Bab

2

Aset, Liabiliti dan Ekuiti Pemilik, Hasil dan Belanja > Sistem Catatan Bergu

Anda telah mempelajari pengembangan persamaan perakaunan seperti di bawah:

Aset

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

Apabila diambil kira untung bersih, persamaan akan menjadi seperti berikut:

Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik + Untung Bersih
Untung bersih pula dikembangkan seperti berikut:

Aset

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

+

Hasil

Belanja

Akhir sekali, persamaan ditulis seperti berikut:

Aset

+

Belanja

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

+

Hasil

Mengikut prinsip catatan bergu, setiap urusniaga akan memberi kesan kepada sekurangkurangnya dua akaun, satu akaun didebitkan, dan satu lagi akaun dikreditkan. Kedudukan akaun sama ada di sebelah debit atau kredit merujuk kepada pengembangan terakhir persamaan perakaunan.

Aset

+

Belanja

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik Akaun-akaun KREDIT

+

Hasil

Akaun-akaun DEBIT

> Pengenalan kepada debit dan kredit. Debit dan Kredit adalah suatu sistem yang digunakan di dalam perakaunan untuk menjejak pergerakan keluar dan masuk tunai (transaksi / urusniaga) dalam sesebuah akaun. Urusniaga sesebuah akaun direkod menggunakan dua lajur; iaitu debit (lajur sebelah kiri) dan kredit (lajur sebelah kanan). Mengasingkan debit dan kredit di dalam lajur yang berasingan membolehkan setiap satunya direkod dan dijumlahkan secara berasingan. Jumlah yang lebih kecil akan ditolak daripada jumlah yang lebih besar untuk mendapatkan baki akaun. Oleh itu, sesuatu akaun boleh mempunyai baki sama ada disebelah debit (kiri) atau di sebelah kredit (kanan). Istilah ‘debit’ berasal daripada perkataan Latin ‘debitum’ dan diringkaskan sebagai ‘dt’ manakala kredit berasal daripada perkataan Latin ‘credere’ dan diringkaskan sebagai ‘kt’.
debitum – ‘that which is owing’ credere – ‘to trust or believe’ Rujukan: www.en.wikipedia.org/wiki/Debit

Rajah di bawah menunjukkan sebuah akaun ‘T’: Nama Akaun Debit Catatan di sebelah kiri akaun Kredit Catatan di sebelah kanan akaun Akaun aset dan belanja. manakala pengurangan baki dibuat melalui catatan di sebelah kredit.gadai janji Peningkatan – Kredit Pengurangan – Debit Hasil kendalian dan bukan kendalian . merupakan akaun kredit.dan lain-lain Aset semasa .stok .dan lain-lain Kontra kepada ekuiti .hasil perkhidmatan . manakala pengurangan baki dibuat melalui catatan di sebelah debit.gaji & upah .sewa diterima . ekuiti pemilik dan hasil.perabot .belanja terakru . adalah penting untuk anda: a) Mengenalpasti nama akaun-akaun yang terlibat b) Mengetahui sifat akaun-akaun tersebut sama ada ianya aset. Peningkatan baki dalam akaun tersebut dibuat melalui catatan di sebelah kredit. .alatan pejabat Belanja kendalian dan bukan kendalian. hasil atau belanja.tunai & bank .hasil terdahulu Bagi merekod urusniaga mengikut sistem catatan bergu. ekuiti pemilik.pinjaman bank .komisen diterima . yang mewakili sumbersumber dana bagi perniagaan.overdraf bank . yang mewakili sumber-sumber yang digunakan oleh perniagaan. Akaun liabiliti.pemiutang .jualan . c) Mengenalpasti kesan urusniaga tersebut ke atas akaun-akaun yang terlibat (berlaku peningkatan baki atau pengurangan baki). liabiliti.bangunan . Peningkatan baki dalam akaun tersebut dibuat melalui catatan di sebelah debit.belanja terdahulu .ambilan Liabiliti bukan semasa .hasil terakru Liabiliti semasa .sewa dibayar .belian .modal tambahan + Hasil Peningkatan – Debit Pengurangan – Kredit Aset bukan semasa .penghutang . .kenderaan . merupakan akaun debit.modal . Berikut ialah persamaan perakaunan beserta contoh-contoh akaun: Debit = Belanja = Liabiliti + Kredit Aset + Ekuiti Pemilik .

Butir Bank Kenderaan Modal (Memulakan perniagaan dengan aset di atas) Akaun kredit dijarakkan dari margin Fol Debit 10 000 20 000 Kredit 30 000 b.Perabot (aset) meningkat RM1 500 .Kredit Tarikh b. selain daripada Jurnal Khas dan Buku Tunai.Kenderaan (aset) meningkat RM20 000 . Bayaran dibuat dengan cek. Urusniaga: Pemilik memulakan perniagaan dengan membawa masuk tunai di bank RM10 000 dan kenderaan RM 20 000. Butir Perabot Bank (Membeli perabot secara tunai) Fol Debit 1 500 1 500 Kredit .Bank (aset) berkurang RM1 500 .> Merekod urusniaga mengikut sistem catatan bergu ke dalam Jurnal Am. Analisis urusniaga: Tentukan sama ada . Jurnal Am adalah salah satu buku catatan pertama perakaunan. Analisis urusniaga: .Bank (aset) meningkat RM10 000 .Kredit Tarikh a. Format Jurnal Am adalah seperti di bawah: Tarikh Butir Fol Debit Kredit Contoh urusniaga: a.Debit dikreditkan .Debit akaun didebit atau .Debit .Modal (ekuiti pemilik) meningkat RM30 000 . Urusniaga: Membeli perabot pejabat RM1 500. Kita akan terlebih dahulu menggunakan Jurnal Am untuk merekod bagi membina kefahaman asas tentang perekodan mengikut sistem catatan bergu.

Belian (belanja) meningkat RM1 000 . bukan Akaun Stok.Tunai (aset) bertambah RM1 000 – Debit . Nota: Semua urusniaga jualan barang niaga (stok) akan direkodkan di dalam Akaun Jualan. e. Tunai Jualan (Menjual stok secara tunai) Butir Fol Debit 1 000 1 000 Kredit .Debit .Belian (belanja) meningkat RM4 000 .Debit . Nota: Semua pembelian barang niaga (stok) akan direkodkan di dalam Akaun Belian. bayaran diterima secara tunai.c.Bank (aset) berkurang RM1 000 .Kredit Tarikh e.Pemiutang (liabiliti) meningkat RM4 000 .Kredit Tarikh c. Analisis urusniaga: . Analisis urusniaga: . Belian Kedai Borong Abu (Membeli stok secara kredit) Butir Fol Debit 4 000 4 000 Kredit Nota: Bagi urusniaga secara kredit. Analisis urusniaga: . Urusniaga: Membuat jualan barang niaga (stok) pada harga RM1 000. Urusniaga: Membuat belian barang niaga (stok) bernilai RM4 000 secara kredit daripada Kedai Borong Abu. Urusniaga: Membuat belian barang niaga (stok) bernilai RM1 000 dan dibayar dengan cek.Kredit Tarikh d. iaitu melibatkan penghutang atau pemiutang. bukan Akaun Stok.Jualan (hasil) bertambah RM1 000 . gunakan nama mereka sebagai nama akaun penghutang atau pemiutang tersebut. Belian Bank (Membeli stok secara tunai) Butir Fol Debit 1 000 1 000 Kredit d.

Penghutang (aset) meningkat RM500 . Urusniaga: Membayar bil elektrik.Debit . Analisis urusniaga: .Kadar bayaran (belanja) meningkat RM250 . Urusniaga: Membuat jualan barang niaga (stok) secara kredit kepada Yusri RM500.Peralatan Pejabat (aset) meningkat RM3 500 . Yusri Jualan (Menjual stok secara kredit) Butir Fol Debit 500 500 Kredit g.Kredit Tarikh f. Analisis urusniaga: .f. air dan telefon digantikan dengan kadar bayaran.Debit .Jualan (hasil) meningkat RM500 . Urusniaga: Pemilik membawa masuk komputer milik peribadi bernilai RM3 500 ke dalam perniagaan. Nota: Aset milik peribadi pemilik yang dibawa masuk untuk kegunaan perniagaan akan direkod sebagai pertambahan dalam aset yang dibawa masuk dan juga modal. Nota: Bil elektrik.Kredit Tarikh h. Butir Kadar Bayaran Tunai (Membayar bil-bil secara tunai) Fol Debit 250 Kredit 250 h. air dan telefon RM250 secara tunai. Butir Peralatan Pejabat Modal (Pemilik membawa masuk komputer ke dalam perniagaan) Fol Debit 3 500 Kredit 3 500 . Analisis urusniaga: .Modal (ekuiti pemilik) meningkat RM3 500 .Kredit Tarikh g.Debit .Tunai (aset) berkurang RM250 .

Analisis urusniaga: . Sebaliknya Akaun Ambilan digunakan.Debit .Pemiutang (liabiliti) berkurang RM100 . Butir Ambilan Tunai (Pemilik mengambil tunai untuk kegunaan peribadi) Fol Debit 100 100 Kredit j.Pulangan Belian (kontra belian) meningkat RM100 .Promosi (belanja) meningkat RM200 . Analisis urusniaga: .Tunai (aset) berkurang RM100 . Promosi Belian (Mengambil stok untuk promosi) 200 200 k. Akaun ambilan hanya digunakan untuk ambilan bagi tujuan peribadi.i. Pulangan belian adalah kontra kepada belian (mengurangkan belian) tetapi akan direkod ke dalam Akaun Pulangan Belian. Nota: Pemilik mengambil tunai perniagaan untuk kegunaan peribadi (ambilan). Urusniaga: Pemilik membuat ambilan tunai RM100 untuk membayar tuisyen anaknya. Urusniaga: Pemilik mengambil stok barang niaga RM200 untuk tujuan promosi perniagaannya. Ambilan merupakan kontra kepada ekuiti pemilik (mengurangkan modal).Kredit Tarikh i.Kredit Tarikh k. belian kredit daripada Kedai Borong Abu). Hutang perniagaan kepada Kedai Borong Abu juga berkurang disebabkan pulangan ini. Analisis urusniaga: .Kredit Tarikh Butir Fol Debit Kredit j. tetapi tidak direkod terus ke dalam akaun modal. Nota: Pemilik mengambil stok untuk tujuan promosi (kegunaan perniagaan).Belian (belanja) berkurang RM200 .Ambilan (kontra ekuiti pemilik) meningkat RM100 . Nota: Di sini berlaku pulangan belian (rujuk urusniaga (d). Butir Kedai Borong Abu Pulangan Belian (memulangkan barang salah jenama) Fol Debit 100 100 Kredit .Debit . Ini bertujuan untuk mengesan jumlah ambilan yang telah dibuat oleh pemilik pada akhir tempoh perakaunan. Urusniaga: Membuat pulangan barang niaga kepada Kedai Borong Abu RM100 kerana tersalah jenama. Kos barang RM200 akan dianggap sebagai belanja promosi dan bukan sebagai ambilan.Debit .

30 Seri Maju membayar semua hutangnya dengan tunai dan diberi diskaun tunai RM50. 16 Memulangkan barang kepada Berjaya Ent RM50. 17 Belian stok RM1 000 secara tunai (bayaran dengan cek). 24 Jualan tunai RM1 500.Penghutang (aset) berkurang RM50 .Kredit Tarikh l. . Pulangan jualan adalah kontra kepada jualan (mengurangkan jualan) tetapi akan direkod ke dalam Akaun Pulangan Jualan. Urusniaga: Yusri membuat pulangan barang bernilai RM 50 kerana rosak.Pulangan Jualan (kontra jualan) meningkat RM50 . RM2 500 dengan cek. Butir Pulangan Jualan Yusri (Yusri memulangkan barang kerana rosak) Fol Debit 50 50 Kredit Cuba Sendiri! Berikut ialah urusniaga bagi Perniagaan Sehati bagi bulan Oktober 20X8. 15 Mengambil barang niaga bernilai RM100 untuk promosi kedai. jualan kredit kepada Yusri). 10 Jualan secara kredit RM2 000 kepada Sri Maju. Terimaan tunai dibankkan. 4 Beli stok barang niaga bernilai RM5 000 secara kredit daripada Berjaya Ent. Bayaran dibuat dengan cek. Rekodkan urusniaga di atas ke dalam Jurnal Am mengikut sistem catatan bergu. Analisis urusniaga: . 20 Sri Maju memulangkan barang bernilai RM100. 14 Membawa masuk kenderaan peribadi ke dalam perniagaan bernilai RM20 000. Okt 1 Memulakan perniagaan dengan tunai di bank RM20 000. 25 Membayar gaji pekerja RM1 000 dengan cek. Nota: Di sini berlaku pulangan jualan (rujuk urusniaga (f).l. 22 Membayar Berjaya Ent. 7 Jualan tunai RM500.Debit . 2 Membeli perabot pejabat RM2 000. RM50 daripadanya adalah untuk kediaman. 27 Membayar bil air. 29 Jualan kepada Pandan Indah secara kredit bernilai RM1 800. elektrik bernilai RM250 dengan cek. komputer dan pencetak bernilai RM3 000. Hutang Yusri kepada perniagaan juga berkurang disebabkan pulangan ini.