutan boleh membawa kepada identifikasi seseorang klien atau orang lain atau organisasi yang dengannya mereka mempunyai perhubungan rahsia melainkan mereka telah mempeperananehi persetujuan terlebih dahulu dari orang atau organisasi atau pendedahan itu tidak dapat dielakkan. Kaunselor melibatkan diri secara aktif dalam persatuan peringkat tempatan.) Bahagian C : Tanggungjawab Profesional Pengenalan Kaunselor berhasrat untuk berkomunikasi secara terbuka.8. Kaunselor mempunyai tanggungjawab kepada orang awam untuk terlibat dalam amalan kaunseling. fizikal.c. Mereka mendedahkan maklumat hanya setakat yang diperlukan bagi mencapai tujuan-tujuan perundingan.d. mental dan kerohanian bagi melaksanakan tanggungjawab profesional mereka dengan cara yang terbaik sekali. yang berasaskan pada kaedah penyelidikan yang aktif.2.B. Mereka menjalankan amalan dalam suasana yang bukan diskriminatori dalam sempadan profesional dan kecekapan peribadi. Kaunselor membuat advokasi untuk memupuk perubahan pada peringkat individu. serta menghapuskan bakal-bakal halangan yang menyekat pemberian dan akses kepada perkhidmatan yang disediakan. Pendedahan maklumat rahsia Apabila berunding dengan rakan sejawat.(Rujuk D. institusi dan masyarakat yang memperbaiki kualiti kehidupan individu dan kumpulan. Selain daripada itu. dan mempunyai tanggungjawab untuk mematuhi Kod Etika Lembaga Kaunselor. jujur dan tepat bila berhadapan dengan orang awam dan profesional lain. 227 . kaunselor juga terlibat dalam aktiviti penjagaan-kendiri bagi mengekalkan dan memupuk kesejahteraan emosi.

latihan.. pengalaman yang diselia.2. C. Sempadan kompetensi Kaunselor menjalankan amalan mereka hanya dalam sempadan kompetensi berdasarkan kepada pendidikan. latihan dan pengalaman diselia yang sesuai.2.d Memantau keberkesanan Kaunselor memantau secara berterusan keberkesanan mereka sebagai profesional dan mengambil langkah-langkah untuk memperbaiki bila perlu.c Layak untuk pekerjaan Kaunselor menerima pekerjaan hanya bagi jawatan yang mereka layak berasaskan pendidikan. F11. memahami dan mengikuti Kod Etika Lembaga Kaunselor dan mematuhi undang-undang dan peraturan yang berkaitan.) C.2. persijilan profesional negeri dan negara. pengalaman diselia..2. kaunselor harus mengambil langkah-langkah untuk memastikan kompetensi kerja mereka dan melindungi orang lain daripada kemudaratan yang mungkin.C.b Bidang kepakaran baru tentang amalan Kaunselor mengamalkan bidang kepakaran baru hanya setelah memperolehi pendidikan. C.1.2.6. latihan.) C. dan pengalaman profesional yang berkaitan.2.4. 228 .e.2.a.f. Kompetensi profesional C. kelayakan profesional peringkat negeri dan negara dan pengalaman profesional yang bersesuaian. F. C.b. Kaunselor harus mengisi jawatan kaunseling profesional dengan hanya individu-individu yang layak dan kompeten bagi jawatan tersebut. Pengetahuan tentang piawaian Kaunselor bertanggungjawab untuk membaca. (Rujuk F. E. (Rujuk A..9.. Kaunselor di dalam sektor swasta mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk mendapatkan penyeliaan rakan sejawat seperti yang diperlukan bagi menilai kebolehan mereka sebagai kaunselor. Semasa mengembangkan kemahiran dalam bidang kepakaran baru.b.

F8.2. dan kemaskini dengan maklumat mengenai populasi pelbagai dan khusus yang dengannya mereka bekerja.b. C.2.11.) 229 .g. mental atau masalah emosi mereka dan tidak menawarkan atau memberi perkhidmatan profesional jika kecacatan sedemikian mungkin memudaratkan klien atau orang-orang lain.. Kecacatan Kaunselor peka kepada tanda-tanda kecacatan fizikal. mereka menghadkan. dan jika perlu. sedia menerima prosedur-prosedur baru.f Pendidikan berterusan Kaunselor sedar akan perlunya pendidikan berterusan bagi mendapat dan mengekalkan tahap kesedaran yang berpatutan mengenai maklumat saintifik dan profesional semasa di dalam bidang kegiatan mereka.2. Kaunselor membantu rakan sejawat atau penyelia dalam mengenalpasti kecacatan profesional mereka sendiri dan memberikan perundingan dan bantuan apabila diperlukan kepada rakan sejawat atau penyelia yang memperlihatkan tanda-tanda kecacatan dan masuk campur mengikut kesesuaian bagi mencegah kemudaratan yang mungkin menimpa klien.Mereka mendapatkan bantuan bagi masalah-masalah yang mencapai tahap kecacatan profesional. C. mengambil langkah-langkah untuk mengekalkan kompetensi Mereka dalam kemahiran yang mereka gunakan. atau menamatkan tanggungjawab profesional sehingga satu masa ianya ditentukan bahawa mereka boleh meneruskan kerja mereka dengan selamat.e Perundingan mengenai obligasi etika Kaunselor mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk berunding dengan kaunselor-kaunselor lain atau profesional yang berkaitan apabila mereka berhadapan dengan persoalan mengenai obligasi etika atau amalan profesional. (Rujuk A.b. mereka menggantung.C.

2. C. Surat perakuan Kaunselor yang menggunakan surat perakuan tidak memintanya daripada klien semasa atau bekas klien atau mana-mana individu lain.C. mereka perlu mengikuti perancangan yang disediakan untuk memindahkan klien dan fail.e. Iklan tentang produk dan latihan Kaunselor yang menghasilkan produk yang berkaitan dengan profesion mereka atau mengendalikan bengkel atau latihan.3. C. Pengiklanan yang tepat Apabila mengiklan atau memperkenalkan perkhidmatan mereka kepada orang awam.3.d.c.3. memastikan bahawa iklan mengenai produk atau acara tersebut hendaklah tepat dan benar. kaunselor menyatakan kelayakan mereka dengan tepat dan benar yakni tidak mengelirukan.h. Kenyataan oleh pihak lain Kaunselor mengambil tindakan yang berpatutan untuk memastikan bahawa kenyataan yang dibuat oleh pihak lain berkenaan diri mereka atau profesion kaunseling itu adalah tepat dan benar. serta 230 .3. individu yang diselia. tidak memperdayakan atau menipu.b.a.3. atau yang dirunding untuk amalan persendirian mereka. C. Pengambilan klien di tempat kerja Kaunselor tidak menggunakan tempat mereka berkhidmat atau bekerja atau institusi gabungan mereka untuk mendapatkan klien. Ketidakmampuan kaunselor atau penamatan amalan Apabila kaunselor menamatkan amalan. meninggal dunia atau menamatkan amalan. Kaunselor menyedia dan menyebarkan kepada rakan sejawat yang telah dikenalpasti atau “penyimpan rekod” satu pelan untuk memindahkan klien dan fail-fail jika mereka tidak lagi berkemampuan.3. C. C. Mengiklan dan mendapatkan klien C.

c.b. Walau bagaimanapun. Persijilan Kaunselor mengakui hanya lesen atau persijilan yang semasa dan sah. (Rujuk C. Mempromosi kepada pelanggan yang mendapat perkhidmatan Kaunselor tidak menggunakan kaunseling.f.4.a.4.memaparkan maklumat yang mencukupi kepada pelanggan supaya mereka dapat membuat pilihan bijak. Kaunselor tidak memberi gambaran bahawa mereka mempunyai kompetensi kaunseling di peringkat 231 . (Rujuk C. pengajaran. latihan. C. Kaunselor haruslah menyatakan secara tulus ikhlas akan kelayakan rakan sejawat profesional mereka. pendidik kaunselor boleh menggunapakai buku teks hasil karya mereka untuk tujuan pengajaran.4.2. Kelayakan profesional C.d. Ijazah pendidikan Kaunselor dengan jelas membezakan di antara ijazah yang diperolehi dengan ijazah kehormat. Gambaran yang tepat dan benar Kaunselor hanya mengakui secara langsung atau tidak langsung hanya kelayakan profesional yang benar-benar diperolehi dan membetulkan sebarang gambaran salah yang diketahui mengenai kelayakan mereka yang diberikan oleh pihak lain.4. C.a.3. Kaunselor membezakan dengan jelas di antara pengalaman kerja yang dibayar dengan pengalaman sukarela.4.) C. Memberi gambaran (Implying) kompetensi peringkat kedoktoran Kaunselor menyatakan dengan jelas ijazah tertinggi yang diperolehi dalam kaunseling atau bidang lain yang berkaitan.) C.d. serta menyatakan dengan tepat pendidikan berterusan dan latihan pengkhususan mereka.6. hubungan penyeliaan untuk mempromosi produk atau latihan-latihan mereka dengan cara menipu atau dengan cara yang mempengaruhi secara tidak wajar golongan yang mungkin mudah dipengaruhi. C.

Ahli badan / institusi / persatuan profesional kaunseling di Malaysia mesti membezakan di antara keahlian profesional yang bermaksud harus mempunyai kelayakan sekurangkurangnya ijazah sarjana muda dalam kaunseling. ras. Gangguan seksual didefinisikan sebagai permintaan balasan seks. Keahlian profesional Kaunselor membezakan keahlian semasa.f. status perkahwinan/pasangan. Status akreditasi program Kaunselor menyatakan dengan jelas status akreditasi ijazah mereka pada masa ijazah tersebut diperolehi. pelajar. orientasi seksual. sentuhan fizikal.ijazah kedoktoran sedangkan hanya mempunyai ijazah sarjana dalam kaunseling atau bidang berkaitan dengan diri mereka sebagai merujuk kepada “Dr.” di dalam konteks kaunseling sedangkan ijazah kedoktoran mereka bukan dalam bidang kanseling atau bidang berkaitan. C. C. Kaunselor tidak mengamalkan diskriminasi terhadap klien. pekerja. etnik. status sosio ekonomi atau sebarang asas yang ditetapkan oleh undang-undang. jantina. keahlian aktif atau keahlian terdahulu dalam persatuan. 232 . budaya. C. perilaku verbal atau bukan verbal yang berunsurkan seks. individu yang diselia atau peserta penyelidikan dengan cara yang memberikan impak negatif kepada individu-individu itu. yang masih hidup. Tidak mendiskriminasi Kaunselor tidak membiarkan atau terlibat dalam diskriminasi berdasarkan umur. manakala keahlian bersekutu pula terbuka kepada individu yang mempunyai minat dan penglibatan yang tekal dengan badan / institusi / persatuan / profesional kaunseling tetapi tidak layak menjadi ahli profesional.4.e. agama/kepercayaan.5. C. Gangguan seksual Kaunselor tidak melibatkan diri di dalam atau membiarkan gangguan seksual.6.6.4. ketidakupayaan. Tanggungjawab awam C.a. identiti jantina. bahasa pilihan.

c. jujur dan objektif. tidak disenangi.. (Rujuk B. atau media-media lain. bahan pos. penerima maklumat tersebut tidak terdorong untuk membuat inferensi bahawa suatu perhubungan kaunseling profesional telah berlaku. dan tatalaku sedemikian sama ada 1.6. 233 . atau 2.3. kaunselor melaporkannya secara tepat. Persembahan media Apabila kaunselor memberi nasihat atau komen menerusi ceramah umum. dianggap cukup teruk atau mendalam yang oleh seseorang yang waras dipersepsinya sebagai gangguan seksual dalam konteks di mana tingkahlaku tersebut berlaku.b. C. dan 3. program radio atau televisyen.) C. demonstrasi.yang berlaku dalam konteks aktiviti atau peranan profesional. penerima laporan penilaian dan lain-lain. 2. pengaplikasian berasaskan teknologi.4. pita rakaman. kenyataan itu adalah berdasarkan amalan dan literatur kaunseling profesional yang sesuai. dan kaunselor tahu atau diberitahu tentang perkara tersebut. menghina atau mengwujudkan suasana tempat kerja atau persekitaran belajar yang tegang. E. Gangguan seksual boleh terdiri daripada satu tindakan yang sangat teruk atau mendalam atau tindakan berkali – kali atau yang pervasif. Laporan kepada pihak ketiga Dalam melaporkan aktiviti dan pertimbangan profesional mereka kepada pihak ketiga termasuklah mahkamah.6. syarikat insuran kesihatan. bahan bercetak. kenyataan tersebut selaras dengan Kod Etika Lembaga Kaunselor. mereka berhati-hati bagi memastikan bahawa 1.

Asas-asas saintifik bagi modaliti rawatan Kaunselor mengguna teknik/prosedur/modaliti yang berteraskan teori dan /fakta yang mempunyai asas saintifik. Bahagian D : Perhubungan dengan profesional lain Pengenalan Kaunselor profesional sedar bahawa kualiti interaksi mereka dengan rakan sejawat boleh mempengaruhi kualiti perkhidmatan yang diberikan kepada klien.3.7... Kaunselor menjalinkan perhubungan kerja dan sistem komunikasi yang positif dengan rakan sejawat bagi menambahbaikkan perkhidmatan kepada klien.E.6.e.) C.c. Eksploitasi ke atas orang lain Kaunselor tidak mengeksploitasi orang lain dalam perhubungan profesional mereka.d.e.5.4. kaunselor menjelaskan bahawa mereka bercakap dari perspektif peribadi dan mereka bukan bercakap bagi pihak semua kaunselor atau profesion itu.7 Tanggungjawab kepada profesional lain C. Kaunselor yang tidak berbuat begini hendaklah menyatakan yang teknik/prosedur sebagai “tidak terbukti’ atau ‘sedang dibina’ dan menjelaskan bakal-bakal risiko dan pertimbangan etika apabila mengguna teknik/prosedur sedemikian dan mengambil langkahlangkah untuk melindungi klien dari kemudaratan yang mungkin. (Rujuk C.a Kenyataan umum peribadi Apabila membuat kenyataan peribadi di dalam konteks awam.) C.C.a. (Rujuk A. E. Mereka berusaha untuk mengenali dan mengetahui rakan sejawat di dalam dan di luar bidang kaunseling. 234 .6.5.d.

tindakan pertama kaunselor ialah menyelesaikan masalah tersebut dalam pasukan tersebut.2.D..1.1 Perhubungan dengan rakan sejawat..c Kerja pasukan interdisiplin Kaunselor yang menjadi ahli pasukan antara disiplin yang memberikan perkhidmatan beraneka jenis kepada klien memberi fokus kepada bagaimana dapat mereka memberikan perkhidmatan terbaik kepada klien.1.1.d. nilai dan pengalaman profesion kaunseling dan juga perspektif nilai dan pengalaman rakan sejawat dari disiplin-disiplin lain. Mereka melibatkan diri di dalam dan menyumbang kepada keputusan-keputusan yang mempunyai kesan ke atas kebajikan klien dengan berpandukan kepada perspektif.1.Apabila keputusan pasukan menimbulkan isu etika. Menggariskan obligasi profesional dan etika Kaunselor yang menjadi ahli kepada pasukan Interdisiplin menjelaskan obligasi profesional dan etika pasukan secara keseluruhan dan bagi setiap ahli.1.. 235 . D.2.) D. B.b. Kaunselor juga menghormati tradisitradisi dan amalan kumpulan-kumpulan profesional yang lain yang dengannya mereka bekerja.(Rujuk A. B.b Menjalin perhubungan Kaunselor berusaha untuk menjalin dan mengukuhkan hubungan antara disiplin dengan rakan sejawat daripada disiplin yang lain demi untuk memberikan perkhidmatan terbaik kepada klien.. B.d.1.d.1.a Pendekatan berbeza Kaunselor menghormati pendekatan perkhidmatan kaunseling yang berbeza dengan pendekatan mereka sendiri.a. (Rujuk B.c. D. Kerahsiaan Apabila kaunselor dikehendaki oleh undang-undang.e. majikan dan pekerja D.c. polisi institusi atau keadaan luar biasa untuk menjalankan lebih daripada satu peranan dalam prosiding perundangan atau pentadbiran.) D. mereka menjelaskan jangkaan peranan dan parameter kerahsiaan dengan rakan sejawat mereka. B.1.3..

D.1. D. Kaunselor berusaha sedaya upaya untuk mencapai persetujuan dengan majikan tentang piawaian tatalaku yang membenarkan perubahan terhadap dasar institusi yang kondusif kepada pertumbuhan dan perkembangan klien.Sekiranya mereka tidak dapat menyelesaikannya sesama mereka. Apabila dasar tersebut mempunyai potensi untuk menimbulkan kesan buruk atau merosakkan kepada klien atau membataskan keberkesanan perkhidmatan yang diberikan dan perubahan tidak dapat dilakukan.i.1. kaunselor mencari jalan lain untuk mengatasi isu tersebut selaras dengan kesejahteraan klien.f. 236 . memberi akreditasi atau penamatan perkhidmatan secara sukarela. Dasar majikan Apabila kaunselor menerima sesuatu jawatan di dalam sesebuah agensi atau institusi ia bermakna bahawa kaunselor bersetuju dengan dasar-dasar dan prinsip-prinsip umum agensi/institusi tersebut. Pemilihan personalia dan pengagihan tugas Kaunselor memilih staf yang kompeten dan mengagihkan tanggungjawab yang setara dengan kemahiran dan pengalaman mereka. D. Perlindungan dari tindakan punitif Kaunselor berhati-hati untuk tidak mengganggu atau membuang kerja seseorang pekerja yang telah bertindak dengan cara yang bertanggungjawab dan beretika untuk mendedahkan dasar dan amalan majikan yang tidak sesuai. Keadaan-keadaan negatif Kaunselor menyedarkan majikan mereka tentang dasar dan amalan yang tidak sesuai.1.h.g. kaunselor mengambil tindakan lanjutan yang sesuai.1. Mereka cuba membawa perubahan terhadap dasar atau prosedur tersebut melalui tindakan konstruktif dalam organisasi berkenaan. D. Tindakan sedemikian mungkin merangkumi rujukan kepada organisasi yang mengeluarkan sijil atau lesen.

D. Perundingan D.2. Kaunselor juga memberikan sumber rujukan yang bersesuaian apabila diminta dan diperlukan. Memahami pihak yang dirunding Apabila menawarkan perkhidmatan perundingan. bakal risiko dan manfaat. (Rujuk C.a. Kompetensi perundingan Kaunselor harus mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk memastikan yang mereka mempunyai sumber dan kompetensi yang bersesuaian apabila menawarkan perkhidmatan perundingan.c.b. D. kaunselor mempunyai obligasi untuk meneliti semula hak dan tanggungjawab kaunselor dan yang dirunding dalam bentuk tulisan dan secara lisan. matlamat untuk berubah.2..) D. dan akibat dijangka daripada intervensi yang dipilih yang responsif dari segi budaya dan bersesuaian dengan keperluan yang dirunding.) 237 . Matlamat perundingan Perhubungan perundingan adalah merupakan satu perhubungan di mana keupayaan menyesuaikan diri serta perkembangan yang dirunding ke arah arahan kendiri dipupuk dan digalakkan secara tekal. matlamat untuk berubah.2.a.2. A. dan batasan kerahsiaan.2. Persetujuan termaklum dalam perundingan Apabila memberi perkhidmatan perundingan.b. atau akibat yang dijangka daripada intervensi yang dipilih.2. kos berkaitan. Bersama-sama dengan yang dirunding kaunselor perlu berusaha untuk membina dengan jelasnya definisi masalah. (Rujuk A. Kaunselor mengguna bahasa yang jelas dan mudah difahami untuk memberitahu semua pihak yang terlibat mengenai tujuan perkhidmatan yang akan ditawarkan.d.2. kaunselor berusaha untuk mewujudkan sesuatu pemahaman yang jelas dengan yang dirunding tentang definisi masalah.D.a.2.

2. Kompetensi mengguna dan menafsir instrumen penaksiran E. dan prestasi. pengukuran kebolehan. dan penafsiran Pengenalan Kaunselor menggunakan instrumen penilaian sebagai satu komponen dalam proses kaunseling.Bahagian E : Penilaian. dengan mengambil kira konteks peribadi dan budaya klien. personaliti. penaksiran.b. penafsiran yang dibuat. E. psikologil dan kerjaya adalah untuk menyedikan pengukuran yang sah dan boleh dipercayai sama ada secara mutlak atau komparatif.2. Ini termasuklah. minat. E. kecerdasan. pencapaian.1. Kaunselor menghormati hak klien untuk mengetahui keputusan. Kaunselor memupuk kesejahteraan seseorang klien psikologi atau kerjaya yang sesuai.a.a Penaksiran Tujuan utama penaksiran pendidikan. .1. Batasan kompetensi Kaunselor mengguna hanya perkhidmatan ujian dan penaksiran yang baginya mereka telah dilatih dan kompeten. E. Kaunselor yang mengguna penaksiran ujian bantuan teknologi mempunyai latihan dalam konstruk yang diukur dan instrumen khas yang digunakan sebelum menggunakan aplikasi berasaskan 238 atau kelompok dengan membangunkan dan mengguna instrumen penaksiran pendidikan. dan asas-asas yang digunakan oleh kaunselor untuk membuat kesimpulan dan perakuan. Kebajikan klien Kaunselor tidak menyalahgunakan keputusan dan penafsiran penaksiran dan mereka mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk menghalang orang lain daripada menyalahgunakan maklumat yang didapati daripada teknik-teknik ini.1 Am E. Kaunselor sedar akan perlunya menafsir kenyataan dalam bahagian ini sebagai boleh digunakan untuk penaksiran kuantitatif dan kualitatif. tetapi tidak terhad kepada.

kecuali pengecualian eksplisit telah dipersetujui terlebih dahulu. F. termasuklah kriteria kesahan.1.c.2.a. (Rujuk A.3. Penjelasan kepada klien Sebelum membuat penaksiran.b. (Rujuk A. E. Kaunselor mengambil kira konteks peribadi atau budaya klien.. Kaunselor mengambil langkah-langkah yang berpatutan bagi memastikan yang teknik penaksiran psikologi dan kerjaya digunakan secara betul oleh individu di bawah penyeliaan mereka.3. dan persetujuan terdahulu tentang siapa yang akan menerima hasil penaksiran.12. penafsiran adalah sesuai.terknologi tersebut.2.b. penskoran.) E.. 239 . dan impak hasil penaksiran ke atas klien. Penggunaan yang sesuai Kaunselor bertanggungjawab untuk memastikan yang aplikasi. pemahaman secara eksplisit.g. tahap keupayaan klien untuk memahami hasil penaksiran.12. sama ada mereka membuat penskoran dan tafsiran penaksiran tersebut sendiri ataupun dengan menggunakan teknologi atau perkhidmatan-perkhidmatan yang lain. E.c. psikologi dan kerjaya. penyelidikan penaksiran. dan penggunaan instrumen penaksiran yang relevan dengan keperluan klien. kaunselor menjelaskan sifat dan tujuan penaksiran dan penggunaan khusus hasil penaksiran oleh bakal penerima hasil ujian. Penerima hasil penaksiran Kaunselor mengambil kira kebajikan.) E. A.3. Persetujuan termaklum dalam penaksiran E. dan garis panduan bagi membangun dan mengguna instrumen penaksiran. Membuat keputusan berdasarkan hasil penaksiran Kaunselor yang bertanggungjawab di dalam membuat keputusan yang melibatkan individu atau dasar yang berasaskan hasil penaksiran mempunyai kefahaman yang mendalam tentang pengukuran pendidikan. Penjelasan diberikan dalam bahasa klien (atau pihak lain yang diberi kuasa oleh undang-undang bagi pihak klien).2.

jenis rawatan. B.c. dan juga peranan profesional kesihatan mental dalam mengabdikan prejudis tersebut melalui diagnosis dan rawatan.b. Teknik penaksiran (termasuk temubual individu) yang digunakan untuk menentukan jagaan klien(lokus rawatan. Prasangka sosial dan sejarah dalam diagnosis patologi Kaunselor sedar akan prasangka sosial dan sejarah dalam salah diagnosis dan menentukan patologi individu dan kelompok tertentu. Elak daripada membuat diagnosis Kaunselor mungkin mengelak daripada membuat dan/atau melaporkan diagnosis jika mereka percaya diagnosis tersebut akan mendatangkan kemudaratan kepada klien atau pihak lain.1. E.) E. B.c.) E.d.. atau khidmat susulan yang diperakukan).a.5. (Rujuk B.5. (Rujuk B. Diagnosis gangguan mental E.5.5. Diagnosis yang betul Kaunselor berhati-hati bila membuat diagnosis mengenai gangguan mental.2.2.b. Data tersebut diserahkan hanya kepada pihak yang diiktiraf oleh kaunselor sebagai berkelayakan untuk mentafsir data tersebut.5. dipilih dengan teliti dan digunakan dengan betul.c. Penyerahan data kepada ahli profesional yang berkelayakan Kaunselor menyerahkan data penaksiran yang mengandungi identiti klien hanya dengan kebenaran klien atau wakil klien yang sah dari segi undangundang. Kepekaan budaya Kaunselor memahami bahawa budaya mempengaruhi cara klien mendefinasikan masalahnya. 240 . (Rujuk A.6. Pengalaman sosio-ekonomi dan budaya klien diberi pertimbangan semasa mendiagnos gangguan mentalnya..5..3.4. E. B.) E.Kaunselor menyertakan penafsiran yang tepat dan sesuai bagi setiap hasil penaksiran individu atau kelompok yang dikeluarkan.

c.b.12.6. E.b. Maklumat rujukan Sekiranya klien dirujuk kepada pihak ketiga untuk penaksiran. Keadaan pentadbiran penaksiran (Rujuk A.7. E. Pemilihan Instrumen E.b. batasan psikometri.b. kebolehpercayaan.E.) E.a.A.. 241 . Populasi pelbagai budaya Kaunselor berhati-hati semasa memilih instrumen bagi populasi pelbagai budaya untuk mengelak daripada penggunaan instrumen yang kekurangan ciri-ciri psikometrik yang sesuai bagi populasi klien yang berkenaan.6. Kesesuaian instrumen Kaunselor menimbang dengan teliti kesahan. keadaan-keadaan itu hendaklah diambilkira semasa membuat penafsiran. seperti keadaan yang diperlukan oleh klien berketidakupayaan atau berlakunya tingkahlaku luar biasa atau kejanggalan semasa mentadbir penaksiran. (Rujuk A.6. Apabila penaksiran tidak ditadbir dalam keadaan yang piawai.2.7. dan kesesuaian instrumen semasa membuat pilihan. instrumen penaksiran. E. B..b.5.12.d.9. Pentadbiran berasaskan teknologi Kaunselor memastikan bahawa program pentadbiran berjalan dengan lancar dan menyediakan hasil penaksiran yang tepat untuk klien apabila kaedah teknologi atau elektronik lain digunakan dalam pentadbiran penaksiran tersebut.) E. dan hasil penaksiran mungkin dianggap tidak sah atau kesahannya diragui.) E. (Rujuk A.a. Keadaan pentadbiran Kaunselor mentadbir penaksiran dalam keadaan yang sama seperti mana yang terdapat dalam proses pemiawaian instrumen tersebut.7.6.. kaunselor menyediakan soalan rujukan yang khusus dan data objektif yang mencukupi tentang klien untuk memastikan instrumen penaksiran yang sesuai digunakan.3.c.

E.b. kumpulan etnik. E.9.. kaunselor menyatakan kesangsian yang berkaitan dengan kesahan atau kebolehpercayaan akibat daripada keadaankeadaan penaksiran atau ketidaksesuaian norma bagi orang yang diuji.7. bertujuan dan disahkan untuk tujuan pentadbiran dan pengskoran kendiri. gender.c. Instrumen penyelidikan Kaunselor berhati-hati bila membuat penafsiran hasil instrumen penyelidikan yang tidak mempunyai data teknikal yang mencukupi untuk menyokong keputusan responden. Pendedahan keadaan yang berfaedah Sebelum pentadbiran penaksiran. E. E. 8.9. kecuali jika instrumen itu direka bentuk. budaya. ketidakupayaan.2. Isu pelbagai budaya/kepelbagaian dalam penaksiran Kaunselor berhati-hati dalam penggunaan teknik penaksiran yang dinormakan kepada populasi lain daripada populasi klien. (Rujuk A.5.7.) E. Melaporkan Dalam melaporkan hasil penaksiran.9. bahasa pilihan. ras. agama. Penaksiran yang tidak diselia Kaunselor tidak membenarkan penggunaan instrumen penaksiran tanpa penyeliaan kaunselor. Kaunselor menyedari tentang kesan umur. 242 . Tujuan spesifik penggunaan instrumen tersebut dinyatakan secara eksplisit kepada calon yang mengambil ujian.b. dan menafsirkan hasil ujian tersebut dalam perspektif yang sesuai dengan faktor-fakor yang berkaitan.E.c. orientasi seksual dan status sosio ekonomi ke atas pentadbiran dan penafsiran ujian. keadaan yang menghasilkan keputusan penaksiran yang paling berfaedah dimaklumkan kepada calon penaksiran.a. warna kulit.d. kepercayaan. Penskoran dan penafsiran penaksiran E.

dan pengetahuan profesional bagi reka bentuk penaksiran dalam perbincangan. kesahan. 243 . penerbitan dan penggunaan teknik penaksiran pendidikan dan psikologi. piawaian yang relevan. kebolehpercayaan. E.9. menerbit semula atau mengubah suai penaksiran atau bahagian-bahagian daripadanya yang telah diterbitkan tanpa memberi penghargaan dan mendapat kebenaran daripada penerbit. (Rujuk D. Penaksiran yang lapuk dan hasil keputusan yang usang Kaunselor tidak menggunakan data atau hasil penaksiran yang lapuk atau usang untuk kegunaan semasa. Kaunselor tidak menggunakan.E. tetapi tanggungjawab yang paling penting dan utama adalah kepada klien.c. Penafsiran ujian secara automasi adalah dianggap sebagai perundingan antara profesional dengan profesional. dan aplikasi prosedur dan sebarang kelayakan khas yang diperlukan untuk penggunaan instrumen tersebut. Mereka menghuraikan dengan tepat tujuan. norma.2.10. Keselamatan penaksiran Kaunselor mengawal integriti dan keselamatan ujian dan teknik-teknik penaksiran lain secara tekal dengan obligasi undang-undang dan kontrak.12.) E. E.11. Pembinaan penaksiran Kaunselor menggunakan prosedur saintifik yang mantap. Tanggungjawab formal perunding adalah kepada yang dirunding. Perkhidmatan penaksiran Kaunselor yang menyediakan perkhidmatan penskoran dan penafsiran untuk menyokong proses penaksiran mengesahkan kesahan penaksiran tersebut. Kaunselor berusaha sedaya upaya untuk menghalang penyalahgunaan pengukuran dan data penaksiran lapuk oleh pihak lain.

Obligasi utama Dalam menyediakan penilaian forensik. persetujuan termaklum bertulis diperolehi daripada ibubapa atau penjaga.b. E. E. terutama jika pemeriksaan ke atas individu tersebut belum dijalankan. Kaunselor yang menjalankan penilaian forensik mengelak daripada perhubungan profesional dan peribadi yang mungkin mengakibatkan 244 .Mengelak daripada perhubungan yang mungkin menimbulkan kemudaratan. obligasi utama kaunselor adalah untuk menghasilkan dapatan yang objektif yang boleh dibuktikan berdasarkan maklumat dan teknik yang sesuai dengan proses penilaian tersebut.E. Penilaian klien yang dilarang Kaunselor tidak menilai individu untuk tujuan forensik ke atas individu yang sedang menerima khidmat kaunseling ataupun individu yang telah diberi perkhidmatan kaunseling di masa lampau.d.13. Kaunselor berhak untuk memberi pendapat profesional berdasarkan pengetahuan dan kepakaran profesional mereka yang boleh disokong oleh data yang dikumpul dalam proses penilaian. Kaunselor tidak menerima individu-individu yang mereka nilai atau individu-individu yang telah mereka nilai di masa lampau untuk tujuan forensik sebagai klien. Persetujuan bertulis untuk dinilai diperolehi daripada mereka yang akan dinilai kecuali mahkamah mengarahkan penilaian dijalankan tanpa persetujuan bertulis daripada individu-individu yang dinilai. E. yang mungkin merangkumi pemeriksaan individu dan/atau penelitian rekod-rekod.13. Apabila kanakkanak atau orang dewasa yang mudah dipengaruhi (vulnerable) dinilai. Kaunselor akan menentukan batasan laporan atau testimoni mereka. Persetujuan untuk dinilai Individu yang dinilai diberitahu secara bertulis bahawa perhubungan tersebut adalah untuk tujuan penilaian semata-mata dan bukan bersifat kaunseling dan entiti atau individu yang akan menerima laporan penilaian telah dikenalpasti.13.13. Penilaian forensik: penilaian untuk prosiding perundangan E.c.13.a.

2. Persetujuan termaklum dan hak-hak klien Penyelia memastikan bahawa yang diselia sedar akan hak-hak klien termasuk perlindungan terhadap privasi dan kerahsiaan klien dalam perhubungan kaunseling.) F. dan juga memelihara sempadan yang sewajarnya dengan yang diselia dan pelajar.c. Yang diselia bertanggungjawab untuk memahami dan mematuhi Kod Etika Lembaga Kaunselor.Penyeliaan kaunselor dan kebajikan klien F.1. sampel kerja klinikal. latihan dan pengajaran Pengenalan: Kaunselor beraspirasi untuk memupuk perhubungan profesional yang bermakna dan dihormati. Kebajikan klien Obligasi utama penyeliaan kaunseling adalah untuk memantau perkhidmatan yang diberikan oleh kaunselor lain atau kaunselor pelatih.1. dan teman rapat individu-individu yang sedang mereka nilai atau telah mereka nilai di masa lampau.1. Kelayakan kaunselor Penyelia kaunselor berusaha untuk memastikan bahawa klien sedar akan kelayakan yang diselia yang memberikan perkhidmatan kepada klien. (Rujuk A.kemudaratan dengan ahli keluarga. Kaunselor mempunyai asas teori dan pedagogi bagi kerja mereka dan berhasrat untuk berlaku adil. Untuk memenuhi obligasi ini. pasangan romantik.1. Yang diselia memberitahu klien tentang maklumat 245 . penyelia sentiasa berjumpa dengan yang diselia untuk meneliti nota kes. tepat dan jujur dalam penaksiran mereka terhadap kaunselor pelatih. Penyelia kaunseling memantau kebajikan klien dan prestasi klinikal serta perkembangan profesional yang diselia. Bahagian F : Penyeliaan. F. atau pemerhatian secara langsung. F.b.a.b.

2.. B. Sempadan perhubungan dengan yang diselia Penyelia kaunseling menetapkan dengan jelas dan memelihara perhubungan etika. kepada peranan mulit-budaya/kepelbagaian dalam perhubungan penyeliaan.b. F.a.2.) F. Kompetensi penyeliaan kaunselor F. dan sosial dengan yang diselia.d.3.2.f. Isu-isu multibudaya/ kepelbagaian dalam penyeliaan Penyelia kaunseling sedar akan.1. (Rujuk C. profesional.2.3. Penyediaan penyelia Sebelum memberikan perkhidmatan penyeliaan klinikal. Kaunselor yang menawarkan perkhidmatan penyeliaan klinikal sentiasa mengikuti aktiviti pendidikan berterusan termasuk tajuk dan kemahiran kaunseling dan penyeliaan.2. C.b.) F. penyelia pentadbiran.a. Perhubungan penyeliaan F. dan pengajar). peribadi.. kaunselor diberi latihan dalam kaedah dan teknik penyeliaan. mereka berusaha untuk meminimumkan konflik yang bakal berlaku dan menjelaskan kepada yang diselia jangkaan dan tanggungjawab yang berkaitan dengan setiap peranan. (Rujuk A. 246 . Sekiranya penyelia perlu memegang peranan profesional yang lain kepada yang diselia (seperti: penyelia klinikal. Yang diselia juga memastikan bahawa klien sedar akan pihak-pihak yang akan mempunyai akses kepada rekod perhubungan kaunseling dan bagaimana rekod tersebut akan digunakan.2. Mereka tidak melibatkan diri dalam sebarang bentuk interaksi yang bukan profesional yang mungkin menjejaskan perhubungan penyeliaan.pendedahan secara profesional dan bagaimana proses penyeliaan akan menjejaskan batasan-batasan kerahsiaan. dan memberi perhatian.a. Penyelia mengelak daripada perhubungan yang bukan profesional dengan yang diselia semasa.

atau menjadi ahli bersama dalam persatuan. mereka mengambil langkah-langkah yang serupa dengan langkah – langkah yang diambil oleh kaunselor di dalam perhubungan dengan klien. memberi sokongan semasa menghadapi sesuatu peristiwa yang menekankan. Penyelia menjelaskan sifat dan batasan khusus peranan tambahan yang akan mereka hadapi bersama yang diselia.3.) F.6. Gangguan seksual Penyelia kaunseling tidak membiarkan gangguan seksual berlaku atau memaksa yang diselia untuk terlibat dalam gangguan seksual. menziarah ke hospital.F.3. F. Penyelia kaunseling berbincang secara terbuka dengan yang diselia jika mereka bercadang untuk menjalinkan perhubungan dengan yang diselia di luar peranan mereka sebagai penyelia klinikal dan/atau penyelia pentadbiran. pasangan romantik. Perhubungan seksual Interaksi atau perhubungan seksual atau romantik dengan yang diselia semasa adalah dilarang. serta akibat yang dijangkakan ke atas yang diselia.c.a.3. Perhubungan yang berpotensi berfaedah Penyelia kaunselor sedar tentang perbezaan kuasa dalam perhubungannya dengan yang diselia. Contoh-contoh interaksi atau perhubungan yang berpotensi berfaedah termasuklah menghadiri sesuatu upacara rasmi. organisasi.e. Sebelum terlibat dalam perhubungan yang bukan profesional. Saudara mara yang rapat dan rakan Penyelia kaunseling mengelak daripada menerima saudara mara yang rapat.d. F.b. 247 . Sekiranya mereka merasa bahawa perhubungan yang bukan profesional dengan yang diselia berpotensi berfaedah kepada yang diselia. atau komuniti profesional. bakal faedah atau kekurangan. (Rujuk C.3. atau rakan sebagai yang diselia. penyelia berbincang dengan yang diselia dan mendokumentasikan rasional bagi interaksi tersebut.

Kecemasan dan ketidakhadiran Penyelia menetapkan dan memberitahu yang diselia prosedur untuk menghubungi mereka atau.4. (Rujuk C.) F. penilaian. semasa ketiadaan mereka.4. F.a.a. Apabila isu-isu budaya. dan tanggungjawab undang-undang mereka. penyelia membuat rujukan yang sesuai kepada penyelia alternatif yang lain. Penyeliaan.4. Penilaian Penyelia mendokumentasi dan memberikan yang diselia pentaksiran prestasi secara berterusan dan penilaian maklum balas serta menjadualkan sesi penilaian formal berkala sepanjang perhubungan penyeliaan. 248 . F.c. Piawaian untuk yang diselia Penyelia memastikan yang diselia sedar akan piawaian profesional dan etika. Persetujuan termaklum bagi penyeliaan Penyelia bertanggungjawab untuk memasukkan prinsip-prinsip persetujuan termaklum dan penyertaan ke dalam penyeliaan mereka. Penamatan perhubungan penyeliaan Penyelia atau yang diselia berhak untuk menamatkan perhubungan penyeliaan dengan memberi notis yang mencukupi.d.b.1.5. Tangungjawab penyelia F. penyelia atas panggilan (on-call) alternatif untuk membantu dalam menyelesaikan krisis. Penyelia kaunselor pasca-ijazah menggalakkan kaunselor-kaunselor tersebut untuk mematuhi piawaian amalan profesional. Sebab-sebab penarikan diri diberi kepada pihak yang lain.F. kedua-dua pihak berusaha untuk menyelesaikan perbezaan itu. pemulihan dan perakuan dalam kaunseling F. atau profesional menjadi genting kepada jaya-gagalnya perhubungan penyeliaan. klinikal. Penyelia memberitahu yang diselia tentang dasar dan prosedur yang harus diikuti dan mekanisme proses rayuan berhubung dengan tindakan penyeliaan individu. F. Apabila penamatan tidak dapat dielakkan.5.4.4.

Pendidik kaunselor Pendidik kaunselor yang bertanggungjawab untuk membangun. Mereka memastikan bahawa yang diselia sedar akan pilihan-pilihan yang ada untuk membuat keputusan tersebut(to address such decisions). Tanggungjawab pendidik kaunselor F. F.d.b.) F.5.2. penyelia sedar akan batasan-batasan yang diselia yang mungkin menghalang prestasi mereka. apabila yang diselia ini tidak berupaya untuk memberikan perkhidmatan profesional yang cekap. Tanpa mengira apa jua kelayakan. Penyelia berbincang tentang kecekapan perhubungan interpersonal dari segi impak isu-isu tersebut ke atas klien. Kaunseling untuk yang diselia Jika yang diselia meminta perkhidmatan kaunseling.c. penyelia tidak memperakui yang diselia yang mereka percayai mempunyai kelemahan tertentu yang akan menjejaskan perlaksanaan tugas yang berkaitan dengan sokongan itu.3. Perakuan Penyelia memperaku agar yang diselia diberi sijil. Penyelia perundingan dan mendokumentasikan keputusan mereka mendapatkan untuk memberhentikan yang diselia atau merujuknya bagi mendapat bantuan. pekerjaan.6. lesen.a.6. penyelia memberikan mereka rujukan-rujukan yang boleh diterima.) F. atau dibenarkan menamatkan sesuatu program akademik atau latihan hanya apabila mereka yakin bahawa yang diselia layak diperakukan.F. Penyelia tidak memberikan perkhidmatan kaunseling kepada yang diselia. 249 . Batasan-batasan Melalui penilaian dan penaksiran yang berterusan.a.(Rujuk C. Mereka memperakukan pemberhentian daripada program latihan dan penggunaan seting kaunseling.5. melaksana dan menyelia program pendidikan harus mahir sebagai guru dan pengamal. Penyelia membantu yang diselia bagi mendapatkan bantuan pemulihan bila diperlukan.5. perhubungan penyeliaan dan keupayaan berfungsi secara profesional.g. (Rujuk F.

Penyerapan isu-isu multibudaya/kepelbagaian Pendidik kaunselor menyerapkan bahan-bahan yang berkaitan dengan multibudaya/kepelbagaian ke dalam semua kursus dan bengkel bagi membangunkan kaunselor profesional..e.6. F. berkemahiran dalam menerapkan pengetahuan itu dan menjadikan pelajar dan yang diselia sedar akan tanggungjawab mereka. jurulatih dan penyelia. mereka 250 . Integrasi kajian dan amalan Pendidik kaunselor membangunkan program pendidikan dan latihan yang mengintegrasikan kajian akademik dan amalan penyeliaan.1.a.c. Pendidik kaunselor menyerapkan aspek-aspek etika ke dalam keseluruhan kurikulum. (Rujuk C.Mereka berpengetahuan mengenai aspek-aspek etika. C.) F. tanpa asas empirikal. perundangan dan peraturan-peraturan dalam profesion itu. F. atau tanpa asas teori yang mantap.b.1.2.2.6. Pendidik kaunselor mengambil langkah-langkah untuk memastikan yang pelajar dan yang diselia faham bahawa mereka mempunyai obligasi yang sama dengan pendidik kaunselor. Perhubungan golongan sebaya Pendidik kaunselor berusaha sedaya upaya untuk memastikan bahawa hakhak golongan sebaya tidak dikompromi apabila pelajar atau yang diselia mengetuai kelompok kaunseling atau memberikan penyeliaan klinikal. Pendidik kaunselor menjalankan program latihan dan pendidikan kaunselor secara yang beretika dan menjadi model bagi tatalaku profesional. F.d.6. C.6. (Rujuk C.c. Teori dan teknik inovatif Apabila pendidik kaunselor mengajar teknik/prosedur kaunseling yang inovatif..) F.f. Etika pengajaran Pendidik kaunselor membuat pelajar dan yang diselia sedar akan tanggungjawab etika dan piawaian profesion serta tanggungjawab etika pelajar terhadap profesion.6.

Pendedahan profesional Sebelum memulakan perkhidmatan kaunseling. pelatih kaunselor menjelaskan status mereka sebagai pelajar dan menerangkan bagaimana status ini mempengaruhi batasan kerahsiaan. F. Orientasi Pendidik kaunselor sedar bahawa orientasi adalah suatu proses perkembangan yang berterusan sepanjang latihan klinikal dan pendidikan pelajar. Penempatan lapangan Pendidik kaunselor harus mewujudkan dasar yang jelas berhubung dengan penempatan lapangan dan pengalaman klinikal yang lain di dalam program latihan.7. Pelajar yang diselia harus mendapat kebenaran klien sebelum mereka mengguna sebarang maklumat yang berkaitan dengan perhubungan kaunseling di dalam proses latihan. Mereka menggariskan mengesahkan dengan yang jelas akan peranan dan tanggungjawab pelajar dan yang diselia. Pensyarah kaunseling menyediakan maklumat tentang jangkaan program pendidikan kaunselor kepada bakal pelajar: 251 .h.harus menjelaskan bahawa teknik/prosedur kaunseling sebagai “tidak terbukti” atau “sedang dibangunkan” dan menjelaskan kepada pelajar akan risiko yang mungkin dihadapi dan pertimbangan etika dalam mengguna teknik dan prosedur berkenaan. Mereka penyelia lapangan adalah berkelayakan untuk membuat penyeliaan dan memaklumkan kepada penyelia lapangan akan tanggungjawab profesional dan etika mereka.b. F. Kebajikan pelajar F.6.6. penyelia lapangan dan penyelia akademik.) F.2. Pendidik kaunselor memastikan bahawa klien yang ditempatkan di lapangan sedar akan perkhidmatan yang diberikan serta kelayakan pelajar dan yang diselia yang memberi perkhidmatan-perkhidmatan tersebut.g. (Rujuk A.a.7.

jurulatih atau penyelia atau penyelia memerlukan mereka berlakon mengenai obligasi etika terhadap profesion. 2. serta isi pelajaran yang perlu diliputi. 6. dasar serta prosedur pemberhentian. Mereka mengguna pertimbangan profesional semasa merekabentuk pengalaman-pengalaman latihan yang mereka kendalikan yang memerlukan perkembangan kendiri atau pendedahan kendiri pelajar dan yang diselia. objektif. dan misi program latihan. 3. matlamat.7. Pendidik kaunselor mungkin memerlukan pelatih untuk mendapatkan 252 pelajar dan yang diselia. .dan prospek pekerjaan yang terkini untuk siswazah.1. asas-asas untuk penilaian. prospek pekerjaan yang kemaskini untuk siswazah. F. Komponen-komponen penilaian pengalaman latihan secara eksplisit menggariskan piawaian akademik yang ditentukan terlebih dahulu yang berasingan dan yang tidak bergantung kepada tahap pendedahan kendiri pelajar. penilaian dan 7. Pengalaman perkembangan kendiri Program pendidikan kaunselor menggariskan keperluan bagi pengalaman pendedahan kendiri dan perkembangan kendiri di dalam bahan mengenai kemasukan program. jenis dan tahap penguasaan kemahiran dan pengetahuan yang diperlukan untuk melengkapkan latihan dengan jayanya. jenis seting penyeliaan dan keperluan di lapangan bagi mendapat pengalaman klinikal lapangan yang diperlukan. 4. 5.b. komponen latihan yang menggalakkan perkembangan kendiri atau pendedahan kendiri sebagai sebahagian daripada proses latihan. Pelajar dan yang diselia akan disedarkan tentang pecahanpecahan yang terdapat pada pendedahan kendiri semasa kaunselor yang peranan primernya sebagai guru.

1. H.1. Penilaian dan pemulihan pelajar F.1.a. tahap kompetensi yang dijangkakan.8. dan peraturan-peraturan serta dasar-dasar yang mengawal tingkahlaku staf profesional di agensi atau seting penempatan. Pendidik kaunselor memberikan maklumbalas mengenai penilaian dan pentaksiran prestasi yang sedang berjalan sepanjang program latihan.8.a. 253 .d.b. Kecacatan Kaunselor pelatih harus menjauhi dari menawar atau memberi perkhidmatan kaunseling jika masalah fizikal. mental atau emosi mereka mungkin memudaratkan klien atau orang-orang lain.9.. (Rujuk A. Tanggungjawab pelajar F.8.2. mendapatkan bantuan bagi masalah.2. C. Piawaian bagi pelajar Pelatih kaunselor bertanggungjawab untuk memahami dan mengikuti Kod Etika Lembaga Kaunselor dan mematuhi undang-undang. F. C. Penilaian Kaunselor menyatakan dengan jelas kepada pelajar sebelum dan sepanjang program latihan. dan memberitahu penyelia program mereka apabila mereka sedar yang mereka tidak dapat memberikan perkhidmatan dengan berkesan. Mereka harus peka terhadap tanda-tanda kecacatan.9.. dasar institusi.. (Rujuk C.pertolongan profesional bagi menangani sebarang isu peribadi yang mungkin menjejaskan kompetensi mereka.g.) F. Di samping itu mereka mendapatkan perkhidmatan profesional yang sesuai bagi diri mereka untuk memulihkan masalah-masalah yang mengganggu kebolehan mereka untuk memberi perkhidmatan kepada orang lain. Pelajar mempunyai obligasi yang sama kepada klien seperti mana ditetapkan kepada kaunselor profesional. kaedah penilaian dan masa membuat penilaian bagi kompetensi didaktik dan klinikal.) F.

Perhubungan seksual atau romantik Interaksi atau perhubungan seksual atau romantik dengan pelajar semasa adalah dilarang.9.9. membantu pelajar dalam mendapatkan bantuan pemulihan apabila diperlukan.F.b. Kaunseling untuk pelajar Sekiranya pelajar meminta perkhidmatan kaunseling atau sekiranya perkhidmatan kaunseling diperlukan sebagai sebahagian daripada proses pemulihan.c.6.10.g. Pendidik kaunselor: 1. Gangguan seksual Pendidik kaunselor tidak membiarkan berlakunya gangguan seksual atau memaksa pelajar untuk terlibat di dalam gangguan seksual. F. Batasan Sepanjang penilaian dan pentaksiran yang sedang berjalan. (Rujuk C.a.) 254 . dan 3.a. (Rujuk C. mendapatkan perundingan profesional dan mendokumentasikan keputusan mereka untuk memberhentikan atau merujuk pelajar bagi mendapatkan bantuan.10.10. memastikan yang pelajar mempunyai peluang di dalam masa yang sesuai untuk berhadapan dengan keputusan yang memerlukan mereka untuk mendapat bantuan atau untuk memberhentikan mereka dan memberikan pelajar peluang yang sewajarnya (due process) mengikut dasar dan prosedur universiti. pendidik kaunselor memberikan rujukan yang boleh diterima. F. Peranan dan perhubungan antara pendidik kaunselor dan pelajar F.2.b.) F. pendidik kaunselor sedar akan ketidakupayaan sesetengah pelajar untuk mencapai kompetensi kaunseling yang mungkin menyekat prestasi mereka dan menanganinya. 2.

Pendidik kaunselor mengadakan perbincangan terbuka dengan pelajar jika mereka bercadang untuk 255 . memberi sokongan dalam sesuatu peristiwa yang menekankan atau menjadi ahli bersama di dalam sesebuah persatuan. Contoh-contoh interaksi atau perhubungan yang mungkin berfaedah termasuklah.c. Perhubungan bukan profesional Pendidik kaunselor mengelak daripada menjalin perhubungan bukan profesional atau perhubungan profesional yang sedang berlaku dengan pelajar di mana terdapat risiko yang mungkin membawa kemudaratan kepada pelajar atau yang mungkin mengkompromi pengalaman latihan atau gred yang diberi. pendidik kaunselor tidak menerima sebarang bentuk perkhidmatan profesional. Mereka berbincang dengan bekas pelajar tentang bagaimana perhubungan mereka yang lalu mungkin mempengaruhi perubahan di dalam perhubungan. Di samping itu.10.10. seksual atau perhubungan intim yang lain. Perhubungan dengan bekas pelajar Pendidik kaunselor sedar akan kuasa yang berbeza di dalam perhubungan di antara staf dan pelajar.10. menghadiri sesuatu upacara rasmi. menziarah di hospital.e.d. tetapi tidak terbatas kepada. komisen.f. Perkhidmatan kaunseling Pendidik kaunselor tidak boleh menjadi kaunselor kepada pelajar semasa kecuali ini merupakan peranan ringkas yang berkaitan dengan pengalaman latihan. F. Jika mereka yakin yang perhubungan bukan profesional dengan pelajar mungkin berfaedah kepada pelajar. organisasi atau komuniti profesional. F. pembayaran balik atau ganjaran daripada tempat penempatan pelajar atau yang diselia. fi. Pensyarah memupuk perbincangan terbuka dengan bekas pelajar jika mereka bercadang untuk terlibat di dalam perhubungan sosial. F. mereka mengambil langkah berjaga-jaga yang serupa dengan langkah-langkah yang diambil oleh kaunselor semasa memberi perkhidmatan kaunseling kepada klien.10.F. Perhubungan yang mungkin berfaedah Pendidik kaunselor sedar akan perbezaan kuasa di dalam perhubungan di antara staf dan pelajar.

Kompetensi multibudaya/kepelbagaian Pendidik kaunselor secara bersungguh-sungguh menyerapkan kompetensi multibudaya/kepelbagaian dalam latihan dan amalan penyeliaan. Perhubungan bukan profesional dengan pelajar hendaklah mempunyai batasan masa dan dimulakan dengan kebenaran pelajar.a.11.menjalinkan perhubungan dengan pelajar di luar peranan mereka sebagai guru atau penyelia. Mereka memasukkan contoh-contoh kes. serta akibat-akibat yang dijangkakan bagi pelajar. permainan peranan. 256 . Pendidik kaunselor menunjukkan iltizam terhadap kompetensi multibudaya/kepelbagaian dengan mengiktiraf dan menghargai pelbagai budaya dan jenis kebolehan yang pelajar bawa ke dalam pengalaman latihan.11.11. F. Kompetensi multibudaya/kepelbagaian dalam program pendidikan dan latihan kaunselor F.b. pengetahuan serta kemahiran di dalam kompetensi amalan multibudaya.c. bakal faedah dan kekurangan. Mereka menjelaskan sifat dan batasan khusus peranan tambahan yang akan mereka miliki dengan pelajar sebelum menjalinkan perhubungan bukan profesional. Kepelbagaian pelajar Pendidik kaunselor cuba secara bersungguh-sungguh untuk merekrut dan mengekalkan sekumpulan pelajar yang pelbagai.11. F. Mereka berbincang dengan pelajar tentang rasional bagi interaksi sedemikian. F. Kepelbagaian pensyarah Pendidik kaunselor beriltizam untuk merekrut dan mengekalkan pensyarah yang pelbagai. Secara bersungguh-sungguh mereka melatih pelajar untuk mendapat kesedaran. Pendidik kaunselor menyediakan keperluan yang sesuai yang menambahbaik serta menyokong prestasi akademik dan kebajikan pelajar yang pelbagai. perbincangan soalan dan aktiviti-aktiviti bilik darjah lain yang memupuk serta mewakili berbagai perspektif budaya.

b. Kaunselor menyokong usaha penyelidik dengan menyertai sepenuhnya dan dengan rela hati bila-bila mungkin. emosi. atau kesan sosial ke atas peserta. 257 .1. Tanggungjawab penyelidikan G. G. undang-undang negeri dan persekutuan dan peraturan-peraturan institusi di mana penyelidikan dijalankan yang berkaitan. fizikal. Kaunselor meminimumkan bias dan menghormati kepelbagaian di dalam merekabentuk dan melaksanakan program penyelidikan.Bahagian G : Penyelidikan dan penerbitan Pengenalan Kaunselor yang mengendalikan penyelidikan digalakkan untuk menyumbang kepada pangkalan pengetahuan mengenai profesion dan memupuk kefahaman yang lebih jelas tentang keadaan . Penggunaan manusia sebagai peserta penyelidikan Kaunselor merancang. merekabentuk.1.d. mengendali. dan serta piawaian saintifik yang menggunakan manusia sebagai peserta di dalam penyelidikan. G. Penyelidik bebas Tidak berkaitan. Langkah berjaga-jaga untuk mengelakkan kecederaan Kaunselor yang mengendalikan penyelidikan dengan menggunakan manusia sebagai peserta penyelidikan bertanggungjawab kepada kebajikan peserta sepanjang proses penyelidikan dan harus mengambil langkah berjaga-jaga yang sewajarnya untuk mengelakkan berlakunya kecederaan psikologi. G.1.keadaan yang membawa kepada masyarakat yang sihat dan lebih adil. Pelencongan daripada amalan piawai Kaunselor mendapatkan perundingan dan mematuhi garis perlindungan yang ketat bagi melindungi hak-hak peserta penyelidikan apabila sesuatu penyelidikan itu melencong daripada amalan piawai atau yang diterima.a.1.c. G.1. dan melaporkan penyelidikan secara yang tekal dengan prinsip etika.

G.) G.f. G. 3. Persetujuan termaklum dalam penyelidikan Individu mempunyai hak untuk memberi persetujuan untuk menjadi peserta penyelidikan.1. Minimum gangguan Kaunselor mengambil langkah berjaga-jaga yang sewajarnya untuk mengelak daripada berlakunya gangguan di dalam kehidupan peserta penyelidikan yang mungkin disebabkan oleh penglibatan mereka dalam penyelidikan. G.2. 258 . menerangkan sebarang ketidakselesaan dan risiko yang terlibat. 2.7. 5. 6.a. Dalam mendapatkan persetujuan ini kaunselor harus mengguna bahasa yang: 1. sedia menjawab sebarang pertanyaan yang berkaitan dengan prosedur. menerangkan sebarang faedah atau perubahan pada individu atau organisasi yang mungkin dapat dijangkakan. Mereka hendaklah mendapatkan perundingan bila sesuai. Kesemua penyelidik lain yang terlibat dalam aktiviti penyelidikan berkongsi obligasi dan tanggungjawab etika terhadap tindakan mereka. mengenalpasti sebarang prosedur yang berbentuk eksperimen atau yang belum dicuba dengan meluas.2. Tanggungjawab penyelidik utama Tanggungjawab untuk mengikuti amalan etika penyelidikan akhirnya dipikul oleh penyelidik utama. kaunselor haruslah peka untuk merangkumi prosedur penyelidikan yang mengambil kira aspek-aspek budaya.e.1. mendedahkan prosedur alternatif yang sesuai yang akan memberi kebaikan kepada peserta. Pertimbangan multibudaya/ kepelbagaian dalam penyelidikan Dimana sesuai dengan matlamat penyelidikan. 4.2. G. Hak-hak Peserta Penyelidik (Rujuk A. A.1.g. menerangkan tujuan dan prosedur yang perlu diikuti dengan jelas.

menerangkan sebarang batasan tentang kerahsiaan.d. G.2. G. 8.7.2. penyelidik menjelaskan sebab-sebab tindakan ini dilakukan secepat mungkin semasa memberi taklimat/laporan. Pelajar atau yang diselia yang memilih untuk tidak menyertai penyelidikan diberi pendedahan keatas altenatif yang sesuai bagi memenuhi keperluan akademik atau klinikal mereka. memberitahu peserta yang mereka bebas untuk menarik balik persetujuan mereka dan tidak meneruskan penyertaan mereka di dalam projek pada bila-bila masa tanpa penalti. G. 259 . dan 9. Kaunselor mengambil langkah berjaga-jaga yang perlu untuk melindungi klien daripada natijah negatif kerana menolak atau menarik diri daripada menyertai penyelidikan. menerangkan format dan bakal pembaca yang disasarkan bagi meyebarkan dapatan-dapatan penyelidikan. Penyertaan pelajar/ yang diselia Penyelidik yang melibatkan pelajar atau yang diselia di dalam penyelidikan menjelaskan kepada mereka bahawa keputusan untuk menyertai atau tidak di dalam aktiviti penyelidikan tidak akan mempengaruhi kedudukan akademik seseorang ataupun perhubungan penyeliaan. Penipuan Kaunselor tidak mengendalikan penyelidikan yang melibatkan penipuan kecuali prosedur alternatif tidak boleh dilaksanakan dan nilai prospektif penyelidikan membenarkan penipuan. Penyertaan klien Kaunselor yang mengendalikan penyelidikan yang melibatkan klien menerangkan dengan jelas kepada klien di dalam proses persetujuan termaklum bahawa klien bebas untuk memilih sama ada untuk melibatkan diri atau tidak di dalam aktiviti penyelidikan. penyelidikan tersebut tidak akan dikendalikan walaupun beliau mempunyai nilai. Sekiranya penipuan tersebut mungkin akan menyebabkan kecederaan fizikal atau emosi kepada peserta penyelidikan.2.c. Apabila kaedah penyelidikan memerlukan tindakan menyembunyi atau menipu.b.

dan memperolehi kebenaran tertentu daripada seorang yang diberi kuasa oleh undang-undang.i. dan saluran penerbitan mengenai prosedur dan hasil penyelidikan. amalan penyelidikan beretika memerlukan kemungkinan itu beserta dengan rancangan untuk melindungi kerahsiaan. institusi.2. 260 .g. Orang yang tidak berupaya memberi persetujuan termaklum Sekiranya seseorang itu tidak berupaya untuk memberi persetujuan termaklum.h.G.e. kaunselor memberi suatu penjelasan yang sesuai kepada.f. Komitmen kepada peserta Kaunselor mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk menghormati semua komitmen kepada peserta penyelidikan.2.2. kaunselor mengambil langkah-langkah yang berpatutan untuk mengelak daripada melakukan sebarang kecederaan.2. kaunselor memberi penerangan lengkap kepada peserta mengenai sifat kajian untuk menghapuskan sebarang salah tanggapan mengenai penyelidikan yang mungkin ada pada peserta. Kaunselor memastikan yang badan-badan dan pihak-pihak berkuasa tertentu diberi maklumat dan pengakuan yang berkaitan.c.2. Memberitahu penaja Kaunselor memberitahu penaja. G. mendapat kebenaran untuk menyertai daripada. G.) G. G.2. Di mana nilai saintifik dan nilai kemanusiaan membolehkan tindakan melewatkan atau tidak menghebahkan maklumat. (Rujuk A. Kerahsiaan maklumat Maklumat yang diperolehi mengenai peserta penyelidikan sewaktu menjalankan kajian adalah rahsia. dijelaskan kepada peserta sebagai sebahagian daripada prosedur untuk mendapatkan persetujuan termaklum. Sekiranya wujud kemungkinan yang orang lain mungkin mempunyai akses kepada maklumat tersebut. Penjelasan selepas pengumpulan data Selepas data dikumpulkan.

video.3. (Rujuk B.3. Penghapusan dokumen dan rekod penyelidikan Dalam satu tempoh masa yang berpatutan selepas projek atau kajian penyelidikan selesai dijalankan.3. Hubungan dengan peserta penyelidikan Interaksi atau hubungan seksual atau romantik di antara kaunselor dengan peserta penyelidikan kini adalah dilarang. Interaksi sedemikian hendaklah dimulakan dengan persetujuan yang sesuai daripada peserta penyelidikan. Gangguan seksual dan peserta penyelidik Penyelidik tidak membiarkan gangguan seksual berlaku atau memaksa peserta penyelidikan untuk terlibat di dalam gangguan seksual. Interaksi yang mungkin berfaedah Apabila interaksi bukan profesional antara penyelidik dan peserta penyelidikan mungkin berfaedah. Apabila berlaku kecederaan yang tidak disengajakan kepada peserta penyelidikan disebabkan oleh interaksi bukan profesioanal. Jika rekod bahan-bahan seni. G. 261 penyelidikan . G. penyelidik hendaklah menunjukkan bukti yang usaha untuk memulihkan kecederaan sedemikian telah dilakukan.4.j. Hubungan dengan peserta penyelidikan (Apabila melibatkan interaksi intensif atau berpanjangan) G. penyelidik hendaklah mendokumentasikan.c. G.a. faedah yang mungkin diperolehi.2. sebelum interaksi (di mana boleh). Hubungan bukan profesional Hubungan bukan profesional dengan peserta penyelidikan hendaklah dielakkan.g.a.d.3. dan natijah yang dijangkakan bagi peserta penyelidikan. B.b. penyelidik mendapat kebenaran peserta tentang cara-cara untuk mengendalikan rekod atau dokumen tersebut.3. rasional bagi interaksi sedemikian.G.) G. kaunselor mengambil langkah-langkah untuk memusnahkan bentuk tulisan) rekod atau dokumen (audio. dan di dalam yang mengandungi data atau maklumat sulit yang berbentuk membolehkan peserta penyelidikan dikenalpasti. digital.4.

Keputusan yang mencerminkan hal-hal yang tidak baik mengenai institusi.c. Melaporkan keputusan G.G.a.d.4. perkhidmatan. G. Keputusan yang tepat Kaunselor merancang. Di dalam situasi di mana peserta dengan sendirinya dapat mengenalpasti 262 . mereka harus mengambil langkah-langkah yang munasabah untuk membetulkan kesilapan tersebut dalam ralat (correction erratum). atau dengan sengaja memberatsebelahkan keputusan. melaporkan keputusan penyelidikan. atau menyediakan data asal harus mengambil langkah-langkah yang sesuai untuk menyamarkan identiti peserta apabila kebenaran khusus daripada peserta tidak ada. pandangan-pandangan yang wujud atau yang berkepentingan tidak disembunyikan.4. mengherotberotkan data. mengendali. membantu orang lain di dalam penyelidikan. Obligasi untuk melaporkan keputusan yang tidak baik Kaunselor melaporkan keputusan sebarang penyelidikan yang mempunyai nilai profesional.4. program. atau melalui cara penerbitan lain yang bersesuaian.4. Mereka juga menjelaskan sejauh mana hasil penyelidikan dapat digunakan bagi populasi pelbagai.4. Mereka menyediakan perbincangan yang seluas-luasnya mengenai batasan-batasan data dan hipotesis-hipotesis alternatif. G. Melaporkan kesilapan Sekiranya kaunselor mendapati kesilapan yang signifikan di dalam penyelidikan mereka yang telah diterbitkan. dan melaporkan penyelidikan dengan tepat. Kaunselor tidak harus terlibat di dalam penyelidikan yang mengelirukan atau yang bersifat penipuan. menyalahgambarkan data. Mereka menyebut dengan secara eksplisit semua pembolehubah dan keadaan yang diketahui oleh penyelidik yang mungkin memberi kesan kepada hasil penyelidikan atau penafsiran data. G. Identiti peserta Kaunselor yang membekalkan data.b.

c.5. G.4.5. mengenai tajuk yang dikaji. G.b. Penyumbang Kaunselor memberi pengiktirafan melalui pengarang bersama. kaunselor harus mengenali dan memberi pengiktirafan kepada hasil kajian yang lalu. menghormati undang-undang hak cipta. atau cara-cara lain yang sesuai kepada mereka yang telah menyumbang dengan signifikannya kepada penyelidikan atau pembinaan konsep sejajar dengan sumbangan tersebut.a. Penciplakan Kaunselor tidak menciplak iaitu mereka tidak mengemukakan kajian orang lain sebagai kajian mereka. Replikasi kajian Kaunselor berobligasi untuk membekalkan data penyelidikan asal yang mencukupi kepada profesional yang layak yang mungkin ingin untuk mereplikasikan kajian itu.5. Penerbitan G.d.e.5.penglibatan mereka di dalam kajian. G. G. G. dan memberi pengiktirafan sepenuhnya kepada mereka yang layak diberi pengiktirafan.5. catatan kaki. penghargaan. Penyumbang pertama 263 . Semakan/penerbitan semula data atau idea Kaunselor membuat perakuan sepenuhnya dan sidang penyunting sedar akan penerbitan idea atau data yang terdahulu. Mengiktiraf sumbangan Apabila mengendali dan melaporkan penyelidikan. jika idea atau data sedemikian dihantar untuk semakan atau penerbitan. penyelidik hendaklah mengambil langkah-langkah secara bersungguh-sungguh untuk memastikan yang data itu diubahsuai/diubah bagi melindungi identiti dan kebajikan semua pihak dan memastikan yang perbincangan mengenai dapatan kajian tidak mendatangkan kemudaratan kepada peserta.

g. dan sumbangan teknikal atau profesional yang kecilkecil diperakukan melalui nota ataupun halaman pengenalan.e. atau tujuan-tujuan ilmiah yang lain menghormati hak-hak kerahsiaan dan pemilikan orang yang menyerahkan bahan-bahan tersebut.5.5. 264 atau tesis pelajar di mana pelajar merupakan penyumbang utama mereka hendaklah disenaraikan sebagai pengarang . Kaunselor yang menjadi penyemak atas jemputan sidang pengarang atau penerbit berusaha sedaya upaya untuk menyemak hanya bahan-bahan di dalam skop kompetensi mereka dan berusaha untuk menghindari bias peribadi.5. Kaunselor menyemak rencana-rencana yang dihantar dalam tempoh masa yang sewajarnya dan berasaskan kepada skop dan kompetensi di dalam metodologi penyelidikan. Kaunselor berhati-hati di dalam membuat keputusan berkaitan penerbitan berdasarkan kepada piawaian yang sah dan yang boleh dipertahankan. penyelidikan. Penyerahan Pendua (duplicate) Kaunselor menyerah manuskrip untuk pertimbangan hanya kepada satu jurnal sahaja pada satu-satu masa. dan jenis pengiktirafan yang akan diterima.f. disertasi utama. Penyelidikan pelajar Bagi rencana-rencana yang berasaskan sebahagian besarnya kepada kerja kursus. G. projek. Perjanjian penyumbang Kaunselor yang mengendalikan penyelidikan bersama dengan rakan sejawat atau pelajar/yang diselia menggariskan perjanjian terlebih dahulu mengenai pengagihan kerja.disenaraikan dahulu. Semakan profesional Kaunselor yang menyemak bahan-bahan yang diserahkan untuk penerbitan. Manuskrip yang diterbitkan sepenuhnya atau sebahagian besar daripadanya dalam jurnal lain atau pencetakan lain tidak boleh diserahkan untuk penerbitan tanpa pengakuan dan kebenaran daripada penerbitan yang terdahulu.5.h. G. G. G. pengiktirafan penerbitan.

kaunselor menunjukkan komitmen mereka kepada Kod Etika Lembaga Kaunselor dan mengambil langkah-langkah untuk menyelesaikan konflik tersebut. Mereka sedar bahawa perlindungan dan kepercayaan klien di dalam profesion bergantung kepada tahap tindakan profesional yang tinggi. Kekurangan pengetahuan atau salah faham mengenai tanggungjawab etika bukan merupakan suatu alasan pembelaan bagi sesuatu tuduhan tingkah laku yang tidak beretika.1. Mereka melibatkan diri dalam perkembangan profesional yang berterusan mengenai topik-topik masa kini di dalam isu-isu etika dan undangundang di dalam kaunseling.a. Piawaian dan undang-undang (Rujuk F. Kaunselor berusaha sedaya upaya untuk menyelesaikan dilema etika melalui komunikasi langsung dan terbuka dengan semua pihak yang terlibat dan mendapatkan perundingan daripada rakan sejawat dan penyelia bila diperlukan.1. dan nilai-nilai moral di dalam mengendalikan kerja profesional mereka.1.) H.9. H.b. Kaunselor menyerapkan etika dalam kerja profesional seharian mereka. etika. Konflik antara etika dan undang-undang Jika tanggungjawab etika berkonflik dengan undang-undang. Mereka meletak kaunselor-kaunselor lain di tahap piawaian yang sama dan bersedia untuk mengambil tindakan yang sesuai bagi menjamin yang piawaian ini dipertahankan. atau pihak berkuasa yang lain.a. Sekiranya konflik tidak dapat diselesaikan 265 . peraturan.Bahagian H : Menyelesaikan isu-isu etika Pengenalan Kaunselor bertindak menurut undang-undang. H. Pengetahuan Kaunselor memahami Kod Etika Lembaga Kaunselor dan kod etika lain yang boleh dipakai daripada organisasi profesional atau badan persijilan dan perlesenan yang lain di mana mereka menjadi ahlinya.

2. H.b. mereka cuba terlebih dahulu untuk menyelesaikan isu itu secara tidak formal dengan kaunselor lain sekiranya boleh. Tingkah laku etika yang dijangkakan Kaunselor mengharapkan rakan sejawat akan mematuhi Kod Etika Lembaga Kaunselor.c. H. seseorang atau sesebuah organisasi dan tidak sesuai untuk diselesaikan secara tidak formal atau tidak diselesaikan dengan baik.) H. (Rujuk H.2.d.2. Pelanggaran yang disyaki H. atau pihak berkuasa undang-undang yang lain. peraturan. Tindakan-tindakan tersebut mungkin merangkumi rujukan kepada jawatankuasa etika profesional kebangsaan atau negeri. dengan syarat tindakan sedemikian tidak melanggar hak-hak kerahsiaan yang mungkin terlibat. mereka boleh mengambil tindakan yang sesuai.. Penyelesaian tidak formal Sekiranya kaunselor mempunyai alasan untuk mempercayai bahawa kaunselor lain sedang atau telah melanggar piawaian etika. H. Tindakan ini tidak boleh dijalankan jika sesuatu intervensi itu melanggar hak-hak kerahsiaan atau jika kaunselor dikehendaki untuk menyemak kerja kaunselor lain yang tingkahlaku profesionalnya dipersoalkan. kaunselor harus mengambil tindakan lanjut yang sesuai dengan situasi itu. Sekiranya kaunselor mempunyai pengetahuan yang menimbulkan keraguan sama ada kaunselor lain bertindak secara beretika.2. kaunselor harus berunding 266 .2. kaunselor boleh mengikuti ketetapan undang-undang.2. badan persijilan sukarela kebangsaan.a. H.2.c.dengan cara tersebut. lembaga perlesenan atau kepada pihak berkuasa institusi yang sesuai. Perundingan Apabila tidak pasti sama ada sesuatu situasi tertentu atau urutan tindakan boleh melanggar Kod Etika Lembaga Kaunselor. Melaporkan pelanggaran etika Sekiranya sesuatu perlanggaran yang kelihatan itu telah memudaratkan atau mungkin akan memudaratkan dengan banyaknya.b.

g. atau menggalakkan pengaduan etika yang membelakangkan fakta secara yang tidak bertanggungjawab (reckless) atau sengaja mengabaikannya (willful) yang akan membatalkan tuduhan.2. Konflik organisasi Sekiranya permintaan organisasi di mana kaunselor bergabung menimbulkan konflik dengan Kod Etika Lembaga Kaunselor. Pengaduan yang tidak perlu (unwarranted) Kaunselor tidak memulakan. Kaunselor bekerjasama dalam penyiasatan.dengan kaunselor-kaunselor lain yang lebih mahir tentang etika dan Kod Etika Lembaga Kaunselor. melibatkan diri. Di mana boleh. kontrak atau kenaikan pangkat berdasarkan semata-mata kerana mereka telah membuat pengaduan ataupun menjadi subjek pengaduan berhubung dengan etika. dengan rakan sejawat atau dengan pihak berkuasa yang sesuai. prosiding.e.f.3. H. kaunselor harus menjelaskan sifat konflik berkenaan dan menyatakan kepada penyelia mereka ataupun pegawai-pegawai lain yang bertanggungjawab tentang komitmen mereka kepada Kod Etika Lembaga Kaunselor.2. H. Dalam melaksanakan hal ini kaunselor haruslah memberikan perhatian kepada isu kerahsiaan. Diskriminasi yang tidak adil terhadap pengadu dan responden Kaunselor tidak menafikan individu untuk mendapat pekerjaan.2. meningkat di dalam jawatan. kemasukan ke dalam program akademik atau lain-lain. dan keperluan Jawatankuasa Kod Etika Lembaga Kaunselor atau jawatankuasa etika persatuan berdaftar yang lain atau lembaga yang mempunyai kuasa ke 267 . Bekerjasama dengan jawatankuasa etika Kaunselor membantu dalam proses penguatkuasaan Kod Etika Lembaga Kaunselor. kaunselor harus berusaha untuk membuat perubahan di dalam organisasi yang membolehkan kepatuhan sepenuhnya kepada Kod Etika Lembaga Kaunselor. H. H. Ini tidak menolak tindakan diambil berasaskan hasil sesuatu prosiding atau menimbang maklumat-maklumat lain yang sesuai.

Kaunselor harus mengetahui dengan mendalam dasar dan prosedur pelanggaran etika dan menggunanya sebagai rujukan di dalam menguatkuasakan Kod Etika Lembaga Kaunselor. 268 .atas mereka yang dituduh dengan sesuatu pelanggaran.

’LAMPIRAN 5’ ALAMAT-ALAMAT PEJABAT PAROL
NEGERI PERLIS ALAMAT / NO. TELEFON / NO. FAKS & NO. H/P NO. 8, TAMAN PENGKALAN INDAH, JALAN DATO' WAN AHMAD, 01000 KANGAR, PERLIS TEL : 04-9791301 FAKS : 04-9791303 H/P : 019-3822215 D/A MAKTAB PENJARA MALAYSIA, 43000 KAJANG, SELANGOR TEL : 87341480 FAKS : 03-87341557 H/P : 013-9216971 B-9-6 BLK. B, MEGAN AVENUE 11, NO.12, JLN YAP KWAN SENG, 50450 KUALA LUMPUR TEL : 03-21643782 FAKS : 03-21643846 H/P : 019-3434043 / 012-9328500 (RASMI) NO. 171-173, TINGKAT 1, CINMUK COMMERCIAL CENTRE, KOTA SENTOSA, BATU 7, JALAN PENRISSEN, 93706 KUCHING, SARAWAK TEL : 082-628560 FAKS : 082-628563 H/P : 019-9996349 / 019-8101648 (RASMI) PENJARA PENGKALAN CHEPA, JALAN MAKTAB, 16109 PENGKALAN CHEPA, KELANTAN TEL : 09-7715605/09-7715281 FAKS : 09-7715604 H/P : 013-9344455 NO. 76 , JALAN UTAMA 5, KOMPLEKS BANGUNAN PERNIAGAAN UTAMA, JALAN SULTANAH SAMBUNGAN, 05150 ALOR STAR, KEDAH TEL : 04-7349457 FAKS : 04-7349429 H/P : 019-5110281 / 019-4808281 (RASMI) NO. 80G, JALAN PETANI, 20000 KUALA TERENGGANU, TERENGGANU TEL : 09-6301081 / 06-6301082 ( KAUNTER) / 09-6301083 (PENT) FAKS : 09-6301084

SELANGOR

WILAYAH

SARAWAK

KELANTAN

KEDAH

TERENGGA NU

269

H/P : 012-7445630 / 013-9819690(RASMI) NEGERI NEGERI JOHOR

ALAMAT / NO. TELEFON / NO. FAKS & NO. H/P PENJARA KLUANG, BATU 8, JALAN KLUANG-MERSING, 86000 KLUANG, JOHOR TEL : 07-7875135 FAKS : 07-7875173 H/P : 013-4899794 IBU PEJABAT PENJARA SABAH, 88811 KOTA KINABALU, SABAH TEL : 088-270495 FAKS : 088-252938 H/P : 019-8201006 2A & 4A, JALAN GREENTOWN 3, GREENTOWN NOVA, 30450 IPOH, PERAK TEL : 05-2491642 FAKS : 05-2491640 H/P : 019-5586021 / 019-7116021 (RASMI) L 12-5 & 14-5 TINGKAT 5, KOMPLEKS KOTA CEMERLANG, JALAN KC 1, 75450 AYER KEROH MELAKA TEL : 06-2325449 FAKS : 06-2325410 H/P : 019-6700834 / 019-7760834(RASMI) SUITE 2, TINGKAT 13A, WISMA TNB, 10250 JALAN ANSON, PULAU PINANG TEL : 04-2299475 FAKS : 04-2299564 H/P : 012-6768665 / 019-5777075(RASMI) A17, TINGKAT BAWAH DAN SATU, JALAN SERI KUANTAN 2, SERI KUANTAN SQUARE, 25000 KUANTAN, PAHANG TEL : 09-5147082 FAKS : 09-5147048 H/P : 019-9325990

SABAH

PERAK

MELAKA

PULAU PINANG

PAHANG

N. SEMBILAN

PENJARA SEREMBAN, JALAN MUTHU CUMARU, 70990 SEREMBAN, NEGERI SEMBILAN TEL : 06-7631271 FAKS : 06-7631537 H/P : 016-3923598 / 019-3523598(RASMI)

270

271

DAERAH JOHOR BAHRU

ALAMAT / NO. TELEFON / NO. FAKS & NO. H/P LOT 10, TINGKAT 13, MENARA TABUNG HAJI, JALAN AYER MOLEK, 80000 JOHOR BAHRU, JOHOR TEL : 07-2242600 FAKS : 07-2242300 H/P : 012-7025821 NO. 11, JALAN CEMARA, BANGUNAN CEMARA, 86200 SIMPANG RENGAM, JOHOR TEL : 07-7552400 (kaunter) FAKS : 07 -7552402 H/P : 016-7871695 NO. 11, JALAN MEGAT, 83000 BATU PAHAT, JOHOR TEL : 07-4348400 (kaunter) FAKS : 07-4348402 H/P : 019-2629974 NO. 28, JALAN TUANKU AHMAD 85000 SEGAMAT, JOHOR TEL : 07-9328400 (kaunter) FAKS : 07-9328403 H/P : 017-2800763 NO. 15, JALAN NIAGA 2, 81900 KOTA TINGGI, JOHOR TEL : 07-8839400 (kaunter) FAKS : 07-8827232 H/P : 019-7635217 2104 A & 2105 A, TINGKAT 1,WISMA SYEIKH ABDULLAH FAHIM, JALAN BERTAM, 13200 KEPALA BATAS, PULAU PINANG TEL : 04-5756405 (kaunter) FAKS : 04-5756059 H/P : 012-5785176 / 019-6665806 NO. 19, PESARA MAHSURI 5, SG. NIBONG KECHIL, TAMAN MELATI JAYA, 11900 BAYAN LEPAS, PULAU PINANG TEL : 04-6432203 FAKS : 04-6457639 H/P : 017-6041541

KLUANG

BATU PAHAT

SEGAMAT

KOTA TINGGI

SEBERANG PERAI UTARA

BARAT DAYA

272

DAERAH SEBERANG PERAI SELATAN

ALAMAT / NO. TELEFON / NO. FAKS & NO. H/P NO. 1 LORONG JAWI JAYA 3, TAMAN JAWI JAYA, 14200 SUNGAI JAWI, P. PINANG TEL : 04-5829100 (kaunter) FAKS : 04-5829029 H/P : 019-7484404 LOT 2331 A & LOT 2332 A TINGKAT BAWAH, BANGUNAN KOPERASI GURU, JALAN PENGKALAN CHEPA, 15400 KOTA BHARU, KELANTAN TEL : 09-7413242 (09-7413240 PEJ) FAKS : 09-7413241 H/P : 012-9567677 PT 421, JALAN TASEK, 17500 TANAH MERAH, KELANTAN TEL : 09-9502381 (09-9502380 PEJ) FAKS : 09-9502382 H/P : 012-9848797 PT 4920, MUKIM GUCHIL, 18000 KUALA KRAI, KELANTAN TEL : 09-9602422 (09-9506035 PEJ) FAKS : 09-9602421 H/P : 013-9833106 PT 146, BANDAR BACHOK, 16300 BACHOK, KELANTAN TEL : 09-7787042 (09-7787040 PEJ) FAKS : 09-7787041 H/P : 019-9178617 NO. 76 TINGKAT BAWAH, JALAN UTAMA 5, KOMPLEKS BANGUNAN PERNIAGAAN UTAMA, LEBUHRAYA SULTANAH BAHIYAH, 05150 ALOR STAR KEDAH TEL : 04-7349442 (04-7349458 PEJ) FAKS : 04-7349429 H/P : 019-2807375 NO. 6, JALAN TUANKU HAMINAH 1, TAMAN TUANKU HAMINAH, 08000 SUNGAI PETANI, KEDAH TEL : 04-4480791 ( 04-4441794 PEJ ) (04-4441790 KAUNTER) FAKS : 04-4441792 H/P : 012-4272051

KOTA BHARU

TANAH MERAH

KUALA KRAI

BACHOK

KOTA SETAR

SUNGAI PETANI

273

PEKAN TANAH MERAH. MELAKA TEL : 06-2881210 FAKS : 06-2881220 H/P : 013-2519937 NO. NEGERI SEMBILAN TEL : 06-4412658 FAKS : 06-4412681 H/P : 016-3719880 NO. 10 LORONG 2. JALAN DATUK THONG HIAN KIM. JALAN BUKIT PIATU MUTIARA. JALAN TUN DR. H/P NO. 109. BANDAR BARU. FAKS & NO. 49. KOMPLEKS PERNIAGAAN . 3. KEDAH TEL : 04-4746078 (04-4746077 KAUNTER) FAKS : 04-4746079 H/P : 019-4665750 NO. PEKAN PANDAK MAYAH. ISMAIL. 73000 TAMPIN. JLN PERSISIRAN KOTA 4/5. KEDAH TEL : 04-7581884 / 04-7581882 (pej) / 04 7581881 (pej) FAKS : 04-7593837 H/P : 019-5753697 NO. JALAN PANDAK MAYAH .DAERAH PENDANG ALAMAT / NO. JLN. TAMAN BUKIT PIATU MUTIARA. BALING. MUKIM BUKIT PIATU. MELAKA TENGAH. KUAH. 07000 LANGKAWI. 70200 SEREMBAN. 06700 PENDANG. 73. 09100 PULAI. TELEFON / NO. NEGERI SEMBILAN TEL : 06-7612461 FAKS : 06-7612451 H/P : 012-6273766 LOT 2-9 & LOT 2-10. KEDAH TEL : 04-9663512 (04-9693510 PEJ) (04-9693511 KAUNTER) FAKS : 04-9693519 H/P : 019-4229359 NO. 72100 BAHAU.TAMPIN SQUARE. 348-G DAN 348-1. NEGERI SEMBILAN TEL : 06-4546169 FAKS : 06-4546150 H/P : 017-5946741 BALING LANGKAWI MELAKA TENGAH SEREMBAN TAMPIN BAHAU 274 .

T NO. 34000 TAIPING. H/P LOT P. TERENGGANU TEL : 09-6301088 (KAUNTER 09-6301087) FAKS : 09-6301086 H/P : 019-9343638 FB 85. BESUT. TERENGGANU TEL : 09-6863021 (KAUNTER : 09-6863023) FAKS : 09-6863020 H/P : 012-9471612 LOT 5311. JLN PBC 1. PUSAT PERNIAGAAN PULAI. FB 86. BANGUNAN CASA LIMBONG. JONGOK. DAERAH HULU TERENGGANU. JERTIH 22000. JALAN SULTAN SULAIMAN. PERAK TEL : 05-8091641 FAKS : 05-8091640 H/P : 019-5716653 NO. 31. 33300 GERIK. 5. TELEFON / NO. TERENGGANU TEL : 09-8503353 (KAUNTER : 09-8503352) FAKS : 09-8503351 H/P : 013-9870290 LOT 004337. JLN MEDAN SAUJANA 1. 20000 KUALA TERENGGANU. 21800 HULU TERENGGANU. FB 87 & FB 88. PERAK TEL : 05-3541642 (KAKITANGAN : 05-3541641 / 3541644 / 3541645) FAKS : 05-3541640 H/P : 017-5686044 KEMAMAN HULU TERENGGANU BESUT KINTA LARUT MATANG DAN SELAMA NO. MUKIM TANGGOL. FAKS & NO. 31300 IPOH. 24000 KEMAMAN. PADANG LUAS. PERAK TEL : 05-7941641 FAKS : 05-7941640 H/P : 012-9623841 HULU PERAK 275 . MUKIM PELAGAT. 9. JALAN LEBAI SARAS. JLN TUN BIJA DIRAJA.DAERAH KUALA TERENGGANU ALAMAT / NO. GERIK BUSINESS CENTRE. TERENGGANU TEL : 09-6902007 (KAUNTER : 09-6902005) FAKS : 09-6902008 H/P : 017-6082215 NO. 1914 P. KG. TMN KEMUNTING MAJU.

PERAK TEL : 05-6871643 (KAKITANGAN : 05-6871641 / 6871644 / 6871645) FAKS : 05-6871640 H/P : 012-4559949 MANJUNG HULU LANGAT 39. SEKSYEN 1. BANDAR LABUK JAYA. 18-1. JALAN BENDAHARA 1/1. 18. 90000 SANDAKAN. 8C. SELANGOR TEL : 03-60931502 / 60931504 FAKS : 03-60932925 H/P : 013-3535239 LOT 6. PUSAT PERNIAGAAN MANJUNG. 29. JALAN 1/5. SELANGOR TEL : 03-33426135 / 33426082 FAKS : 03-33426085 H/P : 012-6145733 NO. SEKSYEN 3. JLN RAJA CHULAN. SABAH TEL : 089-213658 / 089-215526 FAKS : 089-215528 H/P : 016-5833573 KLANG KUALA SELANGOR KUALA LANGAT SANDAKAN 276 . TINGKAT 1 & 2. 48000 RAWANG. BATU 7. 41050 KLANG. BANDAR TEKNOLOGI KAJANG. FAKS & NO. PUSAT BANDAR RAWANG. SELANGOR TEL : 03-32812672 FAKS : 03-32812673 H/P : 013-9887791 NO. JALAN BANDAR RAWANG II. 32040 SRI MANJUNG. TELEFON / NO. 43500 SEMENYIH. 33000 KUALA KANGSAR. JALAN LABUK. TINGKAT BAWAH & TINGKAT 1. BLOK 4A. BENDAHARA BUSINESS CENTRE. H/P NO. JALAN COKMAR 1. 143. JALAN LUMUT. PERAK TEL : 05-7731641 FAKS : 05-7731640 H/P : 019-4135686 NO. JALAN MERU. SELANGOR TEL : 03-87249260 / 87249261 FAKS : 03-87249249 H/P : 014-3032324 NO.DAERAH KUALA KANGSAR ALAMAT / NO. 18. 45000 KUALA SELANGOR.

LORONG 1. CORNER LOT 15.11. TINGKAT 1-3. 6. BATU 1 JALAN TANJUNG BATU. JALAN ASTANA. TAMAN MOSAIC. FASA 1 MCLD BLOK 10. SABAH TEL : 088-734135 FAKS : 088-734136 H/P : 013-8565251 PADASA COMMERCIAL COMPLEX. FAKS & NO. SARAWAK TEL : 084-322845 FAKS : 084-310264 H/P : 019-8056862 KUDAT PANTAI BARAT PEDALAMAN KUCHING MIRI SIBU 277 . 89159 KOTA BELUD. TINGKAT 1 & 3. SABAH TEL : 088-972275 FAKS : 088-972276 H/P : 013-7208851 SHOP LOT NO. 96000 SIBU. SARAWAK TEL : 085-442332 FAKS : 085-442330 H/P : 019-8849464 PETI SURAT 1013. JLN MAT SALLEH 1A. 93050 KUCHING. SABAH TEL : 087-332175 FAKS : 087-332177 H/P : 019-8695617 LOT 1319. MIRI CENTRE POINT. SARAWAK TEL : 082-380960 (082-380944 KAUNTER) FAKS : 082-380959 H/P : 013-5703766 LOT 1298. 89008 KENINGAU. KUCHING TOWN LAND DISTRICT. SECTION 65. BLOK F. GROUND & FIRST FLOOR. NO. BLOK B.DAERAH TAWAU ALAMAT / NO. TELEFON / NO. JALAN TUANKU OSMAN. 88200 KOTA KINABALU. PUTATAN PLATINUM PLAZA. COMMERCIAL CENTER TALAK BANA. PUTATAN. LOT 14. PETRA JAYA. H/P NO TB2685. 91030 TAWAU TEL : 089-775411 FAKS : 089-775412 H/P : 019-8337474 WDP 213. JALAN MELAYU 98000 MIRI.

53300 KUALA LUMPUR TEL : 03-41496710 FAKS : 03-41496582 H/P : 016-3575230 PARCEL 28-2. TINGKAT 1. WISMA ZELAN. SETIAWANGSA BUSINESS SUITE. TELEFON / NO. NO. JALAN KIDURONG. 54200 KUALA LUMPUR TEL : 03-42531979 FAKS : 03-42532023 H/P : 019-5655604 A 31. TAMAN SETIAWANGSA. SARAWAK TEL : 086-339508 FAKS : 086-337970 H/P : 016-8625778 TINGKAT 19. BLOK D-1-5. 97008 BINTULU. TINGKAT BAWAH & SATU. BANDAR INDERAPURA. TINGKAT BAWAH. MEDAN RAYA COMMERCIAL CENTRE. 27000 JERANTUT. H/P PETI SURAT 3211. FAKS & NO. JALAN DELIMA 10. 1 JALAN TASIK PERMAISURI 2. PAHANG TEL : 09-5141588 FAKS : 09-5142588 H/P : 019-7256016 NO. PAHANG TEL : 09-2964621 FAKS : 09-2964622 H/P : 019-3994968 AMPANG KUANTAN PEKAN JERANTUT 278 . BANDAR TUN RAZAK. PAHANG TEL : 09-4223599 FAKS : 09-4223588 H/P : 013-9640843 NO. JALAN TOK MUDA IDRIS. D'WANGSA MAJU. 56000 KUALA LUMPUR TEL : 03-91734476 FAKS : 03-91734497 H/P : 012-8734342 CHERAS WANGSA MAJU (GOMBAK) NO. 25000 KUANTAN. 15 & 16. NO 36 LOT 7257 TINGKAT 1 & 2. JLN TUN ISMAIL. TINGKAT BAWAH & SATU. 26600 PEKAN. UNIT 12A & 12B. 23. 77. SRI DAGANGAN 2.DAERAH BINTULU ALAMAT / NO.

TAMAN CENGAL. PAHANG TEL : 09-2965445 FAKS : 09-2965446 H/P : 016-9965316 279 . 28000 TEMERLOH. FAKS & NO. 23. H/P NO. JALAN CENGAL 2.DAERAH TEMERLOH ALAMAT / NO. TELEFON / NO. TINGKAT BAWAH & SATU.

280 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful