1.

0 Pendahuluan Filipina merupakan koloni Amerika Syarikat di Asia Tenggara dan juga tanah jajahan Barat yang terawal mencapai kemerdekaan iaitu pada 4hb Julai 1946. Filipina merupakan tanah jajahan Sepanyol selama lebih 300 tahun sebelum dijajah oleh Amerika Syarikat. Perang Amerika-Sepanyol yang meletus di Cuba pada 24hb April 1898, telah merebak ke Filipina.1 Kekalahan tentera laut Sepanyol di Teluk Manila pada 1hb Mei 1898 mengakhiri penjajahan Sepanyol di Filipina.2 Dalam Perjanjian Paris yang ditandatangani pada 10hb Disember 1898, Sepanyol dipaksa menyerahkan Filipina kepada Amerika Syarikat dengan bayaran sebanyak AS$20,000,000.3 Presiden McKinley tidak bercadang menjadikan Filipina sebuah koloni Amerika Syarikat kerana bertentangan dengan tradisi Amerika Syarikat yang menentang penjajahan. Walau bagaimanapun, ancaman Jerman yang ingin menjadikan Filipina sebagai koloni menyebabkan presiden McKinley bertindak menjajah Filipina sungguhpun terdapat penentangan daripada Senat Amerika Syarikat.4 Penjajahan Amerika Syarikat ke atas Filipina telah mencetuskan Perang Amerika-Filipina (1899-1913) yang telah menelan belanja yang banyak serta menyebabkan banyak kematian berbanding Perang Amerika-Sepanyol. Penangkapan Aguinaldo pada 23hb Mac 1901 telah mengakhiri penentangan terhadap Amerika Syarikat namun penentangan di bahagian lain Filipina

1

Mary-Ann Asico. 1999. 100 Events that Shaped the Philippines. Quezon City: National Centennial Commision. hlm 216. 2 J. S. Furnivall. Experiment in Independence: The Philippines. Manila: Solidaridad Publishing House. 1974. hlm 22. 3 Mary-Ann Asico. 1999. 100 Events that Shaped the Philippines. hlm 236. 4 History of the Philippines (2009). Diperoleh pada Julai 18, 2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History of the Philippines

1

berterusan sehingga 1913 terutamanya di kawasan selatan yang dikuasai oleh orang Islam.5 Semasa era Perang Dunia Kedua, Filipina kekal taat setia kepada rejim Amerika Syarikat dan bersikap anti-Jepun. Filipina merupakan satu-satunya negara di Asia Tenggara yang menyokong tetap menyokong Amerika ketika Filipina dikuasai oleh Jepun. Para pemimpin politik Filipina menentang kehadiran Jepun di Filipina. Kesetiaan terhadap rejim kolonial Amerika Syarikat dan sikap anti-Jepun yang diamalkan oleh gerakan nasionalis Filipina mempunyai kaitan dengan amalan liberal dalam politik dan sosial yang diamalkan Amerika Syarikat. Faktor sosio-politik yang menyebabkan gerakan nasionalis Filipina ini amat taat setia kepada rejim kolonial Amerika Syarikat dan bersikap anti Jepun akan dibincangkan dalam aspek-aspek berikut.

5

History of the Philippines (2009). Diperoleh pada Julai 18, 2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History of the Philippines

2

2.0 Faktor Politik

2.1

Pentadbiran di Filipina Dalam sesebuah negara, keperluan untuk membentuk kerajaan sendiri dan

persediaan untuk mendapatkan kemerdekaan serta pembangunan perkhidmatan awam memang dititikberatkan.6 Peralihan kepada Komanwel dan pengisytiharan Republik telah menyebabkan penduduk Filipina dilatih dalam setiap pentadbiran utama.7 Kuasa eksekutif Commander-in-Chief dipindahkan kepada Pengerusi Suruhanjaya Filipina yang menjadi Gabenor Awam pada tahun 1901. Dalam tahun 1905, kuasa tersebut diberi kepada Gabenor Jeneral.8 Ahli Suruhanjaya membentuk penasihat Kabinet bagi mengetuai empat jabatan iaitu Jabatan Pedalaman, Perdagangan dan Polis, Perundangan dan Kewangan, dan Penerangan. Malah, tiga rakyat Filipina diangkat ke Suruhanjaya tanpa portfolio. Di bawah Akta Filipina 1902, Presiden US dengan keizinan Senat telah menguatkan perlantikan Gabenor Jeneral, Ketua Eksekutif Jabatan dan ahli-ahli Suruhanjaya. Pada tahun 1908, orang Filipina telah dilantik sebagai Ketua Jabatan buat pertama kalinya. Keempat-empat jabatan yang asal telah dipecahkan kepada beberapa bahagian dan lebih banyak jabatan telah dikendalikan di bawah kelolaan orang Filipina. Sebelum ini, pentadbiran Filipina secara majoriti dikuasai oleh orang Amerika dan keadaan ini tidak akan membantu membentuk sebuah negara Filipina yang merdeka. Sebagai contoh, pada tahun 1913 orang Amerika telah memenuhi kebanyakan jawatan pentadbir manakala penduduk tempatan hanya berpeluang menjawat jawatan rendah sahaja.9 Semasa Francis Burton Harrison menjadi Gabenor Jeneral Filipina, beliau telah
6 7

Robert Aura Smith. 1958. Philippine Freedom 1946-1958, New York: Columbia University Press. hlm. 68. Philippine Freedom 1946-1958, hlm. 69. 8 J. S. Furnivall. 1974. Experiment in Independence: The Philippines. Hlm 28. 9 Ibid. hlm. 39.

3

4 . purpose of the people of the United States to withdraw their sovereignty over the Philipine Islands and to recognize their independence as soon as a stable government can be established therein. Jones Law atau juga dikenali sebagai Akta Autonomi Filipina menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina seperti berikut: “It is.11 Usaha beberapa Gabenor Jeneral inilah yang menyebabkan rakyat Filipina mendapat pendedahan tentang pentadbiran dan bersikap pro-Amerika. 2001. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.memberi peluang kepada rakyat tempatan menceburi bidang pentadbiran manakala pentadbir Amerika digalakkan bersara. hlm. menghapuskan buta huruf dalam kalangan masyarakat serta keupayaan orang Filipina untuk membentuk kerajaan sendiri. Kongres Amerika Syarikat telah meluluskan Akta Kemerdekaan Filipina atau dikenali sebagai Akta Tydings-McDuffie yang pada dasarnya memberikan keuntungan 10 Wan Abdul Rahman Latif. Experiment in Independence: The Philippines. hlm. South East Asia Colonial History. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia.332 orang Filipina. didapati hanya 471 orang Amerika berkhidmat dalam kerajaan dan kebanyakannya sebagai guru berbanding 20. 11 J. S. Furnivall.”13 Kesungguhan pihak Amerika untuk membantu menunaikan janji mereka dapat dilihat apabila Sekretari Peperangan dalam Pentadbiran Wilson iaitu Newton D. Secara rasminya. as it always has been. hlm. 366. 39. 12 Paul H. hlm. 1974. New York & London: Routledge. 366.10 Pada Tahun 1929. Baker telah menyapa Presiden Wilson dengan misi kemerdekaan Filipina semasa di Eropah. Seterusnya. Amerika mengamalkan polisi di Filipina melalui janji untuk memberi kemerdekaan kepada Filipina. 2001.12 Pada tahun 1916. 353. 13 South East Asia Colonial History. Kratoska (editor).

akta yang disemak semula dikenali sebagai Akta TydingsMcDuffie akhirnya diluluskan oleh Presiden Roosevelt pada 24hb Mac 1934. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. Filipina akan mendapat taraf Komanwel dan menjadi wilayah jajahan Amerika Syarikat.14 Berdasarkan akta ini. Akta Tydings-McDuffie ini diterima sebulat suara oleh 14 Wan Abdul Rahman Latif. Akta Hare-Hawes-Cutting telah ditolak oleh Dewan Perundangan Filipina. Quezon kerana menganggap bahawa rang undang-undang tersebut tidak adil kerana beberapa sebab. Menurut akta ini. Walaupun rang undang-undang tersebut dirangka dengan bantuan suruhanjaya dari Filipina namun rang undang-undang tersebut telah dibantah oleh senat Filipina iaitu Presiden Manuel L. Pada 1933. Kongres Amerika Syarikat meluluskan Akta Hare-Hawes-Cutting sebagai Akta Kemerdekaan Filipina sungguhpun diveto oleh Presiden Herbert Hoover. Dalam tempoh 10 tahun. presiden Amerika Syarikat mempunyai hak meluluskan atau tidak meluluskan pindaan perlembagaan dan keempat. 2001. Pertama. Ketiga. Akta Hare-Hawes-Cutting menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina dalam tempoh 10 tahun. kemerdekaan Filipina akan diberi dalam tempoh 10 tahun iaitu pada 4hb Julai 1946. hlm. syarat undang-undang perdagangan antara Filipina dengan Amerika Syarikat hanya menguntungkan Amerika Syarikat. Tahun berikutnya. Amerika Syarikat dibenarkan menubuhkan pangkalan tentera di Filipina. 2. warga Filipina akan menyatakan kesetiaan kepada kerajaan Amerika Syarikat dan warga Filipina dilayan dengan hak yang sama dengan warga Amerika Syarikat. perkara tentang kawalan imigrasi orang Filipina ke Amerika Syarikat ditentang. sebuah Perlembagaan Komanwel cuba dirangka bagi melahirkan sebuah kerajaan Republik.kepada Filipina.2 Perundangan. Kedua. Oleh itu. 5 . 355.

Pada 14hb Mei 1935.Perundangan Filipina pada 1hb Mei 1934. Akta ini lebih kurang sama dengan Undangundang Hare-Hawes-Cutting tetapi memberi peruntukan yang lebih menguntungkan pihak Filipina. jambatan baru mula dibina dan pelabuhan Manila 15 Wan Abdul Rahman Latif.3 Pemodenan Filipina Kemasukan pegawai-pegawai Amerika. Akta ini memberi kuasa kepada orang Filipina melalui konvensyen perlembagaan yang terdiri daripada 200 orang ahli melantik anggota sebuah Kongres yang akan bertanggungjawab merangka sebuah Perlembagaan Komanwel ini bakal mewujudkan kerajaan Republikan. perdagangan. mata wang. Perlembagaan Filipina dirangka dan diluluskan oleh persidangan pada 8hb Februari oleh Presiden Roosevelt pada 23hb Mac 1935.15 Komanwel yang dibentuk ini memiliki perlembagaan sendiri serta berkerajaan sendiri. Amerika Syarikat masih bertanggungjawab dalam hal-ehwal Filipina seperti polisi luar. Komanwel menyediakan Filipina ke arah kemerdekaan sebenar. Quezon dipilih sebagai Presiden Filipina dan Sergio Osmena sebagai Timbalan Presiden. Secara ringkasnya.2001. 2. Jalan raya. 6 . warga Filipina dibenarkan mengundi untuk mengesahkan perlembagaan tersebut dan kerajaan Filipina dibentuk atas prinsip yang sama dengan perlembagaan Amerika Syarikat. tentera. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. pilihan raya pemilihan presiden diadakan dan Manuel L. guru dan peniaga-peniaga di bandar telah mempercepatkan pembinaan semula negara dan perkembangan kemudahan infrastruktur. Walau bagaimanapun. 355. imigrasi serta pembetukan undang-undang tertentu memerlukan pengesahan daripada presiden Amerika Syarikat. hlm. Pada September 1935.

Peningkatan populasi ini menyebabkan perlunya perkhidmatan kesihatan. Pada tahun 1911. 1999. Kemudahan awam seperti Syarikat Keretapi dan Elektrik Manila mula beroperasi dan lebih banyak kenderaan awam (tarmcars) dan lampu elektrik dibawa ke Filipina. Masyarakat Filipina telah menikmati keselesaan yang dibawa oleh Amerika dalam membangunkan Filipina ke arah berkerajaan sendiri. kolej dan universiti. The Origins of Metropolitan Manila. kelab sosial. Caoili. Perkembangan populasi yang cepat terutamanya sekitar tahun 19181939 membawa kepada modenisasi. The Origins of Metropolitan Manila. Pembinaan taman-taman. Peningkatan jumlah sekolah rendah dan menengah serta pembinaan Universiti Filipina pada 1908 telah menjadikan Manila sebagai bandar pusat pendidikan. Keadaan ini telah menyuburkan lagi pertumbuhan sekolah menengah persendirian. bekalan air. kawasan rekreasi awam.17 Pemodenan yang dibawa oleh Amerika ini telah menyebabkan masyarakat Filipina bersikap pro-Amerika. Sistem komunikasi seperti telefon. 3. Perkembangan ini telah membawa kepada perubahan landskap di Filipina. 48. makmal kerajaan. 49. Sokongan kerajaan kolonial terhadap sekolah rendah memberi peluang kepada permintaan pendidikan yang lebih tinggi.0 FAKTOR EKONOMI 16 Manuel A. 17 Manuel A.dimodenisasikan. Quezon City: University of The Philippines Press. Hlm. 1999. Caoili. telegraf dan radio mula digunakan di Filipina. kapal terbang telah diperkenalkan buat pertama kalinya. 1999. pejabat percetakan kerajaan dan institusi yang lain telah dibina. Bangunan-bangunan kerajaan yang baru seperti hospital kerajaan.16 Pemodenan di Filipina turut meningkatkan kemasukan peniaga-peniaga Amerika. bar dan segala amalan yang biasa bagi orang-orang Amerika terdapat di Filipina. pengutipan sisa buangan dan pelupusan. hlm. 7 .

Penerbit Fajar Bakti. 2001. dengan nilai dua kali ganda lebih dari nilai tembakau. 1980. Hlm 350 20 Tate. Ramai pemodal Amerika telah datang ke Filipina untuk menanam modal terutama dalam perusahaan perlombongan bijih besi dan perusahaan simen. perusahaan tradisi Filipina seperti gula. kelapa dan abaka. Corpus iaitu: 18 19 Wan Abdul Rahman.J.20 Pergantungan ekonomi Filipina terhadap pasaran Amerika Syarikat ini dibuktikan dengan kenyataan Onofre D. dalam masa pemerintahan Amerika Syarikat (yakni sehingga tahun 1941). Amerika Syarikat telah memperkenalkan dasar ekonomi di Filipina yang bertujuan untuk melindungi hak milik tanah rakyat. Menjelang akhir tahun 1920-an. tembakau. D. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. hampir keseluruhan gula Filipina dieksport ke Amerika Syarikat dan menjadikan ekonomi kepulauan Filipina bergantung kepada kuasa penjajah.18 Filipina telah memperoleh banyak keuntungan kesan daripada campur tangan Amerika Syarikat. Hlm 316 Ibid. Selain itu. Hlm 505 8 . pengeluaran gula telah meningkat enam kali ganda dan menjelang tahun 1930-an kedudukan gula kukuh sebagai bahan eksport yang utama di Filipina. Semua bahan keluaran Filipina ini dieksport ke Amerika Syarikat. Perusahaan gula di Filipina membangun dengan pesat hasil perlindungan yang diberikan oleh Amerika Syarikat kepada Filipina melalui tarif yang dikenakan iaitu dengan menyediakan pasaran yang terjamin di Amerika Syarikat kerana harganya adalah jauh lebih tinggi dari peringkat purata harga dunia. Sejarah Pembentukan Asia Tenggara.M. tali dan minyak kelapa juga meningkat dengan pesatnya.19 Sebagai buktinya.Ketaatsetiaan gerakan nasionalis Filipina kepada rejim kolonial Amerika adalah kerana sumbangan dan usaha Amerika Syarikat kepada peningkatan ekonomi di Filipina.

Pengambilalihan pentadbiran oleh Amerika Syarikat telah menghidupkan semula dan memperkembangkan industri pertukangan dan industri lain tempatan pada awal abad ke-20.000 buah kilang moden yang kebanyakannya terdiri daripada kilang-kilang padi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Corpus. dalam tahun 1930-an. dan dalam mana Filipina tidak lebih daripada merupakan sebuah pasar untuk menyerap barang-barang buatan Amerika. golongan nasionalis Filipina berusaha untuk mengembangkan lagi ekonomi yang dimajukan Amerika Syarikat. Atas dasar sokongan ini. Hlm 15 9 . iaitu daripada jarum peniti dan paku hinggalah kepada sepatu serta daging lembu dalam tin…..”21 Asas industri moden pula bermula dengan kedatangan orang-orang Amerika ke kepulauan Filipina.Perubahan ini dapat dibayangkan dari jumlah import-eksport yang berikut. terdapat sejumlah 120.“. Tujuh puluh satu peratus (71%) daripada eksport Filipina dalam tahun 1849 ialah ke Amerika Syarikat dan dua puluh sembilan peratus (29%) ke negara-negara lain. Filipina.1982..pertanian Filipina berkembang hanya untuk membekalkan bahan mentah bagi kilang-kilang Amerika. Beberapa kumpulan nasionalis atau yang dianjurkan oleh golongan nasionalis telah mula menubuhkan persatuan-persatuan dan menganjurkan kempenkempen untuk menggalakkan industri-industri tempatan. Dalam tahun 1935. Contoh persatuan tersebut ialah 21 Onofre D. Keadaan ini telah memajukan ekonomi di Filipina yang bergantung kepada usaha Amerika Syarikat sehingga gerakan nasionalis Filipina memberikan taat setianya kepada Amerika Syarikat. kilang papan dan kilang pembersihan gula atau minyak kelapa atau abaka dan pengeluaran kelapa kering.

J. Contohnya dalam bidang muzik. Kesan paling ketara adalah penggunaan bahasa Inggeris dalam kalangan masyarakat Filipina yang disebabkan oleh pengaruh kolonialisme Amerika Syarikat. Sejak penjajahan Amerika Syarikat (1898 – 1946) jelas terbukti pengaruh kebudayaan Amerika dalam kebudayaan tradisional di Filipina. kesusasteraan. Culture and Customs of The Philippines .dan seni mempertahankan diri. 1980.M. muzik. Masyarakat pra-kolonialisme Filipina sebelum ini menggunakan kesenian untuk mempamerkan dan menyatakan fahaman keagamaan dan hubungan dengan alam.22 Hal ini menunjukkan sokongan golongan nasionalis terhadap dasar ekonomi yang dijalankan oleh Amerika Syarikat. pakaian. Hal ini kerana pelbagai dasar telah 22 23 Tate. Budaya luar berasimilasi dengan masyarakat dan akhirnya membentuk budaya baru. Budaya yang membawa kepada gerakan nasionalisme termasuklah dalam aspek kesusasteraan.0 4. 4. Sejarah Pembentukan Asia Tenggara.2 Kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina semasa pentadbiran Amerika Syarikat Kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina semasa era penjajahan Amerika Syarikat sejak tahun 1898 berada pada tahap yang memuaskan. 2002. dan bahasa.’Bagong Katipunan’ yang ditubuhkan oleh Manuel Roxas dalam tahun 1930. 49 10 . makanan.23 4. hlm.1 FAKTOR SOSIAL Adat dan Budaya semasa pemerintahan rejim Amerika di Filipina Filipina telah dibangunkan melalui gabungan pelbagai budaya tempatan dan budaya penjajah iaitu Amerika Syarikat dan Jepun. London: Greenwood Press. tarian. D. Hlm 549 Paul Rodell.

26 Mary. rakyat Filipina juga turut dibekalkan dengan bekalan air bersih mengikut saluran perpaipan yang sempurna. 100 events that shaped the Philippines. kolera. pada tahun 1938.1958.26 Rakyat Filipina pada asasnya tidak mempunyai sistem pembentungan yang betul kerana mereka mengambil mudah akan aspek ini. J. pihak rejim Amerika juga telah menubuhkan sekolah perubatan untuk melatih rakyat Filipina dalam bidang perubatan begitu juga golongan wanita di Filipina yang berminat untuk menyertai bidang kejururawatan. Hlm 66. 15 yang bertarikh 29 September 1898 telah dikeluarkan di Manila yang berkisar tentang kaedah mengawal penyakit dan membasmi kolera serta demam campak melalui penggunaan sistem pembentungan yang betul.dilaksanakan oleh pihak penjajah bagi memastikan aspek ini terpelihara. Hlm 54-55.25 Di samping itu.Ann Asico. pelbagai penyakit merbahaya yang mengancam nyawa rakyat Filipina berjaya dirawat antaranya ialah malaria. Justeru. Keadaan ini amat berbeza jika dibandingkan dengan era penjajahan Jepun di Filipina. Philippine Freedom 1946. Jabatan Pelajaran telah dipisahkan dan ditubuhkan pula Jabatan Kesihatan dan Kebajikan Masyarakat pada tahun 1941. Peningkatan tahap pendidikan dalam kalangan rakyat Filipina telah menyebabkan kesedaran terhadap penjagaan kesihatan turut mengalami perubahan yang positif. Sebuah Biro Kesihatan dan Jabatan Pelajaran telah ditubuhkan pada 1916. 1974. beri-beri dan batuk kering. Rakyat Filipina telah lama terdedah kepada pelbagai penyakit berbahaya seperti beri-beri. Selain itu. 1999. seramai 900 orang pelajar dilatih sebagai jururawat di kolej kerajaan mahupun swasta. Hlm 140. 1958. Selain itu. Namun begitu. 24 25 Robert Aura Smith.S Furnival. Satu Perintah Am No. ramai doktor telah dilatih bagi membantu pihak rejim mengawal kadar penyakit di Filipina. Hal ini sekaligus telah meningkatkan kadar kesihatan penduduk Filipina secara umumnya. 11 . Experiment in Independence: The Philippines.24 Semenjak penubuhan jabatan ini.

wabak juga mudah merebak di Filipina seperti wabak Bubonic yang telah melanda Filipina ketika itu.1999. Tambahan pula. Di samping itu.27 Walau bagaimanapun. The Origins of Metropolitan Manila A Political and Sosial Analysis. 12 . Aspek kesihatan dan kebajikan rakyat yang terpelihara semasa era penjajahan Amerika Syarikat di Filipina menyebabkan rakyat Filipina terutama gerakan nasionalis lebih memihak kepada Amerika berbanding Jepun. Manila telah bebas daripada wabak Bubonic yang juga dikenali sebagai Black Death yang dibawa oleh tikus. Pelbagai program kesihatan telah dijalankan bagi memberi kesedaran kepada penduduk tentang pelbagai penyakit berbahaya dan mereka turut didedahkan dengan kaedah mencegah penyakit tersebut. Caoili. Hlm 49. 4.batuk kering dan demam campak ekoran daripada keadaan persekitaran yang tercemar. Para petani telah diberikan tanah untuk diusahakan kerana rejim colonial Amerika mahukan golongan petani mengeluarkan hasil tanaman yang optimum. Filipina dan Amerika samasama berganding bahu bagi memastikan tahap kesihatan penduduk bertambah baik. kebajikan rakyat Filipina di bawah pemerintahan rejim Amerika juga turut terpelihara. Justeru. Secara tidak langsung petani bawahan terhindar daripada penindasan golongan pertengahan.3 27 Pendidikan di Filipina zaman pemerintahan Amerika Syarikat Manuel A. populasi ini telah mengalami kemerosotan semasa serangan Jepun di Manila pada Januari 1942. Tahap kesihatan dan kebajikan yang bertambah baik di Filipina menyebabkan populasi rakyat Filipina semasa pemerintahan rejim Amerika telah mengalami peningkatan seperti yang dicatatkan pada tahun 1939 iaitu sebanyak 623. Kesungguhan rejim Amerika menjaga kebajikan dan kesihatan rakyat Filipina terbukti apabila Manila diisytiharkan sebagai bandar paling bersih pada peringkat Asia. 492 orang.

sekolah pertama telah didirikan oleh Amerika Syarikat di Corregidor dan tidak lama selepas Amerika Syarikat menawan Manila. Pada 23 Ogos 1901. The Philippines Since the British Invasion.Tiga abad pemerintahan Amerika di Filipina. Zaide. Hlm 201. Rodell. ”As The Church was the symbol of the Spanish. Culture and Custom of The Phillippines. Volume II. 2002. so the school has been the symbol of American civilization”32 Pada tahun 1898. Hlm 293. mereka membina 28 Gregorio F. penggunaan bahasa Inggeris semakin meluas dan menjadi bahasa pertuturan bagi setiap bandar30 di Filipina semasa imperialisme Amerika Syarikat. Hlm 286. kapal pengangkutan Tentera Amerika Syarikat ”Thomas” telah dibawa ke Manila dan membawa 600 pelatih guru dari Amerika Syarikat bagi mewujudkan bangsa Filipina yang baru31 sebagai perintis kepada guru Amerika Syarikat. Hlm 285. 32 Ibid. Malah. Amerika Syarikat telah menggunakan tentera sebagai guru pada peringkat awal bagi menyebarkan idea tentang kesedaran demokrasi untuk menyedarkan masyarakat Filipina tentang kebebasan. 31 Ibid. seni dan sains di Filipina. 1957. 28 Polisi pendidikan Amerika yang diperkenalkan bertujuan untuk mengambil alih pemerintahan bagi mengajar rakyat Filipina tentang cara kehidupan demokrasi. Amerika Syarikat telah menggunakan pendidikan untuk membolehkan masyarakat Filipina memahami bahasa Inggeris. 13 . 29 Paul A. Philippine Political and Cultural History. Hlm 286. telah menyebabkan rakyat Filipina terdedah kepada sistem pendidikan Amerika seperti bahasa. 30 Ibid. sastera. Amerika Syarikat mendidik rakyat Filipina dengan menggunakan cara mereka yang lebih mengutamakan berbanding Sepanyol yang memusatkan pendidikan kepada gereja. yang sekaligus akan menjadikan tugas pemerintahan mereka menjadi lebih mudah di Filipina29 apabila rakyat Filipina tahu berbahasa Inggeris.

lebih 100 000 orang kanak-kanak dan remaja Filipina telah mula ke sekolah. Hlm 287. William McKinnon telah dilantik sebagai penyelia pertama di semua sekolah di bandar Manila dan tempat beliau kemudiannya diganti oleh Lt. ekonomi rumahtangga. pertukangan kayu. Anderson. Taft telah menubuhkan yayasan untuk sistem sekolah awam Filipina34 yang bercorak seperti di Amerika Syarikat.sebanyak lapan buah sekolah di bandar tersebut. Jabatan Pendidikan telah mewujudkan industri seni di sekolah rendah dan pada tahun 1909 ditawarkan pula kursus perkebunan. Mereka diberi buku percuma. sains sosial. menulis dan mengeja. Jabatan Pendidikan berperanan mengawasi dan mengawal sistem pendidikan di sekolah-sekolah tersebut. Contoh sekolah vokasional ialah Sekolah Seni dan Perdagangan Filipina. Sistem sekolah awam merupakan ciri yang paling penting bagi sekolah rendah dan sekolah menengah. Kursus di sekolah rendah diajar dengan membaca. memasak dan lain-lain lagi. Hlm 286. tahap kolej rendah dan Universiti Philippines. 34 Ibid. muzik dan lain-lain lagi manakala bagi sekolah menengah pula. mereka diajar tentang kursus mengikut jenis klasifikasi iaitu akademik. George P. Volume II.1957. perkara-perkara umum. The Philippines Since the British Invasion. Pada tahun 1900. pertanian dan perdagangan. buku nota. Pada awal 1904. pensil dan lain-lain bagi mendorong mereka untuk hadir ke sekolah dan belajar bahasa Inggeris. Sekolah 33 Gregorio F. Zaide.33 Suruhanjaya Kedua Filipina yang diketuai oleh William H. kewangan. matematik. Amerika Syarikat juga telah memperkenalkan sistem pendidikan vokasional untuk melahirkan tenaga mahir. Philippine Political and Cultural History. sains asas.35 Sekolah rendah akan diberi pendidikan selama 4 tahun manakala sekolah menengah pula selama 3 tahun. Rev. Hlm 286. 35 Ibid. 14 . Sekolah Pertanian bertempat di Luzon.

terdapat juga universiti persendirian yang ditubuhkan oleh Amerika Syarikat. Hlm 288.Perdagangan dan Sekolah Tinggi di luar bandar yang telah ditubuhkan untuk memberi sokongan dan dorongan pada pendidikan vokasional. Zaide. Volume II. Universiti Of Manila dan lain-lain. Di bawah pemerintahan Amerika. The Philippines Since the British Invasion. 15 . Terdapat juga universiti persendirian untuk wanita iaitu Centro Escolae University di Manila dan merupakan sebuah institusi yang ekslusif untuk perempuan38 sebelum perang selain daripada Universiti Perempuan Philippines. Silliman Universiti. Superitenden Pejabat Sekolah persendirian telah ditubuhkan pada 1910 yang bertujuan untuk mengawasi institusi pendidikan persendirian. 1957. 36 Gregorio F. Sehingga tahun 1935. Hlm 292. Presiden berkuasa dalam mempengerusikan undang-undang berkaitan dengan disiplin dan kursus pembelajaran.37 Selain itu. Kemuncak kepada sistem pendidikan awam di Filipina ialah pada peringkat universiti iaitu University of Phillipines yang ditubuhkan pada 18 June 1908. 38 Ibid. terdapat tujuh buah universiti persendirian antaranya Universiti of Santo Thomas. Universiti Santo Thomas telah dibina pada tahun 1611 lagi semasa penguasaan Sepanyol di Filipina.36 Salah satu perkara yang menarik yang ditonjolkan oleh Amerika Syarikat ialah berkaitan dengan penubuhan sekolah persendirian. Universiti Kebangsaan. Hlm 291. sekolah dan kolej persendirian menerima galakan daripada kerajaan kerana sekolah persendirian tidak dapat ditangani dengan tugas pembelajaran yang amat banyak. Philippine Political and Cultural History. malah setiap subjek memerlukan persetujuan dan kebenaran ahli badan pentadbiran serta menjadi tumpuan kepada syarat kemasukan dan pelajar untuk mendapat ijazah. 37 Ibid.

40 Malah. Hlm 290. Hlm 268. Rodell. Hlm 201 41 Mary-Ann Asico. Amerika Syarikat telah cuba melancar kempen celik huruf bagi mengurangkan masalah buta huruf di kalangan orang ramai. 1957. kerajaan telah mengisytiharkan pengaruh pendidikan di bandar-bandar dan di kawasan sempadan. 43 Gregorio F. Zaide. 100 Events That Shaped The Philippines. 1999. 1999. Hlm 268 42 Gregorio F. 2002. Laubach. Zaide. Pada 1908.Pada 23 Ogos 1903. terdapat 100 orang rakyat Filipina yang telah dipilih daripada 20 000 orang yang memohon41 untuk belajar ke Amerika Syarikat. Jumlah wang yang diperuntukkan sebanyak tujuh puluh dua ribu dollar Amerika telah digunakan untuk tujuan pendidikan dan yang berkaitan dengannya bagi para pelajar Filipina di Amerika Syarikat. Paul A. Volume II. Philippine Political and Cultural History. Culture and Custom of The Phillippines.43 Frank C. Golongan orang Moro dan Pagan telah mendapat peluang pendidikan yang sama seperti yang ditawarkan oleh orang Kristian kerana mereka mendapat pendidikan bagi orang bukan Kristian Filipina.42 Pendidikan bagi orang dewasa yang buta huruf telah bermula sejak pemerintahan Sepanyol lagi dan disambung semasa zaman pendudukan Amerika Syarikat. Philippine Political and Cultural History. Pada awal tahun 1901. 100 Events That Shaped The Philippines. The Philippines Since the British Invasion. Hlm 289. Akta Pensionados telah diperkenalkan39 untuk menghantar pelajar muda Filipina yang mendapat keputusan yang baik atau cemerlang dan mereka akan dihantar ke Amerika Syarikat di bawah perbelanjaan kerajaan dan apabila mereka kembali ke Filipina mereka akan dikenali sebagai Pensionados. sekolah-sekolah telah dibuka untuk 39 40 Mary-Ann Asico. 1957. Volume II. The Philippines Since the British Invasion. 16 . Pada 1926. mubaligh Protestant Amerika Syarikat dan seorang penulis yang popular dengan pendidikan orang dewasa di kalangan orang Moro di Lanao dan beliau telah mencipta satu kaedah praktikal untuk mengajar orang dewasa yang buta huruf. untuk kumpulan pertama pensionados.

Amerika Syarikat memutuskan bahawa adalah lebih mudah penduduk Filipina mempelajari bahasa Inggeris berbanding guru-guru 44 Ibid. Penubuhan beberapa sekolah awam dan persendirian mengalami peningkatan yang amat mendadak. Malah. 855 orang menjadikan jumlah yang mendaftar masuk secara keseluruhannya sebanyak 1 229 242 dan pada masa yang sama 400 buah institusi persendirian telah diiktiraf oleh kerajaan. Kanak-kanak Filipina diajar bahasa Inggeris oleh guru-guru yang didatangkan dari Amerika Syarikat. terdapat 7330 sekolah awam dibina. Kemajuan sistem pendidikan di bawah pemerintahan Amerika Syarikat telah menjadi satu fenomena baru di Filipina. sekolah lain turut dibina di kawasan orang ‘pagans’ dan di Moroland (Mindanao dan Sulu) dengan sokongan daripada yayasan kerajaan. Dalam menentukan kewajaran penggunaan bahasa Inggeris dalam sistem pendidikan Filipina. Sekolah yang ditubuhkan ini lebih menekankan kepada latihan vokasional dan kesihatan. Semasa penjajahan Amerika Syarikat di Filipina. sistem pendidikan Amerika telah mengajar orang ramai untuk menghargai kebebasan dan oleh sebab itu telah melahirkan semangat kebangsaan di kalangan rakyat Filipina. bahasa Inggeris telah diajar kepada orang Filipina. pada akhir pemerintahan rejim Amerika Syarikat di Filipina pada 1935.Igorots di wilayah pergunungan. beberapa pelajar yang pandai juga akan di hantar oleh kerajaan sebagai pensionados untuk meneruskan pengajaran yang tertinggi di kolej dan universiti di Manila.44 Secara keseluruhannya. Hlm 292. 17 . Misalnya salah seorang daripada mereka iaitu Puteri Tarhata yang telah dihantar ke Amerika Syarikat sebagai pensionados untuk menyambungkan pelajarannya di kolej. dengan bilangan guru seramai 27. Misalnya. Ternyata usaha rejim kolonial Amerika ini dalam bidang pendidikan telah melahirkan ketaatsetiaan golongan nasionalis Filipina kepada Amerika.

Tujuan Amerika Syarikat memperkenalkan pengajaran bahasa Inggeris di sekolah ialah menukarkan masyarakat Filipina kepada masyarakat Amerika dengan matlamat mengukuhkan kesetiaan masyarakat Filipina terhadap kedaulatan Amerika Syarikat dan menanamkan idea-idea peradaban Barat ke atas masyarakat Filipina. Pengajaran bahasa Inggeris ke atas masyarakat Filipina juga dilakukan Amerika Syarikat untuk menghapuskan pengaruh penjajahan Sepanyol yang telah berakar umbi dalam masyarakat Filipina. 18 . dalam pengajaran bahasa Inggeris. Guru-guru juga turut menyertai pemimpin-pemimpin Filipina dalam menyebarkan doktrin kewarganegaraan dan patriotisme Filipina. Oleh itu. Potret Aguinaldo dan pejuang-pejuang kebangsaan yang lain digantung di dinding sekolah. kehidupan pejuang-pejuang kebangsaan dikaitkan dalam buku-buku sekolah dan lagu kebangsaan Filipina dinyanyikan setiap hari di sekolah.Amerika mempelajari bahasa tempatan dan oleh itu bahasa Inggeris patut digunakan sebagai medium komunikasi. buku-buku teks Sepanyol telah digantikan dengan buku-buku teks Amerika Syarikat. Pengajaran bahasa Inggeris bertujuan menarik orang Filipina untuk bersekolah dengan satu tujuan sahaja iaitu mendapat pekerjaan. Penggunaan bahasa Inggeris di sekolah mempunyai kelebihan politik dalam menghapuskan pengaruh Sepanyol yang kuat dalam pendidikan serta mempunyai kelebihan ekonomi dalam menyediakan penutur bahasa Inggeris jawatan rendah dalam bidang pentadbiran dan perdagangan. Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar yang digunakan dalam sistem pendidikan di Filipina digabungkan dengan patriotisme untuk melemahkan pengaruh kebudayaan Sepanyol dalam masyarakat Filipina. Guru-guru yang mengajar murid-murid Filipina turut digantikan dengan guruguru Amerika Syarikat.

hlm. Penulisan beliau telah membuka minda masyarakat dan membawa satu ideologi baru dalam menentang penjajahan.4 Peranan Media Cetak Bidang kesusasteraan sememangnya menjadi pencetus utama kepada gerakan nasionalisme di Filipina.65 19 . Semasa pemerintahan Amerika Syarikat. Contohnya Claro M.4. Penulisan ini mempengaruhi pembaca untuk menentang imperialisme barat dan seterusnya pendudukan Jepun. 45 Ibid. Jelasnya. Novel popular karya Jose Rizal termasuklah “ Noli Me Tangere ” atau dalam bahasa Inggerisnya Touch Me Not. Contohnya “El Renacimiento” (Renaissance). Peranan akhbar sangat penting dalam menyebarkan dakyah dan fahaman dalam kalangan masyarakat. bidang kesusasteraan menjadi lebih luas kerana wujudnya ramai cendikiawan Filipina yang mempamerkan semangat gerakan nasionalisme melalui penulisan. Peringkat awal penerbitan akhbar dan majalah pula adalah dalam bahasa Sepanyol.. Walau bagaimanapun penulisan ini dihasilkan dalam bahasa Sepanyol disebabkan pengaruh Sepanyol yang sebati dalam diri masyarakat Filipina. Recto. Penulisan kesusasteraan juga menggunakan bahasa Inggeris sebelum era Perang Dunia ke-2 hingga selepas Filipina mencapai kemerdekaan45. penggunaan akhbar dan kesusasteraan amat penting dalam membangkitkan semangat nasionalisme. “La Democracy”( The Democracy). Penerbitan ini jelas membuktikan adanya pergerakan untuk menentang penjajah dan memupuk semangat cintakan negara dalam kalangan masyarakat. Hal ini kerana Jose Rizal telah mula melibatkan diri dalam bidang kesusasteraan sejak Sepanyol menjajah Filipina.

hlm.5 Peranan Media Massa Media massa seperti televisyen. 5. filem dan teater turut mencetuskan gerakan nasionalisme.157 48 Ibid. terdapat juga masyarakat Filipina yang bekerja untuk menyiapkan filem mengenai propaganda ProJepun. Jepun telah mengharamkan dan merampas radio milik masyarakat di setiap jajahan mereka bagi menyekat fahaman dan semangat nasionalisme. radio. semasa Jepun menjajah Filipina.47 Filem digunakan sebagai wahana dalam menyampaikan fahaman dan situasi sebenar masyarakat Filipina untuk menentang penjajahan.165 Ibid. Terdapat segelintir pejuang Filipina yang menghasilkan filem berunsurkan simpati dan revolusi terhadap Filipina tetapi tindakan mereka dikecam kerana mempunyai masalah dengan tentera Amerika yang memerintah ketika itu.0 Faktor-faktor terjadinya Gerakan anti-Jepun di Filipina 46 47 Ibid.4.48 Media massa dan media cetak turut mencetuskan gerakan nasionalisme di Filipina. hlm. Namun demikian.46 Tambahan pula. Siaran radio menjadi penghubung dan penyebar maklumat ketika zaman imperialisme. Radio diperkenalkan di Filipina pada 1920-an tetapi tidak semua penduduk mendapat liputan kerana siarannya hanya terdapat di beberapa bandar seperti Manila dan Cebu.158 20 . hlm.

50 Mary-Ann Asico.1 Perjalanan Maut Bataan Perjalanan Maut Bataan atau Bataan Death March merupakan jenayah perang Jepun terhadap tahanan perang Amerika Syarikat dan Filipina semasa Perang Dunia Kedua. Hlm. Hlm. An Introduction to Philippine History. S. 338. 1994. Manila: Ateneo de Manila University Press. Pemerintahan Jepun di Filipina telah ditentang oleh penduduk Filipina melalui perang gerila. Kekejaman Jepun ini merupakan faktor utama penggerak kepada gerakan anti49 José S.51 Tidak seperti negara lain di Asia Tenggara. Penduduk Filipina menentang penjajahan Jepun di negara mereka disebabkan faktor kekejaman Jepun sendiri serta janji kemerdekaan oleh Amerika Syarikat pada 1946. 2009 daripada http://en. 5.Semasa Perang Dunia Kedua.50 Pemerintahan Jepun di Filipina berlangsung selama tiga tahun sehinggalah ketibaan tentera Amerika Syarikat pada 20 Oktober 1944. Filipina telah dijajah oleh Jepun. 119.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Philippines 21 .49 Tentera Filipina dan Amerika Syarikat di bawah pimpinan Jeneral Douglas McAthur telah dikalahkan oleh tentera Jepun di Semenanjung Bataan pada 9 April 1942 dan Corregidor pada 6 Mei 1942. J. 1999. Serangan Jepun ke atas Filipina bermula pada 8 Disember 1941. 100 Events that Shaped the Philippines. pemimpin-pemimpin Filipina tidak bekerjasama dengan Jepun dan kekal menyokong Amerika Syarikat. Gerakan anti-Jepun yang berlaku di Filipina merupakan gerakan penentangan yang paling tegar. Diperoleh pada Julai 18. 51 History of the Philippines (2009). 10 jam selepas serangan Pearl Harbour. Arcilla.

Jepun telah mendera dan membunuh tahanan perang sehingga mengakibatkan kadar kematian yang sangat tinggi. Diperoleh pada Julai 9. Japanese War Crimes: The Search for Justice.000-11. 53 Mary-Ann Asico.).org/wiki/Bataan_Death_March 22 .Jepun di Filipina. tahanan perang terpaksa berjalan sejauh lapan hingga 10 kilometer untuk sampai ke Kem O’Donnell. Dari Capas. Tarlac.000 orang Filipina dan 600-650 tahanan perang Amerika Syarikat maut sebelum sampai ke Kem O’Donnell. 100 Events that Shaped the Philippines. 1999. Selepas kekalahan tentera Amerika Syarikat dan Filipina di Bataan pada 9 April 1942.wikipedia. 2009 daripada http://en.000 tentera yang menjadi tahanan perang hanya 7.500 yang kembali ke Amerika Syarikat.000 tentera Amerika Syarikat-Filipina di bawah pimpinan Mejar Jeneral Edward P.000 tentera Amerika Syarikat hanya 1. New Brunswick. Diperoleh pada Julai 9. Banyak tahanan perang yang kekurangan zat makanan dan sakit maut dalam perjalanan tersebut.).55 Jumlah tepat kematian sukar ditentukan namun sesetengah sejarahwan meletakkan jumlah kematian minimum antara 6. daripada 72. 338.wikipedia. 54 Bataan Death March (2009). King telah menjadi tahanan perang Jepun. seramai 72. mereka dihantar ke Capas. Kira-kira 5. 2009 daripada http://en. New Jersey: Transaction Publishers.53 Dalam perjalanan maut ke kem tahanan.500 sahaja yang selamat dan daripada 12. Pampanga.56 Peristiwa Perjalanan Maut Bataan ini 52 Peter Li (Ed. Hlm. Tahanan perang yang terlalu lemah dan sakit untuk berjalan dibunuh oleh tentera Jepun. Japanese War Crimes: The Search for Justice. Hlm.org/wiki/Bataan_Death_March 55 Peter Li (Ed. Jepun turut menyeksa tahanan perang dengan tidak memberi makanan dan minuman sepanjang perjalanan serta memaksa tawanan yang lemah untuk berjalan dalam kedaan cuaca panas terik.000-10. 2003.54 Pada penghujung Perang Dunia Kedua. 2003. 56 Bataan Death March (2009). Bagi tahanan perang yang terselamat dalam Perjalanan Maut Bataan.000 orang.52 Tahanan perang ini telah dipaksa berjalan sejauh 104 kilometer selama 12 hari dari Semenanjung Bataan ke kem tahanan di San Fernando. 81. Hlm. 81.

2001.1965. South East Asia: Colonial History.58 Jepun kemudiannya membuka semula sekolahsekolah secara berperingkat pada pertengahan 1942. Kratoska (Ed. Hlm. Quezon City: University of the Philippines Press. Hlm. Volume IV. Walaupun realitinya bahasa Inggeris bukanlah bahasa Filipina tetapi bahasa asing (bahasa rasmi Amerika Syarikat). 2009 daripada http://en. The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. Jepun bertindak menutup semua sekolah dan kolej sehingga mereka mampu menyediakan kurikulum dan buku teks dan menghapuskan perkara-perkara yang tidak bersesuaian dengan tujuan mereka. Jepun telah mengubah sistem pendidikan yang diperkenalkan oleh Amerika Syarikat. 59 Teodoro A. bahasa Inggeris telah diperkenalkan sebagai lingua franca di Filipina. Diperoleh pada Julai 9. Jepun juga telah mengharamkan penggunaan bahasa Inggeris di Filipina.mencetuskan kebencian mendalam penduduk Filipina terhadap Jepun kerana Jepun melayan tahanan perang dengan cara yang sangat kejam. 1941-45. Agoncillo.57 Kebencian terhadap Jepun mencetuskan pemberontakan penduduk Filipina yang kemudiannya menentang Jepun melalui perang gerila. Ketika menjajah Filipina.wikipedia.).org/wiki/Bataan_Death_March 58 Paul H. Perlu diketahui bahawa majoriti tentera yang menjadi tawanan perang Jepun merupakan orang Filipina seramai 67. 5. Bahasa Inggeris telah menyatukan orang Filipina dan mewujudkan identiti bahasa kebangsaan 57 Bataan Death March (2009). namun orang Filipina menerima baik pengenalan bahasa Inggeris oleh Amerika Syarikat dan menganggap bahasa Inggeris sebagai bahasa Filipina. 285.59 Semasa pemerintahan Amerika Syarikat.2 Dasar penjepunan Apabila Jepun menjajah Filipina.000 orang. 23 . Jepun bertindak menghapuskan kebudayaan Filipina dengan melaksanakan dasar penjepunan atau niponisasi. 30.

1965. South East Asia: Colonial History. 63 Paul H.).62 Sikap curiga timbul terhadap Jepun bahawa orang Jepun menggunakan bahasa Tagalog sebagai alat untuk mempopularkan dan mempengaruhi orang Filipina untuk menerima tujuan mereka.61 Majoriti orang Filipina melihat polisi Jepun memajukan dan memperkayakan Tagalog sebagai medium komunikasi dalam kalangan orang Filipina sebagai satu alasan untuk menghapuskan bahasa Inggeris dan menggantikannya dengan bahasa Jepun.60 Bahasa Tagalog dimasukkan sebagai bahasa rasmi Filipina oleh Jepun untuk menaikkan semangat nasionalisme orang Filipina. Kratoska (Ed. Agoncillo. 286. Hlm. The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. menggalakkan penyebaran bahasa Jepun. 30. 24 . South East Asia: Colonial History. Tindakan Jepun menghapuskan kebudayaan Filipina dan menerapkan budaya Jepun dalam kehidupan masyarakat Filipina hanya menambahkan lagi kebencian masyarakat Filipina terhadap Jepun. Jepun telah mengisytiharkan bahasa Jepun dan Tagalog sebagai bahasa rasmi Filipina untuk masa depan. South East Asia: Colonial History.63 Dasar penjepunan tidak mendatangkan manfaat dari aspek politik terhadap pemerintahan Jepun. 1941-45.hlm.selain bahasa Tagalog. 286 62 Teodoro A. 2001. Hlm.) 2001. Kratoska (Ed. Seperti di Indonesia dan Malaya. ‘Prinsip Asas Pendidikan’ yang diperkenalkan oleh Pentadbiran Tentera Jepun pada 17 Februari 1942 bertujuan menjadikan orang Filipina faham kedudukan dan tanggungjawab mereka sebagai ahli Asia Timur Raya. 5.3 60 61 Eksploitasi ekonomi Paul H. Volume IV. Jepun berusaha sedaya upaya menjadikan bahasa Jepun sebagai bahasa pertuturan di Filipina. menekankan pendidikan vokasional dan secara umumnya memberi inspirasi kepada penduduk Filipina bekerja untuk Order Baru. Hlm. menghapuskan semua pengaruh Barat dan menggalakkan budaya Filipina yang baru berdasarkan kesedaran bahawa mereka merupakan bangsa Asia yang melawan ‘materialisme’ Barat. Volume IV. 286. Volume IV.

V. Akibat rasa lapar setelah berperang dengan gerakan penentangan Filipina. Premis perniagaan dan rumah orang Amerika dan British juga dirompak secara sistematik dan kebanyakan harta benda dimusnahkan oleh tentera Jepun. 66 A. The Japanese Occupation of the Philippines. kamera dan peti sejuk diambil tetapi turut merangkumi katil. kerusi dan pakaian. Walau apapun yang didakwa oleh Jepun bahawa matlamat mereka ialah menubuhkan kekuasaan di Asia Timur. The Japanese Occupation of the Philippines. Hlm. 121. 64 Walaupun adakalanya tentera Jepun membayar barangan yang diambil namun peniaga tetap mengalami kerugian kerana barangan yang diambil dibayar menggunakan mata wang “Mickey Mouse” Jepun.65 Tindakan tentera Jepun yang mengambil barangan tanpa membayarnya ataupun dibayar menggunakan mata wang Jepun amat merugikan penduduk Filipina dari segi ekonomi. bukan sahaja radio.Penjajahan Jepun di Filipina menyaksikan negara Filipina ‘dirompak’ oleh Jepun. 1967. Hlm. An Introduction to Philippine History. Hlm. Hlm. The Japanese Occupation of the Philippines.V. Hartendorp. Hartendorp. tentera Jepun merompak makanan daripada penduduk tempatan67 dan hal ini mendatangkan kesusahan terhadap orang awam Filipina. Hartendorp. 1967. Tentera Jepun misalnya datang ke kedai di Filipina meminta ditunjukkan barang-barang seperti kamera. pencerobohan Jepun ke atas Filipina ternyata merupakan satu ekspedisi rompakan. Volume I. 191. 1994. 191. Arcilla.. Manila: Bookmark. Arcilla.H. Volume I. Hlm. 1967. jam tangan dan barangan lain dan kemudian tentera Jepun biasanya mengambil barangan tersebut tanpa membayarnya.V. Di rumah-rumah persendirian penduduk Filipina.H.H. 121. Volume I. 65 José S. 68 A. 67 José S. Perpustakaan juga dirompak oleh tentera Jepun terutamanya perpustakaan yang menyimpan buku mengenai undangundang dan koleksi negara Filipina. 191. Mata wang Jepun tidak bernilai dan tidak dapat membeli apaapa barangan. An Introduction to Philippine History.66 Rekod-rekod syarikat turut dibuang oleh tentera Jepun. 1994. 25 .68 Kenderaan juga dirampas oleh tentera yang tidak 64 A.

menyanyikan lagu kebangsaan Jepun iaitu Kimigayo sebagai menghormati negara Jepun serta rakyat Filipina diwajibkan tunduk ke arah matahari sebagai menghormati maharaja Jepun.). kerosakan infrastruktur berlaku di seluruh negara. Volume IV. 69 Dalam tempoh sebelum kemerdekaan. Tindakan ini menyebabkan rakyat Filipina tidak menyokong dan menentang Jepun malah lebih suka berada di bawah rejim Amerika kerana dasar liberal dan pemodenan yang diperkenalkan oleh Amerika. Kratoska (Ed. 6. Masyarakat Filipina menikmati kestabilan politik dan pertumbuhan 69 Paul H.0 Janji kemerdekaan Amerika Syarikat Sebelum Jepun menyerang Filipina. Polisi pendidikan Jepun yang menggunakan dasar penjepunan adalah menekankan penggunaan bahasa Jepun sebagai bahasa pertuturan (Nippon-go) dalam masyarakat Filipina. 26 . Filipina akan diberi kemerdekaan pada 4 Julai 1946. 5. Hlm. Polisi pendidikan Jepun bukan bertujuan untuk mendidik tetapi untuk menjadi rakyat maharaja Jepun.4 Pendidikan di Filipina zaman pemerintahan Jepun. Filipina merupakan wilayah Amerika Syarikat (Komanwel). Di samping. Sama seperti negara Asia Tenggara lain yang dijajah oleh Jepun yang melaksanakan dasar pendidikan mengikut sistem pendidikan seperti di Jepun. 2001. South East Asia: Colonial History. 280. Amerika Syarikat telah menjanjikan kemerdekaan kepada Filipina melalui Undang-undang Tydings-McDuffie yang diluluskan pada 1934.tahu memandu. banyak kilang dan kedai yang dirampas peralatan jentera.

Hlm. 70 Kedatangan Jepun ke Filipina dilihat oleh masyarakat Filipina sebagai satu penjajahan dan bukannya sebagai pembebas seperti yang didakwa oleh Jepun. Apabila Jepun menyerang pada 1941. 2009 daripada http://en. Propaganda Pan-Asia Jepun tidak berjaya menarik sokongan masyarakat Filipina.ekonomi sewaktu pemerintahan Amerika Syarikat sehingga meletusnya Perang Dunia Kedua. Arcilla. 72 Jose S. Kratoska (Ed. War and Peace in Southeast Asia. South East Asia: Colonial History. Diperoleh pada Julai 9. kestabilan politik di bawah pemerintahan Amerika Syarikat telah hilang kesan daripada huru-hara akibat peperangan.72 Jepun telah memberi kemerdekaan kepada Filipina pada 14 Oktober 1943. Paul H. Hlm. 281. 74 Japanese Occupation of the Philippines (2009). 121. London: Oxford University Press. An Introduction to Philippine History. Hlm. 73 Ibid. Laurel. 2001. Volume IV. 1969. 1994. penduduk Filipina tidak tertarik dengan slogan Jepun. Sebagai langkah ke arah berkerajaan sendiri. Jepun telah menubuhkan jawatankuasa yang dikenali sebagai Preparatory Commission for Philippine Independence (PCPI) bagi merangka perlembagaan baru Filipina. Walaupun Jepun melaung-laungkan slogan Lingkungan Kesemakmuran Besar Asia Timur Raya namun realitinya Jepun merupakan kuasa penjajah malahan lebih kejam daripada Amerika Syarikat. 73 Presiden pertama Filipina ialah Jose P. 40.71 Kekejaman tentera Jepun yang memerintah Filipina menambahkan lagi rasa benci masyarakat Filipina terhadap Jepun dan menguatkan sokongan mereka terhadap Amerika Syarikat. Slogan Lingkungan Kesemakmuran Asia Timur Raya hanyalah gimik politik Jepun untuk menarik sokongan masyarakat Filipina.org/wiki/Japanese_occupation_of_the_Philippines 27 . Penduduk Filipina yang telah dijanjikan kemerdekaan penuh oleh Amerika Syarikat pada 1946 tidak percaya dengan keikhlasan Jepun memberi kemerdekaan kepada negara mereka.74 Seperti di 70 71 Peter Lyon.wikipedia.). Walau bagaimanapun. Republik Filipina yang dibentuk oleh Jepun ternyata tidak popular dan tidak mendapat sokongan daripada masyarakat Filipina.

Sikap kepura-puraan Jepun ini membangkitkan rasa tidak puas hati yang mendorong kepada penentangan penduduk Filipina terhadap Jepun. kemerdekaan yang diberikan oleh Jepun hanyalah pada nama sahaja kerana Jepun masih lagi menjajah Filipina. Pelbagai kemudahan dalam berbagai-bagai bidang diperkenalkan kepada masyarakat di Filipina sehingga mereka boleh mengenal erti kesenangan.0 Penutup Banyak pembaharuan yang dibawa oleh Amerika Syarikat telah membuka peluang kepada masyarakat Filipina untuk mencapai kejayaan. Kekejaman Jepun masih lagi berterusan di Filipina. Daya-daya perubahan sosial yang berlaku secara senyap-senyap ini menerusi generasi yang baharu yang mempunyai nilai-nilai yang baharu dan kemahiran-kemahiran yang baharu diharapkan pada suatu masa kelak membawa generasi baharu ini memegang teraju kepimpinan 28 .Myanmar dan Indonesia. Setelah sekian lama dijajah. 7. Sebelum kedatangan kuasa Amerika Syarikat masyarakat Filipina tidak didedahkan kepada arus permodenan tetapi setelah kedatangan Amerika Syarikat banyak yang dapat dipelajari oleh masyarakat setempat. Walaupun Amerika Syarikat mendapat banyak keuntungan daripada negara Filipina namun mereka mendapat lebih sokongan berbanding kuasa Jepun yang datang selepas itu. Filipina akhirnya mendapat kesedaran dan semangat nasionalisme yang semakin bercambah dalam diri masyarakatnya. Hal ini berlaku kerana masyarakat Filipina telah didedahkan dengan sedikit kesenangan walaupun pada hakikatnya mereka berada di dalam kesengsaraan di bawah cengkaman penjajah.

orang Filipina tidak dapat menerima perubahan kejam yang dibawa oleh Jepun. Bibliografi Agoncillo. Mary-Ann (1999). 1982. Penilaian ini adalah penting kerana ia melibatkan cara pemikiran orang Filipina dalam menyelesaikan masalah-masalah politik. Quezon City: University of the Philippines Press.politik. Quezon City: National Centennial Commision. Banyak kebaikan dan keburukan yang dibawa oleh penjajah sehingga membawa kepada usaha penduduk untuk lari daripada telunjuk penjajah. (1965). 20. The Fateful Years: Japan’s Adventure in the Philippines. Manila: Ateneo de Manila University Press. Asico.75 Kebangkitan pertubuhan berperanan penting dalam menyedarkan masyarakat bahawa mereka mampu menjalankan pentadbiran di negara mereka sendiri. 1941-45. 100 Events that Shaped the Philippines. Hlm. An Introduction to Philippine History. 29 . 75 Onofre D. Corpuz. Jalan untuk bertolak ansur dan berdamai menemui jalan buntu dan memaksa pihak reformis memilih untuk mengelak daripada bangsa terus berada di bawah cengkaman penjajah. Teodoro A. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Masyarakat Filipina telah melancarkan gerakan nasionalisme yang amat setia kepada rejim kolonial Amerika Syarikat tetapi mereka bersikap anti-Jepun sepanjang Perang Dunia Kedua. serta menyanjungi dan memahami pandangan atau perubahan yang dibawa oleh Amerika Syarikat. José S. Filipina. Walau bagaimanapun. (1994). Arcilla.

Paul H. (1980). London: Greenwood Press Robert Aura Smith. D. The Origins of Metropolitan Manila A Political and Sosial Analysis. Manila: Solidaridad Publishing House. Quezon City: University Of The Philippines Press.M. Onofre D. Volume I. Corpus. 30 . Peter (Ed. Li. Zaide. (2001). Philippine Political and Cultural History. Japanese War Crimes: The Search for Justice. New York: Columbia University Press. (2001).). New Jersey: Transaction Publishers. (1957). South East Asia Colonial History. (1958).). Manila: Bookmark. The Japanese Occupation of the Philippines. (1967).V. Penerbit Fajar Bakti. Kratoska. Furnivall (1974). Kratoska (editor). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (2003). Mary-Ann Asico (1999). Experiment in Independence: The Philippines. New Brunswick. Lyon. Tate. 100 Events that Shaped the Philippines. Peter (1969). J. Philippine Freedom 1946-1958. London: Routledge. Manuel A. (1982). Paul H. Wan Abdul Rahman Latif (2001). The Philippines Since the British Invasion. Sejarah Perkembangan Tamadun Dunia. Volume II. A.Gregorio F. Manila: Philippine Education Company. Filipina. Volume IV. New York & London: Routledge. South East Asia: Colonial History.H. Caoili (1999). War and Peace in Southeast Asia. London: Oxford University Press. Paul Rodell (2002). Quezon City: National Centennial Commision.J. Culture and Customs of The Philippines . Sejarah Pembentukan Asia Tenggara. (Ed. Hartendorp. S.

2009 daripada http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Philippines Japanese occupation of the Philippines (2009). 2009 daripada http://en.wikipedia. Diperoleh pada Julai 9. Diperoleh pada Julai 9.wikipedia. 2009 daripada http://en. Diperoleh pada Julai 18. Sumber Internet Bataan Death March (2009).org/wiki/Bataan_Death_March History of the Philippines (2009).Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.org/wiki/Japanese_occupation_of_the_Philippines 31 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful