1.

0 Pendahuluan Filipina merupakan koloni Amerika Syarikat di Asia Tenggara dan juga tanah jajahan Barat yang terawal mencapai kemerdekaan iaitu pada 4hb Julai 1946. Filipina merupakan tanah jajahan Sepanyol selama lebih 300 tahun sebelum dijajah oleh Amerika Syarikat. Perang Amerika-Sepanyol yang meletus di Cuba pada 24hb April 1898, telah merebak ke Filipina.1 Kekalahan tentera laut Sepanyol di Teluk Manila pada 1hb Mei 1898 mengakhiri penjajahan Sepanyol di Filipina.2 Dalam Perjanjian Paris yang ditandatangani pada 10hb Disember 1898, Sepanyol dipaksa menyerahkan Filipina kepada Amerika Syarikat dengan bayaran sebanyak AS$20,000,000.3 Presiden McKinley tidak bercadang menjadikan Filipina sebuah koloni Amerika Syarikat kerana bertentangan dengan tradisi Amerika Syarikat yang menentang penjajahan. Walau bagaimanapun, ancaman Jerman yang ingin menjadikan Filipina sebagai koloni menyebabkan presiden McKinley bertindak menjajah Filipina sungguhpun terdapat penentangan daripada Senat Amerika Syarikat.4 Penjajahan Amerika Syarikat ke atas Filipina telah mencetuskan Perang Amerika-Filipina (1899-1913) yang telah menelan belanja yang banyak serta menyebabkan banyak kematian berbanding Perang Amerika-Sepanyol. Penangkapan Aguinaldo pada 23hb Mac 1901 telah mengakhiri penentangan terhadap Amerika Syarikat namun penentangan di bahagian lain Filipina

1

Mary-Ann Asico. 1999. 100 Events that Shaped the Philippines. Quezon City: National Centennial Commision. hlm 216. 2 J. S. Furnivall. Experiment in Independence: The Philippines. Manila: Solidaridad Publishing House. 1974. hlm 22. 3 Mary-Ann Asico. 1999. 100 Events that Shaped the Philippines. hlm 236. 4 History of the Philippines (2009). Diperoleh pada Julai 18, 2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History of the Philippines

1

berterusan sehingga 1913 terutamanya di kawasan selatan yang dikuasai oleh orang Islam.5 Semasa era Perang Dunia Kedua, Filipina kekal taat setia kepada rejim Amerika Syarikat dan bersikap anti-Jepun. Filipina merupakan satu-satunya negara di Asia Tenggara yang menyokong tetap menyokong Amerika ketika Filipina dikuasai oleh Jepun. Para pemimpin politik Filipina menentang kehadiran Jepun di Filipina. Kesetiaan terhadap rejim kolonial Amerika Syarikat dan sikap anti-Jepun yang diamalkan oleh gerakan nasionalis Filipina mempunyai kaitan dengan amalan liberal dalam politik dan sosial yang diamalkan Amerika Syarikat. Faktor sosio-politik yang menyebabkan gerakan nasionalis Filipina ini amat taat setia kepada rejim kolonial Amerika Syarikat dan bersikap anti Jepun akan dibincangkan dalam aspek-aspek berikut.

5

History of the Philippines (2009). Diperoleh pada Julai 18, 2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History of the Philippines

2

2.0 Faktor Politik

2.1

Pentadbiran di Filipina Dalam sesebuah negara, keperluan untuk membentuk kerajaan sendiri dan

persediaan untuk mendapatkan kemerdekaan serta pembangunan perkhidmatan awam memang dititikberatkan.6 Peralihan kepada Komanwel dan pengisytiharan Republik telah menyebabkan penduduk Filipina dilatih dalam setiap pentadbiran utama.7 Kuasa eksekutif Commander-in-Chief dipindahkan kepada Pengerusi Suruhanjaya Filipina yang menjadi Gabenor Awam pada tahun 1901. Dalam tahun 1905, kuasa tersebut diberi kepada Gabenor Jeneral.8 Ahli Suruhanjaya membentuk penasihat Kabinet bagi mengetuai empat jabatan iaitu Jabatan Pedalaman, Perdagangan dan Polis, Perundangan dan Kewangan, dan Penerangan. Malah, tiga rakyat Filipina diangkat ke Suruhanjaya tanpa portfolio. Di bawah Akta Filipina 1902, Presiden US dengan keizinan Senat telah menguatkan perlantikan Gabenor Jeneral, Ketua Eksekutif Jabatan dan ahli-ahli Suruhanjaya. Pada tahun 1908, orang Filipina telah dilantik sebagai Ketua Jabatan buat pertama kalinya. Keempat-empat jabatan yang asal telah dipecahkan kepada beberapa bahagian dan lebih banyak jabatan telah dikendalikan di bawah kelolaan orang Filipina. Sebelum ini, pentadbiran Filipina secara majoriti dikuasai oleh orang Amerika dan keadaan ini tidak akan membantu membentuk sebuah negara Filipina yang merdeka. Sebagai contoh, pada tahun 1913 orang Amerika telah memenuhi kebanyakan jawatan pentadbir manakala penduduk tempatan hanya berpeluang menjawat jawatan rendah sahaja.9 Semasa Francis Burton Harrison menjadi Gabenor Jeneral Filipina, beliau telah
6 7

Robert Aura Smith. 1958. Philippine Freedom 1946-1958, New York: Columbia University Press. hlm. 68. Philippine Freedom 1946-1958, hlm. 69. 8 J. S. Furnivall. 1974. Experiment in Independence: The Philippines. Hlm 28. 9 Ibid. hlm. 39.

3

Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. 13 South East Asia Colonial History. as it always has been. Secara rasminya. menghapuskan buta huruf dalam kalangan masyarakat serta keupayaan orang Filipina untuk membentuk kerajaan sendiri. S. 4 . Experiment in Independence: The Philippines. Kratoska (editor). 353. 12 Paul H.memberi peluang kepada rakyat tempatan menceburi bidang pentadbiran manakala pentadbir Amerika digalakkan bersara.12 Pada tahun 1916. 11 J. Kongres Amerika Syarikat telah meluluskan Akta Kemerdekaan Filipina atau dikenali sebagai Akta Tydings-McDuffie yang pada dasarnya memberikan keuntungan 10 Wan Abdul Rahman Latif. 366. hlm.10 Pada Tahun 1929. Baker telah menyapa Presiden Wilson dengan misi kemerdekaan Filipina semasa di Eropah.11 Usaha beberapa Gabenor Jeneral inilah yang menyebabkan rakyat Filipina mendapat pendedahan tentang pentadbiran dan bersikap pro-Amerika. Amerika mengamalkan polisi di Filipina melalui janji untuk memberi kemerdekaan kepada Filipina. South East Asia Colonial History. New York & London: Routledge. Furnivall. 2001. 1974. hlm. Jones Law atau juga dikenali sebagai Akta Autonomi Filipina menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina seperti berikut: “It is. hlm. purpose of the people of the United States to withdraw their sovereignty over the Philipine Islands and to recognize their independence as soon as a stable government can be established therein.”13 Kesungguhan pihak Amerika untuk membantu menunaikan janji mereka dapat dilihat apabila Sekretari Peperangan dalam Pentadbiran Wilson iaitu Newton D. Seterusnya. 2001. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 39. 366. didapati hanya 471 orang Amerika berkhidmat dalam kerajaan dan kebanyakannya sebagai guru berbanding 20.332 orang Filipina. hlm.

Tahun berikutnya. hlm. Filipina akan mendapat taraf Komanwel dan menjadi wilayah jajahan Amerika Syarikat. perkara tentang kawalan imigrasi orang Filipina ke Amerika Syarikat ditentang. Akta Tydings-McDuffie ini diterima sebulat suara oleh 14 Wan Abdul Rahman Latif. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. presiden Amerika Syarikat mempunyai hak meluluskan atau tidak meluluskan pindaan perlembagaan dan keempat. akta yang disemak semula dikenali sebagai Akta TydingsMcDuffie akhirnya diluluskan oleh Presiden Roosevelt pada 24hb Mac 1934. 355. Quezon kerana menganggap bahawa rang undang-undang tersebut tidak adil kerana beberapa sebab. 2001. Pertama. Akta Hare-Hawes-Cutting menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina dalam tempoh 10 tahun. Walaupun rang undang-undang tersebut dirangka dengan bantuan suruhanjaya dari Filipina namun rang undang-undang tersebut telah dibantah oleh senat Filipina iaitu Presiden Manuel L. Kongres Amerika Syarikat meluluskan Akta Hare-Hawes-Cutting sebagai Akta Kemerdekaan Filipina sungguhpun diveto oleh Presiden Herbert Hoover. Ketiga. syarat undang-undang perdagangan antara Filipina dengan Amerika Syarikat hanya menguntungkan Amerika Syarikat.14 Berdasarkan akta ini. 5 .kepada Filipina.2 Perundangan. Kedua. Dalam tempoh 10 tahun. warga Filipina akan menyatakan kesetiaan kepada kerajaan Amerika Syarikat dan warga Filipina dilayan dengan hak yang sama dengan warga Amerika Syarikat. Oleh itu. kemerdekaan Filipina akan diberi dalam tempoh 10 tahun iaitu pada 4hb Julai 1946. Akta Hare-Hawes-Cutting telah ditolak oleh Dewan Perundangan Filipina. Amerika Syarikat dibenarkan menubuhkan pangkalan tentera di Filipina. sebuah Perlembagaan Komanwel cuba dirangka bagi melahirkan sebuah kerajaan Republik. Pada 1933. Menurut akta ini. 2.

Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. Amerika Syarikat masih bertanggungjawab dalam hal-ehwal Filipina seperti polisi luar. Perlembagaan Filipina dirangka dan diluluskan oleh persidangan pada 8hb Februari oleh Presiden Roosevelt pada 23hb Mac 1935. imigrasi serta pembetukan undang-undang tertentu memerlukan pengesahan daripada presiden Amerika Syarikat. perdagangan. Jalan raya. Pada 14hb Mei 1935. 2. guru dan peniaga-peniaga di bandar telah mempercepatkan pembinaan semula negara dan perkembangan kemudahan infrastruktur. tentera. Komanwel menyediakan Filipina ke arah kemerdekaan sebenar. 355.3 Pemodenan Filipina Kemasukan pegawai-pegawai Amerika.2001. Walau bagaimanapun.Perundangan Filipina pada 1hb Mei 1934. warga Filipina dibenarkan mengundi untuk mengesahkan perlembagaan tersebut dan kerajaan Filipina dibentuk atas prinsip yang sama dengan perlembagaan Amerika Syarikat. Pada September 1935. hlm. Secara ringkasnya. mata wang. jambatan baru mula dibina dan pelabuhan Manila 15 Wan Abdul Rahman Latif. Akta ini lebih kurang sama dengan Undangundang Hare-Hawes-Cutting tetapi memberi peruntukan yang lebih menguntungkan pihak Filipina. 6 . pilihan raya pemilihan presiden diadakan dan Manuel L.15 Komanwel yang dibentuk ini memiliki perlembagaan sendiri serta berkerajaan sendiri. Quezon dipilih sebagai Presiden Filipina dan Sergio Osmena sebagai Timbalan Presiden. Akta ini memberi kuasa kepada orang Filipina melalui konvensyen perlembagaan yang terdiri daripada 200 orang ahli melantik anggota sebuah Kongres yang akan bertanggungjawab merangka sebuah Perlembagaan Komanwel ini bakal mewujudkan kerajaan Republikan.

bekalan air.17 Pemodenan yang dibawa oleh Amerika ini telah menyebabkan masyarakat Filipina bersikap pro-Amerika. 1999. kelab sosial. Sistem komunikasi seperti telefon. Sokongan kerajaan kolonial terhadap sekolah rendah memberi peluang kepada permintaan pendidikan yang lebih tinggi. Bangunan-bangunan kerajaan yang baru seperti hospital kerajaan. kawasan rekreasi awam. 1999. 1999. 48. kolej dan universiti. Pada tahun 1911. Kemudahan awam seperti Syarikat Keretapi dan Elektrik Manila mula beroperasi dan lebih banyak kenderaan awam (tarmcars) dan lampu elektrik dibawa ke Filipina. Caoili. 17 Manuel A.0 FAKTOR EKONOMI 16 Manuel A. makmal kerajaan. hlm. kapal terbang telah diperkenalkan buat pertama kalinya. Masyarakat Filipina telah menikmati keselesaan yang dibawa oleh Amerika dalam membangunkan Filipina ke arah berkerajaan sendiri. Perkembangan ini telah membawa kepada perubahan landskap di Filipina. bar dan segala amalan yang biasa bagi orang-orang Amerika terdapat di Filipina. pejabat percetakan kerajaan dan institusi yang lain telah dibina. 3. The Origins of Metropolitan Manila. pengutipan sisa buangan dan pelupusan. telegraf dan radio mula digunakan di Filipina.16 Pemodenan di Filipina turut meningkatkan kemasukan peniaga-peniaga Amerika. Caoili. Peningkatan jumlah sekolah rendah dan menengah serta pembinaan Universiti Filipina pada 1908 telah menjadikan Manila sebagai bandar pusat pendidikan. Quezon City: University of The Philippines Press.dimodenisasikan. Perkembangan populasi yang cepat terutamanya sekitar tahun 19181939 membawa kepada modenisasi. Peningkatan populasi ini menyebabkan perlunya perkhidmatan kesihatan. Pembinaan taman-taman. Hlm. Keadaan ini telah menyuburkan lagi pertumbuhan sekolah menengah persendirian. The Origins of Metropolitan Manila. 7 . 49.

dengan nilai dua kali ganda lebih dari nilai tembakau. Penerbit Fajar Bakti. Semua bahan keluaran Filipina ini dieksport ke Amerika Syarikat. Ramai pemodal Amerika telah datang ke Filipina untuk menanam modal terutama dalam perusahaan perlombongan bijih besi dan perusahaan simen.Ketaatsetiaan gerakan nasionalis Filipina kepada rejim kolonial Amerika adalah kerana sumbangan dan usaha Amerika Syarikat kepada peningkatan ekonomi di Filipina.M. 1980. Hlm 350 20 Tate. D. tembakau. Corpus iaitu: 18 19 Wan Abdul Rahman. Menjelang akhir tahun 1920-an.J. Sejarah Pembentukan Asia Tenggara. kelapa dan abaka. Hlm 505 8 . Selain itu.18 Filipina telah memperoleh banyak keuntungan kesan daripada campur tangan Amerika Syarikat. Perusahaan gula di Filipina membangun dengan pesat hasil perlindungan yang diberikan oleh Amerika Syarikat kepada Filipina melalui tarif yang dikenakan iaitu dengan menyediakan pasaran yang terjamin di Amerika Syarikat kerana harganya adalah jauh lebih tinggi dari peringkat purata harga dunia. Amerika Syarikat telah memperkenalkan dasar ekonomi di Filipina yang bertujuan untuk melindungi hak milik tanah rakyat. perusahaan tradisi Filipina seperti gula. pengeluaran gula telah meningkat enam kali ganda dan menjelang tahun 1930-an kedudukan gula kukuh sebagai bahan eksport yang utama di Filipina. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. 2001.20 Pergantungan ekonomi Filipina terhadap pasaran Amerika Syarikat ini dibuktikan dengan kenyataan Onofre D.19 Sebagai buktinya. tali dan minyak kelapa juga meningkat dengan pesatnya. dalam masa pemerintahan Amerika Syarikat (yakni sehingga tahun 1941). hampir keseluruhan gula Filipina dieksport ke Amerika Syarikat dan menjadikan ekonomi kepulauan Filipina bergantung kepada kuasa penjajah. Hlm 316 Ibid.

Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.pertanian Filipina berkembang hanya untuk membekalkan bahan mentah bagi kilang-kilang Amerika.”21 Asas industri moden pula bermula dengan kedatangan orang-orang Amerika ke kepulauan Filipina. Atas dasar sokongan ini. Corpus.1982.000 buah kilang moden yang kebanyakannya terdiri daripada kilang-kilang padi. terdapat sejumlah 120.. Tujuh puluh satu peratus (71%) daripada eksport Filipina dalam tahun 1849 ialah ke Amerika Syarikat dan dua puluh sembilan peratus (29%) ke negara-negara lain. iaitu daripada jarum peniti dan paku hinggalah kepada sepatu serta daging lembu dalam tin…. kilang papan dan kilang pembersihan gula atau minyak kelapa atau abaka dan pengeluaran kelapa kering.Perubahan ini dapat dibayangkan dari jumlah import-eksport yang berikut. Beberapa kumpulan nasionalis atau yang dianjurkan oleh golongan nasionalis telah mula menubuhkan persatuan-persatuan dan menganjurkan kempenkempen untuk menggalakkan industri-industri tempatan. dalam tahun 1930-an. Keadaan ini telah memajukan ekonomi di Filipina yang bergantung kepada usaha Amerika Syarikat sehingga gerakan nasionalis Filipina memberikan taat setianya kepada Amerika Syarikat. Dalam tahun 1935. Filipina. Hlm 15 9 . Contoh persatuan tersebut ialah 21 Onofre D. golongan nasionalis Filipina berusaha untuk mengembangkan lagi ekonomi yang dimajukan Amerika Syarikat..“. dan dalam mana Filipina tidak lebih daripada merupakan sebuah pasar untuk menyerap barang-barang buatan Amerika. Pengambilalihan pentadbiran oleh Amerika Syarikat telah menghidupkan semula dan memperkembangkan industri pertukangan dan industri lain tempatan pada awal abad ke-20.

M.23 4. Budaya luar berasimilasi dengan masyarakat dan akhirnya membentuk budaya baru. Sejarah Pembentukan Asia Tenggara. 49 10 .J. tarian.dan seni mempertahankan diri. hlm. pakaian. London: Greenwood Press. Masyarakat pra-kolonialisme Filipina sebelum ini menggunakan kesenian untuk mempamerkan dan menyatakan fahaman keagamaan dan hubungan dengan alam. D. Contohnya dalam bidang muzik. muzik. Culture and Customs of The Philippines . 1980. 2002. 4.0 4.2 Kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina semasa pentadbiran Amerika Syarikat Kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina semasa era penjajahan Amerika Syarikat sejak tahun 1898 berada pada tahap yang memuaskan. dan bahasa. Hlm 549 Paul Rodell.’Bagong Katipunan’ yang ditubuhkan oleh Manuel Roxas dalam tahun 1930. makanan.22 Hal ini menunjukkan sokongan golongan nasionalis terhadap dasar ekonomi yang dijalankan oleh Amerika Syarikat. Kesan paling ketara adalah penggunaan bahasa Inggeris dalam kalangan masyarakat Filipina yang disebabkan oleh pengaruh kolonialisme Amerika Syarikat. kesusasteraan.1 FAKTOR SOSIAL Adat dan Budaya semasa pemerintahan rejim Amerika di Filipina Filipina telah dibangunkan melalui gabungan pelbagai budaya tempatan dan budaya penjajah iaitu Amerika Syarikat dan Jepun. Sejak penjajahan Amerika Syarikat (1898 – 1946) jelas terbukti pengaruh kebudayaan Amerika dalam kebudayaan tradisional di Filipina. Hal ini kerana pelbagai dasar telah 22 23 Tate. Budaya yang membawa kepada gerakan nasionalisme termasuklah dalam aspek kesusasteraan.

pada tahun 1938. pelbagai penyakit merbahaya yang mengancam nyawa rakyat Filipina berjaya dirawat antaranya ialah malaria. 11 . Hlm 66. Hlm 54-55. kolera. Experiment in Independence: The Philippines. 100 events that shaped the Philippines.25 Di samping itu. Selain itu. 15 yang bertarikh 29 September 1898 telah dikeluarkan di Manila yang berkisar tentang kaedah mengawal penyakit dan membasmi kolera serta demam campak melalui penggunaan sistem pembentungan yang betul. Namun begitu. 26 Mary. Hlm 140. Hal ini sekaligus telah meningkatkan kadar kesihatan penduduk Filipina secara umumnya.26 Rakyat Filipina pada asasnya tidak mempunyai sistem pembentungan yang betul kerana mereka mengambil mudah akan aspek ini. Selain itu. Peningkatan tahap pendidikan dalam kalangan rakyat Filipina telah menyebabkan kesedaran terhadap penjagaan kesihatan turut mengalami perubahan yang positif. Sebuah Biro Kesihatan dan Jabatan Pelajaran telah ditubuhkan pada 1916. Philippine Freedom 1946. rakyat Filipina juga turut dibekalkan dengan bekalan air bersih mengikut saluran perpaipan yang sempurna. beri-beri dan batuk kering. ramai doktor telah dilatih bagi membantu pihak rejim mengawal kadar penyakit di Filipina. Justeru. Satu Perintah Am No. 1974. pihak rejim Amerika juga telah menubuhkan sekolah perubatan untuk melatih rakyat Filipina dalam bidang perubatan begitu juga golongan wanita di Filipina yang berminat untuk menyertai bidang kejururawatan. 1999.S Furnival. 24 25 Robert Aura Smith.1958. Keadaan ini amat berbeza jika dibandingkan dengan era penjajahan Jepun di Filipina.dilaksanakan oleh pihak penjajah bagi memastikan aspek ini terpelihara. J. seramai 900 orang pelajar dilatih sebagai jururawat di kolej kerajaan mahupun swasta. 1958.Ann Asico.24 Semenjak penubuhan jabatan ini. Jabatan Pelajaran telah dipisahkan dan ditubuhkan pula Jabatan Kesihatan dan Kebajikan Masyarakat pada tahun 1941. Rakyat Filipina telah lama terdedah kepada pelbagai penyakit berbahaya seperti beri-beri.

Tambahan pula.3 27 Pendidikan di Filipina zaman pemerintahan Amerika Syarikat Manuel A. Pelbagai program kesihatan telah dijalankan bagi memberi kesedaran kepada penduduk tentang pelbagai penyakit berbahaya dan mereka turut didedahkan dengan kaedah mencegah penyakit tersebut. Secara tidak langsung petani bawahan terhindar daripada penindasan golongan pertengahan.1999. The Origins of Metropolitan Manila A Political and Sosial Analysis. Di samping itu. 492 orang. populasi ini telah mengalami kemerosotan semasa serangan Jepun di Manila pada Januari 1942.27 Walau bagaimanapun. 12 . Kesungguhan rejim Amerika menjaga kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina terbukti apabila Manila diisytiharkan sebagai bandar paling bersih pada peringkat Asia. Filipina dan Amerika samasama berganding bahu bagi memastikan tahap kesihatan penduduk bertambah baik. wabak juga mudah merebak di Filipina seperti wabak Bubonic yang telah melanda Filipina ketika itu. 4. Justeru. Manila telah bebas daripada wabak Bubonic yang juga dikenali sebagai Black Death yang dibawa oleh tikus. Para petani telah diberikan tanah untuk diusahakan kerana rejim colonial Amerika mahukan golongan petani mengeluarkan hasil tanaman yang optimum. kebajikan rakyat Filipina di bawah pemerintahan rejim Amerika juga turut terpelihara. Hlm 49. Caoili. Tahap kesihatan dan kebajikan yang bertambah baik di Filipina menyebabkan populasi rakyat Filipina semasa pemerintahan rejim Amerika telah mengalami peningkatan seperti yang dicatatkan pada tahun 1939 iaitu sebanyak 623. Aspek kesihatan dan kebajikan rakyat yang terpelihara semasa era penjajahan Amerika Syarikat di Filipina menyebabkan rakyat Filipina terutama gerakan nasionalis lebih memihak kepada Amerika berbanding Jepun.batuk kering dan demam campak ekoran daripada keadaan persekitaran yang tercemar.

Hlm 285. Hlm 286. sekolah pertama telah didirikan oleh Amerika Syarikat di Corregidor dan tidak lama selepas Amerika Syarikat menawan Manila. Rodell. mereka membina 28 Gregorio F.Tiga abad pemerintahan Amerika di Filipina. 29 Paul A. kapal pengangkutan Tentera Amerika Syarikat ”Thomas” telah dibawa ke Manila dan membawa 600 pelatih guru dari Amerika Syarikat bagi mewujudkan bangsa Filipina yang baru31 sebagai perintis kepada guru Amerika Syarikat. Amerika Syarikat mendidik rakyat Filipina dengan menggunakan cara mereka yang lebih mengutamakan berbanding Sepanyol yang memusatkan pendidikan kepada gereja. Amerika Syarikat telah menggunakan tentera sebagai guru pada peringkat awal bagi menyebarkan idea tentang kesedaran demokrasi untuk menyedarkan masyarakat Filipina tentang kebebasan. 2002. 31 Ibid. telah menyebabkan rakyat Filipina terdedah kepada sistem pendidikan Amerika seperti bahasa. Hlm 201. sastera. ”As The Church was the symbol of the Spanish. seni dan sains di Filipina. 13 . 1957. Zaide. Culture and Custom of The Phillippines. Hlm 286. penggunaan bahasa Inggeris semakin meluas dan menjadi bahasa pertuturan bagi setiap bandar30 di Filipina semasa imperialisme Amerika Syarikat. Amerika Syarikat telah menggunakan pendidikan untuk membolehkan masyarakat Filipina memahami bahasa Inggeris. Philippine Political and Cultural History. Pada 23 Ogos 1901. The Philippines Since the British Invasion. Malah. 28 Polisi pendidikan Amerika yang diperkenalkan bertujuan untuk mengambil alih pemerintahan bagi mengajar rakyat Filipina tentang cara kehidupan demokrasi. 30 Ibid. 32 Ibid. yang sekaligus akan menjadikan tugas pemerintahan mereka menjadi lebih mudah di Filipina29 apabila rakyat Filipina tahu berbahasa Inggeris. Volume II. so the school has been the symbol of American civilization”32 Pada tahun 1898. Hlm 293.

tahap kolej rendah dan Universiti Philippines. buku nota. Hlm 287. perkara-perkara umum. Pada awal 1904. lebih 100 000 orang kanak-kanak dan remaja Filipina telah mula ke sekolah. ekonomi rumahtangga. kewangan. sains sosial. matematik.33 Suruhanjaya Kedua Filipina yang diketuai oleh William H.sebanyak lapan buah sekolah di bandar tersebut. Kursus di sekolah rendah diajar dengan membaca. Taft telah menubuhkan yayasan untuk sistem sekolah awam Filipina34 yang bercorak seperti di Amerika Syarikat. muzik dan lain-lain lagi manakala bagi sekolah menengah pula. Rev. Mereka diberi buku percuma. Sekolah Pertanian bertempat di Luzon. Sistem sekolah awam merupakan ciri yang paling penting bagi sekolah rendah dan sekolah menengah. 34 Ibid. William McKinnon telah dilantik sebagai penyelia pertama di semua sekolah di bandar Manila dan tempat beliau kemudiannya diganti oleh Lt. Volume II. pertanian dan perdagangan. Sekolah 33 Gregorio F. pensil dan lain-lain bagi mendorong mereka untuk hadir ke sekolah dan belajar bahasa Inggeris. pertukangan kayu. Jabatan Pendidikan berperanan mengawasi dan mengawal sistem pendidikan di sekolah-sekolah tersebut. mereka diajar tentang kursus mengikut jenis klasifikasi iaitu akademik. menulis dan mengeja. Contoh sekolah vokasional ialah Sekolah Seni dan Perdagangan Filipina. Hlm 286. Pada tahun 1900. The Philippines Since the British Invasion. Amerika Syarikat juga telah memperkenalkan sistem pendidikan vokasional untuk melahirkan tenaga mahir. Philippine Political and Cultural History.35 Sekolah rendah akan diberi pendidikan selama 4 tahun manakala sekolah menengah pula selama 3 tahun.1957. Zaide. Hlm 286. Jabatan Pendidikan telah mewujudkan industri seni di sekolah rendah dan pada tahun 1909 ditawarkan pula kursus perkebunan. George P. 35 Ibid. Anderson. sains asas. 14 . memasak dan lain-lain lagi.

Hlm 291. Zaide. Hlm 288. Di bawah pemerintahan Amerika. Volume II. 37 Ibid. 15 . Presiden berkuasa dalam mempengerusikan undang-undang berkaitan dengan disiplin dan kursus pembelajaran. Kemuncak kepada sistem pendidikan awam di Filipina ialah pada peringkat universiti iaitu University of Phillipines yang ditubuhkan pada 18 June 1908. Philippine Political and Cultural History. Sehingga tahun 1935. Terdapat juga universiti persendirian untuk wanita iaitu Centro Escolae University di Manila dan merupakan sebuah institusi yang ekslusif untuk perempuan38 sebelum perang selain daripada Universiti Perempuan Philippines. 1957.Perdagangan dan Sekolah Tinggi di luar bandar yang telah ditubuhkan untuk memberi sokongan dan dorongan pada pendidikan vokasional. 36 Gregorio F. Superitenden Pejabat Sekolah persendirian telah ditubuhkan pada 1910 yang bertujuan untuk mengawasi institusi pendidikan persendirian. terdapat juga universiti persendirian yang ditubuhkan oleh Amerika Syarikat. Universiti Of Manila dan lain-lain. Hlm 292.37 Selain itu. malah setiap subjek memerlukan persetujuan dan kebenaran ahli badan pentadbiran serta menjadi tumpuan kepada syarat kemasukan dan pelajar untuk mendapat ijazah. The Philippines Since the British Invasion. 38 Ibid. Silliman Universiti.36 Salah satu perkara yang menarik yang ditonjolkan oleh Amerika Syarikat ialah berkaitan dengan penubuhan sekolah persendirian. Universiti Kebangsaan. terdapat tujuh buah universiti persendirian antaranya Universiti of Santo Thomas. sekolah dan kolej persendirian menerima galakan daripada kerajaan kerana sekolah persendirian tidak dapat ditangani dengan tugas pembelajaran yang amat banyak. Universiti Santo Thomas telah dibina pada tahun 1611 lagi semasa penguasaan Sepanyol di Filipina.

Hlm 201 41 Mary-Ann Asico. 2002. 1957. Volume II. 43 Gregorio F. Zaide. untuk kumpulan pertama pensionados. kerajaan telah mengisytiharkan pengaruh pendidikan di bandar-bandar dan di kawasan sempadan. 1999. sekolah-sekolah telah dibuka untuk 39 40 Mary-Ann Asico. 100 Events That Shaped The Philippines. Pada 1908. Jumlah wang yang diperuntukkan sebanyak tujuh puluh dua ribu dollar Amerika telah digunakan untuk tujuan pendidikan dan yang berkaitan dengannya bagi para pelajar Filipina di Amerika Syarikat. Akta Pensionados telah diperkenalkan39 untuk menghantar pelajar muda Filipina yang mendapat keputusan yang baik atau cemerlang dan mereka akan dihantar ke Amerika Syarikat di bawah perbelanjaan kerajaan dan apabila mereka kembali ke Filipina mereka akan dikenali sebagai Pensionados. Hlm 268 42 Gregorio F. Laubach. Philippine Political and Cultural History.42 Pendidikan bagi orang dewasa yang buta huruf telah bermula sejak pemerintahan Sepanyol lagi dan disambung semasa zaman pendudukan Amerika Syarikat. Golongan orang Moro dan Pagan telah mendapat peluang pendidikan yang sama seperti yang ditawarkan oleh orang Kristian kerana mereka mendapat pendidikan bagi orang bukan Kristian Filipina. 100 Events That Shaped The Philippines. 16 .40 Malah.43 Frank C. Pada awal tahun 1901. Amerika Syarikat telah cuba melancar kempen celik huruf bagi mengurangkan masalah buta huruf di kalangan orang ramai.Pada 23 Ogos 1903. Pada 1926. The Philippines Since the British Invasion. terdapat 100 orang rakyat Filipina yang telah dipilih daripada 20 000 orang yang memohon41 untuk belajar ke Amerika Syarikat. Culture and Custom of The Phillippines. Hlm 268. mubaligh Protestant Amerika Syarikat dan seorang penulis yang popular dengan pendidikan orang dewasa di kalangan orang Moro di Lanao dan beliau telah mencipta satu kaedah praktikal untuk mengajar orang dewasa yang buta huruf. Philippine Political and Cultural History. Paul A. Zaide. Hlm 289. Hlm 290. Rodell. Volume II. The Philippines Since the British Invasion. 1999. 1957.

Malah. Penubuhan beberapa sekolah awam dan persendirian mengalami peningkatan yang amat mendadak. bahasa Inggeris telah diajar kepada orang Filipina. Amerika Syarikat memutuskan bahawa adalah lebih mudah penduduk Filipina mempelajari bahasa Inggeris berbanding guru-guru 44 Ibid. dengan bilangan guru seramai 27.44 Secara keseluruhannya.Igorots di wilayah pergunungan. Hlm 292. Semasa penjajahan Amerika Syarikat di Filipina. terdapat 7330 sekolah awam dibina. Dalam menentukan kewajaran penggunaan bahasa Inggeris dalam sistem pendidikan Filipina. 855 orang menjadikan jumlah yang mendaftar masuk secara keseluruhannya sebanyak 1 229 242 dan pada masa yang sama 400 buah institusi persendirian telah diiktiraf oleh kerajaan. Misalnya. sistem pendidikan Amerika telah mengajar orang ramai untuk menghargai kebebasan dan oleh sebab itu telah melahirkan semangat kebangsaan di kalangan rakyat Filipina. Ternyata usaha rejim kolonial Amerika ini dalam bidang pendidikan telah melahirkan ketaatsetiaan golongan nasionalis Filipina kepada Amerika. Sekolah yang ditubuhkan ini lebih menekankan kepada latihan vokasional dan kesihatan. pada akhir pemerintahan rejim Amerika Syarikat di Filipina pada 1935. beberapa pelajar yang pandai juga akan di hantar oleh kerajaan sebagai pensionados untuk meneruskan pengajaran yang tertinggi di kolej dan universiti di Manila. Misalnya salah seorang daripada mereka iaitu Puteri Tarhata yang telah dihantar ke Amerika Syarikat sebagai pensionados untuk menyambungkan pelajarannya di kolej. Kanak-kanak Filipina diajar bahasa Inggeris oleh guru-guru yang didatangkan dari Amerika Syarikat. 17 . Kemajuan sistem pendidikan di bawah pemerintahan Amerika Syarikat telah menjadi satu fenomena baru di Filipina. sekolah lain turut dibina di kawasan orang ‘pagans’ dan di Moroland (Mindanao dan Sulu) dengan sokongan daripada yayasan kerajaan.

Tujuan Amerika Syarikat memperkenalkan pengajaran bahasa Inggeris di sekolah ialah menukarkan masyarakat Filipina kepada masyarakat Amerika dengan matlamat mengukuhkan kesetiaan masyarakat Filipina terhadap kedaulatan Amerika Syarikat dan menanamkan idea-idea peradaban Barat ke atas masyarakat Filipina. Guru-guru juga turut menyertai pemimpin-pemimpin Filipina dalam menyebarkan doktrin kewarganegaraan dan patriotisme Filipina. Oleh itu. Guru-guru yang mengajar murid-murid Filipina turut digantikan dengan guruguru Amerika Syarikat. dalam pengajaran bahasa Inggeris. 18 .Amerika mempelajari bahasa tempatan dan oleh itu bahasa Inggeris patut digunakan sebagai medium komunikasi. Penggunaan bahasa Inggeris di sekolah mempunyai kelebihan politik dalam menghapuskan pengaruh Sepanyol yang kuat dalam pendidikan serta mempunyai kelebihan ekonomi dalam menyediakan penutur bahasa Inggeris jawatan rendah dalam bidang pentadbiran dan perdagangan. Potret Aguinaldo dan pejuang-pejuang kebangsaan yang lain digantung di dinding sekolah. Pengajaran bahasa Inggeris bertujuan menarik orang Filipina untuk bersekolah dengan satu tujuan sahaja iaitu mendapat pekerjaan. kehidupan pejuang-pejuang kebangsaan dikaitkan dalam buku-buku sekolah dan lagu kebangsaan Filipina dinyanyikan setiap hari di sekolah. buku-buku teks Sepanyol telah digantikan dengan buku-buku teks Amerika Syarikat. Pengajaran bahasa Inggeris ke atas masyarakat Filipina juga dilakukan Amerika Syarikat untuk menghapuskan pengaruh penjajahan Sepanyol yang telah berakar umbi dalam masyarakat Filipina. Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar yang digunakan dalam sistem pendidikan di Filipina digabungkan dengan patriotisme untuk melemahkan pengaruh kebudayaan Sepanyol dalam masyarakat Filipina.

hlm. bidang kesusasteraan menjadi lebih luas kerana wujudnya ramai cendikiawan Filipina yang mempamerkan semangat gerakan nasionalisme melalui penulisan. Recto. penggunaan akhbar dan kesusasteraan amat penting dalam membangkitkan semangat nasionalisme. Penulisan beliau telah membuka minda masyarakat dan membawa satu ideologi baru dalam menentang penjajahan. Hal ini kerana Jose Rizal telah mula melibatkan diri dalam bidang kesusasteraan sejak Sepanyol menjajah Filipina. Walau bagaimanapun penulisan ini dihasilkan dalam bahasa Sepanyol disebabkan pengaruh Sepanyol yang sebati dalam diri masyarakat Filipina. Contohnya “El Renacimiento” (Renaissance). Penulisan kesusasteraan juga menggunakan bahasa Inggeris sebelum era Perang Dunia ke-2 hingga selepas Filipina mencapai kemerdekaan45. Penulisan ini mempengaruhi pembaca untuk menentang imperialisme barat dan seterusnya pendudukan Jepun. Contohnya Claro M. “La Democracy”( The Democracy). Peringkat awal penerbitan akhbar dan majalah pula adalah dalam bahasa Sepanyol.4. Penerbitan ini jelas membuktikan adanya pergerakan untuk menentang penjajah dan memupuk semangat cintakan negara dalam kalangan masyarakat.65 19 . 45 Ibid. Jelasnya. Peranan akhbar sangat penting dalam menyebarkan dakyah dan fahaman dalam kalangan masyarakat.. Semasa pemerintahan Amerika Syarikat.4 Peranan Media Cetak Bidang kesusasteraan sememangnya menjadi pencetus utama kepada gerakan nasionalisme di Filipina. Novel popular karya Jose Rizal termasuklah “ Noli Me Tangere ” atau dalam bahasa Inggerisnya Touch Me Not.

Radio diperkenalkan di Filipina pada 1920-an tetapi tidak semua penduduk mendapat liputan kerana siarannya hanya terdapat di beberapa bandar seperti Manila dan Cebu.46 Tambahan pula.0 Faktor-faktor terjadinya Gerakan anti-Jepun di Filipina 46 47 Ibid. semasa Jepun menjajah Filipina. hlm.157 48 Ibid.158 20 . Terdapat segelintir pejuang Filipina yang menghasilkan filem berunsurkan simpati dan revolusi terhadap Filipina tetapi tindakan mereka dikecam kerana mempunyai masalah dengan tentera Amerika yang memerintah ketika itu.5 Peranan Media Massa Media massa seperti televisyen. 5. Siaran radio menjadi penghubung dan penyebar maklumat ketika zaman imperialisme. hlm.47 Filem digunakan sebagai wahana dalam menyampaikan fahaman dan situasi sebenar masyarakat Filipina untuk menentang penjajahan. Namun demikian. terdapat juga masyarakat Filipina yang bekerja untuk menyiapkan filem mengenai propaganda ProJepun. hlm. filem dan teater turut mencetuskan gerakan nasionalisme.48 Media massa dan media cetak turut mencetuskan gerakan nasionalisme di Filipina.4. Jepun telah mengharamkan dan merampas radio milik masyarakat di setiap jajahan mereka bagi menyekat fahaman dan semangat nasionalisme. radio.165 Ibid.

Filipina telah dijajah oleh Jepun.wikipedia. 50 Mary-Ann Asico. 1994. 100 Events that Shaped the Philippines. Hlm. An Introduction to Philippine History. 338. Gerakan anti-Jepun yang berlaku di Filipina merupakan gerakan penentangan yang paling tegar. Pemerintahan Jepun di Filipina telah ditentang oleh penduduk Filipina melalui perang gerila. Kekejaman Jepun ini merupakan faktor utama penggerak kepada gerakan anti49 José S.org/wiki/History_of_the_Philippines 21 .50 Pemerintahan Jepun di Filipina berlangsung selama tiga tahun sehinggalah ketibaan tentera Amerika Syarikat pada 20 Oktober 1944. 2009 daripada http://en. Hlm.Semasa Perang Dunia Kedua. 10 jam selepas serangan Pearl Harbour. 1999. S.49 Tentera Filipina dan Amerika Syarikat di bawah pimpinan Jeneral Douglas McAthur telah dikalahkan oleh tentera Jepun di Semenanjung Bataan pada 9 April 1942 dan Corregidor pada 6 Mei 1942. J. 5. 119.51 Tidak seperti negara lain di Asia Tenggara. Serangan Jepun ke atas Filipina bermula pada 8 Disember 1941. Manila: Ateneo de Manila University Press.1 Perjalanan Maut Bataan Perjalanan Maut Bataan atau Bataan Death March merupakan jenayah perang Jepun terhadap tahanan perang Amerika Syarikat dan Filipina semasa Perang Dunia Kedua. Diperoleh pada Julai 18. pemimpin-pemimpin Filipina tidak bekerjasama dengan Jepun dan kekal menyokong Amerika Syarikat. Arcilla. Penduduk Filipina menentang penjajahan Jepun di negara mereka disebabkan faktor kekejaman Jepun sendiri serta janji kemerdekaan oleh Amerika Syarikat pada 1946. 51 History of the Philippines (2009).

mereka dihantar ke Capas.org/wiki/Bataan_Death_March 55 Peter Li (Ed. Pampanga. 100 Events that Shaped the Philippines. 54 Bataan Death March (2009).org/wiki/Bataan_Death_March 22 .wikipedia.000 tentera yang menjadi tahanan perang hanya 7.500 yang kembali ke Amerika Syarikat. Jepun turut menyeksa tahanan perang dengan tidak memberi makanan dan minuman sepanjang perjalanan serta memaksa tawanan yang lemah untuk berjalan dalam kedaan cuaca panas terik.500 sahaja yang selamat dan daripada 12.54 Pada penghujung Perang Dunia Kedua.56 Peristiwa Perjalanan Maut Bataan ini 52 Peter Li (Ed. 1999.52 Tahanan perang ini telah dipaksa berjalan sejauh 104 kilometer selama 12 hari dari Semenanjung Bataan ke kem tahanan di San Fernando. tahanan perang terpaksa berjalan sejauh lapan hingga 10 kilometer untuk sampai ke Kem O’Donnell. New Jersey: Transaction Publishers.53 Dalam perjalanan maut ke kem tahanan. 338. Tarlac. 2009 daripada http://en.wikipedia.000 tentera Amerika Syarikat hanya 1. King telah menjadi tahanan perang Jepun.). New Brunswick. 2003. Japanese War Crimes: The Search for Justice. Banyak tahanan perang yang kekurangan zat makanan dan sakit maut dalam perjalanan tersebut. 81.000 orang.000-10.000 tentera Amerika Syarikat-Filipina di bawah pimpinan Mejar Jeneral Edward P. seramai 72. Hlm. Selepas kekalahan tentera Amerika Syarikat dan Filipina di Bataan pada 9 April 1942.000-11. 56 Bataan Death March (2009). Diperoleh pada Julai 9. Jepun telah mendera dan membunuh tahanan perang sehingga mengakibatkan kadar kematian yang sangat tinggi.). 81. Hlm. 2009 daripada http://en. Diperoleh pada Julai 9. Kira-kira 5. Hlm. Tahanan perang yang terlalu lemah dan sakit untuk berjalan dibunuh oleh tentera Jepun. 53 Mary-Ann Asico. Dari Capas. Bagi tahanan perang yang terselamat dalam Perjalanan Maut Bataan. Japanese War Crimes: The Search for Justice.55 Jumlah tepat kematian sukar ditentukan namun sesetengah sejarahwan meletakkan jumlah kematian minimum antara 6.000 orang Filipina dan 600-650 tahanan perang Amerika Syarikat maut sebelum sampai ke Kem O’Donnell. 2003. daripada 72.Jepun di Filipina.

2 Dasar penjepunan Apabila Jepun menjajah Filipina.wikipedia.mencetuskan kebencian mendalam penduduk Filipina terhadap Jepun kerana Jepun melayan tahanan perang dengan cara yang sangat kejam. Walaupun realitinya bahasa Inggeris bukanlah bahasa Filipina tetapi bahasa asing (bahasa rasmi Amerika Syarikat). 59 Teodoro A. Agoncillo. Diperoleh pada Julai 9. Ketika menjajah Filipina.1965. Jepun juga telah mengharamkan penggunaan bahasa Inggeris di Filipina.57 Kebencian terhadap Jepun mencetuskan pemberontakan penduduk Filipina yang kemudiannya menentang Jepun melalui perang gerila. 285. 23 . 5. bahasa Inggeris telah diperkenalkan sebagai lingua franca di Filipina. 2009 daripada http://en. Jepun telah mengubah sistem pendidikan yang diperkenalkan oleh Amerika Syarikat. Hlm.org/wiki/Bataan_Death_March 58 Paul H. Perlu diketahui bahawa majoriti tentera yang menjadi tawanan perang Jepun merupakan orang Filipina seramai 67.000 orang. Quezon City: University of the Philippines Press. namun orang Filipina menerima baik pengenalan bahasa Inggeris oleh Amerika Syarikat dan menganggap bahasa Inggeris sebagai bahasa Filipina. Hlm.59 Semasa pemerintahan Amerika Syarikat. South East Asia: Colonial History. 30. Jepun bertindak menutup semua sekolah dan kolej sehingga mereka mampu menyediakan kurikulum dan buku teks dan menghapuskan perkara-perkara yang tidak bersesuaian dengan tujuan mereka.58 Jepun kemudiannya membuka semula sekolahsekolah secara berperingkat pada pertengahan 1942.). Kratoska (Ed. 2001. Jepun bertindak menghapuskan kebudayaan Filipina dengan melaksanakan dasar penjepunan atau niponisasi. The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. Bahasa Inggeris telah menyatukan orang Filipina dan mewujudkan identiti bahasa kebangsaan 57 Bataan Death March (2009). 1941-45. Volume IV.

63 Paul H. Seperti di Indonesia dan Malaya.).3 60 61 Eksploitasi ekonomi Paul H. Jepun berusaha sedaya upaya menjadikan bahasa Jepun sebagai bahasa pertuturan di Filipina. 30. menggalakkan penyebaran bahasa Jepun. 2001. 1941-45. Hlm. The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. Kratoska (Ed. South East Asia: Colonial History. menekankan pendidikan vokasional dan secara umumnya memberi inspirasi kepada penduduk Filipina bekerja untuk Order Baru. Hlm.62 Sikap curiga timbul terhadap Jepun bahawa orang Jepun menggunakan bahasa Tagalog sebagai alat untuk mempopularkan dan mempengaruhi orang Filipina untuk menerima tujuan mereka. 1965. 286. Volume IV. 286 62 Teodoro A. Tindakan Jepun menghapuskan kebudayaan Filipina dan menerapkan budaya Jepun dalam kehidupan masyarakat Filipina hanya menambahkan lagi kebencian masyarakat Filipina terhadap Jepun.61 Majoriti orang Filipina melihat polisi Jepun memajukan dan memperkayakan Tagalog sebagai medium komunikasi dalam kalangan orang Filipina sebagai satu alasan untuk menghapuskan bahasa Inggeris dan menggantikannya dengan bahasa Jepun.hlm.63 Dasar penjepunan tidak mendatangkan manfaat dari aspek politik terhadap pemerintahan Jepun. Volume IV.) 2001. menghapuskan semua pengaruh Barat dan menggalakkan budaya Filipina yang baru berdasarkan kesedaran bahawa mereka merupakan bangsa Asia yang melawan ‘materialisme’ Barat. South East Asia: Colonial History. Agoncillo. Jepun telah mengisytiharkan bahasa Jepun dan Tagalog sebagai bahasa rasmi Filipina untuk masa depan.60 Bahasa Tagalog dimasukkan sebagai bahasa rasmi Filipina oleh Jepun untuk menaikkan semangat nasionalisme orang Filipina. 24 . Volume IV. South East Asia: Colonial History. 286. Hlm. 5.selain bahasa Tagalog. ‘Prinsip Asas Pendidikan’ yang diperkenalkan oleh Pentadbiran Tentera Jepun pada 17 Februari 1942 bertujuan menjadikan orang Filipina faham kedudukan dan tanggungjawab mereka sebagai ahli Asia Timur Raya. Kratoska (Ed.

1994. Mata wang Jepun tidak bernilai dan tidak dapat membeli apaapa barangan. 121. 191. kerusi dan pakaian. An Introduction to Philippine History.H. The Japanese Occupation of the Philippines. 64 Walaupun adakalanya tentera Jepun membayar barangan yang diambil namun peniaga tetap mengalami kerugian kerana barangan yang diambil dibayar menggunakan mata wang “Mickey Mouse” Jepun.66 Rekod-rekod syarikat turut dibuang oleh tentera Jepun. Hlm. 121.68 Kenderaan juga dirampas oleh tentera yang tidak 64 A. Hlm. pencerobohan Jepun ke atas Filipina ternyata merupakan satu ekspedisi rompakan. Premis perniagaan dan rumah orang Amerika dan British juga dirompak secara sistematik dan kebanyakan harta benda dimusnahkan oleh tentera Jepun. 1967. Manila: Bookmark. Hlm. bukan sahaja radio. jam tangan dan barangan lain dan kemudian tentera Jepun biasanya mengambil barangan tersebut tanpa membayarnya. Volume I.V. Hartendorp. 191. Volume I. Hartendorp. Hlm. 1994. An Introduction to Philippine History. kamera dan peti sejuk diambil tetapi turut merangkumi katil. 65 José S. The Japanese Occupation of the Philippines. Di rumah-rumah persendirian penduduk Filipina.Penjajahan Jepun di Filipina menyaksikan negara Filipina ‘dirompak’ oleh Jepun. tentera Jepun merompak makanan daripada penduduk tempatan67 dan hal ini mendatangkan kesusahan terhadap orang awam Filipina. 25 .. Tentera Jepun misalnya datang ke kedai di Filipina meminta ditunjukkan barang-barang seperti kamera.V. Volume I.H. Arcilla. 67 José S. Hartendorp. Perpustakaan juga dirompak oleh tentera Jepun terutamanya perpustakaan yang menyimpan buku mengenai undangundang dan koleksi negara Filipina. 1967.V. The Japanese Occupation of the Philippines. 191.65 Tindakan tentera Jepun yang mengambil barangan tanpa membayarnya ataupun dibayar menggunakan mata wang Jepun amat merugikan penduduk Filipina dari segi ekonomi. 68 A. Akibat rasa lapar setelah berperang dengan gerakan penentangan Filipina.H. Hlm. 1967. Arcilla. 66 A. Walau apapun yang didakwa oleh Jepun bahawa matlamat mereka ialah menubuhkan kekuasaan di Asia Timur.

).4 Pendidikan di Filipina zaman pemerintahan Jepun. Filipina akan diberi kemerdekaan pada 4 Julai 1946.0 Janji kemerdekaan Amerika Syarikat Sebelum Jepun menyerang Filipina. Amerika Syarikat telah menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina melalui Undang-undang Tydings-McDuffie yang diluluskan pada 1934. Polisi pendidikan Jepun bukan bertujuan untuk mendidik tetapi untuk menjadi rakyat maharaja Jepun. 280. kerosakan infrastruktur berlaku di seluruh negara. Polisi pendidikan Jepun yang menggunakan dasar penjepunan adalah menekankan penggunaan bahasa Jepun sebagai bahasa pertuturan (Nippon-go) dalam masyarakat Filipina. 2001. Di samping. 26 . South East Asia: Colonial History. Hlm. 69 Dalam tempoh sebelum kemerdekaan. Volume IV. Kratoska (Ed. Tindakan ini menyebabkan rakyat Filipina tidak menyokong dan menentang Jepun malah lebih suka berada di bawah rejim Amerika kerana dasar liberal dan pemodenan yang diperkenalkan oleh Amerika. Masyarakat Filipina menikmati kestabilan politik dan pertumbuhan 69 Paul H. banyak kilang dan kedai yang dirampas peralatan jentera. Filipina merupakan wilayah Amerika Syarikat (Komanwel). menyanyikan lagu kebangsaan Jepun iaitu Kimigayo sebagai menghormati negara Jepun serta rakyat Filipina diwajibkan tunduk ke arah matahari sebagai menghormati maharaja Jepun. Sama seperti negara Asia Tenggara lain yang dijajah oleh Jepun yang melaksanakan dasar pendidikan mengikut sistem pendidikan seperti di Jepun. 6. 5.tahu memandu.

org/wiki/Japanese_occupation_of_the_Philippines 27 . kestabilan politik di bawah pemerintahan Amerika Syarikat telah hilang kesan daripada huru-hara akibat peperangan. Diperoleh pada Julai 9. 1969. Walau bagaimanapun. penduduk Filipina tidak tertarik dengan slogan Jepun. Slogan Lingkungan Kesemakmuran Asia Timur Raya hanyalah gimik politik Jepun untuk menarik sokongan masyarakat Filipina. 40. 121.ekonomi sewaktu pemerintahan Amerika Syarikat sehingga meletusnya Perang Dunia Kedua. Apabila Jepun menyerang pada 1941. 74 Japanese Occupation of the Philippines (2009). 73 Ibid. 72 Jose S. London: Oxford University Press. Arcilla. 281. Laurel. Propaganda Pan-Asia Jepun tidak berjaya menarik sokongan masyarakat Filipina. South East Asia: Colonial History.wikipedia. 2001. 2009 daripada http://en. Hlm. Volume IV. Hlm.).72 Jepun telah memberi kemerdekaan kepada Filipina pada 14 Oktober 1943. 1994. An Introduction to Philippine History. Sebagai langkah ke arah berkerajaan sendiri. Kratoska (Ed. Jepun telah menubuhkan jawatankuasa yang dikenali sebagai Preparatory Commission for Philippine Independence (PCPI) bagi merangka perlembagaan baru Filipina. 70 Kedatangan Jepun ke Filipina dilihat oleh masyarakat Filipina sebagai satu penjajahan dan bukannya sebagai pembebas seperti yang didakwa oleh Jepun. Penduduk Filipina yang telah dijanjikan kemerdekaan penuh oleh Amerika Syarikat pada 1946 tidak percaya dengan keikhlasan Jepun memberi kemerdekaan kepada negara mereka. Hlm.71 Kekejaman tentera Jepun yang memerintah Filipina menambahkan lagi rasa benci masyarakat Filipina terhadap Jepun dan menguatkan sokongan mereka terhadap Amerika Syarikat. Paul H. War and Peace in Southeast Asia. 73 Presiden pertama Filipina ialah Jose P. Republik Filipina yang dibentuk oleh Jepun ternyata tidak popular dan tidak mendapat sokongan daripada masyarakat Filipina.74 Seperti di 70 71 Peter Lyon. Walaupun Jepun melaung-laungkan slogan Lingkungan Kesemakmuran Besar Asia Timur Raya namun realitinya Jepun merupakan kuasa penjajah malahan lebih kejam daripada Amerika Syarikat.

Pelbagai kemudahan dalam berbagai-bagai bidang diperkenalkan kepada masyarakat di Filipina sehingga mereka boleh mengenal erti kesenangan. kemerdekaan yang diberikan oleh Jepun hanyalah pada nama sahaja kerana Jepun masih lagi menjajah Filipina.0 Penutup Banyak pembaharuan yang dibawa oleh Amerika Syarikat telah membuka peluang kepada masyarakat Filipina untuk mencapai kejayaan. Daya-daya perubahan sosial yang berlaku secara senyap-senyap ini menerusi generasi yang baharu yang mempunyai nilai-nilai yang baharu dan kemahiran-kemahiran yang baharu diharapkan pada suatu masa kelak membawa generasi baharu ini memegang teraju kepimpinan 28 . Setelah sekian lama dijajah. Sebelum kedatangan kuasa Amerika Syarikat masyarakat Filipina tidak didedahkan kepada arus permodenan tetapi setelah kedatangan Amerika Syarikat banyak yang dapat dipelajari oleh masyarakat setempat.Myanmar dan Indonesia. Hal ini berlaku kerana masyarakat Filipina telah didedahkan dengan sedikit kesenangan walaupun pada hakikatnya mereka berada di dalam kesengsaraan di bawah cengkaman penjajah. Sikap kepura-puraan Jepun ini membangkitkan rasa tidak puas hati yang mendorong kepada penentangan penduduk Filipina terhadap Jepun. Filipina akhirnya mendapat kesedaran dan semangat nasionalisme yang semakin bercambah dalam diri masyarakatnya. Walaupun Amerika Syarikat mendapat banyak keuntungan daripada negara Filipina namun mereka mendapat lebih sokongan berbanding kuasa Jepun yang datang selepas itu. 7. Kekejaman Jepun masih lagi berterusan di Filipina.

The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. (1994). 29 . 75 Onofre D. Corpuz. Manila: Ateneo de Manila University Press. Quezon City: University of the Philippines Press. José S. Hlm. 100 Events that Shaped the Philippines. Bibliografi Agoncillo. Jalan untuk bertolak ansur dan berdamai menemui jalan buntu dan memaksa pihak reformis memilih untuk mengelak daripada bangsa terus berada di bawah cengkaman penjajah. Banyak kebaikan dan keburukan yang dibawa oleh penjajah sehingga membawa kepada usaha penduduk untuk lari daripada telunjuk penjajah. orang Filipina tidak dapat menerima perubahan kejam yang dibawa oleh Jepun. 1941-45. serta menyanjungi dan memahami pandangan atau perubahan yang dibawa oleh Amerika Syarikat.75 Kebangkitan pertubuhan berperanan penting dalam menyedarkan masyarakat bahawa mereka mampu menjalankan pentadbiran di negara mereka sendiri. Arcilla. An Introduction to Philippine History. Quezon City: National Centennial Commision. Penilaian ini adalah penting kerana ia melibatkan cara pemikiran orang Filipina dalam menyelesaikan masalah-masalah politik.politik. Walau bagaimanapun. (1965). Teodoro A. Masyarakat Filipina telah melancarkan gerakan nasionalisme yang amat setia kepada rejim kolonial Amerika Syarikat tetapi mereka bersikap anti-Jepun sepanjang Perang Dunia Kedua. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Asico. Mary-Ann (1999). 1982. Filipina. 20.

(1982). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (1957). The Philippines Since the British Invasion. London: Oxford University Press.).). London: Greenwood Press Robert Aura Smith. Zaide. Onofre D. Mary-Ann Asico (1999). Corpus. Tate. Philippine Political and Cultural History. Peter (1969). Kratoska. (2001).H. Hartendorp. (1980). Volume IV. D. (1967). (Ed. Manila: Bookmark. 30 . Paul Rodell (2002). Volume I. New Jersey: Transaction Publishers. Lyon. South East Asia: Colonial History. S. The Japanese Occupation of the Philippines. Experiment in Independence: The Philippines. (1958).M.Gregorio F. Culture and Customs of The Philippines . Manila: Solidaridad Publishing House. Penerbit Fajar Bakti. Philippine Freedom 1946-1958. (2003). Japanese War Crimes: The Search for Justice. Quezon City: University Of The Philippines Press. 100 Events that Shaped the Philippines.V. New York & London: Routledge. South East Asia Colonial History. War and Peace in Southeast Asia. Paul H. (2001). Manila: Philippine Education Company. Furnivall (1974). A. New York: Columbia University Press. London: Routledge. Li. Kratoska (editor).J. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. Volume II. J. Peter (Ed. New Brunswick. The Origins of Metropolitan Manila A Political and Sosial Analysis. Paul H. Quezon City: National Centennial Commision. Filipina. Sejarah Pembentukan Asia Tenggara. Manuel A. Caoili (1999). Wan Abdul Rahman Latif (2001).

org/wiki/Japanese_occupation_of_the_Philippines 31 . 2009 daripada http://en.org/wiki/Bataan_Death_March History of the Philippines (2009).wikipedia. Diperoleh pada Julai 9.Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Sumber Internet Bataan Death March (2009). 2009 daripada http://en. Diperoleh pada Julai 9. 2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Philippines Japanese occupation of the Philippines (2009). Diperoleh pada Julai 18.wikipedia.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful