Bab

2

Aset, Liabiliti dan Ekuiti Pemilik, Hasil dan Belanja > Sistem Catatan Bergu

Anda telah mempelajari pengembangan persamaan perakaunan seperti di bawah:

Aset

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

Apabila diambil kira untung bersih, persamaan akan menjadi seperti berikut:

Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik + Untung Bersih
Untung bersih pula dikembangkan seperti berikut:

Aset

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

+

Hasil

Belanja

Akhir sekali, persamaan ditulis seperti berikut:

Aset

+

Belanja

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik

+

Hasil

Mengikut prinsip catatan bergu, setiap urusniaga akan memberi kesan kepada sekurangkurangnya dua akaun, satu akaun didebitkan, dan satu lagi akaun dikreditkan. Kedudukan akaun sama ada di sebelah debit atau kredit merujuk kepada pengembangan terakhir persamaan perakaunan.

Aset

+

Belanja

=

Liabiliti

+

Ekuiti Pemilik Akaun-akaun KREDIT

+

Hasil

Akaun-akaun DEBIT

> Pengenalan kepada debit dan kredit. Debit dan Kredit adalah suatu sistem yang digunakan di dalam perakaunan untuk menjejak pergerakan keluar dan masuk tunai (transaksi / urusniaga) dalam sesebuah akaun. Urusniaga sesebuah akaun direkod menggunakan dua lajur; iaitu debit (lajur sebelah kiri) dan kredit (lajur sebelah kanan). Mengasingkan debit dan kredit di dalam lajur yang berasingan membolehkan setiap satunya direkod dan dijumlahkan secara berasingan. Jumlah yang lebih kecil akan ditolak daripada jumlah yang lebih besar untuk mendapatkan baki akaun. Oleh itu, sesuatu akaun boleh mempunyai baki sama ada disebelah debit (kiri) atau di sebelah kredit (kanan). Istilah ‘debit’ berasal daripada perkataan Latin ‘debitum’ dan diringkaskan sebagai ‘dt’ manakala kredit berasal daripada perkataan Latin ‘credere’ dan diringkaskan sebagai ‘kt’.
debitum – ‘that which is owing’ credere – ‘to trust or believe’ Rujukan: www.en.wikipedia.org/wiki/Debit

dan lain-lain Kontra kepada ekuiti .alatan pejabat Belanja kendalian dan bukan kendalian.pinjaman bank .sewa diterima .sewa dibayar .jualan . merupakan akaun debit. liabiliti.modal .belian . adalah penting untuk anda: a) Mengenalpasti nama akaun-akaun yang terlibat b) Mengetahui sifat akaun-akaun tersebut sama ada ianya aset.penghutang .dan lain-lain Aset semasa . .modal tambahan + Hasil Peningkatan – Debit Pengurangan – Kredit Aset bukan semasa .ambilan Liabiliti bukan semasa .belanja terakru . c) Mengenalpasti kesan urusniaga tersebut ke atas akaun-akaun yang terlibat (berlaku peningkatan baki atau pengurangan baki). Peningkatan baki dalam akaun tersebut dibuat melalui catatan di sebelah kredit.bangunan . .komisen diterima .tunai & bank .perabot . ekuiti pemilik. manakala pengurangan baki dibuat melalui catatan di sebelah debit.hasil perkhidmatan . ekuiti pemilik dan hasil.Rajah di bawah menunjukkan sebuah akaun ‘T’: Nama Akaun Debit Catatan di sebelah kiri akaun Kredit Catatan di sebelah kanan akaun Akaun aset dan belanja.hasil terakru Liabiliti semasa . Akaun liabiliti.pemiutang . Peningkatan baki dalam akaun tersebut dibuat melalui catatan di sebelah debit.belanja terdahulu .hasil terdahulu Bagi merekod urusniaga mengikut sistem catatan bergu. Berikut ialah persamaan perakaunan beserta contoh-contoh akaun: Debit = Belanja = Liabiliti + Kredit Aset + Ekuiti Pemilik . hasil atau belanja.kenderaan . yang mewakili sumber-sumber yang digunakan oleh perniagaan.stok .gaji & upah .overdraf bank .gadai janji Peningkatan – Kredit Pengurangan – Debit Hasil kendalian dan bukan kendalian . merupakan akaun kredit. yang mewakili sumbersumber dana bagi perniagaan. manakala pengurangan baki dibuat melalui catatan di sebelah kredit.

Modal (ekuiti pemilik) meningkat RM30 000 .> Merekod urusniaga mengikut sistem catatan bergu ke dalam Jurnal Am.Kredit Tarikh b. Urusniaga: Membeli perabot pejabat RM1 500.Kredit Tarikh a.Perabot (aset) meningkat RM1 500 .Bank (aset) berkurang RM1 500 .Debit . Butir Bank Kenderaan Modal (Memulakan perniagaan dengan aset di atas) Akaun kredit dijarakkan dari margin Fol Debit 10 000 20 000 Kredit 30 000 b. Analisis urusniaga: Tentukan sama ada . Bayaran dibuat dengan cek.Debit akaun didebit atau . Urusniaga: Pemilik memulakan perniagaan dengan membawa masuk tunai di bank RM10 000 dan kenderaan RM 20 000.Debit dikreditkan . selain daripada Jurnal Khas dan Buku Tunai.Bank (aset) meningkat RM10 000 . Format Jurnal Am adalah seperti di bawah: Tarikh Butir Fol Debit Kredit Contoh urusniaga: a. Analisis urusniaga: . Kita akan terlebih dahulu menggunakan Jurnal Am untuk merekod bagi membina kefahaman asas tentang perekodan mengikut sistem catatan bergu.Kenderaan (aset) meningkat RM20 000 . Jurnal Am adalah salah satu buku catatan pertama perakaunan. Butir Perabot Bank (Membeli perabot secara tunai) Fol Debit 1 500 1 500 Kredit .

Kredit Tarikh e.Debit . Nota: Semua pembelian barang niaga (stok) akan direkodkan di dalam Akaun Belian.Pemiutang (liabiliti) meningkat RM4 000 . Belian Bank (Membeli stok secara tunai) Butir Fol Debit 1 000 1 000 Kredit d.Bank (aset) berkurang RM1 000 .Tunai (aset) bertambah RM1 000 – Debit .Debit .Kredit Tarikh d. Urusniaga: Membuat belian barang niaga (stok) bernilai RM4 000 secara kredit daripada Kedai Borong Abu. Nota: Semua urusniaga jualan barang niaga (stok) akan direkodkan di dalam Akaun Jualan.Jualan (hasil) bertambah RM1 000 . gunakan nama mereka sebagai nama akaun penghutang atau pemiutang tersebut. Analisis urusniaga: . bukan Akaun Stok. bukan Akaun Stok. bayaran diterima secara tunai. Analisis urusniaga: . Belian Kedai Borong Abu (Membeli stok secara kredit) Butir Fol Debit 4 000 4 000 Kredit Nota: Bagi urusniaga secara kredit. iaitu melibatkan penghutang atau pemiutang.Belian (belanja) meningkat RM4 000 . Tunai Jualan (Menjual stok secara tunai) Butir Fol Debit 1 000 1 000 Kredit . Urusniaga: Membuat belian barang niaga (stok) bernilai RM1 000 dan dibayar dengan cek. Analisis urusniaga: .c. Urusniaga: Membuat jualan barang niaga (stok) pada harga RM1 000.Belian (belanja) meningkat RM1 000 . e.Kredit Tarikh c.

Jualan (hasil) meningkat RM500 . Nota: Bil elektrik.Peralatan Pejabat (aset) meningkat RM3 500 . Analisis urusniaga: . Butir Peralatan Pejabat Modal (Pemilik membawa masuk komputer ke dalam perniagaan) Fol Debit 3 500 Kredit 3 500 .f. Yusri Jualan (Menjual stok secara kredit) Butir Fol Debit 500 500 Kredit g. Analisis urusniaga: . Nota: Aset milik peribadi pemilik yang dibawa masuk untuk kegunaan perniagaan akan direkod sebagai pertambahan dalam aset yang dibawa masuk dan juga modal. Analisis urusniaga: .Kadar bayaran (belanja) meningkat RM250 .Penghutang (aset) meningkat RM500 .Debit . Urusniaga: Membayar bil elektrik. air dan telefon RM250 secara tunai. Urusniaga: Membuat jualan barang niaga (stok) secara kredit kepada Yusri RM500.Kredit Tarikh f.Kredit Tarikh g.Tunai (aset) berkurang RM250 . air dan telefon digantikan dengan kadar bayaran. Urusniaga: Pemilik membawa masuk komputer milik peribadi bernilai RM3 500 ke dalam perniagaan.Debit .Modal (ekuiti pemilik) meningkat RM3 500 .Kredit Tarikh h.Debit . Butir Kadar Bayaran Tunai (Membayar bil-bil secara tunai) Fol Debit 250 Kredit 250 h.

Urusniaga: Pemilik membuat ambilan tunai RM100 untuk membayar tuisyen anaknya. Nota: Pemilik mengambil tunai perniagaan untuk kegunaan peribadi (ambilan).Belian (belanja) berkurang RM200 . Nota: Pemilik mengambil stok untuk tujuan promosi (kegunaan perniagaan). Ambilan merupakan kontra kepada ekuiti pemilik (mengurangkan modal). Sebaliknya Akaun Ambilan digunakan. belian kredit daripada Kedai Borong Abu).Debit .i. Urusniaga: Membuat pulangan barang niaga kepada Kedai Borong Abu RM100 kerana tersalah jenama.Kredit Tarikh k. Nota: Di sini berlaku pulangan belian (rujuk urusniaga (d).Promosi (belanja) meningkat RM200 . Butir Kedai Borong Abu Pulangan Belian (memulangkan barang salah jenama) Fol Debit 100 100 Kredit . Analisis urusniaga: .Pemiutang (liabiliti) berkurang RM100 .Tunai (aset) berkurang RM100 . Pulangan belian adalah kontra kepada belian (mengurangkan belian) tetapi akan direkod ke dalam Akaun Pulangan Belian.Pulangan Belian (kontra belian) meningkat RM100 . Urusniaga: Pemilik mengambil stok barang niaga RM200 untuk tujuan promosi perniagaannya.Kredit Tarikh i. Butir Ambilan Tunai (Pemilik mengambil tunai untuk kegunaan peribadi) Fol Debit 100 100 Kredit j. tetapi tidak direkod terus ke dalam akaun modal.Debit . Analisis urusniaga: .Ambilan (kontra ekuiti pemilik) meningkat RM100 . Hutang perniagaan kepada Kedai Borong Abu juga berkurang disebabkan pulangan ini.Debit . Ini bertujuan untuk mengesan jumlah ambilan yang telah dibuat oleh pemilik pada akhir tempoh perakaunan. Analisis urusniaga: . Kos barang RM200 akan dianggap sebagai belanja promosi dan bukan sebagai ambilan.Kredit Tarikh Butir Fol Debit Kredit j. Promosi Belian (Mengambil stok untuk promosi) 200 200 k. Akaun ambilan hanya digunakan untuk ambilan bagi tujuan peribadi.

Rekodkan urusniaga di atas ke dalam Jurnal Am mengikut sistem catatan bergu. RM2 500 dengan cek. 4 Beli stok barang niaga bernilai RM5 000 secara kredit daripada Berjaya Ent. 25 Membayar gaji pekerja RM1 000 dengan cek. Okt 1 Memulakan perniagaan dengan tunai di bank RM20 000. 15 Mengambil barang niaga bernilai RM100 untuk promosi kedai. 30 Seri Maju membayar semua hutangnya dengan tunai dan diberi diskaun tunai RM50. elektrik bernilai RM250 dengan cek.Pulangan Jualan (kontra jualan) meningkat RM50 . Bayaran dibuat dengan cek. 20 Sri Maju memulangkan barang bernilai RM100. 2 Membeli perabot pejabat RM2 000. 22 Membayar Berjaya Ent. 29 Jualan kepada Pandan Indah secara kredit bernilai RM1 800. 14 Membawa masuk kenderaan peribadi ke dalam perniagaan bernilai RM20 000. Hutang Yusri kepada perniagaan juga berkurang disebabkan pulangan ini. 10 Jualan secara kredit RM2 000 kepada Sri Maju.Penghutang (aset) berkurang RM50 . 24 Jualan tunai RM1 500. Analisis urusniaga: . RM50 daripadanya adalah untuk kediaman. 27 Membayar bil air. 17 Belian stok RM1 000 secara tunai (bayaran dengan cek). 7 Jualan tunai RM500.l. Terimaan tunai dibankkan. . jualan kredit kepada Yusri). komputer dan pencetak bernilai RM3 000. 16 Memulangkan barang kepada Berjaya Ent RM50. Pulangan jualan adalah kontra kepada jualan (mengurangkan jualan) tetapi akan direkod ke dalam Akaun Pulangan Jualan.Kredit Tarikh l. Urusniaga: Yusri membuat pulangan barang bernilai RM 50 kerana rosak.Debit . Nota: Di sini berlaku pulangan jualan (rujuk urusniaga (f). Butir Pulangan Jualan Yusri (Yusri memulangkan barang kerana rosak) Fol Debit 50 50 Kredit Cuba Sendiri! Berikut ialah urusniaga bagi Perniagaan Sehati bagi bulan Oktober 20X8.