Praktikal 4: Mikroskop dan teleskop

Objektif Pembelajaran:

Untuk menyiasat keadaan yang sesuai untuk meningkatkan kuasa pembesaran teleskop astronomi dan mikroskop majmuk.

Mengenalpasti Masalah:

Adakah kanta yang berlainan panjang fokus menghasilkan pembesaran berbeza?

Bahan-bahan:

Pemegang kanta, plastisin, pemegang kanta, kanta cembung ( 5 cm, 10 cm, 15 cm , 20 cm ), skrin lut cahaya, lampu dan pembaris meter.

Aktiviti 1:

Membina satu teleskop astronomi ringkas

Prosedur:

1) Kanta cembung dengan kuasa 5 D(panjang fokus : 20 cm) dan berdiameter besar digunakan sebagai kanta objektif. 2) Kanta cembung dengan kuasa 20 D(panjang fokus :5 cm) dan berdiameter kecil digunakan sebagai kanta mata

3) Kedua-duanya diletakkan di pemegang kanta. 4) Di antara kedua-dua kanta diletakkan skrin lutcahaya.Susunan kemudian disiapkan seperti di gambar rajah (rujuk rajah teleskop astronomi ringkas) 5) Kanta objektif kemudian diarahkan ke objek yang berada di posisi yang jauh.Skrin lutcahaya diletakkan kira-kira 20cm daripada kanta objektif dan diolah sehingga imej yang jelas kelihatan di skrin. 6) Kanta mata yang diletakkan berhampiran dengan skrin lutcahaya diolah juga sehingga imej yang jelas dan dibesarkan jelas kelihatan di skrin. 7) Skrin lutcahaya kemudian dialihkan dan susunan kedua-dua kanta boleh berfungsi sebagai teleskop astronomi. 8) Jarak di antara kedua-dua kanta kemudian diukur. [ Memandangkan ini merupakan teleskop astronomi,jarak di antara kedua jarak seharusnya kurang daripada jumlah panjang fokus kedua-dua kanta,iaitu <(20cm + 5cm = 25cm) ] 9) Jarak kemudian diuji dengan dengan mengalihkan kedudukan kanta untuk melihat imej yang jelas terbentuk di jarak berapa di antara kedua-dua kanta. 10) Pemerhatian dibuat ke atas imej dan kemudian direkodkan.

iaitu >(20cm + 5cm = 25cm) ] 10) Pemerhatian ke atas imej terbentuk dilakukan dan kemudiannya direkodkan.jarak di antara kedua jarak seharusnya lebih daripada jumlah panjang fokus kedua-dua kanta.0 cm. 2) kanta cembung dengan kuasa 5 D(panjang fokus :20 cm) dan berdiameter kecildigunakan sebagai kanta mata. . Susunan kemudian disiapkan seperti di gambar rajah (rujuk rajah mikroskop majmuk) 5) Lampu sulu kemudian dipasang dan dihalakan kepada kertas graf. 3) kedua-duanya diletakkan di pemegang kanta. 6) Skrin lutcahaya diolah sehingga imej terbentuk 7) Jarak diantara kanta mata diubah perlahan-lahan sehingga imej yang jelas dan cukup besar dapat dilihat melalui kanta mata. 8) Skrin lutcahaya kemudian dialihkan dan susunan ini boleh berfungsi sebagai mikroskop majmuk.Aktiviti 2: Membina sebuah mikroskop majmuk Prosedur: 1) Kanta cembung dengan kuasa 20 D(panjang fokus :5 cm) dan berdiameter besardigunakan sebagai kanta objektif.Jarak kertas graf tersebut diolah sehingga sedikit melebihi 5. 9) Jarak di antara kanta objektif dan kanta mata diukur. [ Memandangkan ini merupakan mikroskop majmuk. 4) Kertas graf diletakkan berdekatan dengan kanta objektif dengan abjad A terbalik tertera di tengah-tengah kertas.

Tinggi pemegang kanta perlulah dibetulkan terlebih dahulu sebelum membina set mikroskop dan teleskop supaya kedudukan dan ketinggian kanta sama dengan kedudukan objek dan sumber cahaya. Pastikan kanta cembung yang digunakan dalam keadaan baik dan panjang fokus kanta diketahui 2. Pembesaran bagi setiap set perlulah dikira dengan menggunakan rumus yang tepat. 4. . Sumber cahaya perlulah melalui kesemua kanta yang ada dalam set 3.LANGKAH BERJAGA-JAGA 1.

0 1.0 1. (cm) 10 15 15 20 20 20 Panjang fokus kanta mata .KEPUTUSAN TELESKOP ASTRONOMI RINGKAS Rajah Panjang fokus kanta objek . (cm) 5 5 10 5 10 15 Jarak antara kanta objek dan kanta mata ( L ) =( + ) ( cm ) 15 20 25 25 30 35 Pembesaran . M= 2.0 3.5 4.3 .0 2.

Manakala kanta mata.Inferens Kanta yang mempunyai panjang fokus yang lebih tinggi akan menghasilkan diameter yang lebih besar dan ini membolehkan lebih banyak cahaya memasuki ke dalam kanta. . yang lebih rendah panjang fokusnya menghasilkan kuasa pembesarannya yang tinggi.

5 Jarak antara kanta objek dan kanta mata ( L ): L˃( + ( cm ) ) 20 22 31.5 42.0 6.8 7.5 60 .MIKROSKOP MAJMUK Rajah Tinggi Objek ( cm ) 3 3 3 3 3 3 Panjang Fokus Kanta Objek ( cm ) 5 5 5 10 10 15 Panjang Fokus Kanta Mata (cm ) 10 15 20 15 20 20 Tinggi Imej ( cm ) 30 26 23 10.5 51.

Saiz imej yang terhasil turut dipengaruhi oleh jarak antara kanta dengan objek.3 = 2.7 = 3.6 = 2. M= = 10 = 8.Pembesaran.2 Inferens Kuasa pembesaran yang lebih besar dapat dihasilkan jika panjang fokus kanta objek dan kanta mata dikurangkan.7 =7. .

songsang dan mengecil di titik fokus kanta mata manakala kanta mata membesarkan imej kanta objektif itu. Sering kali digelar kanta penumpu.Perbincangan Kanta atau sering disebut lensa adalah sebuah alat untuk mengumpulkan atau menyebarkan cahaya.Kanta cembung yang telah digunakan mempunyai panjang fokus yang pelbagai.Terdapat dua jenis kanta iaitu kanta cembung dan kanta cengkus namun di dalam tugasan pada kali ini kami telah menggunakan kanta cembung untuk menyediakan set teleskop dan mikroskop.Teleskop terdiri daripada 2 kanta iaitu kanta objek dan kanta mata. Kanta cembung adalah kanta yang tirus diluar (cembung) tirus di bahagian tepi dan mempunyai tengah yang lebar.Teleskop Astronomi merupakan satu alat optik yang digunakan untuk melihat objek-objek yang jauh.Teleskop yang dibina terdiri daripada dua jenis kanta cembung iaitu kanta objek dan kanta mata. Titik ini dikenali sebagai titik tumpuan. Kanta cembung mampu menghasilkan imej sebenar atau maya. Kanta objek menumpukan sinar cahaya yang jauh lalu membentuk imej yang nyata.Ini adalah untuk mengkaji keadaan yang boleh dipraktikkan bagi meningkatkan kuasa pembesaran sesebuah teleskop dan mikroskop. Cahaya melalui kanta cembung tertumpu pada satu titik. biasanya dibentuk dari sepotong gelas yang dibentuk.Kami telah menggunakan dua kanta cembung yang mempunyai jarak fokus yang berbeza bagi menguji jarak fokus yang yang boleh meningkatkan kuasa pembesaran teleskop tersebut. . Dalam aktiviti yang pertama kami telah diberi tugasan untuk membina sebuah teskop astronomi. Teleskop astronomi ini berfungsi dengan mengumpulkan cahaya daripada objek ini dan kemudian dibesarkan.

0 cm.Semakin rendah panjang fokus mata semakin besar pembesaran objek yang terhasil. .Formula yang boleh digunakan untuk menetukan tahap pembesaran sesuatu objek ialah : M= . Kanta objek yang mempunyai panjang fokus 20 cm dan kanta mata yang mempunyai panjang fokus 5 cm menghasilkan pembesaran yang terbesar iaitu sebanyak 4.Selain itu.Kanta mata memiliki panjang fokus yang pendek menghasilkan pembesaran imej yang lagi tinggi.Setelah menjalankan ekperimen ini saya dapati bahawa fungsi sebenar kanta mata adalah untuk memastikan keseluruhan cahaya boleh memasuki ke dalam tabung teleskop.Semakin pendek panjang kanta mata semakin tinggi tahap pembesaran. Kanta ini dipanggil kanta mata kerana kanta tersebut berada pada kedudukan yang paling hamper dengan mata.Kesimpulan nya semakin panjang kanta objek semakin tinggi tahap pembesaran yang boleh berlaku tetapi bagi kanta mata pula.Kanta objek yang digunakan dalam pembinaan set teleskop astronomi ini mempunyai panjang fokus yang lebih panjang dan diameter bukaan yang lebih besar untuk membolehkan jumlah cahaya yang lebih banyak memasuki kanta dan ini boleh menghasilkan imej yang lebih terang dan jelas dari sesebuah objek yang jauh. dalam aktiviti kami turut menggunakan kanta mata.Kanta objek yang digunakan dalam pembinaan teleskop dipanggil kanta objek kerana kedudukan kanta ini berada paling hampir dengan sesebuah objek. Berdasarkan keputusan yang telah saya peroleh saya mendapati.Imej yang terhasil mempunyai ciri seperti nyata dan terbalik.

mikroskop majmuk yang menggunakan kanta objek yang mempunyai panjang fokus sebanyak 5 cm dan kanta mata yang panjang fokusnya 10 cm menghasilkan pembesaran yang paling maksimum. Imej yang dihasilkan adalah besar bersifat maya dan songsang.Imej objek telah mengalami pembesaran untuk kali pertama pada bahagian kanta objek dan seterunya diperbesarkan lagi dengan menggunakan kanta mata.Proses pembesaran sesuatu imej berlaku apabila imej yang telah terhasil pada kanta pertama seterusnya menjadi objek untuk kanta yang kedua. semakin pendek panjang kanta objek semakin tinggi tahap pembesaran yang terhasil manakala bagi kanta mata.Mikroskop majmuk dibina juga menggunakan panjang fokus yang berbeza bagi menguji kesan panjang fokus dengan tahap pembesaran imej yang dilihat menggunakan mikroskop majmuk.Mikroskop majmuk adalah sebuah alat yang digunakan untuk melihat objek yang lebih kecil yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar contohnya bakteria.Kesimpulannya bagi sesebuah mikroskop majmuk.Berdasarkan keputusan yang telah saya perolehi. Mikroskop majmuk dibina menggunakan dua kanta cembung yang terdiri daripada kanta objek dan kanta mata.Dalam aktiviti yang kedua kami telah diberi tugasan untuk membina sebuah mikroskop majmuk.Semakin panjang fokus kanta mata semakin tinggi tahap pembesaran imej yang terhsail.Formula untuk mengira tahap pembesaran imej yang terhasil ialah : M= .

Bagaimana anda boleh tingkatkan kuasa pembesaran bagi teleskop astronomi dan mikroskop majmuk? . Kanta objek merupakan kanta yang kedudukannya berada paling hampir dengan objek. terbalik dan berkurang.Antara cirri yang terdapat kanta optik ini adalah panjang fokus yang lebih panjang serta bukaan yang besar bagi membolehkan cahaya memasuki kanta semaksimumnya.Kanta mata mempunyai ciri seperti memiki panjang fokus yang pendek serta bukaan yang kecil bagi membolehkan cahaya dapat dipantulkan dengan lebih cepat ke dalam mata.Soalan Nyatakan fungsi-fungsi kedua-dua kanta objek dan kanta mata dalam satu teleskop astronomi  Antara fungsi kanta objek yang terdapat dalam teleskop astronomi adalah untuk mengumpul cahaya dalam jumlah yang banyak bagi memastikan imej yang terbentuk adalah terang meskipun objek berada pada kedudukan yang jauh.Fungsi kanta mata pula adalah untuk memastikan agar keseluruhan cahaya yang terkumpul di dalam tabung teleskop dapat masuk ke dalam mata untuk imej yang lebih terang serta turut membantu dalam proses pembesaran imej.Imej yang terbentuk adalah nyata .

 Kuasa pembesaran mikroskop majmuk pula boleh ditingkatkan jika kita mengurangkan panjang fokus kanta objek.Panjang minimum fokus bagi kanta objek adalah 5 cm kerana jika panjang fokus kanta objek terlalu pendek imej yang dihasilkan akan pecah dan tidak sempurna. panjang fokus kanta mata yang terdapat pada mikroskop haruslah ditigkatkan jika kita ingin meninggikan kuasa pembesaran mikroskop Apakah langkah berjaga-jaga yang telah anda ambil semasa menjalankan projek ini? Mengapa? .Manakala bagi kanta mata pula.Dalam mikroskop majmuk kanta objek berperanan menghasil pembesaran imej objek kali pertama sebelum imej ditukarkan semula menjadi objek bagi kanta mata.Apabila kita memanjangkan fokus kanta objek diameter kanta objek turut meningkat dan ini menyebabkan lebih banyak cahaya dapat memasuki teleskop.Jika panjang fokus kanta mata adalah rendah maka kuasa pembesaran imej akan meningkat.Hal ini berbeza bagi fokus kanta mata.Untuk teleskop astronomi bagi meningkatkan pembesaran imej yang terhasil adalah dengan meningkatkan panjang fokus bagi kanta objek serta mengurangkan panjang fokus kanta mata. Setelah saya menjalankan aktiviti ini saya lebih memahami konsep sebenar bagi melakukan pembesaran bagi sesebuah teleskop astronomi.

saya perlu memastikan agar sumber cahaya boleh melalui setiap bahagian kanta yang terdapat pada mikroskop dan juga teleskop.Ini adalah kerana jika kedua-dua kanta ini mempunyai panjang fokus yang sama imej objek yang diinginkan tidak akan terhasil.Ini adalah kerana jika kanta cembung yang digunakan rosak ia akan memberi kesan terhadap kualiti imej yang yang terhasil.Selain itu.Jika cahaya tidak mengenai bahagian kanta tiada imej yang akan terhasil. Apa yang telah anda pelajari daripada dua aktiviti-aktiviti di atas? .saya juga memastikan agar saya mengetahui panjang fokus kanta diketahui. Sewaktu saya menjalankan eksperimen ini saya dapati terdapat beberapa langkah berjaga-jaga yang perlu saya perhati serta lakukan bagi mengelakkan terdapat sebarang kesilapan sewaktu menjalankan aktiviti ini.Sumber cahaya juga merupakan salah satu faktor penting yang menyebabkan penghasilan imej boleh terhasil.Salah satu cara untuk memastikan agar sumber cahaya memasuku semua bahagian kanta tinggi pemegang kanta perlulah dibetulkan terlebih dahulu sebelum membina set mikroskop dan teleskop supaya kedudukan dan ketinggian kanta sama dengan kedudukan objek dan sumber.Selain itu.saya juga akan turut memastikan agar panjang di antara kanta objek dan kanta mata adalah berbeza.Oleh itu.Antaranya sebelum saya menjalankan aktiviti ini saya dan rakan sekumpulan telah memastikan kanta cembung berada dalam keadaan yang baik dan sempurna.

Selain itu saya turut mendapat pengetahuan baru di mana saya baru mengetahui bahawa terdapat cara untuk meningkatkan kuasa pembesaran sesebuah telesko mahupun mikroskop.Antaranya ialah saya telah mendapat satu kemahiran baru iaitu teknik-teknik untuk membina teleskop astronomi dan juga mikroskop majmuk.Terdapat formula yang berbeza digunakan untuk mengira pembesaran yang berlaku dalam sesebuah mikroskop mahupun teleskop.Tambahan juga saya turut mengetahui bahawa walaupun kanta mempunyai saiz yang sama namun ianya mempunyai panjang yang berbezabeza.Kuasa pembesaran yang berbeza terhasil kerana terdapat perbezaan di antara panjang fokus kanta mata mahupun kanta objek.Kuasa pembesaran ini digunakan untuk membesarkan objek-objek yang sukar dilihat oleh mata kasar. .Saya juga dapat menigkatkan pemahaman saya dengan lebih mendalam tentang konsep kanta cembung dan perbezaan yang terdapat di antara kanta mata dan kanta objek. .Sebelum saya menjalankan eksperimen ini saya tidak pernah mengetahui jenis-jenis kanta yang sesuai digunakan untuk membina sebuah mikroskop dan teleskop.Sebagai bakal seorang guru sains saya mestilah mempunyai serba sedikit pengetahuan tentang cara-cara memasang mikroskop dan teleskop kerana saya yakin dan pasti bahawa saya akan menggunakan kedua-dua alatan tersebut sewaktu sesi pengajaran saya kelak. Setelah saya menjalankan aktiviti ini terdapat beberapa perkara baru yang telah dapat saya pelajari.

Mikroskop majmuk berfungsi untuk melihat objek yang lebih kecil yang tidak dapat dilihat oleh mata kasar contohnya bakteria Kedua-dua alat ini menggunakan kanta cembung untuk berfungsi Teleskop astronomi pula digunakan untuk melihat objek astronomi seperti bintang dan bulan yang jauh Formula untuk mengira pembesaran mikroskop majmuk Mikroskop majmuk dan Teleskop astronomi Cara meningkatkan kuasa pembesaran mikroskop majmuk adalah dengan meningkatkan panjang fokus kanta mata dan mengurangkan panjang fokus kanta objek Formula untuk mengira pembesaran Teleskop astronomi Cara untuk meningkatkan pembesaran teleskop astronomi dengan meningkatkan panjang fokus kanta objek dan mengurangkan panjang fokus kanta mata .

saya dapati bahawa laporan ini agak sukar untuk disiapkan berbanding dengan laporan praktikal yang sebelum ini. Akhir kata sekali lagi. saya ingin merakamkan jutaan terima kasih kepada semua pihak yang turut menyumbang idea serta serba sedikit ilmu pengetahuan yang mana membantu saya untuk meningkat serta menambahkan ilmu pengetahuan dalam bab Cahaya ini. Sebenarnya sewaktu saya ingin menjalankan eksperimen ini saya fikirkan bahawa tugasan ini adalah sangat sukar untuk dilaksanakan oleh kerana saya semenjak berada di Tingkatan Lima saya kurang memahami konsep Cahaya ini. Sewaktu ingin menyiapkan laporan praktikal ini pula.Saya juga ingin merakamkan jutaan terima kasih kepada pensyarah pembimbing DR Rosmawati kerana dengan bimbingan beliau saya dapat memahami konsep sebenar Teleskop Astronomi dan juga Mikroskop Majmuk.Laporan praktikal pada kali ini lebih banyak melibatkan konsep pengiraan berbanding konsep pemahaman. .Namun setelah saya menjalankan aktiviti ini saya dapati aktiviti ini banyak membantu saya untuk memahami konsep kanta cembung.Refleksi Alhamdulillah saya panjatkan ke hadrat-NYA kerana dengan limpah dan kurniaNYA dapat saya sempurnakan tugasan eksperimen kali keempat yang telah diberikan kepada saya pada kali ini.

RUJUKAN .

KEPUTUSAN .

BUKU .

INTERNET .

GAMBAR RAJAH .

ENSIKLOPEDIA .