X PENGENALAN

Dalam topik ini kita akan mendalami pentafsiran beberapa ayat al-Quran. Ayat
yang pertama ialah ayat 221 surah al-Baqarah. Kemudian kita akan
membincangkan pula pentafsiran 228 surah al-Baqarah dan diikuti pula dengan
ayat 11-12 surah al-NisaÊ. Perbincangan juga akan difokuskan kepada huraian
ayat dan sebab penurunan ayat-ayat tersebut. Di samping itu, penekanan juga
akan diberikan terhadap pengajaran ayat dan isu-isu semasa yang berkaitan
dengan ayat-ayat yang dibincangkan.

AYAT 221 SURAH AL-BAQARAH

Ÿω´ρ #θs¸3Ζ ? ¸M≈.¸³ϑ9# ©Lm ´⎯¸Βσ`ƒ πΒ{´ρ πΨ¸Βσ•Β ¯z ⎯¸Β ¸π.¸³•Β ¯θ9´ρ ¯Ν3G6fã&
Ÿω´ρ #θs¸3Ζ? ⎦⎫¸.¸³ϑ9# ©Lm #θ`Ζ¸Βσ`ƒ ‰¯7 è9´ρ '⎯¸Βσ•Β ¯z ⎯¸Β ¸8¸³•Β ¯θ9´ρ ¯Ν36fã&
T
T
o
o
p
p
i
i
k
k
9
9
X Tafsir Ayat-
ayat Ahkam


Di akhir tajuk ini, anda seharusnya dapat:
1. Menjelaskan maksud ayat 221 Surah al-Baqarah, ayat 228 Surah al-
Baqarah dan ayat 11-12 Surah al-NisaÊ;
2. Menerangkan sebab-sebab kenapa ayat-ayat tertentu diturunkan; dan
3. Membincangkan pengajaran daripada ayat-ayat yang dipelajari serta
kaitannya dengan isu semasa.
HASIL PEMBELAJARAN

9.1
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
163
7¸×≈9`ρ& βθ`㉃ ’<¸) ¸‘$Ζ9# ´!#´ρ #θ`㉃ ’<¸) ¸πΨf9# ¸ο¸óϑ9#´ρ ⎯¸μ¸ΡŒ¸*¸/ ⎦¸⎫7`ƒ´ρ ⎯¸μ¸G≈ƒ#´™
¸¨$Ψ=¸9 ¯Νγ=è 9 βρ`. ‹ Gƒ ∩⊄⊄⊇∪

Maksudnya: „Dan janganlah kamu berkahwin dengan perempuan-perempuan
kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk agama Islam); dan
sesungguhnya seorang hamba perempuan yang beriman itu lebih baik daripada
perempuan kafir musyrik sekalipun keadaannya menarik hati kamu dan
janganlah kamu (kahwinkan perempuan-perempuan Islam) dengan lelaki-lelaki
kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk agama Islam) dan
Sesungguhnya seorang hamba lelaki yang beriman lebih baik daripada seorang
lelaki musyrik, sekalipun keadaannya menarik hati kamu. (yang demikian ialah
kerana orang-orang kafir itu mengajak ke neraka sedang Allah mengajak ke
syurga dan memberi keampunan dengan izinNya. dan Allah menjelaskan ayat-
ayatNya (keterangan-keterangan hukumNya) kepada umat manusia, supaya
mereka dapat mengambil pengajaran (daripadanya)‰.

(a) Asbab Nuzul
• Ibn Munzir, Ibn Abi Hatim dan al-Wahidi meriwayatkan daripada
Muqatil, bahawa dia berkata: „Ayat ini turun pada Mirthad Ibn Abi
Mirthad al-Ghanawiy yang telah meminta izin daripada Nabi s.a.w
untuk berkahwin dengan seorang wanita Quraisy musyrik yang
mempunyai rupa paras yang cantik, sedangkan beliau seorang muslim,
lalu turunlah ayat ini.‰

• Di dalam riwayat yang lain, diriwayatkan bahawa ayat ini diturunkan
berkaitan dengan Mirthad Ibn Abi Mirthad al-Ghanawiy yang
membawa tawanan perang dari Makkah ke Madinah. Pada zaman
Jahiliyah Mirthad telah jatuh hati dengan seorang wanita yang
bernama ÊAnaq, kemudian perempuan itu datang kepadanya dan
berkata: „Tidakkah engkau mahu bersama dengan saya?‰ Mirthad
menjawab: „Celakalah engkau, mengapa engkau berkata demikian,
sesungguhnya Islam telah memisahkan antara kita‰. Lalu wanita itu
berkata: „Tidakkah engkau akan menikah dengan saya?‰ Mirthad
menjawab: „Ya, akan tetapi saya akan pergi berjumpa Rasulullah s.a.w
terlebih dahulu‰. Saya akan meminta pendapat baginda, maka apabila
ditanya pandangan Rasulullah berkenaan dengan hal ini, maka
turunlah ayat di atas.



X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

164
• Diriwayatkan daripada Ibnu Abbas bahawasanya ayat di atas
diturunkan berkaitan dengan Abdullah ibn Rawahah yang memiliki
hamba berkulit hitam. Pada suatu hari, Abdullah bin Rawahah marah
kepada hamba tersebut dan menamparnya. Kemudian setelah itu, dia
merasa bersalah dan takut, lalu beliau pergi menemui Rasulullah s.a.w
dan menceritakan perihal yang berlaku. Nabi bertanya kepadanya:
„Bagaimana keadaan dan keperibadian hambamu itu, ya Abdullah?‰.
Abdullah menjawab: „Wahai Rasulullah dia seorang yang tekun
mengerjakan solat, berpuasa dan berwuduk dengan baik, serta bersaksi
bahawa tiada Tuhan melainkan Allah dan bahawasanya engkau adalah
Rasulullah‰. Lalu, Nabi bersabda: „Wahai Abdullah, dia seorang
muslimah yang beriman‰. Lantas Abdullah pun berkata: „Demi zat
yang mengutusmu dengan kebenaran, aku akan memerdekakannya
dan aku akan menikahinya‰. Kemudian Abdullah melaksanakan apa
yang dia katakan iaitu berkahwin dengan hamba tersebut. Sebahagian
kaum muslimin mencela Abdullah dan berkata: „Dia (Abdullah) telah
menikahi seorang hamba‰. Maka turunlah ayat ini yang menegaskan
bahawa „Sesungguhnya seorang hamba perempuan yang beriman itu
lebih baik daripada perempuan kafir musyrik‰.

(b) Huraian Ayat
Ayat ini dengan jelaskan menyatakan kepada golongan beriman agar tidak
berkahwin atau haram berkahwin dengan golongan wanita yang musyrik
sehinggalah mereka itu beriman dengan Allah dan Hari Akhirat serta
membenarkan kerasulan Nabi Muhammad s.a.w. Jelasnya, selagi wanita
itu berada dalam syirik, maka diharamkan kepada orang Islam untuk
berkahwin dengan mereka.

Al-Tabari, seorang mufassir tersohor melalui bukunya: Jâmi` al-Bayân fi
TaÊwil al-Qur'an, menyebutkan ada tiga pendapat dalam mentafsirkan
wanita yang dianggap sebagai musyrik. Pertama, yang dimaksudkan
wanita musyrik ialah merangkumi wanita-wanita musyrik daripada bangsa
Arab dan bangsa lainnya. Kedua, yang dimaksudkan dengan wanita
musyrik dalam ayat ini adalah wanita musyrik daripada bangsa Arab yang
tidak memiliki kitab suci dan menyembah berhala. Ketiga, pendapat yang
menyatakan bahawa wanita musyrik dalam ayat ini mencakupi semua
wanita yang tidak beriman sama ada Yahudi, Kristian mahupun Majusi.
Daripada tiga pendapat yang telah dikemukakan, al-Tabari sendiri
berpendapat bahawa pendapat kedua lebih râjih.

Seterusnya, ayat al-Quran dari surah al-Baqarah ini menjelaskan bahawa
hamba wanita yang beriman kepada Allah dan rasulNya lebih baik dan
diutamakan daripada wanita merdeka dalam kalangan orang musyrikin
walau pun wanita musyrik itu seorang yang berasal daripada keturunan
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
165
yang baik serta mempunyai kecantikan dan kekayaan. Hal ini kerana faktor
keimanan merupakan aset yang penting ke arah kesempurnaan hidup di
dunia dan di akhirat. Manakala harta, kecantikan dan kemegahan hanya
berfungsi di atas dunia sahaja. Kehidupan di akhirat yang kekal abadi lebih
diutamakan daripada kehidupan dunia yang bersifat sementara.

Ayat al-Quran ini juga melarang orang Islam untuk mengahwinkan
wanita-wanita beriman dengan golongan lelaki yang musyrikin. Seorang
lelaki yang berstatus hamba tetapi merupakan seorang muslim adalah lebih
baik daripada lelaki musyrik yang merdeka. Walaupun lelaki musyrik
mempunyai kekayaan dan pangkat di atas dunia ini, namun ia tidak
membawa apa-apa erti sekiranya mereka tidak beriman kepada Allah dan
rasulNya.

Alasan kukuh yang mengharamkan perkahwinan seorang wanita
muslimah dengan lelaki kafir dan larangan perkahwinan lelaki muslim
dengan wanita kafir adalah kerana golongan musyrikin lelaki dan
perempuan akan mengajak ke arah kekufuran serta melakukan amalan
yang akan menjerumuskan ke dalam neraka. Hal ini kerana mereka tidak
memiliki agama dan pegangan yang benar dan sahih. Kekufuran
diumpamakan sebagai kegelapan manakala keimanan itu adalah cahaya.
Justeru, tidak sewajarnya golongan yang beriman yang sudah mendapat
cahaya menjerumuskan diri ke arah kekufuran dan kegelapan.
Kesimpulannya ialah pengharaman berkahwin dengan golongan
musyrikin adalah kerana perkahwinan dengan mereka akan membawa
kepada terjerumusnya seseorang muslim itu ke dalam neraka.

Allah telah memberikan panduan di dalam al-Quran agar manusia mencari
pengampunan Allah, dan seterusnya berusaha untuk memperoleh nikmat
syurga di akhirat kelak. Oleh itu, hendaklah dibezakan di antara kebenaran
dan kebatilan. Islam itu benar dan kufur itu adalah batil.

(c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa
Diharamkan bagi seorang mukmin menikahi wanita musyrik sama ada ia
seorang penyembah berhala, beragama Buddha, beragama Hindu atau
sebagainya.

• Islam tidak membenarkan perkahwinan antara seorang muslim dengan
wanita kafir musyrik (penyembah berhala) kerana perbezaan akidah
antara pasangan ini terlalu jauh. Mereka berbeza tentang hari akhirat,
syurga, neraka, dosa dan pahala, kira-kira sukar untuk dicari jalan
damai antara mereka padahal perkahwinan itu suatu usaha bagi
mencari kedamaian.

X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

166
• Islam juga melarang wanitanya mengahwini lelaki bukan Islam, kerana
Islam tidak membuka jalan bagi orang kafir berkuasa terhadap orang
Islam. Jika jalan perkahwinan dibuka kepada bukan Islam dengan
membenarkan mereka mengahwini wanitanya bermakna tiada
halangan bagi bukan Islam berkuasa terhadap orang Islam.

• Manakala bagi wanita-wanita Ahli Kitab (baik Yahudi ataupun
Nasrani), syarak mengharuskan lelaki muslim untuk berkahwin dengan
mereka sebagaimana dinyatakan dalam firman Allah TaÊala dalam
surah al-Maidah ayat 5:
Π¯θ´‹9# ≅¸m& `Ν39 M≈6¸¯‹Ü9# `Π$è Û´ρ ⎦⎪¸%!# #θ?ρ& =≈G¸39# ¨≅¸m ¯/39
¯Ν3`Β$ èÛ´ ρ ¨≅¸m ¯Νλ; M≈ΨÁ`sRQ#´ρ ´⎯¸Β ¸M≈Ψ¸Βσϑ9# M≈ΨÁ`sRQ#´ρ ´⎯¸Β ⎦⎪¸%!#
#θ?ρ& =≈G¸39# ⎯¸Β ¯Ν3¸=¯6% #Œ¸) ´⎯δθϑF?#´ ™ ´⎯δ´‘θ`_& ⎦⎫¸Ψ¸ÁtΧ ´¯î
⎦⎫¸s¸≈¡`Β Ÿω´ρ “¸‹¸‚−G`Β ¸β#‰{& ⎯Β´ρ ¯3ƒ ¸⎯≈´Κƒ¸}$¸/ ‰)ù ݸ6m …`&#ϑã
´θδ´ ρ ’¸û ¸ο¸zψ# ´⎯¸Β ´⎯ƒ¸¸£≈ƒ:# ∩∈∪

Maksudnya: „Pada masa ini dihalalkan bagi kamu (memakan
makanan) yang lazat-lazat serta baik-baik dan makanan (sembelihan)
orang-orang yang diberikan Kitab itu adalah halal bagi kamu, dan
makanan (sembelihan) kamu adalah halal bagi mereka (tidak salah
kamu memberi makan kepada mereka). Dan (dihalalkan kamu
berkahwin) dengan perempuan-perempuan yang menjaga
kehormatannya ă di antara perempuan-perempuan yang beriman, dan
juga perempuan-perempuan yang menjaga kehormatannya dari
kalangan orang-orang yang diberikan Kitab dahulu daripada kamu
apabila kamu beri mereka maskahwinnya, sedang kamu (dengan cara
yang demikian), bernikah bukan berzina, dan bukan pula kamu
mengambil mereka menjadi perempuan-perempuan simpanan. Dan
sesiapa yang engkar (akan syariat Islam) sesudah ia beriman, maka
sesungguhnya gugurlah amalnya (yang baik) dan adalah ia pada hari
akhirat kelak dari orang-orang yang rugi‰.


TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
167
• Beza di antara wanita musyrik dengan wanita ahli kitab adalah jelas
iaitu wanita musyrik tidak beriman langsung dengan Allah, manakala
wanita ahli kitab ada sedikit persamaan dengan orang Islam dari sudut
keimanan kepada Allah dan Hari Akhirat, keimanan kepada halal dan
haram, dan yakin kepada wajibnya melakukan kebaikan dan
menghindari kejahatan. (sila lihat al-Tafsir al-Munir, 1/293).

• Namun, sebahagian ulama menyatakan bahawa wanita musyrik itu
merangkumi kesemua mereka yang engkar kepada Allah, sama ada
penyembah berhala, Yahudi, Kristian, Majusi dan sebagainya. Ibn Umar
berkata: „Tidak aku ketahui syirik yang lebih besar daripada seorang
wanita yang berkata tuhannya adalah Isa‰.

• Walaupun perkahwinan lelaki muslim dengan wanita ahli kitab itu
dibolehkan, namun yang lebih utama hendaklah seorang mukmin tidak
berkahwin dengan mereka (wanita ahli kitab). Hal ini kerana
dibimbangi apabila berkahwin dengan mereka, para suami muslim
yang tidak mempunyai Âkekuatan diriÊ akan mengabaikan
tanggungjawab ÂakidahÊ terhadap anak-anak mereka.

• Ulama daripada mazhab Maliki dan Hanafi memfatwakan, kalaupun
sah tetapi terlalu makruh berkahwin dengan wanita Yahudi dan
Kristian.

• Dalam kalangan ulama ada juga yang melihat perkahwinan ini dari
aspek al-Qawamah (penguasaan suami dalam rumah). Islam hanya
mengharuskan lelaki beristerikan ahli kitab jika mereka mempunyai
kekuatan menentukan pendidikan anak-anak dalam keluarga dan
berhak membuat pilihan untuk mereka. Jika suami gagal dalam
menguasai rumah tangga dan membuat keputusan, maka demi
menjaga keselamatan agama anak-anak dan zuriat akan datang,
perkahwinan dengan mereka wajar dilarang.

• Terdapat juga pandangan menyatakan jika bilangan umat Islam sedikit
dalam sesebuah negara, iaitu mereka merupakan kumpulan minoriti,
lelaki Islam diharamkan berkahwin dengan wanita ahli kitab. Ini kerana
jika hukum keharusan itu diteruskan ia akan menimbulkan masalah
kepada wanita Islam seperti sukar mendapatkan pasangan dan
sebagainya.

Diharamkan bagi seorang wanita muslimah untuk berkahwin dengan
golongan kafir secara mutlak tanpa terkecuali sama ada daripada Ahli
Kitab atau daripada selainnya, dalam firman Allah yang lain
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

168
ditegaskan: „⁄. Mereka tiada halal bagi orang-orang kafir itu dan
orang-orang kafir itu tiada halal bagi mereka⁄.‰ ( Al-Mumtahanah: 10)

• Hikmah mengapa Islam membenarkan lelaki Islam berkahwin wanita
Yahudi atau Nasrani tetapi tidak membenarkan sebaliknya, kerana
seorang lelaki muslim beriman kepada semua rasul dan mempercayai
prinsip-prinsip asas yang dibawa mereka. Akidah isterinya yang belum
Islam itu tidak dibimbangi. Sebaliknya lelaki ahli kitab tidak
mengiktiraf agama dan nabi yang dianuti isterinya yang beragama
Islam.

• Ayat ini juga menunjukkan bahawa perlu adanya seorang wali bagi
seorang wanita ketika hendak berkahwin, sebagaimana firmanNya
yang bermaksud: „⁄Dan janganlah kamu menikahkan orang-orang
musyrik (dengan wanita-wanita mukmin) hingga mereka beriman⁄‰,
ayat tersebut ditujukan untuk para wali bagi wanita mukminah, dengan
demikian tidak sah hukumnya menikah tanpa wali. Rasulullah s.a.w
juga menjelaskan dalam sabda baginda yang bermaksud:, „Tidak ada
nikah kecuali dengan adanya wali‰, dalam hadis sahih riwayat Abu
Daud baginda bersabda maksudnya, „Wanita yang berkahwin tanpa
izin walinya maka nikahnya batal, batal, batal (nabi mengulanginya
sebanyak tiga kali)‰.

• Wajibnya berkasih sayang, setia dan sebagainya dengan orang-orang
mukmin kerana mereka mengajak ke syurga, dan memusuhi kekufuran
dan kesesatan kerana mereka mengajak ke neraka.

• Ayat tersebut juga menunjukkan bahawa orang mukmin adalah lebih
baik daripada orang musyrik, walaupun musyrik tersebut memiliki
sifat-sifat yang menakjubkan.

TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
169

Rajah 9.1: Pengajaran daripada ayat 221 surah al-Baqarah



AYAT 228 SURAH AL-BAQARAH
M≈)=Üϑ9#´ρ š∅`Á−/´Iƒ ´⎯¸γ¸¡Ρ'¸/ πW≈=O ¸™ρ`% Ÿω´ρ ‘≅¸t† ´⎯λ; β& ´⎯ϑF3ƒ $Β ,={ ´!#
’¸û ´⎯¸γ¸Β%n¯‘& β¸) ´⎯. ´⎯¸Βσ`ƒ ¸!$¸/ ¸Θ¯θ´‹9#´ ρ ¸¸zψ# ´⎯·κJ9θ`è/´ρ ‘,m& ´⎯¸δ¸Š¸/ ’¸û 7¸9≡Œ β¸)
#ρŠ#´‘& $´s≈=¹¸) ´⎯λ;´ ρ `≅W¸Β “¸%!# ´⎯¸κ¯=ã ¸∃ρ·èRQ$¸/ ¸Α$_¸¯=¸9´ρ ´⎯¸κ¯=ã π_´‘Š ´!#´ρ
“ƒ¸•ã Λ⎧¸3m ∩⊄⊄∇∪
Dengan merujuk kepada laporan-laporan yang dibuat oleh pihak media,
kemukakan dengan terperinci satu kes berkaitan ayat dan berikan
ulasan anda mengenainya berdasarkan pandangan ulama seperti yang
anda pelajari.

AKTIVITI 9.1
9.2
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

170
Maksudnya: „Dan isteri-isteri yang diceraikan itu hendaklah menunggu dengan
menahan diri mereka (dari berkahwin) selama tiga kali suci (dari haid). dan
tidaklah halal bagi mereka menyembunyikan (tidak memberitahu tentang) anak
yang dijadikan oleh Allah dalam kandungan rahim mereka, jika betul mereka
beriman kepada Allah dan hari akhirat. Dan suami-suami mereka berhak
mengambil kembali (rujuk akan) isteri-isteri itu dalam masa edah mereka jika
suami-suami bertujuan hendak berdamai. dan isteri-isteri itu mempunyai hak
yang sama seperti kewajipan yang ditanggung oleh mereka (terhadap suami)
dengan cara yang sepatutnya (dan tidak dilarang oleh syarak); Dalam pada itu
orang-orang lelaki (suami-suami itu) mempunyai satu darjat kelebihan atas
orang-orang perempuan (isterinya). Dan (ingatlah), Allah Maha Kuasa, lagi
Maha Bijaksana‰.

(a) Asbab Nuzul
• Abu Daud dan Ibnu Abi Hatim meriwayatkan daripada AsmaÊ Binti
Yazid Bin al-Sakan al-Ansariyyah, bahawa dia berkata: „telah berlaku
talak dan perceraian pada zaman Nabi s.a.w, akan tetapi pada ketika itu
tidak ada edah bagi wanita yang diceraikan, Lalu Allah menurunkan
ayat ini bagi menyatakan perihal edah bagi wanita yang diceraikan.‰

(b) Huraian Ayat
Dalam ayat ini, Allah menjelaskan bahawa wanita-wanita yang diceraikan
oleh suami mereka, tempoh menunggu (edah) yang dikenakan kepada
mereka sebelum mereka dapat berkahwin semula ialah tiga quruÊ iaitu tiga
kali suci atau tiga kali haid. Tujuan edah bagi wanita adalah untuk
mempastikan bahawa ÂrahimÊ mereka bersih supaya tidak wujud
kecelaruan dalam menentukan nasab anak.

Justeru, haram bagi seseorang wanita menyembunyikan ÂkandunganÊ di
dalam rahimnya bagi membolehkannya berkahwin lain tanpa menunggu
habisnya edah bagi orang yang hamil. Allah s.w.t mengetahui apa jua
perlakuan manusia, maka hendaklah seseorang itu bersikap jujur dan
amanah sekiranya ia benar-benar beriman kepada Allah s.w.t dan beriman
kepada Hari Akhirat.

Dalam tempoh edah bagi talak rajÊie, suami berhak untuk rujuk kembali
dengan isteri yang telah diceraikan itu. Hal ini kerana syarak amat
menggalakkan agar ikatan perkahwinan itu dapat dikekalkan sedaya
mungkin. Sehubungan dengan itu, perkara ÂhalalÊ yang paling dibenci oleh
Allah ialah talak. Akan tetapi apabila habisnya tempoh edah, maka rujuk
tidak dibenarkan lagi melainkan mereka berkahwin semula dengan akad
yang baharu.

TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
171
ÂRujukÊ amat digalakkan sekiranya berniat baik untuk mengembalikan
keharmonian rumah tangga. Akan tetapi sekiranya ÂrujukÊ itu berniat
dengan yang tidak baik, umpamanya hendak menganiayai isteri seperti
Âmenggantungnya tidak bertaliÊ maka perbuatan itu adalah haram dan
berdosa di sisi Allah. Oleh itu, syarat ÂrujukÊ mestilah dengan tujuan dan
kehendak yang baik.

Ayat di atas juga mengingatkan tentang tanggung jawab yang perlu
ditunaikan sama ada daripada pihak suami mahu pun daripada pihak
isteri. Namun, tanggungjawab memimpin keluarga dan rumah tangga
adalah merupakan amanah yang wajib dipikul oleh suami. Oleh itu, suami
juga wajib memberikan nafkah yang wajib kepada isteri berupa makan-
minum, pakaian dan tempat tinggal. Firman Allah:
`Α%`¸¯9# šχθ`Β≡¯θ% ’?ã ¸™$¡¸Ψ9# $ϑ¸/ Ÿ≅Òù ´!# `ΟγŸÒè/ ’?ã ¸Ùè/ $ϑ¸/´ρ
#θ)Ρ& ⎯¸Β ¯Ν¸γ¸9≡´θΒ& .

Maksudnya: „Kaum lelaki itu adalah pemimpin dan pengawal yang
bertanggungjawab terhadap kaum perempuan, oleh kerana Allah telah
melebihkan orang-orang lelaki (dengan beberapa keistimewaan) atas
orang-orang perempuan, dan juga kerana orang-orang lelaki telah
membelanjakan (memberi nafkah) sebahagian daripada harta mereka⁄‰.
(al-NisaÊ: 34)

Manakala isteri pula bertanggungjawab untuk menjadi ÂpembantuÊ dan
teman setia kepada suami. Tugasnya lebih tertumpu kepada memelihara
kehormatan, menjaga rumah tangga dan mendidik anak-anak. Di samping
itu, isteri juga boleh membantu suami untuk keluar bekerja dengan
melakukan pekerjaan yang sesuai dengan fitrah wanita sekiranya keadaan
amat memerlukan. Namun begitu, adab-adab dan akhlak wajib dipelihara
ketika keluar dari rumah seperti menutup aurat, tidak bergaul bebas dan
tidak mewujudkan suasana yang boleh menimbulkan fitnah. Firman Allah:

Ÿξù ´⎯èŸÒƒB ¸Α¯θ)9$¸/ ìϑÜ´Šù “¸%!# ’¸û ⎯¸μ¸7=% "Ú Β ´⎯=%´ρ ω¯θ% $ùρ`èΒ ∩⊂⊄∪

Maksudnya: „⁄..oleh itu janganlah kamu berkata-kata dengan lembut
manja (semasa bercakap dengan lelaki asing) kerana yang demikian boleh
menimbulkan keinginan orang yang ada penyakit dalam hatinya (menaruh
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

172
tujuan buruk kepada kamu), dan sebaliknya berkatalah dengan kata-kata
yang baik (sesuai dan sopan)‰. (al-Ahzab: 32).

(c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa
Wajibnya edah bagi wanita yang bercerai adalah disebabkan perkara-
perkara berikut:

1. Untuk memastikan ÂrahimÊ wanita itu benar-benar ÂbersihÊ.
2. Memelihara kehormatan wanita.
3. Memelihara nikmat hidup berumah tangga.
4. Berfikir akibat selepas perceraian.
5. Memberikan peluang untuk kembali hidup sebagai suami isteri.
6. Berfikir tentang masa depan anak-anak.

Tempoh edah adalah seperti yang berikut:

(i) Bercerai sebelum sempat bersetubuh ă tiada edah.
(ii) Talak bagi wanita yang masih didatangi haid ă tiga kali suci/haid.
(iii) Wanita yang tidak mempunyai haid seperti kanak-kanak yang belum
baligh atau wanita yang sudah putus haid (menopause) ă 3 bulan.
(iv) Wanita hamil ă sehingga melahirkan anak.
(v) Edah bagi suami yang meninggal dunia ă 4 bulan 10 hari.

Maksud perkataan (quruÊ) dalam ayat di atas:

(i) Maksud ÂquruÊ dari segi bahasa ialah suci dan haid. Oleh itu para
fuqahaÊ berbeza pendapat tentang edah wanita yang diceraikan.
(ii) Pendapat ulamaÊ mazhab Maliki dan SyafeÊi: quruÊ bermaksud ÂsuciÊ
daripada haid. Pandangan ini dipegang oleh Ibn ÂUmar, Aisyah, Zaid
Bin Thabit dan salah satu pandangan dalam mazhab Hanbali.
(iii) Pendapat Abu Hanifah dan Imam Ahmad (salah satu pandangan):
quruÊ bermaksud haid. Pendapat ini juga dipegang oleh Umar, Ibn
MasÊud, Abu Musa, Abu DardaÊ dan selainnya.

Para mufassir berbeza pandangan mengenai ayat yang bermaksud: „dalam
kandungan rahim mereka‰ :

(i) Maksudnya ÂhamilÊ: Ini merupakan pandangan Umar, Ibnu Abbas
dan Mujahid.
(ii) Maksudnya ÂhaidÊ: Pendapat ÂIkrimah, al-Nakhaei dan al-Zuhri.
(iii) Maksudnya Âhamil dan haidÊ: Pendapat Ibnu Umar.
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
173
Bagaimanakah terhasilnya ÂrujukÊ?

(i) Ulama aliran mazhab SyafeÊi: terhasilnya rujuk semasa edah dengan
perkataan yang sarih seperti Âaku rujuk dengan kamuÊ, atau kinayah
yang ada niat seperti Âaku nikah dengan kamuÊ. Rujuk tidak terhasil
dengan perbuatan seperti bersetubuh.
(ii) Jumhur ulama: terhasilnya rujuk semasa edah sama ada melalui
perkataan ataupun perbuatan.

Perkahwinan menuntut agar suami dan isteri melaksanakan tanggungjawab dan
amanah masing-masing agar keharmonian dan keamanan di dalam rumah
tangga dapat diperoleh. Kebahagian akan diperoleh sekiranya dapat
mewujudkan kehidupan dan muamalah yang baik dalam keluarga.




Rajah 9.2: Hikmah wajib edah

Bincangkan dengan rakan anda pengajaran-pengajaran yang boleh
dikutip dari ayat 228 surah al-Baqarah selain daripada yang tertera di
atas.
AKTIVITI 9.2
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

174

Rajah 9.3: Maksud QuruÊ

AYAT 11-12 SURAH AL-NISA’

`Ο3Š¸¹θ`ƒ ´!# ’¸û ¯Ν2¸‰≈9ρ& ¸.%#¸9 `≅V¸Β ¸ám ¸⎦⎫´‹VΡ{# β¸*ù ´⎯. ´™$ ¡¸Σ −¯θù ¸⎦⎫G⊥O#
´⎯γ=ù $V=O $ Β 8? β¸)´ ρ MΡ%. ο‰¸m≡´ρ $γ=ù #`Á¸Ζ9# ¸μƒ´θ/¸{´ρ ¸≅3¸9 ¸‰¸n≡´ρ $ϑ·κ]¸Β
'¨‰´¡9# $´ϑ¸Β 8 ? β¸) β% . …μ9 $!´ρ β¸*ù `Ο9 ⎯3ƒ …`&! $!´ρ …μO¸‘´ρ´ρ ν#´θ/& ¸μ¸Β¸| ù ]=›W9#
β¸*ù β%. …`&! ο´θz¸) ¸μ¸Β¸| ù '¨‰´¡9# ⎯¸Β ¸‰è/ ¸π¯‹¸¹´ρ ©¸»θ`ƒ $κ¸5 ρ& ¸⎦⎪Š ¯Ν.τ$/#´™
¯Ν.τ$Ψ¯/&´ρ Ÿω βρ'‘‰ ? ¯Ν㕃& ´>%& ¯/39 $´èΡ πŸÒƒ¸ù š∅¸Β ¸!# β¸) ´!# β%. $ϑŠ¸=ã
$ϑŠ¸3 m ∩⊇⊇∪ ¤ ¯Ν69´ρ #`Á¸Ρ $Β 8? ¯Ν6`_≡´ρ—& β¸) `Ο9 ⎯3ƒ ´⎯γ9 $!´ρ β¸* ù
β$Ÿ2 ∅γ9 $!´ρ `Ν6=ù ì/”9# $´ϑ¸Β ´⎯2 ? ⎯¸Β ¸‰è/ ¸π¯‹¸¹´ρ š⎥⎫¸¹θ`ƒ $γ¸/ ρ&
¸⎥⎪Š ∅γ9´ρ ì/”9# $´ϑ¸Β `ΟF. ? β¸) ¯Ν9 ⎯6ƒ ¯Ν39 ‰ 9´ρ β¸*ù β$Ÿ2 ¯Ν69 $!´ρ
´⎯γ=ù ⎯ϑ›V9# $´ϑ¸Β Λ⎢2 ? ⎯¸Β ¸‰è/ ¸π¯‹¸¹´ρ šχθ¹θ? $γ¸/ ρ& ¸⎦⎪Š β¸)´ρ šχ% .
≅`_´‘ ^´‘θ`ƒ '#≈=Ÿ2 ¸ρ& ο&Β# …`&!´ρ ˆ& ρ& Mz& ¸≅3¸=ù ¸‰¸n≡´ ρ $ ϑγΨ¸Β '¨‰´¡9# β¸*ù
9.3
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
175
#θΡ%Ÿ2 ´Y2& ⎯¸Β 7¸9≡Œ Μγù '™%Ÿ2´° ’¸û ¸]=›W9# ⎯¸Β ¸‰è/ ¸π¯‹¸¹´ρ ©»θ`ƒ $κ¸5 ρ& ¸⎦⎪Š
´¯î ¸¯‘$ŸÒ`Β π¯‹¸¹´ρ ´⎯¸Β ¸!# ´!#´ρ 'ΟŠ¸=æ 'ΟŠ¸=m ∩⊇⊄∪

Maksudnya: Ayat 11: „Allah perintahkan kamu mengenai (pembahagian harta
pusaka untuk) anak-anak kamu, Iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai
bahagian dua orang anak perempuan tetapi jika anak-anak perempuan itu lebih
daripada dua, maka bahagian mereka ialah dua pertiga daripada harta yang
ditinggalkan oleh si mati. Dan jika anak perempuan itu seorang sahaja, maka
bahagiannya ialah satu perdua (separuh) harta itu. dan bagi ibu bapa (si mati),
tiap-tiap seorang daripada keduanya: satu perenam daripada harta yang
ditinggalkan oleh si mati, jika si mati itu mempunyai anak tetapi jika si mati
tidak mempunyai anak, sedang yang mewarisinya hanyalah kedua ibu bapanya,
maka bahagian ibunya ialah satu pertiga kalau pula si mati itu mempunyai
beberapa orang saudara (adik-beradik), maka bahagian ibunya ialah satu
perenam. (pembahagian itu) ialah sesudah diselesaikan wasiat yang telah
diwasiatkan oleh si mati, dan sesudah dibayarkan hutangnya. Ibu bapa kamu
dan anak-anak kamu, kamu tidak mengetahui siapa di antaranya yang lebih
dekat serta banyak manfaatnya kepada kamu (pembahagian harta pusaka dan
penentuan bahagian masing-masing seperti Yang diterangkan itu ialah)
ketetapan dari Allah; Sesungguhnya Allah adalah Maha Mengetahui, lagi Maha
Bijaksana‰.

Ayat 12: „Dan bagi kamu satu perdua dari harta yang ditinggalkan oleh isteri-
isteri kamu jika mereka tidak mempunyai anak tetapi jika mereka mempunyai
anak maka kamu beroleh satu perempat dari harta yang mereka tinggalkan,
sesudah ditunaikan wasiat yang mereka wasiatkan dan sesudah dibayarkan
hutangnya. Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula satu perempat daripada harta
yang kamu tinggalkan, jika kamu tidak mempunyai anak tetapi kalau kamu
mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah satu perlapan
daripada harta yang kamu tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang kamu
wasiatkan, dan sesudah dibayarkan hutang kamu. Dan jika si mati yang diwarisi
itu, lelaki atau perempuan, yang tidak meninggalkan anak atau bapa, dan ada
meninggalkan seorang saudara lelaki (seibu) atau saudara perempuan (seibu)
maka bagi tiap-tiap seorang dari keduanya ialah satu perenam kalau pula
mereka (saudara-saudara yang seibu itu) lebih daripada seorang, maka mereka
bersekutu pada satu pertiga (dengan mendapat sama banyak lelaki dengan
perempuan), sesudah ditunaikan wasiat yang diwasiatkan oleh si mati, dan
sesudah dibayarkan hutangnya; wasiat-wasiat yang tersebut hendaknya tidak
mendatangkan mudarat (kepada waris-waris). (Tiap-tiap satu hukum itu) ialah
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

176
ketetapan dari Allah. dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui, lagi Maha
Penyabar‰.

(a) Asbab Nuzul
• Jabir bin Abdullah meriwayatkan bahawa dia sedang bersama
Rasulullah s.a.w. apabila seorang perempuan Ansar datang bersama
dua orang anak perempuannya. Perempuan itu berkata „Ya Rasulullah,
ini adalah anak Thabit bin Qais yang telah mati syahid dalam perang
Uhud. Bapa saudara mereka telah mengambil semua harta pusaka
mereka dan tiada apa yang tinggal lagi untuk mereka.‰ Maka turunlah
ayat yang menentukan bahagian-bahagian yang berhak diterima oleh
ahli waris daripada harta pusaka.

• Jabir meriwayatkan bahawa pada suatu hari Rasulullah s.a.w dan
Saidina Abu Bakar datang menziarahi beliau yang sedang sakit
sehingga tidak sedar. Lalu Rasulullah meminta air dan berwuduk.
Setelah itu, baginda merenjiskan air kepada Jabir lalu dia pun sedar.
Lantas Jabir pun bertanya Rasulullah: „Apa yang perlu aku buat pada
hartaku, wahai Rasulullah?‰ Lalu turunlah ayat ini.

(b) Huraian Ayat
Dalam ayat ini, Allah s.w.t telah menjelaskan dengan terperinci tentang
bahagian-bahagian yang akan diperoleh oleh waris terhadap harta
peninggalan si mati. Asas hukum faraid adalah keadilan kerana turunnya
ayat Mawarith adalah untuk mengelak ketidakadilan yang berlaku dalam
masyarakat. Dengan sebab itu, dalam pembahagian harta pusaka Islam,
faraid adalah jalan terakhir yang akan diambil setelah tiada persepakatan
diperoleh di kalangan waris.

Ajaran Islam telah menjelaskan secara terperinci melalui ayat al-Quran ini
tentang bahagian tiap-tiap ahli waris dengan tujuan mewujudkan keadilan
di dalam masyarakat.

Menurut seorang mufassir terkenal, Imam Ibn Kathir, terdapat tiga ayat
utama di dalam al-Quran yang menerangkan tentang pembahagian harta
pusaka, iaitu di dalam surah an-NisaÊ ayat 11 dan 12 sebagaimana yang kita
bincangkan ini, dan juga surah al-NisaÊ ayat 176, iaitu firman Allah:

7ΡθF G`¡„ ¸≅% ´!# ¯Ν6‹¸F`ƒ ’¸û ¸'#≈=39# ¸β¸) #τ'¯Δ# 7=δ ´§Š9 …μ9 $!´ρ …`&!´ρ
Mz& $γ= ù #`Á¸Ρ $Β 8? ´θδ´ ρ $γO¸ƒ β¸) ¯Ν9 ⎯3ƒ $λ; $!´ρ β¸*ù $F Ρ%. ¸⎦⎫F´ΖO#
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
177
$ϑγ= ù ¸β$V=›V9# $ÿΕ 8? β¸)´ ρ #θΡ%. ο´θz¸) ω%`¸¯‘ ´™$ ¡¸Σ´ ρ ¸.%#¸=ù `≅W¸Β ¸ám
¸⎦⎫´‹[Ρ{# ⎦¸⎫6`ƒ ´!# ¯Ν69 β& #θ=¸Ò? ´!#´ρ ¸≅3¸/ ¸™`©« ´ΟŠ¸=æ ∩⊇∠∉∪

Maksudnya: „Mereka (orang-orang Islam umatmu) meminta fatwa
kepadamu (Wahai Muhammad mengenai masalah Kalaalah). Katakanlah:
"Allah memberi fatwa kepada kamu di dalam perkara Kalaalah itu, Iaitu
jika seseorang mati yang tidak mempunyai anak dan ia mempunyai
seorang saudara perempuan, maka bagi saudara perempuan itu satu
perdua daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati; dan ia pula (saudara
lelaki itu) mewarisi (semua harta) saudara perempuannya, jika saudara
perempuannya tidak mempunyai anak. Kalau pula saudara perempuannya
itu dua orang, maka keduanya mendapat dua pertiga daripada harta yang
ditinggalkan oleh si mati dan sekiranya mereka (saudara-saudaranya itu)
ramai, lelaki dan perempuan, maka bahagian seorang lelaki menyamai
bahagian dua orang perempuan". Allah menerangkan (hukum ini) kepada
kamu supaya kamu tidak sesat. Dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui
akan tiap-tiap sesuatu‰.

Secara ringkas daripada kefahaman dan penerangan ayat surah al-Nisa'
(ayat 11, 12 dan 176) dan hadis Nabi Muhammad s.a.w, maka dapatlah
dibuat rumusan dan kesimpulan iaitu ada beberapa perkara yang perlu
dilunas, diselesai, ditunai dan dibayar atau disempurnakan terlebih dahulu
sebelum pembahagian harta secara faraid dapat dibuat. Perkara-perkara itu
ialah:

(i) Hak yang berkaitan dengan zat harta itu sendiri iaitu zakat, gadaian
dan nazar.
(ii) Perbelanjaan bagi mengurus jenazah si mati seperti kain kapan,
keranda, upah mengusung, upah memandi, upah menggali kubur
dan perkara berhubung dengan pengurusan jenazah.
(iii) Hutang piutang yang bersangkutan dengan tanggungan si mati
seperti upah haji jika si mati semasa hayatnya berkemampuan untuk
mengerjakan haji tetapi tidak menunaikannya.
(iv) Wasiat yang tidak lebih daripada satu pertiga daripada keseluruhan
hartanya tetapi bukan kepada ahli waris.
(v) Setelah disempurnakan segala perkara di atas, baki kepada harta itu
bolehlah dijadikan faraid dan dibahagikan kepada semua ahli waris
yang berhak.

X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

178
(c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa
Hukum faraid atau hukum pusaka Islam yang dibawa oleh Nabi
Muhammad s.a.w telah merombak sistem pemilikan harta benda
masyarakat Arab Jahiliyyah. Islam telah menjelaskan secara terperinci
melalui al-Quran tentang bahagian tiap-tiap ahli waris dengan tujuan
mewujudkan keadilan di dalam masyarakat. Malangnya, meskipun
demikian, sampai sekarang persoalan pembahagian harta pusaka menjadi
penyebab timbulnya keretakan hubungan keluarga.

Ternyata, di samping cinta kepada harta menjadi sebab keretakan
hubungan keluarga, ia juga disebabkan oleh sikap kurang peduli umat
Islam terhadap pengetahuan ilmu faraid untuk diamalkan dengannya.
Sikap kurang peduli sesetengah umat Islam terhadap ilmu faraid ini, amat-
amat dikesali, lebih-lebih lagi apabila sebelum sempat mereka mengenali
sistem pusaka menurut Islam ini, mereka telah terpedaya pula dengan
dakyah Barat yang menegaskan bahawa Islam tidak berlaku adil terhadap
kaum wanita dalam hal pembahagian harta menurut hukum faraid.

Dakyah ini sangat mengelirukan kerana semenjak kedatangan Islam, Islam
telah memastikan hak kaum wanita dalam pusaka. Ini sangat-sangat
berbeza dengan keadaaan Arab Jahiliyyah yang tidak membenarkan wanita
mendapat apa-apa bahagian dalam harta pusaka. Malah kaum wanita itu
sendiri menjadi harta pusaka pula bagi saudara lelaki suami wanita yang
sudah meninggal dunia itu.

Manakala kaum wanita Islam pula, Allah s.w.t telah menetapkan hak
mereka melalui firmanNya di dalam surah an-NisaaÊ, ayat 7:

¸Α%`¸¯=¸9 '=Š¸ÁΡ $´ϑ¸Β 8? ¸β#$¸!≡´θ9# βθ/%{#´ ρ ¸™$ ¡¸Ψ=¸9´ρ '=Š¸ÁΡ $´ϑ¸Β 8 ?
¸β#$¸!≡´θ9# šχθ/%{#´ ρ $´ϑ¸Β ≅% μΖ¸Β ρ& ´Y. $´7Š¸ÁΡ $Êρ`Β ∩∠∪

Maksudnya: „Bagi laki-laki ada hak bahagian daripada harta peninggalan
ibu bapa dan kerabatnya dan bagi wanita ada hak bahagian pula daripada
harta peninggalan ibu bapa dan kerabatnya, baik sedikit atau banyak
menurut bahagian yang telah ditetapkan‰.

Jelasnya, dakyah Barat hanya merupakan dakwaan yang kosong. Jika dikaji
dakyah ini, kita akan sedar bahawa merekalah sebenarnya yang ingin
memperdayakan serta menzalimi kaum wanita. Mereka sangat bakhil
dalam memberi nafkah kepada kaum wanita sehingga budaya mereka
mengharuskan kaum wanita bekerja walaupun di tempat-tempat hiburan,
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
179
kelab malam dan bar walaupun ia bermakna wanita itu akan menjadi
sebagai pemuas nafsu mereka.

Allah berfirman di dalam surah al-AnÊaam, ayat 119:

β¸)´ρ #¸W. βθ=¸Ò`‹9 Ο¸γ¸←#´θδ '¸/ ¸¯ó¸/ ¸Ο=¸æ β¸) š−/´ ‘ ´θδ `Ο=æ& ⎦⎪¸‰Gèϑ9$¸/ ∩⊇⊇®∪

Maksudnya: „Dan sesungguhnya kebanyakan daripada manusia benar-
benar hendak menyesatkan orang lain dengan hawa nafsu mereka tanpa
pengetahuan. Sesungguhnya Tuhanmu, Dialah yang lebih mengetahui
orang yang melampaui batas‰.

Sekiranya diperhatikan setiap urusan yang mempunyai hubung kait
dengan wanita di dalam Islam, maka akan didapati bahawa kaum wanita
itu tidak dipertanggungjawabkan untuk mencari nafkah walaupun untuk
dirinya sendiri, sama ada sebelum atau sesudah berkahwin. Sekiranya
seseorang wanita itu belum berkahwin, maka ayahnyalah yang
bertanggungjawab atas nafkahnya dan sekiranya dia sudah berkahwin,
maka suaminyalah yang bertanggungjawab atas nafkahnya, walaupun dia
sendiri merupakan seorang yang kaya dan suaminya seorang yang miskin.

Malah sekiranya suaminya itu tidak memiliki wang untuk memberi nafkah
kepada isteri, maka dia hendaklah meminjam daripada orang lain dan
tidak dibenarkan untuk mengambil wang isterinya yang kaya itu kecuali
sekiranya diizinkan.

Oleh sebab itulah, kaum wanita sebenarnya bercukupan sama ada sebelum
atau sesudah berkahwin kerana wanita itu sentiasa dilindungi di dalam
Islam sama ada oleh ayah atau suami atau anak-anak lelaki atau pakcik-
pakcik dan saudara-saudara lelakinya.

(d) Senarai Ahli Waris yang Layak Menerima Pusaka
Terdapat 15 ahli waris daripada pihak lelaki dan 10 ahli waris daripada
pihak perempuan yang utama dan layak menerima harta pusaka.

Waris daripada pihak lelaki seperti berikut:

• Anak lelaki
• Cucu lelaki dari anak lelaki
• Bapa
• Datuk
• Saudara lelaki seibu sebapa
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

180
• Saudara lelaki sebapa
• Saudara lelaki seibu
• Anak saudara lelaki dari seibu sebapa
• Anak saudara lelaki dari seibu atau sebapa
• Bapa saudara seibu sebapa
• Bapa saudara sebapa
• Sepupu dari bapa saudara seibu sebapa
• Sepupu dari bapa saudara sebapa
• Suami
• Hamba sahaya

Jika kesemua waris lelaki di atas wujud, maka hanya tiga orang sahaja yang
layak iaitu:

• Bapa
• Anak lelaki
• Suami

Ahli-ahli waris perempuan yang layak menerima harta pusaka iaitu:

• Anak perempuan
• Cucu perempuan dari anak lelaki
• Ibu
• Nenek sebelah ibu
• Nenek sebelah bapa
• Saudara perempuan seibu sebapa
• Saudara perempuan seibu
• Saudara perempuan sebapa
• Isteri
• Petuan perempuan bagi hamba sahaya

Jika kesemua ahli waris di atas wujud, hanya lima orang yang layak:

• Anak perempuan
• Cucu perempuan dari anak lelaki
• Ibu
• Saudara perempuan seibu sebapa
• Isteri
TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
181
Jika kesemua 25 waris lelaki dan perempuan masih hidup, maka
keutamaan akan diberikan kepada hanya lima ahli waris berikut:

• Bapa
• Ibu
• Anak Lelaki
• Anak Perempuan
• Suami/Isteri

Berikut adalah bahagian yang diperolehi oleh ahli waris mengikut syarak.

Bahagian Diperolehi Suami kepada Si Mati
1/2
Tidak mempunyai anak ATAU
Tidak mempunyai cucu dari anak lelaki
1/4
Mempunyai anak ATAU
Mempunyai cucu dari anak lelaki

Bahagian Diperolehi Isteri kepada Si Mati
1/4
Tiada anak ATAU
Tiada cucu dari anak lelaki
1/8
Mempunyai anak ATAU
Mempunyai cucu dari anak lelaki

Bahagian Diperolehi Anak Perempuan Si Mati
1/2 Hanya seorang sahaja DAN tidak ada anak lelaki
2/3
2 orang anak perempuan atau lebih DAN tiada anak
lelaki
ASABAH BI-GHAIRIH
Mempunyai anak lelaki ă mendapat separuh daripada
bahagian anak lelaki






X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

182
Bahagian Diperolehi Cucu Perempuan Anak Lelaki Si Mati
1/2 Mempunyai seorang sahaja DAN tiada anak
2/3 Mempunyai 2 orang atau lebih DAN tiada anak
1/6
Mempunyai seorang atau lebih jika bersama-sama
dengan seorang anak perempuan
ASABAH BI-GHAIRIH
Mempunyai cucu lelaki - mendapat separuh daripada
bahagian cucu lelaki dari anak lelaki.
Terhalang disebabkan mempunyai anak lelaki ATAU 2
anak perempuan atau lebih

Bahagian Diperolehi Bapa Si Mati
1/6
Mempunyai anak lelaki ATAU cucu lelaki dari anak
lelaki
1/6 dan Asabah
Mempunyai anak perempuan ATAU cucu perempuan
dari anak lelaki
ASABAH Tiada anak ATAU cucu dari anak lelaki

Bahagian Diperolehi Ibu kepada Si Mati
1/6
Mempunyai anak ATAU cucu dari anak lelaki ATAU
mempunyai dua saudara kandung ATAU saudara sebapa
1/3
Tidak mempunyai anak ATAU cucu dari anak lelaki
ATAU tiada dua saudara kandung ATAU saudara
sebapa
1/3 dari baki Mempunyai bapa serta suami ATAU isteri

Bahagian Diperolehi Datuk kepada Si mati
Sama seperti bapa Hanya mendapat bahagian sekiranya tiada bapa










TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
183
Bahagian Diperolehi Saudara Perempuan Seibu Sebapa kepada Si Mati
1/2
Tiada anak, cucu, bapa DAN tiada waris yang
menjadikannya Asabah
2/3
Dua orang atau lebih, tiada anak, cucu, bapa DAN ahli
yang menjadikannya Asabah
ASABAH Mempunyai saudara lelaki kandung ATAU datuk
Terhalang oleh
disebabkan adanya bapa, ATAU anak lelaki ATAU cucu
lelaki dari anak lelaki


Bahagian Diperolehi Saudara Perempuan Sebapa
1/2
Hanya seorang, tiada anak, cucu,saudara kandung, bapa
DAN tiada ahli yang menjadikannya Asabah
2/3
Dua orang atau lebih dengan syarat tiada cucu lelaki,
saudara kandung, bapa DAN tiada ahli yang
menjadikannya Asabah
1/6
Seorang atau lebih mempunyai saudara perempuan seibu
sebapa
Asabah Disebabkan oleh saudara lelaki sebapa ATAU datuk
Terhalang oleh
1. Bapa
2. Dua orang atau lebih saudara perempuan kandung
3. Seorang saudara perempuan kandung dan
mempunyai anak perempuan dan cucu perempuan
4. Saudara lelaki kandung

Bahagian Diperolehi Saudara Seibu (Lelaki/Perempuan)
1/6
Hanya seorang, tiada bapa, datuk DAN tiada anak ATAU
cucu dari anak lelaki
1/3
Dua atau lebih, tiada bapa, datuk DAN tiada anak ATAU
cucu dari anak lelaki
Terhalang oleh
Disebabkan adanya bapa, datuk, anak dan cucu dari anak
lelaki

Sumber: http://maths.usm.my/faraid/msl/default.html





X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

184

Sila layari laman web: http://maths.usm.my/faraid/msl/default.html
untuk pengiraan faraid



SEMAK KENDIRI 9.1
1. Apakah beza di antara lelaki dan wanita dalam penerimaan harta
pusaka?

2. Apakah asas utama turunnya ayat tentang faraid?

TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM W
185




• Ayat 221 surah al-Baqarah menjelaskan bahawa golongan beriman tidak
boleh berkahwin atau haram berkahwin dengan golongan wanita yang
musyrik sehinggalah mereka itu beriman dengan Allah dan Hari Akhirat
serta membenarkan kerasulan Nabi Muhammad s.a.w. Begitu juga wanita
muslimah tidak dibenarkan sama sekali berkahwin dengan lelaki musyrik.

• Dalam ayat 228 surah al-Baqarah, Allah menjelaskan bahawa wanita-wanita
yang diceraikan oleh suami mereka, tempoh menunggu (edah) yang
dikenakan kepada mereka sebelum mereka dapat berkahwin semula ialah
tiga quruÊ iaitu tiga kali suci atau tiga kali haid. Tujuan edah bagi wanita
adalah untuk memastikan bahawa ÂrahimÊ mereka bersih supaya tidak wujud
kecelaruan dalam menentukan nasab anak.

• Manakala dalam surah al-NisaÊ ayat 11-12, Allah s.w.t telah menjelaskan
dengan terperinci tentang bahagian-bahagian yang akan diperoleh oleh waris
terhadap harta peninggalan si mati. Asas hukum faraid adalah keadilan
kerana turunnya ayat Mawarith adalah untuk mengelak ketidakadilan yang
berlaku dalam masyarakat.



Ayat ahkam
Waris
Pusaka

SEMAK KENDIRI 9.2
1. Nyatakan maksud quruÊ.
2. Jelaskan hukum berkahwin dengan wanita ahli kitab.
3. Terangkan cara ÂrujukÊ di dalam edah.
4. Berikan tempoh edah bagi wanita hamil.
5. Huraikan kewajipan yang perlu dilakukan sebelum pembahagian
harta pusaka dilaksanakan.
X TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

186


Al-Naisaburi, Abu al-Hasan Ali Bin Ahmad al-Wahidi. (1990). Asbab al-Nuzul,
MatbaÊah al-Halaby, Mesir.

Ibnu Kathir. (1990). Tafsir al-Quran al-Azim, Dar al-Khayr, Beirut.

MannaÊ Qattan. (1992). Mabahith fi ÂUlum al-Quran, Maktabah al-MaÊarif Li al-
Nasyr wa al-TauziÊ, Riyadh.

Al-Sabuni, Muhammad ÂAli. (1985). al-Tibyan fi ÂUlum al-Quran, ÂAlam al-
Kutub, Beirut.

Al-Sabuni, Muhammad ÂAli. (t.th). RawaiÊ al-Bayan fi Tafsir Ayat al-Ahkam, t.tp.

Al-Tabari, Ibnu Jarir. (1992). JamiÊ al-Bayan fi TaÊwil al-Quran, Dar al-Kutub al-
ÂIlmiyyah, Beirut.

Al-Zuhayli, Wahbah. (1991). al-Tafsir al-Munir, Dar al-Fikr, Beirut.

http://maths.usm.my/faraid/msl/default.html

TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM

163

⎯ÏμÏG≈tƒ#u™ ß⎦Îi⎫t7ãƒuρ ( ⎯ÏμÏΡøŒÎ*Î/ ÍοtÏøóyϑø9$#uρ Ïπ¨Ψyfø9$# ’n<Î) (#þθããô‰tƒ ª!$#uρ ( Í‘$¨Ζ9$# ’n<Î) tβθããô‰tƒ y7Íׯ≈s9'ρé& ∩⊄⊄⊇∪ tβρã©.x‹tGtƒ öΝßγ¯=yès9 Ĩ$¨Ψ=Ï9
Maksudnya: „Dan janganlah kamu berkahwin dengan perempuan-perempuan

kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk agama Islam); dan sesungguhnya seorang hamba perempuan yang beriman itu lebih baik daripada perempuan kafir musyrik sekalipun keadaannya menarik hati kamu dan janganlah kamu (kahwinkan perempuan-perempuan Islam) dengan lelaki-lelaki kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk agama Islam) dan Sesungguhnya seorang hamba lelaki yang beriman lebih baik daripada seorang lelaki musyrik, sekalipun keadaannya menarik hati kamu. (yang demikian ialah kerana orang-orang kafir itu mengajak ke neraka sedang Allah mengajak ke syurga dan memberi keampunan dengan izinNya. dan Allah menjelaskan ayatayatNya (keterangan-keterangan hukumNya) kepada umat manusia, supaya mereka dapat mengambil pengajaran (daripadanya)‰.
(a) Asbab Nuzul • Ibn Munzir, Ibn Abi Hatim dan al-Wahidi meriwayatkan daripada Muqatil, bahawa dia berkata: „Ayat ini turun pada Mirthad Ibn Abi Mirthad al-Ghanawiy yang telah meminta izin daripada Nabi s.a.w untuk berkahwin dengan seorang wanita Quraisy musyrik yang mempunyai rupa paras yang cantik, sedangkan beliau seorang muslim, lalu turunlah ayat ini.‰ • Di dalam riwayat yang lain, diriwayatkan bahawa ayat ini diturunkan berkaitan dengan Mirthad Ibn Abi Mirthad al-Ghanawiy yang membawa tawanan perang dari Makkah ke Madinah. Pada zaman Jahiliyah Mirthad telah jatuh hati dengan seorang wanita yang bernama ÊAnaq, kemudian perempuan itu datang kepadanya dan berkata: „Tidakkah engkau mahu bersama dengan saya?‰ Mirthad menjawab: „Celakalah engkau, mengapa engkau berkata demikian, sesungguhnya Islam telah memisahkan antara kita‰. Lalu wanita itu berkata: „Tidakkah engkau akan menikah dengan saya?‰ Mirthad menjawab: „Ya, akan tetapi saya akan pergi berjumpa Rasulullah s.a.w terlebih dahulu‰. Saya akan meminta pendapat baginda, maka apabila ditanya pandangan Rasulullah berkenaan dengan hal ini, maka turunlah ayat di atas.

Abdullah menjawab: „Wahai Rasulullah dia seorang yang tekun mengerjakan solat. ayat al-Quran dari surah al-Baqarah ini menjelaskan bahawa hamba wanita yang beriman kepada Allah dan rasulNya lebih baik dan diutamakan daripada wanita merdeka dalam kalangan orang musyrikin walau pun wanita musyrik itu seorang yang berasal daripada keturunan . (b) Huraian Ayat Ayat ini dengan jelaskan menyatakan kepada golongan beriman agar tidak berkahwin atau haram berkahwin dengan golongan wanita yang musyrik sehinggalah mereka itu beriman dengan Allah dan Hari Akhirat serta membenarkan kerasulan Nabi Muhammad s. berpuasa dan berwuduk dengan baik. Lalu. Lantas Abdullah pun berkata: „Demi zat yang mengutusmu dengan kebenaran. Kemudian setelah itu. maka diharamkan kepada orang Islam untuk berkahwin dengan mereka. Ketiga. Pada suatu hari. yang dimaksudkan dengan wanita musyrik dalam ayat ini adalah wanita musyrik daripada bangsa Arab yang tidak memiliki kitab suci dan menyembah berhala. lalu beliau pergi menemui Rasulullah s. selagi wanita itu berada dalam syirik. Abdullah bin Rawahah marah kepada hamba tersebut dan menamparnya.a. Sebahagian kaum muslimin mencela Abdullah dan berkata: „Dia (Abdullah) telah menikahi seorang hamba‰. Seterusnya. ya Abdullah?‰. seorang mufassir tersohor melalui bukunya: Jâmi` al-Bayân fi TaÊwil al-Qur'an. menyebutkan ada tiga pendapat dalam mentafsirkan wanita yang dianggap sebagai musyrik. Jelasnya. dia seorang muslimah yang beriman‰.w dan menceritakan perihal yang berlaku. Maka turunlah ayat ini yang menegaskan bahawa „Sesungguhnya seorang hamba perempuan yang beriman itu lebih baik daripada perempuan kafir musyrik‰. Kemudian Abdullah melaksanakan apa yang dia katakan iaitu berkahwin dengan hamba tersebut. Kedua. Pertama.a. yang dimaksudkan wanita musyrik ialah merangkumi wanita-wanita musyrik daripada bangsa Arab dan bangsa lainnya. al-Tabari sendiri berpendapat bahawa pendapat kedua lebih râjih.164 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM • Diriwayatkan daripada Ibnu Abbas bahawasanya ayat di atas diturunkan berkaitan dengan Abdullah ibn Rawahah yang memiliki hamba berkulit hitam. Daripada tiga pendapat yang telah dikemukakan. pendapat yang menyatakan bahawa wanita musyrik dalam ayat ini mencakupi semua wanita yang tidak beriman sama ada Yahudi.w. Nabi bersabda: „Wahai Abdullah. aku akan memerdekakannya dan aku akan menikahinya‰. serta bersaksi bahawa tiada Tuhan melainkan Allah dan bahawasanya engkau adalah Rasulullah‰. dia merasa bersalah dan takut. Kristian mahupun Majusi. Nabi bertanya kepadanya: „Bagaimana keadaan dan keperibadian hambamu itu. Al-Tabari.

Kekufuran diumpamakan sebagai kegelapan manakala keimanan itu adalah cahaya. beragama Hindu atau sebagainya. . Allah telah memberikan panduan di dalam al-Quran agar manusia mencari pengampunan Allah. neraka. (c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa Diharamkan bagi seorang mukmin menikahi wanita musyrik sama ada ia seorang penyembah berhala. Hal ini kerana faktor keimanan merupakan aset yang penting ke arah kesempurnaan hidup di dunia dan di akhirat. kira-kira sukar untuk dicari jalan damai antara mereka padahal perkahwinan itu suatu usaha bagi mencari kedamaian. Kehidupan di akhirat yang kekal abadi lebih diutamakan daripada kehidupan dunia yang bersifat sementara. beragama Buddha. kecantikan dan kemegahan hanya berfungsi di atas dunia sahaja.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 165 yang baik serta mempunyai kecantikan dan kekayaan. Alasan kukuh yang mengharamkan perkahwinan seorang wanita muslimah dengan lelaki kafir dan larangan perkahwinan lelaki muslim dengan wanita kafir adalah kerana golongan musyrikin lelaki dan perempuan akan mengajak ke arah kekufuran serta melakukan amalan yang akan menjerumuskan ke dalam neraka. Walaupun lelaki musyrik mempunyai kekayaan dan pangkat di atas dunia ini. hendaklah dibezakan di antara kebenaran dan kebatilan. Seorang lelaki yang berstatus hamba tetapi merupakan seorang muslim adalah lebih baik daripada lelaki musyrik yang merdeka. Mereka berbeza tentang hari akhirat. • Islam tidak membenarkan perkahwinan antara seorang muslim dengan wanita kafir musyrik (penyembah berhala) kerana perbezaan akidah antara pasangan ini terlalu jauh. namun ia tidak membawa apa-apa erti sekiranya mereka tidak beriman kepada Allah dan rasulNya. Oleh itu. syurga. Manakala harta. tidak sewajarnya golongan yang beriman yang sudah mendapat cahaya menjerumuskan diri ke arah kekufuran dan kegelapan. Islam itu benar dan kufur itu adalah batil. Kesimpulannya ialah pengharaman berkahwin dengan golongan musyrikin adalah kerana perkahwinan dengan mereka akan membawa kepada terjerumusnya seseorang muslim itu ke dalam neraka. Hal ini kerana mereka tidak memiliki agama dan pegangan yang benar dan sahih. Justeru. dan seterusnya berusaha untuk memperoleh nikmat syurga di akhirat kelak. dosa dan pahala. Ayat al-Quran ini juga melarang orang Islam untuk mengahwinkan wanita-wanita beriman dengan golongan lelaki yang musyrikin.

kerana Islam tidak membuka jalan bagi orang kafir berkuasa terhadap orang Islam. Dan (dihalalkan kamu berkahwin) dengan perempuan-perempuan yang menjaga kehormatannya di antara perempuan-perempuan yang beriman. syarak mengharuskan lelaki muslim untuk berkahwin dengan mereka sebagaimana dinyatakan dalam firman Allah TaÊala dalam surah al-Maidah ayat 5: • ö/ä3©9 @≅Ïm |=≈tGÅ3ø9$# (#θè?ρé& t⎦⎪Ï%©!$# ãΠ$yèsÛuρ ( àM≈t6Íh‹©Ü9$# ãΝä3s9 ¨≅Ïmé& tΠöθu‹ø9$# t⎦⎪Ï%©!$# z⎯ÏΒ àM≈oΨ|ÁósçRùQ$#uρ ÏM≈oΨÏΒ÷σßϑø9$# z⎯ÏΒ àM≈oΨ|ÁósçRùQ$#uρ ( öΝçλ°. dan bukan pula kamu mengambil mereka menjadi perempuan-perempuan simpanan. Manakala bagi wanita-wanita Ahli Kitab (baik Yahudi ataupun Nasrani). . bernikah bukan berzina. @≅Ïm öΝä3ãΒ$yèsÛuρ uöxî t⎦⎫ÏΨÅÁøtèΧ £⎯èδu‘θã_é& £⎯èδθßϑçF÷s?#u™ !#sŒÎ) öΝä3Î=ö6s% ⎯ÏΒ |=≈tGÅ3ø9$# (#θè?ρé& …ã&é#yϑtã xÝÎ6ym ô‰s)sù Ç⎯≈uΚƒM}$$Î/ öàõ3tƒ ⎯tΒuρ 3 5β#y‰÷{r& ü“É‹Ï‚−GãΒ Ÿωuρ t⎦⎫ÅsÏ≈|¡ãΒ ∩∈∪ z⎯ƒÎÅ£≈sƒø:$# z⎯ÏΒ ÍοtÅzFψ$# ’Îû uθèδuρ Maksudnya: „Pada masa ini dihalalkan bagi kamu (memakan makanan) yang lazat-lazat serta baik-baik dan makanan (sembelihan) orang-orang yang diberikan Kitab itu adalah halal bagi kamu. dan makanan (sembelihan) kamu adalah halal bagi mereka (tidak salah kamu memberi makan kepada mereka). sedang kamu (dengan cara yang demikian). Dan sesiapa yang engkar (akan syariat Islam) sesudah ia beriman.166 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM • Islam juga melarang wanitanya mengahwini lelaki bukan Islam. dan juga perempuan-perempuan yang menjaga kehormatannya dari kalangan orang-orang yang diberikan Kitab dahulu daripada kamu apabila kamu beri mereka maskahwinnya. Jika jalan perkahwinan dibuka kepada bukan Islam dengan membenarkan mereka mengahwini wanitanya bermakna tiada halangan bagi bukan Islam berkuasa terhadap orang Islam. maka sesungguhnya gugurlah amalnya (yang baik) dan adalah ia pada hari akhirat kelak dari orang-orang yang rugi‰.

Hal ini kerana dibimbangi apabila berkahwin dengan mereka. keimanan kepada halal dan haram. sebahagian ulama menyatakan bahawa wanita musyrik itu merangkumi kesemua mereka yang engkar kepada Allah. kalaupun sah tetapi terlalu makruh berkahwin dengan wanita Yahudi dan Kristian. Terdapat juga pandangan menyatakan jika bilangan umat Islam sedikit dalam sesebuah negara. 1/293). maka demi menjaga keselamatan agama anak-anak dan zuriat akan datang. perkahwinan dengan mereka wajar dilarang. dalam firman Allah yang lain • • • • • . Islam hanya mengharuskan lelaki beristerikan ahli kitab jika mereka mempunyai kekuatan menentukan pendidikan anak-anak dalam keluarga dan berhak membuat pilihan untuk mereka.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 167 • Beza di antara wanita musyrik dengan wanita ahli kitab adalah jelas iaitu wanita musyrik tidak beriman langsung dengan Allah. Diharamkan bagi seorang wanita muslimah untuk berkahwin dengan golongan kafir secara mutlak tanpa terkecuali sama ada daripada Ahli Kitab atau daripada selainnya. Dalam kalangan ulama ada juga yang melihat perkahwinan ini dari aspek al-Qawamah (penguasaan suami dalam rumah). (sila lihat al-Tafsir al-Munir. namun yang lebih utama hendaklah seorang mukmin tidak berkahwin dengan mereka (wanita ahli kitab). para suami muslim yang tidak mempunyai Âkekuatan diriÊ akan mengabaikan tanggungjawab ÂakidahÊ terhadap anak-anak mereka. iaitu mereka merupakan kumpulan minoriti. Kristian. Yahudi. Majusi dan sebagainya. Jika suami gagal dalam menguasai rumah tangga dan membuat keputusan. manakala wanita ahli kitab ada sedikit persamaan dengan orang Islam dari sudut keimanan kepada Allah dan Hari Akhirat. Ini kerana jika hukum keharusan itu diteruskan ia akan menimbulkan masalah kepada wanita Islam seperti sukar mendapatkan pasangan dan sebagainya. dan yakin kepada wajibnya melakukan kebaikan dan menghindari kejahatan. lelaki Islam diharamkan berkahwin dengan wanita ahli kitab. sama ada penyembah berhala. Walaupun perkahwinan lelaki muslim dengan wanita ahli kitab itu dibolehkan. Ibn Umar berkata: „Tidak aku ketahui syirik yang lebih besar daripada seorang wanita yang berkata tuhannya adalah Isa‰. Namun. Ulama daripada mazhab Maliki dan Hanafi memfatwakan.

Rasulullah s. Ayat ini juga menunjukkan bahawa perlu adanya seorang wali bagi seorang wanita ketika hendak berkahwin. Ayat tersebut juga menunjukkan bahawa orang mukmin adalah lebih baik daripada orang musyrik. dengan demikian tidak sah hukumnya menikah tanpa wali. batal (nabi mengulanginya sebanyak tiga kali)‰. „Tidak ada nikah kecuali dengan adanya wali‰. ayat tersebut ditujukan untuk para wali bagi wanita mukminah. • Wajibnya berkasih sayang. kerana seorang lelaki muslim beriman kepada semua rasul dan mempercayai prinsip-prinsip asas yang dibawa mereka.168 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM ditegaskan: „⁄.‰ ( Al-Mumtahanah: 10) • Hikmah mengapa Islam membenarkan lelaki Islam berkahwin wanita Yahudi atau Nasrani tetapi tidak membenarkan sebaliknya. batal. „Wanita yang berkahwin tanpa • izin walinya maka nikahnya batal. sebagaimana firmanNya yang bermaksud: „⁄Dan janganlah kamu menikahkan orang-orang musyrik (dengan wanita-wanita mukmin) hingga mereka beriman⁄‰. Akidah isterinya yang belum Islam itu tidak dibimbangi. Sebaliknya lelaki ahli kitab tidak mengiktiraf agama dan nabi yang dianuti isterinya yang beragama Islam. Mereka tiada halal bagi orang-orang kafir itu dan orang-orang kafir itu tiada halal bagi mereka⁄.a. • . walaupun musyrik tersebut memiliki sifat-sifat yang menakjubkan. dalam hadis sahih riwayat Abu Daud baginda bersabda maksudnya. setia dan sebagainya dengan orang-orang mukmin kerana mereka mengajak ke syurga. dan memusuhi kekufuran dan kesesatan kerana mereka mengajak ke neraka.w juga menjelaskan dalam sabda baginda yang bermaksud:.

TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 169 Rajah 9.uρ 4 $[s≈n=ô¹Î) (#ÿρߊ#u‘r& ∩⊄⊄∇∪ îΛ⎧Å3ym ͕tã . 9.n=y{ $tΒ z⎯ôϑçFõ3tƒ βr& £⎯çλm.ymr& £⎯åκçJs9θãèç/uρ 4 ÌÅzFψ$# ÏΘöθu‹ø9$#uρ «!$$Î/ £⎯ÏΒ÷σム£⎯ä. kemukakan dengan terperinci satu kes berkaitan ayat dan berikan ulasan anda mengenainya berdasarkan pandangan ulama seperti yang anda pelajari. βÎ) £⎯ÎγÏΒ%tnö‘r& þ’Îû ª!$#uρ 3 ×πy_u‘yŠ £⎯Íκön=tã ÉΑ$y_Ìh=Ï9uρ 4 Å∃ρá÷èpRùQ$$Î/ £⎯Íκön=tã “Ï%©!$# ã≅÷WÏΒ £⎯çλm. ‘≅Ïts† Ÿωuρ 4 &™ÿρãè% sπsW≈n=rO £⎯ÎγÅ¡àΡr'Î/ š∅óÁ−/utItƒ àM≈s)¯=sÜßϑø9$#uρ ÷βÎ) y7Ï9≡sŒ ’Îû £⎯ÏδÏjŠtÎ/ ‘.2 AYAT 228 SURAH AL-BAQARAH ª!$# t.1: Pengajaran daripada ayat 221 surah al-Baqarah AKTIVITI 9.1 Dengan merujuk kepada laporan-laporan yang dibuat oleh pihak media.

Justeru. tempoh menunggu (edah) yang dikenakan kepada mereka sebelum mereka dapat berkahwin semula ialah tiga quruÊ iaitu tiga kali suci atau tiga kali haid.t dan beriman kepada Hari Akhirat. lagi Maha Bijaksana‰. Tujuan edah bagi wanita adalah untuk mempastikan bahawa ÂrahimÊ mereka bersih supaya tidak wujud kecelaruan dalam menentukan nasab anak.t mengetahui apa jua perlakuan manusia.w. Lalu Allah menurunkan ayat ini bagi menyatakan perihal edah bagi wanita yang diceraikan. Dan (ingatlah).w.170 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM Maksudnya: „Dan isteri-isteri yang diceraikan itu hendaklah menunggu dengan menahan diri mereka (dari berkahwin) selama tiga kali suci (dari haid). maka hendaklah seseorang itu bersikap jujur dan amanah sekiranya ia benar-benar beriman kepada Allah s. jika betul mereka beriman kepada Allah dan hari akhirat. Akan tetapi apabila habisnya tempoh edah. Allah s. Allah menjelaskan bahawa wanita-wanita yang diceraikan oleh suami mereka. dan tidaklah halal bagi mereka menyembunyikan (tidak memberitahu tentang) anak yang dijadikan oleh Allah dalam kandungan rahim mereka. Hal ini kerana syarak amat menggalakkan agar ikatan perkahwinan itu dapat dikekalkan sedaya mungkin. perkara ÂhalalÊ yang paling dibenci oleh Allah ialah talak. Dalam tempoh edah bagi talak rajÊie.w. Allah Maha Kuasa. haram bagi seseorang wanita menyembunyikan ÂkandunganÊ di dalam rahimnya bagi membolehkannya berkahwin lain tanpa menunggu habisnya edah bagi orang yang hamil. bahawa dia berkata: „telah berlaku talak dan perceraian pada zaman Nabi s.a. Dalam pada itu orang-orang lelaki (suami-suami itu) mempunyai satu darjat kelebihan atas orang-orang perempuan (isterinya). suami berhak untuk rujuk kembali dengan isteri yang telah diceraikan itu. akan tetapi pada ketika itu tidak ada edah bagi wanita yang diceraikan. Sehubungan dengan itu. dan isteri-isteri itu mempunyai hak yang sama seperti kewajipan yang ditanggung oleh mereka (terhadap suami) dengan cara yang sepatutnya (dan tidak dilarang oleh syarak). (b) .‰ Huraian Ayat Dalam ayat ini. maka rujuk tidak dibenarkan lagi melainkan mereka berkahwin semula dengan akad yang baharu. (a) Asbab Nuzul • Abu Daud dan Ibnu Abi Hatim meriwayatkan daripada AsmaÊ Binti Yazid Bin al-Sakan al-Ansariyyah. Dan suami-suami mereka berhak mengambil kembali (rujuk akan) isteri-isteri itu dalam masa edah mereka jika suami-suami bertujuan hendak berdamai.

umpamanya hendak menganiayai isteri seperti Âmenggantungnya tidak bertaliÊ maka perbuatan itu adalah haram dan berdosa di sisi Allah. Firman Allah: ∩⊂⊄∪ $]ùρã÷è¨Β Zωöθs% z⎯ù=è%uρ ÖÚttΒ ⎯ÏμÎ7ù=s% ’Îû “Ï%©!$# yìyϑôÜuŠsù ÉΑöθs)ø9$$Î/ z⎯÷èŸÒøƒrB Ÿξsù Maksudnya: „⁄. pakaian dan tempat tinggal. Tugasnya lebih tertumpu kepada memelihara kehormatan. Di samping itu. Oleh itu.oleh itu janganlah kamu berkata-kata dengan lembut manja (semasa bercakap dengan lelaki asing) kerana yang demikian boleh menimbulkan keinginan orang yang ada penyakit dalam hatinya (menaruh . tanggungjawab memimpin keluarga dan rumah tangga adalah merupakan amanah yang wajib dipikul oleh suami. öΝÎγÏ9≡uθøΒr& ô⎯ÏΒ (#θà)xΡr& Maksudnya: „Kaum lelaki itu adalah pemimpin dan pengawal yang bertanggungjawab terhadap kaum perempuan. dan juga kerana orang-orang lelaki telah membelanjakan (memberi nafkah) sebahagian daripada harta mereka⁄‰. Namun begitu. isteri juga boleh membantu suami untuk keluar bekerja dengan melakukan pekerjaan yang sesuai dengan fitrah wanita sekiranya keadaan amat memerlukan. syarat ÂrujukÊ mestilah dengan tujuan dan kehendak yang baik. Namun. adab-adab dan akhlak wajib dipelihara ketika keluar dari rumah seperti menutup aurat. Oleh itu. suami juga wajib memberikan nafkah yang wajib kepada isteri berupa makanminum. Ayat di atas juga mengingatkan tentang tanggung jawab yang perlu ditunaikan sama ada daripada pihak suami mahu pun daripada pihak isteri.. tidak bergaul bebas dan tidak mewujudkan suasana yang boleh menimbulkan fitnah. Akan tetapi sekiranya ÂrujukÊ itu berniat dengan yang tidak baik. menjaga rumah tangga dan mendidik anak-anak. oleh kerana Allah telah melebihkan orang-orang lelaki (dengan beberapa keistimewaan) atas orang-orang perempuan.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 171 ÂRujukÊ amat digalakkan sekiranya berniat baik untuk mengembalikan keharmonian rumah tangga. (al-NisaÊ: 34) Manakala isteri pula bertanggungjawab untuk menjadi ÂpembantuÊ dan teman setia kepada suami. Firman Allah: !$yϑÎ/uρ <Ù÷èt/ 4’n?tã óΟßγŸÒ÷èt/ ª!$# Ÿ≅Òsù $yϑÎ/ Ï™!$|¡ÏiΨ9$# ’n?tã šχθãΒ≡§θs% ãΑ%y`Ìh9$# 4.

Tempoh edah adalah seperti yang berikut: (i) Bercerai sebelum sempat bersetubuh tiada edah. Memelihara kehormatan wanita. dan sebaliknya berkatalah dengan kata-kata yang baik (sesuai dan sopan)‰. 3. Abu Musa. Berfikir tentang masa depan anak-anak. Memberikan peluang untuk kembali hidup sebagai suami isteri. 5.172 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM tujuan buruk kepada kamu). Maksud perkataan (quruÊ) dalam ayat di atas: (i) (ii) Maksud ÂquruÊ dari segi bahasa ialah suci dan haid. Pandangan ini dipegang oleh Ibn ÂUmar. Oleh itu para fuqahaÊ berbeza pendapat tentang edah wanita yang diceraikan. (al-Ahzab: 32). 6. (iii) Wanita yang tidak mempunyai haid seperti kanak-kanak yang belum baligh atau wanita yang sudah putus haid (menopause) 3 bulan. Memelihara nikmat hidup berumah tangga. 4. Maksudnya ÂhaidÊ: Pendapat ÂIkrimah. Pendapat ulamaÊ mazhab Maliki dan SyafeÊi: quruÊ bermaksud ÂsuciÊ daripada haid. Ibn MasÊud. Untuk memastikan ÂrahimÊ wanita itu benar-benar ÂbersihÊ. Pendapat ini juga dipegang oleh Umar. Aisyah. Zaid Bin Thabit dan salah satu pandangan dalam mazhab Hanbali. Para mufassir berbeza pandangan mengenai ayat yang bermaksud: „dalam kandungan rahim mereka‰ : (i) (ii) Maksudnya ÂhamilÊ: Ini merupakan pandangan Umar. (iii) Maksudnya Âhamil dan haidÊ: Pendapat Ibnu Umar. al-Nakhaei dan al-Zuhri. Abu DardaÊ dan selainnya. (iii) Pendapat Abu Hanifah dan Imam Ahmad (salah satu pandangan): quruÊ bermaksud haid. (ii) Talak bagi wanita yang masih didatangi haid tiga kali suci/haid. (v) Edah bagi suami yang meninggal dunia 4 bulan 10 hari. (iv) Wanita hamil sehingga melahirkan anak. . (c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa Wajibnya edah bagi wanita yang bercerai adalah disebabkan perkaraperkara berikut: 1. Berfikir akibat selepas perceraian. 2. Ibnu Abbas dan Mujahid.

(ii) Perkahwinan menuntut agar suami dan isteri melaksanakan tanggungjawab dan amanah masing-masing agar keharmonian dan keamanan di dalam rumah tangga dapat diperoleh. AKTIVITI 9. Kebahagian akan diperoleh sekiranya dapat mewujudkan kehidupan dan muamalah yang baik dalam keluarga. atau kinayah yang ada niat seperti Âaku nikah dengan kamuÊ.2 Bincangkan dengan rakan anda pengajaran-pengajaran yang boleh dikutip dari ayat 228 surah al-Baqarah selain daripada yang tertera di atas.2: Hikmah wajib edah .TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 173 Bagaimanakah terhasilnya ÂrujukÊ? (i) Ulama aliran mazhab SyafeÊi: terhasilnya rujuk semasa edah dengan perkataan yang sarih seperti Âaku rujuk dengan kamuÊ. Rujuk tidak terhasil dengan perbuatan seperti bersetubuh. Jumhur ulama: terhasilnya rujuk semasa edah sama ada melalui perkataan ataupun perbuatan. Rajah 9.

3: Maksud QuruÊ 9.174 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM Rajah 9.3 AYAT 11-12 SURAH AL-NISA’ È⎦÷⎫tGt⊥øO$# s−öθsù [™!$|¡ÎΣ £⎯ä. ©!$# ¨βÎ) 3 «!$# š∅ÏiΒ ZπŸÒƒÌsù 4 $YèøtΡ ö/ä3s9 Ü>tø%r& öΝß㕃r& tβρâ‘ô‰s? Ÿω öΝä. βÎ)uρ ( x8ts? $tΒ $sVè=èO £⎯ßγn=sù 4 ß]è=›W9$# ÏμÏiΒT|sù çν#uθt/r& ÿ…çμrOÍ‘uρuρ Ó$s!uρ …ã&©! ⎯ä3tƒ óΟ©9 βÎ*sù 4 Ó$s!uρ …çμs9 tβ%x.⎯ÏiΒ 4 Λä⎢ò2ts? $£ϑÏΒ ß⎯ßϑ›V9$# £⎯ßγn=sù βÎ*sù 4 â¨ß‰¡9$# $yϑßγ÷ΨÏiΒ 7‰Ïn≡uρ Èe≅ä3Î=sù ×M÷zé& ÷ρr& îˆr& ÿ…ã&s!uρ ×οr&tøΒ$# Íρr& »'s#≈n=Ÿ2 ß^u‘θム×≅ã_u‘ .⎯ÏΒ 4 z⎯ò2ts? $£ϑÏΒ ßìç/”9$# ãΝà6n=sù Ó$s!uρ  ∅ßγs9 tβ$Ÿ2 Ó$s!uρ öΝà6s9 tβ$Ÿ2 βÎ*sù 4 Ó‰s9uρ öΝä3©9 ⎯à6tƒ öΝ©9 βÎ) óΟçFø. βÎ*sù 4 È⎦÷⎫u‹sVΡW{$# Åeáym ã≅÷VÏΒ Ìx.ts? $£ϑÏΒ ßìç/”9$#  ∅ßγs9uρ 4 &⎥ø⎪yŠ šχ%x. βÎ*sù $¸ϑŠÎ=tã tβ%x. βÎ)uρ 3 &⎦ø⎪yŠ ÷ρr& !$yγÎ/ šχθß¹θè? 7π§‹Ï¹uρ ω÷èt/ . βÎ) x8ts? $£ϑÏΒ â¨ß‰¡9$# öΝä.äτ!$oΨö/r&uρ βÎ*sù 4 Ó$s!uρ £⎯ßγ©9 ⎯ä3tƒ óΟ©9 βÎ) öΝà6ã_≡uρø—r& x8ts? $tΒ ß#óÁÏΡ öΝà6s9uρ * ∩⊇⊇∪ $VϑŠÅ3ym ÷ρr& !$yγÎ/ š⎥⎫Ϲθム7π§‹Ï¹uρ ω÷èt/ .⎯ÏΒ 4 â¨ß‰¡9$# ÏμÏiΒT|sù ×οuθ÷zÎ) ÿ…ã&s! tβ%x.©%#Ï9 ( öΝà2ω≈s9÷ρr& þ’Îû ª!$# ÞΟä3ŠÏ¹θム$yϑåκ÷]ÏiΒ 7‰Ïn≡uρ Èe≅ä3Ï9 Ïμ÷ƒuθt/L{uρ 4 ß#óÁÏiΖ9$# $yγn=sù Zοy‰Ïm≡uρ ôMtΡ%x.äτ!$t/#u™ 3 A⎦ø⎪yŠ ÷ρr& !$pκÍ5 ©Å»θム7π§‹Ï¹uρ ω÷èt/ .

Sesungguhnya Allah adalah Maha Mengetahui. (pembahagian itu) ialah sesudah diselesaikan wasiat yang telah diwasiatkan oleh si mati. sedang yang mewarisinya hanyalah kedua ibu bapanya. Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula satu perempat daripada harta yang kamu tinggalkan. sesudah ditunaikan wasiat yang diwasiatkan oleh si mati. dan sesudah dibayarkan hutangnya. dan sesudah dibayarkan hutangnya.⎯ÏΒ 4 Ï]è=›W9$# ’Îû â™!%Ÿ2uà° ôΜßγsù y7Ï9≡sŒ ⎯ÏΒ usYò2r& (#þθçΡ%Ÿ2 ∩⊇⊄∪ ÒΟŠÎ=ym íΟŠÎ=tæ ª!$#uρ 3 «!$# z⎯ÏiΒ Zπ§‹Ï¹uρ 4 9h‘!$ŸÒãΒ uöxî Maksudnya: Ayat 11: „Allah perintahkan kamu mengenai (pembahagian harta pusaka untuk) anak-anak kamu. tiap-tiap seorang daripada keduanya: satu perenam daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati. (Tiap-tiap satu hukum itu) ialah . maka bahagian ibunya ialah satu pertiga kalau pula si mati itu mempunyai beberapa orang saudara (adik-beradik). wasiat-wasiat yang tersebut hendaknya tidak mendatangkan mudarat (kepada waris-waris). Ibu bapa kamu dan anak-anak kamu. sesudah ditunaikan wasiat yang mereka wasiatkan dan sesudah dibayarkan hutangnya. dan ada meninggalkan seorang saudara lelaki (seibu) atau saudara perempuan (seibu) maka bagi tiap-tiap seorang dari keduanya ialah satu perenam kalau pula mereka (saudara-saudara yang seibu itu) lebih daripada seorang. Ayat 12: „Dan bagi kamu satu perdua dari harta yang ditinggalkan oleh isteriisteri kamu jika mereka tidak mempunyai anak tetapi jika mereka mempunyai anak maka kamu beroleh satu perempat dari harta yang mereka tinggalkan. Dan jika si mati yang diwarisi itu. Iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan tetapi jika anak-anak perempuan itu lebih daripada dua. sesudah ditunaikan wasiat yang kamu wasiatkan. lagi Maha Bijaksana‰. Dan jika anak perempuan itu seorang sahaja.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 175 A⎦ø⎪yŠ ÷ρr& !$pκÍ5 4©|»θム7π§‹Ï¹uρ ω÷èt/ . jika kamu tidak mempunyai anak tetapi kalau kamu mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah satu perlapan daripada harta yang kamu tinggalkan. yang tidak meninggalkan anak atau bapa. dan sesudah dibayarkan hutang kamu. maka bahagian ibunya ialah satu perenam. kamu tidak mengetahui siapa di antaranya yang lebih dekat serta banyak manfaatnya kepada kamu (pembahagian harta pusaka dan penentuan bahagian masing-masing seperti Yang diterangkan itu ialah) ketetapan dari Allah. lelaki atau perempuan. maka bahagiannya ialah satu perdua (separuh) harta itu. dan bagi ibu bapa (si mati). maka mereka bersekutu pada satu pertiga (dengan mendapat sama banyak lelaki dengan perempuan). jika si mati itu mempunyai anak tetapi jika si mati tidak mempunyai anak. maka bahagian mereka ialah dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati.

Menurut seorang mufassir terkenal.a. apabila seorang perempuan Ansar datang bersama dua orang anak perempuannya. faraid adalah jalan terakhir yang akan diambil setelah tiada persepakatan diperoleh di kalangan waris. Imam Ibn Kathir. iaitu di dalam surah an-NisaÊ ayat 11 dan 12 sebagaimana yang kita bincangkan ini.w. Ajaran Islam telah menjelaskan secara terperinci melalui ayat al-Quran ini tentang bahagian tiap-tiap ahli waris dengan tujuan mewujudkan keadilan di dalam masyarakat. Allah s. Bapa saudara mereka telah mengambil semua harta pusaka mereka dan tiada apa yang tinggal lagi untuk mereka. terdapat tiga ayat utama di dalam al-Quran yang menerangkan tentang pembahagian harta pusaka.w dan Saidina Abu Bakar datang menziarahi beliau yang sedang sakit sehingga tidak sedar. βÎ*sù 4 Ó$s!uρ $oλ°.t telah menjelaskan dengan terperinci tentang bahagian-bahagian yang akan diperoleh oleh waris terhadap harta peninggalan si mati. dan juga surah al-NisaÊ ayat 176. • Jabir meriwayatkan bahawa pada suatu hari Rasulullah s. Asas hukum faraid adalah keadilan kerana turunnya ayat Mawarith adalah untuk mengelak ketidakadilan yang berlaku dalam masyarakat. dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui.‰ Maka turunlah ayat yang menentukan bahagian-bahagian yang berhak diterima oleh ahli waris daripada harta pusaka. Dengan sebab itu. ini adalah anak Thabit bin Qais yang telah mati syahid dalam perang Uhud. Lantas Jabir pun bertanya Rasulullah: „Apa yang perlu aku buat pada hartaku. wahai Rasulullah?‰ Lalu turunlah ayat ini. iaitu firman Allah: ÿ…ã&s!uρ Ó$s!uρ …çμs9 }§øŠs9 y7n=yδ (#îτâöΔ$# ÈβÎ) 4 Ï's#≈n=s3ø9$# ’Îû öΝà6‹ÏFøムª!$# È≅è% y7tΡθçFøtGó¡o„ È⎦÷⎫tFuΖøO$# $tFtΡ%x. dalam pembahagian harta pusaka Islam. lagi Maha Penyabar‰. Lalu Rasulullah meminta air dan berwuduk.176 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM ketetapan dari Allah.w. ⎯ä3tƒ öΝ©9 βÎ) !$yγèOÌtƒ uθèδuρ 4 x8ts? $tΒ ß#óÁÏΡ $yγn=sù ×M÷zé& .a. (a) Asbab Nuzul • Jabir bin Abdullah meriwayatkan bahawa dia sedang bersama Rasulullah s. Perempuan itu berkata „Ya Rasulullah. Setelah itu. baginda merenjiskan air kepada Jabir lalu dia pun sedar. (b) Huraian Ayat Dalam ayat ini.

. upah menggali kubur dan perkara berhubung dengan pengurusan jenazah. Allah menerangkan (hukum ini) kepada kamu supaya kamu tidak sesat. gadaian dan nazar.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 177 Åeáym ã≅÷WÏΒ Ìx. upah memandi. Dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui akan tiap-tiap sesuatu‰. upah mengusung. Perbelanjaan bagi mengurus jenazah si mati seperti kain kapan. baki kepada harta itu bolehlah dijadikan faraid dan dibahagikan kepada semua ahli waris yang berhak. (iii) Hutang piutang yang bersangkutan dengan tanggungan si mati seperti upah haji jika si mati semasa hayatnya berkemampuan untuk mengerjakan haji tetapi tidak menunaikannya. lelaki dan perempuan. (v) Setelah disempurnakan segala perkara di atas. jika saudara perempuannya tidak mempunyai anak. maka keduanya mendapat dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati dan sekiranya mereka (saudara-saudaranya itu) ramai. (iv) Wasiat yang tidak lebih daripada satu pertiga daripada keseluruhan hartanya tetapi bukan kepada ahli waris. 12 dan 176) dan hadis Nabi Muhammad s. Kalau pula saudara perempuannya itu dua orang. Iaitu jika seseorang mati yang tidak mempunyai anak dan ia mempunyai seorang saudara perempuan. Secara ringkas daripada kefahaman dan penerangan ayat surah al-Nisa' (ayat 11. maka bagi saudara perempuan itu satu perdua daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati. dan ia pula (saudara lelaki itu) mewarisi (semua harta) saudara perempuannya. Perkara-perkara itu ialah: (i) (ii) Hak yang berkaitan dengan zat harta itu sendiri iaitu zakat. Katakanlah: "Allah memberi fatwa kepada kamu di dalam perkara Kalaalah itu. maka bahagian seorang lelaki menyamai bahagian dua orang perempuan".a.©%#Î=sù [™!$|¡ÎΣuρ Zω%y`Íh‘ Zοuθ÷zÎ) (#þθçΡ%x. keranda.w. maka dapatlah dibuat rumusan dan kesimpulan iaitu ada beberapa perkara yang perlu dilunas. βÎ)uρ 4 x8ts? $®ÿÊΕ Èβ$sVè=›V9$# $yϑßγn=sù ∩⊇∠∉∪ 7ΟŠÎ=tæ >™ó©x« Èe≅ä3Î/ ª!$#uρ 3 (#θ=ÅÒs? βr& öΝà6s9 ª!$# ß⎦Îi⎫t6ム3 È⎦÷⎫u‹s[ΡW{$# Maksudnya: „Mereka (orang-orang Islam umatmu) meminta fatwa kepadamu (Wahai Muhammad mengenai masalah Kalaalah). ditunai dan dibayar atau disempurnakan terlebih dahulu sebelum pembahagian harta secara faraid dapat dibuat. diselesai.

baik sedikit atau banyak menurut bahagian yang telah ditetapkan‰.a. Islam telah menjelaskan secara terperinci melalui al-Quran tentang bahagian tiap-tiap ahli waris dengan tujuan mewujudkan keadilan di dalam masyarakat. dakyah Barat hanya merupakan dakwaan yang kosong. kita akan sedar bahawa merekalah sebenarnya yang ingin memperdayakan serta menzalimi kaum wanita. Islam telah memastikan hak kaum wanita dalam pusaka. Sikap kurang peduli sesetengah umat Islam terhadap ilmu faraid ini. Allah s. Jelasnya. meskipun demikian. lebih-lebih lagi apabila sebelum sempat mereka mengenali sistem pusaka menurut Islam ini. Ini sangat-sangat berbeza dengan keadaaan Arab Jahiliyyah yang tidak membenarkan wanita mendapat apa-apa bahagian dalam harta pusaka. Ternyata.t telah menetapkan hak mereka melalui firmanNya di dalam surah an-NisaaÊ.178 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM (c) Pengajaran Ayat dan Kaitannya dengan Isu Semasa Hukum faraid atau hukum pusaka Islam yang dibawa oleh Nabi Muhammad s. Malah kaum wanita itu sendiri menjadi harta pusaka pula bagi saudara lelaki suami wanita yang sudah meninggal dunia itu. Manakala kaum wanita Islam pula. ÷ρr& çμ÷ΖÏΒ ¨≅s% $£ϑÏΒ šχθç/tø%F{$#uρ Èβ#t$Î!≡uθø9$# Maksudnya: „Bagi laki-laki ada hak bahagian daripada harta peninggalan ibu bapa dan kerabatnya dan bagi wanita ada hak bahagian pula daripada harta peninggalan ibu bapa dan kerabatnya. amatamat dikesali. di samping cinta kepada harta menjadi sebab keretakan hubungan keluarga. Malangnya. Jika dikaji dakyah ini. ayat 7: x8ts? $£ϑÏiΒ Ò=ŠÅÁtΡ Ï™!$|¡ÏiΨ=Ï9uρ tβθç/tø%F{$#uρ Èβ#t$Î!≡uθø9$# x8ts? $£ϑÏiΒ Ò=ŠÅÁtΡ ÉΑ%y`Ìh=Ïj9 ∩∠∪ $ZÊρãø¨Β $Y7ŠÅÁtΡ 4 uèYx. ia juga disebabkan oleh sikap kurang peduli umat Islam terhadap pengetahuan ilmu faraid untuk diamalkan dengannya. mereka telah terpedaya pula dengan dakyah Barat yang menegaskan bahawa Islam tidak berlaku adil terhadap kaum wanita dalam hal pembahagian harta menurut hukum faraid.w.w telah merombak sistem pemilikan harta benda masyarakat Arab Jahiliyyah. . sampai sekarang persoalan pembahagian harta pusaka menjadi penyebab timbulnya keretakan hubungan keluarga. Mereka sangat bakhil dalam memberi nafkah kepada kaum wanita sehingga budaya mereka mengharuskan kaum wanita bekerja walaupun di tempat-tempat hiburan. Dakyah ini sangat mengelirukan kerana semenjak kedatangan Islam.

walaupun dia sendiri merupakan seorang yang kaya dan suaminya seorang yang miskin. kaum wanita sebenarnya bercukupan sama ada sebelum atau sesudah berkahwin kerana wanita itu sentiasa dilindungi di dalam Islam sama ada oleh ayah atau suami atau anak-anak lelaki atau pakcikpakcik dan saudara-saudara lelakinya. maka akan didapati bahawa kaum wanita itu tidak dipertanggungjawabkan untuk mencari nafkah walaupun untuk dirinya sendiri. Allah berfirman di dalam surah al-AnÊaam. maka dia hendaklah meminjam daripada orang lain dan tidak dibenarkan untuk mengambil wang isterinya yang kaya itu kecuali sekiranya diizinkan. (d) Senarai Ahli Waris yang Layak Menerima Pusaka Terdapat 15 ahli waris daripada pihak lelaki dan 10 ahli waris daripada pihak perempuan yang utama dan layak menerima harta pusaka. Sekiranya diperhatikan setiap urusan yang mempunyai hubung kait dengan wanita di dalam Islam. sama ada sebelum atau sesudah berkahwin. maka suaminyalah yang bertanggungjawab atas nafkahnya. Waris daripada pihak lelaki seperti berikut: • • • • • Anak lelaki Cucu lelaki dari anak lelaki Bapa Datuk Saudara lelaki seibu sebapa . maka ayahnyalah yang bertanggungjawab atas nafkahnya dan sekiranya dia sudah berkahwin. ayat 119: ∩⊇⊇®∪ t⎦⎪ωtG÷èßϑø9$$Î/ ÞΟn=÷ær& uθèδ š−/u‘ ¨βÎ) 3 AΟù=Ïæ ÎötóÎ/ ΟÎγÍ←!#uθ÷δr'Î/ tβθ=ÅÒã‹©9 #ZÏWx. Sesungguhnya Tuhanmu. ¨βÎ)uρ Maksudnya: „Dan sesungguhnya kebanyakan daripada manusia benar- benar hendak menyesatkan orang lain dengan hawa nafsu mereka tanpa pengetahuan. Dialah yang lebih mengetahui orang yang melampaui batas‰. Oleh sebab itulah. Malah sekiranya suaminya itu tidak memiliki wang untuk memberi nafkah kepada isteri. Sekiranya seseorang wanita itu belum berkahwin.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 179 kelab malam dan bar walaupun ia bermakna wanita itu akan menjadi sebagai pemuas nafsu mereka.

180 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM • • • • • • • • • • Saudara lelaki sebapa Saudara lelaki seibu Anak saudara lelaki dari seibu sebapa Anak saudara lelaki dari seibu atau sebapa Bapa saudara seibu sebapa Bapa saudara sebapa Sepupu dari bapa saudara seibu sebapa Sepupu dari bapa saudara sebapa Suami Hamba sahaya Jika kesemua waris lelaki di atas wujud. hanya lima orang yang layak: • • • • • Anak perempuan Cucu perempuan dari anak lelaki Ibu Saudara perempuan seibu sebapa Isteri . maka hanya tiga orang sahaja yang layak iaitu: • • • Bapa Anak lelaki Suami Ahli-ahli waris perempuan yang layak menerima harta pusaka iaitu: • • • • • • • • • • Anak perempuan Cucu perempuan dari anak lelaki Ibu Nenek sebelah ibu Nenek sebelah bapa Saudara perempuan seibu sebapa Saudara perempuan seibu Saudara perempuan sebapa Isteri Petuan perempuan bagi hamba sahaya Jika kesemua ahli waris di atas wujud.

Bahagian Diperolehi 1/2 1/4 Suami kepada Si Mati Tidak mempunyai anak ATAU Tidak mempunyai cucu dari anak lelaki Mempunyai anak ATAU Mempunyai cucu dari anak lelaki Bahagian Diperolehi 1/4 1/8 Isteri kepada Si Mati Tiada anak ATAU Tiada cucu dari anak lelaki Mempunyai anak ATAU Mempunyai cucu dari anak lelaki Bahagian Diperolehi 1/2 2/3 ASABAH BI-GHAIRIH Anak Perempuan Si Mati Hanya seorang sahaja DAN tidak ada anak lelaki 2 orang anak perempuan atau lebih DAN tiada anak lelaki Mempunyai anak lelaki bahagian anak lelaki mendapat separuh daripada .TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 181 Jika kesemua 25 waris lelaki dan perempuan masih hidup. maka keutamaan akan diberikan kepada hanya lima ahli waris berikut: • • • • • Bapa Ibu Anak Lelaki Anak Perempuan Suami/Isteri Berikut adalah bahagian yang diperolehi oleh ahli waris mengikut syarak.

mendapat separuh daripada bahagian cucu lelaki dari anak lelaki. Terhalang disebabkan mempunyai anak lelaki ATAU 2 anak perempuan atau lebih ASABAH BI-GHAIRIH Bahagian Diperolehi 1/6 1/6 dan Asabah ASABAH Bapa Si Mati Mempunyai anak lelaki ATAU cucu lelaki dari anak lelaki Mempunyai anak perempuan ATAU cucu perempuan dari anak lelaki Tiada anak ATAU cucu dari anak lelaki Bahagian Diperolehi 1/6 Ibu kepada Si Mati Mempunyai anak ATAU cucu dari anak lelaki ATAU mempunyai dua saudara kandung ATAU saudara sebapa Tidak mempunyai anak ATAU cucu dari anak lelaki ATAU tiada dua saudara kandung ATAU saudara sebapa Mempunyai bapa serta suami ATAU isteri 1/3 1/3 dari baki Bahagian Diperolehi Sama seperti bapa Datuk kepada Si mati Hanya mendapat bahagian sekiranya tiada bapa .182 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM Bahagian Diperolehi 1/2 2/3 1/6 Cucu Perempuan Anak Lelaki Si Mati Mempunyai seorang sahaja DAN tiada anak Mempunyai 2 orang atau lebih DAN tiada anak Mempunyai seorang atau lebih jika bersama-sama dengan seorang anak perempuan Mempunyai cucu lelaki .

bapa menjadikannya Asabah DAN tiada waris yang Dua orang atau lebih. tiada anak. Bapa Dua orang atau lebih saudara perempuan kandung Seorang saudara perempuan kandung dan mempunyai anak perempuan dan cucu perempuan Saudara lelaki kandung 2/3 1/6 Asabah Terhalang oleh Bahagian Diperolehi 1/6 1/3 Terhalang oleh Saudara Seibu (Lelaki/Perempuan) Hanya seorang. bapa DAN tiada ahli yang menjadikannya Asabah Seorang atau lebih mempunyai saudara perempuan seibu sebapa Disebabkan oleh saudara lelaki sebapa ATAU datuk 1. bapa DAN ahli yang menjadikannya Asabah Mempunyai saudara lelaki kandung ATAU datuk disebabkan adanya bapa. 4. 2.saudara kandung. tiada bapa. 3. tiada bapa.html . cucu. cucu.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 183 Bahagian Diperolehi 1/2 2/3 ASABAH Terhalang oleh Saudara Perempuan Seibu Sebapa kepada Si Mati Tiada anak. saudara kandung. datuk DAN tiada anak ATAU cucu dari anak lelaki Dua atau lebih. anak dan cucu dari anak lelaki Sumber: http://maths.usm. cucu. bapa DAN tiada ahli yang menjadikannya Asabah Dua orang atau lebih dengan syarat tiada cucu lelaki. ATAU anak lelaki ATAU cucu lelaki dari anak lelaki Bahagian Diperolehi 1/2 Saudara Perempuan Sebapa Hanya seorang. tiada anak.my/faraid/msl/default. datuk DAN tiada anak ATAU cucu dari anak lelaki Disebabkan adanya bapa. datuk.

html untuk pengiraan faraid SEMAK KENDIRI 9.1 1. 2.184 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM Sila layari laman web: http://maths.my/faraid/msl/default. Apakah beza di antara lelaki dan wanita dalam penerimaan harta pusaka? Apakah asas utama turunnya ayat tentang faraid? .usm.

Manakala dalam surah al-NisaÊ ayat 11-12. Huraikan kewajipan yang perlu dilakukan sebelum pembahagian harta pusaka dilaksanakan. 5. Dalam ayat 228 surah al-Baqarah.TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM 185 SEMAK KENDIRI 9.w. • Ayat 221 surah al-Baqarah menjelaskan bahawa golongan beriman tidak boleh berkahwin atau haram berkahwin dengan golongan wanita yang musyrik sehinggalah mereka itu beriman dengan Allah dan Hari Akhirat serta membenarkan kerasulan Nabi Muhammad s. Terangkan cara ÂrujukÊ di dalam edah.w.a. Jelaskan hukum berkahwin dengan wanita ahli kitab. Tujuan edah bagi wanita adalah untuk memastikan bahawa ÂrahimÊ mereka bersih supaya tidak wujud kecelaruan dalam menentukan nasab anak. 2. Asas hukum faraid adalah keadilan kerana turunnya ayat Mawarith adalah untuk mengelak ketidakadilan yang berlaku dalam masyarakat. Allah s. Nyatakan maksud quruÊ. • • Ayat ahkam Waris Pusaka . Allah menjelaskan bahawa wanita-wanita yang diceraikan oleh suami mereka.t telah menjelaskan dengan terperinci tentang bahagian-bahagian yang akan diperoleh oleh waris terhadap harta peninggalan si mati. tempoh menunggu (edah) yang dikenakan kepada mereka sebelum mereka dapat berkahwin semula ialah tiga quruÊ iaitu tiga kali suci atau tiga kali haid. 3. Berikan tempoh edah bagi wanita hamil.2 1. 4. Begitu juga wanita muslimah tidak dibenarkan sama sekali berkahwin dengan lelaki musyrik.

Muhammad ÂAli. al-Tafsir al-Munir. (1985). (1991). t. Al-Sabuni. Mesir. Beirut. al-Tibyan fi ÂUlum al-Quran. Ibnu Jarir. Al-Zuhayli. Beirut. MatbaÊah al-Halaby. Maktabah al-MaÊarif Li alNasyr wa al-TauziÊ. Muhammad ÂAli. Ibnu Kathir. (1992). (t.tp. (1990). Abu al-Hasan Ali Bin Ahmad al-Wahidi. Al-Tabari. Mabahith fi ÂUlum al-Quran.th).html . (1990).my/faraid/msl/default. Asbab al-Nuzul. ÂAlam alKutub. http://maths.186 TOPIK 9 TAFSIR AYAT-AYAT AHKAM Al-Naisaburi. MannaÊ Qattan. Tafsir al-Quran al-Azim. Wahbah. Beirut.usm. Dar al-Kutub alÂIlmiyyah. JamiÊ al-Bayan fi TaÊwil al-Quran. Dar al-Khayr. Al-Sabuni. Dar al-Fikr. RawaiÊ al-Bayan fi Tafsir Ayat al-Ahkam. Beirut. Riyadh. (1992).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful