5.

1 PENGENALAN

lam Melayu yang banyak mengeluarkan hasil hutan dan rempah-ratus, menjadi tumpuan orang Eropah. Mereka menyedari bahawa untuk memudahkan perniagaan, bahasa anak negeri perlu difahami dan dikuasai. Di samping itu pula orang Eropah sudah mulai ramai yang tinggal di ceruk rantau Nusantara ini kerana berniaga, membuka ladang, atau ditugaskan oleh kerajaan mereka sebagai pegawai. Para mubaligh Kristian turut sama ke Kepulauan Melayu untuk mengajar agama Kristian kepada orang Eropah yang bertugas di sini dan juga kepada orang tempatan. Semua ini memerlukan kemahiran bahasa Melayu. Sejak itu, buku petunjuk sederhana dan kamus bahasa Melayu dianggap penting.

5.2 PENGKAJI BARAT
Frederick de Houtman (adik Cornelis de Houtman) menyusun perkataan dan ayat bahasa Melayu Madagaskar. Bahan ini disusunnya semasa ia ditawan oleh pemerintah Aceh dalam tahun 1599-1602 M. Kamus ini pertama kali dicetak di Amsterdam pada tahun 1604 M dan dicetak semula pada tahun 1673 M. Buku ini dicetak lagi di Batavia (kini Jakarta) pada tahun 1707 M. Gotardus Arthus menterjemah buku Frederick de Houtman di atas ke dalam bahasa Latin pada tahun 1608 M. Buku ini dicetak untuk kali kedua pada tahun 1614 M, dan daripada bahasa Latin ia diterjemahkan pula ke dalam bahasa Inggeris oleh Augustine Spalding yang diterbitkan di London pada tahun 1624 M. Albert Ruyl pula mengubah tajuk karya Frederick di atas, dan mengadakan sedikit pengubahsuaian yang kemudian dicetak di Amsterdam pada tahun 1650 M dan dicetak semula di Batavia pada tahun 1677 M setelah diperbaiki oleh Frederick Gueynier. Sekali lagi kamus ini diterbitkan di Batavia juga pada tahun 1708 M oleh Petrus van der Worm, dan beliau mengatakan bahawa inilah kamus Melayu - Belanda yang terbaik. Casper Wittens menyusun kamus bahasa Melayu - Belanda yang kemudian diperbaiki oleh Sebastian Danckaerts dan diterbitkan oleh Gravenhaghe pada tahun 1623 M dan di Batavia pada tahun 1706 M. Kamus ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh David Haex dan diterbitkan di Rom pada tahun 1631 M. Thomas Bowerey menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1701 M dengan mengemukakan sedikit peraturan nahu. Kamus ini ditulis oleh pedagang yang datang ke Nusantara, yang mencatat semua perkataan yang diingatinya (daripada bahasa lisan) sehingga berlaku banyak kesalahan ejaan. Contoh ayat yang dikemukakan juga banyak yang tidak berterima (tidak gramatis). Andreas Lambert Loderus mencetak semula kamus yang disusun oleh Casper Wittens dan Sebastian Danckaerts. Ia juga mencetak semula kamus yang disusun oleh Tustus Heurnius dan kamus yang disusun oleh Frederick Gueynier di Batavia pada tahun 1708 M. George Henrik Werndly (Belanda) seorang sarjana bahasa Melayu menulis Nahu Melayu yang diterbitkan di Amsterdam pada tahun 1736 M, John Howison menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1801 M, dan P. Farve menyusun kamus Perancis - Melayu pada tahun 1817 M. Sebelum P. Farve, William Marsden telah menulis A grammar of the Malayan language pada tahun 1812 M. Pendahuluan buku ini mengandungi 50 halaman. Banyak perkara yang dibincangkan oleh Marsden dalam Pendahuluan bukunya ini. Beberapa hal yang penting ialah: (a) Yang dimaksud dengan Kepulauan Melayu itu ialah Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, dan beberapa buah pulau yang lain. Setiap pulau, masyarakatnya memiliki bahasa mereka sendiri tetapi dalam hal perniagaan terutama di bandar pelabuhan, mereka menggunakan bahasa

Melayu. Di antara pelbagai dialek yang dituturkan di pasar semasa berhubungan, dialek Melayulah yang paling asas dan ia kemudian berkembang menjadi bahasa Melayu. (b) Bahasa Melayu itu indah, susunan ayatnya teratur, dan nahunya sederhana. Penyebutannya pula mudah sehingga perkataan pinjaman pun akan mereka selaraskan dengan pengucapan masyarakat setempat. (c) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Jawa, namun orang Jawa menggunakan bahasa Melayu untuk tujuan pergaulan. Bahasa Melayu di Sumatera hampir sama dengan bahasa Melayu di Semenanjung dan perbezaan tersebut hanyalah vokal akhir sahaja. (d) Langkapura terletak di antara Palembang dan Jambi, bukan di Pulau Jawa kerana tidak ada kesan kerajaan ini di sana. (e) Orang di atas angin bermaksud orang Arab manakala orang di bawah angin bermaksud orang Melayu. Orang di bawah angin lebih suka menyembelih kerbau daripada lembu. (f) Perkataan Jawi (tulisan) bukanlah berasal daripada perkataan Jawa, Jawi (lembu, atau pokok jawi-jawi) tetapi membawa maksud campuran tulisan Arab, Parsi, dan Melayu. Perkataan ini dikiaskan daripada anak Jawi yang bermaksud anak campuran. (g) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Sanskrit tetapi bahasa Sanskrit memperkaya bahasa Melayu, sungguhpun ada persamaan bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog, Bisaya, dan Pampanga tidak dapat dibuat sebagai alasan bahasa orang Melayu berasal dari Filipina kerana orang Melayu berkulit kekuning- kuningan dan berambut panjang manakala Filipina berkulit agak gelap dan berambut keriting. (h) Bangsa Melayu di Sumatera, Jawa, Sulawesi, dan di beberapa buah pulau yang lain telah lama memiliki abjadnya sendiri sebelum tulisan Arab diperkenalkan. (i) Menolak pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu serupa dengan bahasa yang dituturkan di IndoChina dengan alasan bahawa pengkaji tersebut (J.C. Leyden) tidak menyenaraikan perbendaharaan kata dalam sifatnya yang asal. Jika seseorang pengkaji tidak mempunyai pengetahuan tentang budaya masyarakat yang menuturkan bahasa tersebut lazimnya ia akan menyampaikan sesuatu yang lain daripada yang sebenarnya dan ini akan menyebabkan sesuatu kajian tersebut tidak sempurna. (j) Pendengaran pengkaji yang tidak tepat, penyisipan bunyi atau huruf pada ejaan yang asal didapati berlaku. Untuk siapakah penyesuaian sebutan tersebut dilakukan? Bagi penutur Eropah yang sudah mahirkah? Penutur tempatan yang terpelajar, penyesuaian tersebut jelas tidak memanfaatkan mereka. Ini jelas menunjukkan bahawa ejaan Melayu bukan seperti yang mereka katakan tidak tepat atau tidak mempunyai peraturan tertentu. Dalam Pendahuluan itu juga Marsden banyak menyanggah beberapa pendapat penulis Barat tentang bangsa dan bahasa Melayu yang menurutnya lebih mengutamakan kepentingan pemerintah yang menjajah daripada kebenaran data dan fakta. Isi buku ini tidak dibahagikan pada bab melainkan pada beberapa tajuk kecil. Tajuk tersebut di antara lain ialah: Abjad Jawi, Konsonan, dan Vokal, Tanda Bacaan Tulisan Jawi, Golongan Kata, Bahagian Ayat, Nama, Sifat, Perbandingan, Bilangan, Ganti Nama, Penunjuk, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, Pengimbuhan, Binaan Ayat, Dialek, Prosodi, dan Praksis. Beberapa hal yang menarik dalam isi buku ini ialah, Marsden mengatakan bahawa orang Melayu telah mengambil 28 huruf Arab, iaitu £, [, \, ], Ð, a, b, d, e, f, g, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, u, v, w, x, z, y, å dan mencipta enam huruf lagi dengan menambah titik tertentu pada bentuk yang sudah sedia ada, iaitu c, h, p, s, u, ]. Marsden telah menggolongkan perkataan bahasa Melayu pada tujuh golongan, iaitu Ganti Nama Diri, Perbuatan, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, dan Partikel. Marsden memasukkan Adjektif ke dalam kata yang menerangkan Sifat Nama. Dalam bahasa Melayu bentuk perkataan tidak menunjukkan tunggal atau jamak tetapi Bilangan tersebut dinyatakan secara khusus, iaitu menggunakan Bilangan dan bila perlu dengan Penjodoh Bilangannya sekali. Menurut Marsden, Kata Sendi sangat penting untuk membezakan makna, seperti ke rumah, dari rumah, di rumah, di luar rumah, di atas rumah, di bawah rumah, dan lain-lain. Dengan demikian, sesuatu Nama akan mudah diketahui sama ada Nama pada Objek atau Nama pada Kata Sendi. Beliau tidak setuju Kata Bilangan dimasukkan ke dalam golongan Adjektif kerana Kata Bilangan memiliki ciri yang khusus. Oleh yang demikian, beliau mencadangkan agar digunakan Kata Bilangan Kardinal, Ordinal, dan Pecahan. Kata Bilangan ini pula sangat penting untuk menyatakan sesuatu Nama sama ada tunggal atau jamak, kerana dalam bahasa Melayu Nama tunggal dan jamak tidak dicirikan oleh perubahan bentuk. Perkataan angkau berubah apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi vokal a seperti mana bagi kelompok kata darimana angkau yang akan disebut menjadi darimanangkau. Begitu juga perubahan tersebut berlaku apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi asal n seperti akan bagi kelompok kata

Dengan demikian. -kah. u. Perkataan tolong. Perkataan susu. Awalan ter.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf a.ini akan berubah menjadi te. Ciri yang umum dalam Ayat Penyata bahasa Melayu menurut Marsden ialah Nama merupakan Subjek kepada Perbuatan yang kedudukannya di hadapan. yang dimaksudkan dengan Kata Penunjuk itu ialah Penunjuk Kala yang terbahagi tiga. Marsden juga menyedari bahawa ada perbezaan di antara bahasa lisan dengan bahasa bertulis. pe-. Inilah sebabnya nya dikatakan berasal daripada perkataan dia kerana dia berasal daripada iya dan inya juga berasal daripada iya.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf b.akanangkau.apabila diimbuhkan pada Perbuatan. Perkataan iya bagi milik atau kepunyaan biasa disebut niya seperti pada kelompok kata kapala niya atau rambut niya.dan hasilnya mengata. Beliau memberi kesimpulan bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. se-. Perbuatan biasanya diikuti oleh Nama (Objek) atau perkataan lain yang menerangkan Perbuatan atau Nama. n. h. sudah.dan hasilnya memalu. -tah.dan hasilnya menolong. -an. tertulis yang beliau samakan dengan imbuhan Latin -tus. -pun. Pembinaan Awalan dengan Kata Dasar ditentukan oleh huruf awal sesuatu Kata Dasar.lebih umum digunakan dalam bahasa lisan. hendak. (b) Kala Lepas Contoh: telah. Di dalam buku ini terlihat bahawa Marsden mengutamakan perbincangan tentang binaan perkataan dan hanya sedikit sahaja binaan ayat. p. Di samping imbuhan di atas. dan be-. (e) Perkataan yang bermula dengan huruf t.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf r. -lah. Perkataan dikau kini jarang digunakan dan kembali mengambil perkataan engkau atau disingkatkan menjadi kau. c. Imbuhan yang lain ialah: pen-.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf j. Lama-kelamaan bunyi niya berubah menjadi nya sehingga kelompok kata di atas menjadi kepalanya atau rambutnya. k suku kata pertama Kata Dasar ini akan mengubahsuai bunyi bagi kelancaran pelafazan apabila digabungkan dengan Awalan. seperti terpukul. huruf s gugur dan Awalannya menjadi meny. -i. Perkataan iya atau inya juga mengalami hal yang sama. seperti amatus. sambil. di-. seraya.untuk bertulis dan bel. Menurut beliau lagi Awalan be. Awalan ber. Semasa pembinaan ayat tidak berlaku perubahan perkataan (pada Kata Perbuatan). iaitu (a) Kala Kini Contoh: lagi. beliau mengemukakan rumus seperti yang berikut ini: (a) Awalan men. Di dalam buku tersebut.jarang berlaku. akan. Untuk mengelakkan bunyi seperti ini maka perkataan angkau diubah menjadi dikau sehingga lahirlah perkataan darimana dikau dan akan dikau. -mu. Banyak perkataan yang tidak disebut (digugurkan) pada bahasa lisan tetapi maknanya tidak berubah. Dengan demikian. doctus.dan hasilnya menyusu. -nda. (b) Awalan meng. Perkataan kata. Marsden berpendapat bahawa binaan ayat dalam bahasa Melayu sederhana atau mudah kerana peraturannya sedikit dan setiap golongan perkataan mempunyai tugasnya masing-masing. Katanya hal ini sangat ketara apabila orang Melayu menjawab soalan yang biasanya dijawab seringkas mungkin. g. ada selang bunyi di antara perkataan sebelumnya dan sesudahnya. (d) Awalan me. -kau/kau-. huruf k gugur dan Awalannya menjadi meng. ku/ku-. e. s. (c) Kala Akan Datang Contoh: mahu. huruf p gugur dan Awalannya menjadi mem. pel-. ke-. serta. m. Perkataan palu. iaitu suruh diya atau ke mana diya.apabila ia diimbuhkan dengan Kata Terbitan yang mendapat Awalan per.seperti persayang menjadi tepersayang. teralah. o. -nya. p. kecuali pada perkataan belajar. Bagi Ayat Perintah pula Perbuatan mendahului Nama atau Ganti . bel-. kan-. Apabila bunyi akhir perkataan sebelumnya bunyi h seperti suruh bagi kelompok kata suruhiya dan bunyi akhir sebelumnya vokal a seperti mana bagi kelompok kata ke manaiya maka perkataan iya mendapat penambahan d sehingga menjadi diya. ia menghasilkan Imbuhan Pasif. per-. huruf t gugur dan awalannya menjadi men. pem-. Perkataan diya kini dieja menjadi dia. tidak ada perubahan perlambangan (huruf) untuk jantina mahupun bilangan. peng-. -nya. Dikatakan bahawa Awalan ter. (c) Awalan mem. Marsden juga mengemukakan Awalan ber-. i. l. w. loctus. d.

Dalam Jilid 1 bahagian kedua pula khusus membincangkan nahu yang dimulainya dengan abjad Jawi dan cara penyebutan perkataan seperti yang dihuraikan oleh Marsden. dan jilid 2 juga terdiri daripada dua buku. Ini bermakna abjad X yang sekarang ini belum digunakan. Tamil (T). G ( u ) . Setelah kata masukan alif. Wilkinson bertugas sebagai nazir sekolah di Jabatan Pelajaran di Negeri-negeri Bersekutu (Selangor. buku John Crawfurd yang berjudul A grammar and dictionary of the Malay language diterbitkan. Negeri Sembilan). Beberapa perkataan dinyatakan asalnya. W ( z ). bahasa Melayu dengan bahasa Bali. Ganti Nama. namun beliau tidak dapat melepaskan nahu bahasa Inggeris dalam mengkaji bahasa Melayu. Pulau Roti. bahasa Melayu dengan bahasa Bugis. Campa. Wilkinson menyusun kamus Jawi . iaitu Nama. Rejang. T ( \ ). C ( c ). . seperti xas. bahasa Melayu dengan bahasa Sunda. Adjektif. K ( u ). Bisaya. iaitu jilid 1 pula terdiri daripada dua buku. dan lain-lain. NY ( ] ). Oleh yang demikian. I. R. di bawah kata masukan A.Inggeris yang diterbitkan pada tahun 1902 M. TL ( n ). Pada tahun 1852 M.T ( m ). pengguguran perkataan tertentu boleh berlaku tanpa menjejaskan makna ayat tersebut. Lampung. Maori. Diperlihatkan juga perbandingan perkataan bahasa Melayu dengan bahasa Jawa.Melayu. SH ( j ). NG ( p ). Di dalam kamus bahasa Melayu . D ( d ). Penggolongan perkataan juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. dan Pengulangan. GH ( p ). xalwat. 'A ( o ). Kamus ini dapat dianggap unik kerana abjadnya mengikut abjad Jawi. dan beberapa bahasa lain di Lautan Pasifik hingga bahasa Malagasi di Pulau Madagaskar. DL ( l ). Pahang.bahasa Inggeris ini belum ditemui senarai perkataan yang bermula dengan Q dan V. terdapat juga U. Sanskrit (S). iaitu ejaan yang terdapat di dalam kamusnya tersebut.bahasa Inggeris.J. Perbandingan perkataan tersebut juga beliau lakukan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog. Formosa. KH ( b ). Y ( å ). dan Pulau Sawu. dan Tagalog. Jawa (J). Caroline. DZ ( e ). dan juga dengan beberapa bahasa di Indonesia Timur seperti bahasa di Pulau Timor. Walaupun Marsden mengakui bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. P ( s ). Buku pertama. misalnya daripada bahasa Arab (A). Judul ini terdiri daripada empat buku. Guham. dan lain-lain. Di dalam buku ini juga diperlihatkan beberapa bentuk aksara beberapa bahasa seperti Batak. xairat. Pada tahun 1895 M. xalifah. K ( r ). Menurut Harun Aminurrashid kamus ini sangat berguna dan sangat mendalam penyiasatan bahasa Melayunya. bahasa Melayu dengan bahasa Madura. Perbincangan binaan ayatnya juga tidak jauh berbeza dengan Marsden.bahasa Melayu manakala jilid 2 bahagian kedua merupakan kamus bahasa Melayu . Tidak lama selepas itu. TH ( ] ).Melayu . Perbuatan. Wilkinson menyusun kamus Inggeris . E. S ( i ). N ( x ). Tahiti. Sejak itu terkenallah Ejaan Wilkinson. Beliau telah dilantik menjadi Pengerusi Jawatankuasa Ejaan. dan O. Portugis (POR). Perak. L ( v ). Abjad X pula digunakan bagi perkataan yang bermula dengan kh. Dalam membina ayat. Ini berlaku kerana alif ( £ ) mewakili semua vokal. S ( k ). Perbandingan ini dimaksudkan oleh Crawfurd betapa banyaknya persamaan perkataan di antara bahasa Melayu dengan bahasa yang terdapat di Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. R ( f ). Bugis. Beberapa perkataan tersebut ialah: Bahasa Melayu Bahasa Jawa kasih asih gargaji garaji kapak kampak karbau kebo siku sikut lalat lalar padi pari pusat pusar cubit juwit makan mangan Di samping itu diperlihatkan juga perbandingan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Lampung. M ( w ). Jilid 2 bahagian pertama merupakan kamus bahasa Inggeris . J ( Ð ). xabar. F ( q ).Nama. H ( y ). H ( a ). ia diikuti oleh B ( [ ). Jilid 1 buku pertama mengungkapkan sejarah bahasa Melayu.

Sebenarnya masih ada beberapa buah buku nahu dan kamus bahasa Melayu yang ditulis oleh ahli bahasa yang lain. Oleh yang demikian. Harimurti Kridalaksana antara lain mengatakan "Bidang-bidang ilmu bahasa Melayu yang digarap oleh Raja Ali Haji ialah: 1. beberapa ahli bahasa tempatan (Melayu) telah mulai menulis kamus dan nahu bahasa Melayu. Pembahagian kelas kata yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 11 sampai 14. Tata ejaan yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 1 sampai fasal 10. dan pokok berserta nama saintifiknya dalam bahasa Latin. Sedikit lebih awal daripada usaha Syed Mahmud ini ialah karya Raja Ali Haji (atau nama selengkapnya ialah Raja Haji Ali ibni Raja Haji Ahmad). iaitu buku yang berjudul Bustanulkatibin (Petunjuk-petunjuk bahasa Melayu) yang diterbitkan pada tahun 1857 M dan Kitab pengetahuan bahasa pada tahun 1858 M. Analisis kalimat yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 15 sampai 31. tidur. 5. Bahagian akhir kamus ini pula menyediakan nama burung. tinggi. agak sukar menggunakan kamus ini bagi pengguna sekarang kerana urutan abjadnya yang berbeza. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 22 sampai halaman 32. putih. yakni masa yang telah lalu dan masa lagi yang akan datang dan masa hal sekarang ini". dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 2 sampai halaman 21. 4. berlari. Kedua-dua buku ini saling melengkapi dan Harimurti Kridalaksana telah membincangkan kedua-dua buku ini sekaligus di dalam makalahnya "Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa. tetapi kebanyakannya telah menjangkau abad ke-20.Sepintas. oleh yang demikian perkataan Ali. Sebenarnya. 3.000 perkataan Arab dengan pengertian bahasa Melayu dan 700 perkataan disertai gambar. iaitu Perbuatan dan Sifat. Syed Mahmud juga menulis buku ilmu pengetahuan. Jika dihalusi takrifan di atas. 2. dan merah ialah . Perhatikan pula contoh yang berikut ini: sudah duduk sudah tinggi akan berlari akan putih sedang tidur sedang merah (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata ini berterima. Kamus Arab Melayu ditulis pula oleh Muhammad Idris Abdul Rauf al-Marbawi yang berjudul Kamus Idris al-Marbawi atau lebih dikenali dengan Kamus Marbawi dicetak pada tahun 1412 H (1933 M). tiada berserta dengan masa yang tiga. ia bukan sahaja menyatakan bagaimanakah menentukan sesuatu perkataan tersebut sebagai Nama tetapi juga golongan lain. Kelantan. Nama tidak boleh didahului oleh (tiada berserta dengan) masa yang tiga. Di samping menyusun kamus. Pada masa ini. Kamus ini terdiri daripada 18. Apabila memberi takrifan Nama. Ujian tersebut dapat diperlihatkan seperti yang berikut ini: * sudah Ali * akan budak itu * sedang pokok (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata di atas boleh dikatakan tidak berterima.3 PENULIS TEMPATAN Sebuah kamus yang disusun oleh Syed Mahmud bin Syed Abdul Kadir al-Hindi telah diterbitkan pada tahun 1894 M. Leksikografi yang dimuat di dalam Kitab pengetahuan bahasa mulai bab kedua (halaman 50 para ketiga)".sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu" (1983 M). tidaklah susah kerana kamus ini menyediakan indeks menurut abjad yang kita kenali sekarang ini. dan pokok ialah Nama. Kamus ini berjudul Kamus Mahmudiyyah dan diulang cetak pada tahun 1925 M di Kota Bharu. perkataan duduk. budak itu. ular. Raja Ali Haji mengatakan "Nama yaitu tiap-tiap barang yang menunjukkan maknanya pada dirinya.

ia mungkin Sifat. Karangan dianggap tidak sempurna jika tidak ada ibu perkataan dan penggunaan ibu perkataan yang tidak tepat akan merosakkan karangan tersebut. Contoh di atas memperlihatkan bahawa ada golongan Nama yang mesti didahului oleh golongan Kata Sendi Nama. sebagai pula. Muhammad Syah memberi takrifan ayat ialah "susunan daripada beberapa perkataan yang mengandungi makna". Memasukkan Perbuatan dan Sifat ke dalam satu golongan yang sama sebenarnya telah dirintis oleh Raja Ali Haji kerana di dalam buku ini beliau menyamakan golongan perkataan bagi kaya. misalnya: Victoria. sebermula. alkisah. Selang beberapa tahun kemudian barulah muncul karya Muhammad Syah bin Yusof yang berjudul Sanjuh suratan. yakni: "Maka tiap-tiap perbuatan itu dihukum oleh masa yang ada sekarang. masa akan datang dan masa yang telah lalu". makan. November.bukan Nama. Gavnor. sekali persetua. Beliau juga telah membuat golongan perkataan yang diberinya istilah: Nama. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi menulis buku Kitab pemimpin Johor sejak tahun 1871 M dan diterbitkan pada tahun 1978 M. dewasa. Dalam membina ayat sederhana beliau berpendapat perlu . Muhammad Syah juga telah menyatakan bahawa tiap-tiap menentukan bilangan yang banyak atau berjenis-jenis perlulah didahului oleh perkataan sekalian atau segala. Menurut beliau ibu perkataan ini berkuasa memberanakkan beberapa perkataan lain sehingga menjadi ayat dan juga perenggan. adapun. benar. Buku ini banyak membincangkan tentang bunyi bahasa. seyogiayanya. Yang dimaksudkan oleh Muhammad Ibrahim ibu perkataan tersebut di antara lain ialah: istimewa. iaitu Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. syahdan. dan. Keadaan Nama (Sifat). bagi. pembinaan kata. kalakian. hatta. berdiri. Menurut beliau bahasa itu ialah bunyi percakapan yang terbit daripada fikiran dan hati yang dijelmakan melalui suara atau bunyi bahasa. pada. miskin. seperti daripada. Sebagai contoh kita lihat bagaimana Muhammad Ibrahim memberi penjelasan tentang bunyi v. seperti. bersuka-suka. arakian. Menarik untuk disebutkan bahawa takrifan Perbuatan yang dikemukakan oleh Muhammad Syah ini ada hubungannya dengan takrifan Raja Ali Haji. bahawasanya. demi. Yang boleh didahului oleh tiga masa ini jika bukan Perbuatan. di. bermula. Berguna dalam bahasa Inggeris dalam perkataan-perkataan seperti di bawah ini dan sebagainya. Muhammad Ibrahim juga seorang pengkritik sosial yang berterus terang." Seperti juga ayahnya. hingga orang-orang yang berpelajaran pun tertarik kepada sebutan yang salah itu sebab telah menjadi biasa disebut dalam sebutan sesuatu tempat atau kampung atau negeri itu". bahawa. Dalam Fasal yang Kedua Puluh Satu bukunya tersebut. Setiap golongan ini diperincinya satu persatu. berani. tidur. ayat terdiri daripada ". seperti: dengan si Zaid daripada air laut pada kitab demi Allah bagi si Zaid di atas loteng di dalam pundi-pundi seperti si Umar (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan). Muhammad Ibrahim mengatakan: "Adapun tabiat lidah Melayu yang tiada berpelajaran itu selalu memendekkan sebutan sesuatu perkataan.. Menurut Raja Ali Haji. Satu hal yang menarik di dalam buku ini ialah perbincangan Muhammad Ibrahim tentang ibu perkataan. Buku ini diterbitkan pada tahun 1922 M di Maktab Melayu Melaka. Raja Ali Haji juga menekankan penggunaan Kata Sendi bagi Kelompok Kata Sendi Namaan. maka. Buku ini terdiri daripada tiga bab.. sebagai lagi. Katanya "Membunyikan dia hendaklah kenakan gigi-gigi di atas pada sesama tengah bibir yang di bawah dan renggangkan bibir yang di atas itu lalu dibunyikan seperti hendak menyebut bunyi b tetapi biarlah berangin keluarnya di antara bibir di atas dan bibir di bawah serta gigi seperti syarat yang tersebut. dan Perbuatan. dan menulis karangan pendek. iaitu pembinaan ayat. mubtada yakni permulaan perkataan dan khabar bersandar daripada permulaan itu".

per-. aih.. Muhammad Syah juga telah memperkenalkan Ayat Songsang di dalam bukunya ini dengan keterangan "Adapun ayat-ayat songsang itu ialah menyalahi yang biasa. Dussek. iaitu -an.. Abdullah bin Talib mengemukakan bentuk awalan yang lebih banyak kerana menurut beliau awalannya memang demikian asalnya. segera. (4) Kegunaan..-i. Bagaimanapun. -i. Kelakuan.. Bukan kerana susah menyebutnya. seperti bagaimana. men-.B. Pada bahagian mengarang pula..dan tambahan di hujung perkataan.. Abdullah bin Talib melihat pembinaan ayat daripada sudut tugas perkataan. meng-.gali . Dalam bahagian Pembinaan Kata beliau membahagikan imbuhan pada dua bentuk. wah. atas. pe-. Tujuan buku ini ialah untuk kegunaan guru di sekolah Melayu dan menjadi buku rujukan utama pelajar di Sultan Idris Training College (SITC) (sekarang Maktab Perguruan Sultan Idris). me. hai. Setiap bahagian ini diberi huraian yang cukup dan selepasnya disediakan contoh karangan pendek. peng-. Pada bahagian yang memperlihatkan kelainan daripada bentuk dan makna yang umum.Perbuatan . Bab 2 Kenyataan Setengah Huruf-huruf Jawi.Kuasa-kuasa Alif. dan Baris.-i. pada.-an. peng-.Pati Petua-petua Ejaan Jawi. men-. Yang baru di sini ialah: Kelakuan ialah perkataan yang menunjukkan gaya atau rupa terhadap perbuatan.menangkap . Di dalam buku ini perbincangan Sisipan belum timbul. (2) Keadaan. Ganti Nama...Ayat. Katanya sesuatu ayat atau percakapan itu sekurang-kurangnya mesti ada: Yang Berbuat .Perbuatan . pen-.Masa . pe-. -lah.Nama Kena Buat . Seruan pula beliau takrifkan sebagai sebutan yang digunakan untuk isyarat. ia diberi penjelasan yang khusus.-an. sedang.-lah.sudah . Bab 6 . seperti ya. bagi. namun. Faham Kata ialah perkataan yang menolong kepada perkataan yang lain.tikus . Beberapa golongan ini sama dengan perbincangan ahli bahasa terdahulu. kecuali. (3) Perkara-perkara Berguna. kuat.Keadaan .kah.-an. Wau. iaitu ber-. lama.. Muhammad Syah memberikan lima kaedah agar sesuatu karangan dianggap lengkap.-kan. Bab 4 . Huruf tambahan yang ditambah pada awal perkataan ialah: ber-. Faham Kata.. Bagi pengimbuhan. Clark.-i. Hasyim bin Haji Talib.Dari Hal Perkataan Berganda. di bahagian ini beliau tambahkan juga dengan Penggandaan. iaitu didahulukan "yang kena buat" daripada "yang berbuat" tetapi mahulah didahulukan penambah "di" pada Perbuatan dan perkataan "oleh" pada yang berbuatnya". . Contohnya ialah: Kucing . Kitab punca bahasa pula ditulis oleh Abdullah bin Talib dan diterbitkan di Terengganu pada tahun 1927 M. se-. Seandainya ditemui binaan perkataan yang seolah-olah Penggandaan tetapi bukan.telaga. oh. me-. lambat. Bab 10 .. per-. akan. Sifat. seumpamanya.Bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu. ke-.Keadaan Kena Buat.O. Perubahan me.O. seperti melainkan. men-. di-. Untuk perkataan ini beliau menggolongkan pada sembilan golongan. iaitu tambahan di pangkal perkataan.T. di mana. Ya. pem-. nah. Kedua-dua bahagian ini boleh ditambah dengan beberapa bahagian lagi sehingga menjadi: Nama .. Winstedt. pen-.. meny.. Pada mulanya buku ini bertajuk Pelita mengarang yang ditulis oleh O.menjadi mem-. Bab 7 . yah. pe-. Beliau pula memberi takrifan terhadap "perkataan" sebagai sebutan manusia yang mengandungi makna yang berfaedah.. Pengecuali.. Buku ini telah diberi beberapa catatan tambahan oleh C. Perbuatan. bila. cemerlang.-an. Buku ini juga dikeluarkan oleh Pejabat Karang-Mengarang SITC. Dussek dan Mohd. Bab 9 Golongan Perkataan. iaitu Bab 1 . di-. di-.menurut pengarang ini "supaya ringan pada lidah menyebutnya". W. dan (5) Pengakuan Tamat. Sidang Pengarang ini bukan sahaja membuat beberapa pindaan tetapi juga menambah bab daripada yang asal... pe-. perlahan. ter-.. dan Zainal 'Abidin bin Ahmad. Bab 5 .-i. meng-.Huruf-huruf Tambahan (Penambah). mem. iaitu (1) Asas... tidak.. Tanjung Malim. Contoh yang diberikan ialah: Qasim baca surat disongsangkan menjadi Surat dibaca oleh Qasim.dan huruf tambahan pada awal dan akhir perkataan ialah: ber-. O. se-. Bliganan (guru pembaca bahasa Melayu di Sekolah Bahasa-bahasa Timur di London) dan menyerahkannya kepada Sidang Pengarang yang terdiri daripada R. ter-. Bab 8 . Contoh yang dikemukakan ialah:Muhammad . Bab 3 . Penyambung Kata.-kan.merah (itu) . Buku ini terdiri daripada sepuluh bab. iaitu pada tahun 1927 M.Membatangkan Huruf-huruf Jadi Bunyi dan Perkataan. seperti telah. me-. ke-.ada Nama dan Perbuatan. dan Seruan. bawah. meng-.. iaitu Nama.Yang Diperbuat. ter-. di Singapura diterbitkan pula sebuah buku berjudul Ilmu bahasa Melayu: penggal I. Di dalam buku ini dibincangkan Penggandaan sama ada cara pembinaannya mahupun maknanya. Pada masa yang sama. selirat..T. Sebagai contoh ialah: telunjuk.Bunyi Suara yang Digambarkan dengan Huruf.putih. Pengecuali ialah perkataan yang menolak atau mengeluarkan sesuatu supaya menentukan kadar yang dimaksud. disediakan bahagian Ingatan yang maksudnya serupa dengan perbincangan kekecualian.

h maka hendaklah ditambahkan dengan meng-". belajar ialah kerana mengelakkan bunyi yang berat apabila berulang-ulang bunyi yang membunuh r. buku ini menjelaskan bahawa ayat ialah "suatu susunan atau ikatan yang sempurna daripada beberapa perkataan keadaannya memberi faham dengan sepenuh-penuh faham". serta. Setiap bahagian ini diberi huraian singkat dan kadangkala hanya ada contoh sahaja. h. misalnya kerja. Buku kedua Haji Muhammad Said ialah Jalan basa Melayu yang diterbitkan di Singapura pada tahun 1953 M. seperti pada contoh: Kita makan nasi bukan Kita memakan nasi. kandin untuk apitan. Yang dimaksudkan dengan Ayat Selapis. terkam. kh.dan be-. g. iaitu pada tahun 1939 M. Di sini pengajaran nahu lebih ditekankan pada penerapannya. ny maka me. Dia minum air bukan Dia meminum air. m.Buku ini juga membincangkan pembinaan kata dengan awalan ber. Bahagian awal merupakan teori yang terdiri daripada: Perkataan yang Asal. Satu tahun kemudian. Ayat pula ada tiga jenisnya. yakni dua perbuatan dan dua pembuatnya". dan Ayat Bersilang. bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. bukan pada teorinya. guru akan menjelaskan dan memberi huraian tentang bidang nahu yang dibincangkan pada bahagian pertama. Penambahan. "iaitu yang ada satu perbuatannya dan satu pembuatnya". penokok untuk satu atau lebih pendepan. umbutan untuk Kata Terbitan. Bahagian kedua ialah beberapa buah karangan pendek. dari penulis ini lahir buku . Inilah buku pertama yang khusus membincangkan nahu bahasa Melayu tentang Pembinaan Kata. Jika perkataan asas itu berawalkan salah satu daripada huruf-huruf a. Berdasarkan karangan yang disediakan. Isi buku ini agak berbeza dengan buku terdahulu. Di dalam buku ini dinyatakan bahawa imbuhan apitan tidaklah hadir sekaligus. "Adalah tersebut dalam jalan bahasa Melayu." Awalan yang asal untuk meng. Hitungan. Haji Muhammad Said bin Haji Sulaiman menghasilkan buku Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. Hujahnya ialah "Maka tentang perkataan minum itu pula me itu telah sedia suatu huruf tambahan jua kerana asalnya perkataan itu inum dan me itu ialah um. beterkam." Penggunaan Kata Sendi Nama di dan ke ternyata diperhatikan dengan saksama di dalam buku ini. Sebagai contoh dinyatakan bahawa "Jika perkataan yang berawalkan salah satu daripada huruf r. dan Menunjuk Pihak. Dengan persembahan seperti ini kita yakin buku ini digunakan sebagai rujukan guru. Ayat Bersilang pula. Ayat Berlapis ialah "susunan perkataan yang ada di dalamnya dua ayat itulah. layar. yang lain-lain itu bergantung nyawa kepada yang satu itulah".sahaja. beserta. n. Contoh yang diberikan ialah: singgah ke Melaka singgah di Melaka tiba ke Singapura tiba di Singapura berjalan ke darat berjalan di darat (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Berkenaan dengan Pembinaan Ayat pula. Sebagai contoh perhatikan binaan perkataan tak + di + per + harga + i + kan + nya + lah.sehingga disediakan hukum atau rumus untuk binaannya. Buku ini khusus membincangkan tentang Pembinaan Ayat. Pada tahun 1938 M muncul pula sebuah buku yang berjudul Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi hasil karya Yunus bin Saldin. Hanya satu sahaja yang boleh hidup sendiri. ng. w. Huraian yang diberikan ialah "Akan tetapi pada beberapa perkataan yang tertentu di dan ke itu dipakai bersamaan keduanya. Perkataan yang Lengkap. Bunyibunyi atau huruf-huruf dirangkaikan jadi perkataan". pendepan untuk awalan. Ayat Berlapis. iaitu Ayat Selapis. iaitu 3 + 2 + 1 + umbi + 1 + 2 + 3 + 4. l. penambah untuk satu atau lebih pandin. Menurut Haji Muhammad Said. Penulis buku ini berpendapat bahawa perkataan makan dan minum tidak seharusnya ditambah awalan memenjadi memakan dan meminum.pula ialah me. belayar. Setiap imbuhan hadir secara berperingkat dari dalam ke luar. Dikatakan bahawa "Apabila ditambahkan kepada setengah-setengah perkataan asal yang ada di dalamnya bunyi berpadu dengan r. Jika dimaksudkan makna bergerak atau tempat pergi pakailah ke dan jika dimaksudkan tempat tetap atau sudah sampai di tempat itu pakailah di". "iaitu seperti ayat berlapis juga tetapi ayat-ayat yang berhimpun itu tidak sama pangkatnya. pandin (penambah kemudian) untuk akhiran. Yang menarik di dalam buku ini ialah istilah yang digunakan agak berbeza dengan istilah yang digunakan oleh penulis terdahulu seperti perkataan umbi untuk Kata Dasar. gh. Dengan demikian. lajar maka ditulis bekerja. iaitu menurut apa makna yang dimaksudkan.

Pelengkap untuk Objek Tepat. Latin. dan bahasa Melayu manakala nahu bahasa Melayu pula telah ditulis dalam bahasa Belanda. dan Melayu. Oleh yang demikian. Perbuatan. Beliau menggolongkan perkataan pada sembilan golongan. Bahagian akhir buku ini dilampirkan petikan Hikayat Abdullah II. iaitu Belanda. "Adalah fikiran seseorang itu dizahirkan dengan bahasa cakapan atau bahasa tulisan. dalam bahasa Melayu hukum ini (penggandaan untuk jamak) tiada kuat kerana boleh juga digunakan rupa tunggal itu bagi banyak. apa jadi Melayunya itu melainkan dengan seperihal mengikut liuk dan lentuk Arab tatkala itu hilang semangat dan kacak Melayu terkecuali orang yang telah mahir Melayunya". Perkataan yang menerangkan ialah Rupa Nama dan Rupa Kata.. kamus bahasa Melayu telah disusun dalam enam bahasa. Ibu Kata (Kata Permulaan Ayat). janganlah gemar mencacatkan sahaja. Setiap golongan perkataan ini beliau perincikan lagi dengan contohnya sekali. Perlu juga dicatatkan di sini bahagian akhir Pengenalan tersebut. mengapa bahasa Melayu tak boleh berbuat demikian"." Di dalam buku ini juga telah diperkenalkan istilah Perbuatan Melampau untuk Kata Kerja Transitif.. Penulis ini menganggap bahawa jalan bahasa Melayu tidak serupa dengan bahasa Arab. Mana yang baik dan sesuai diambil dan mana yang tidak sesuai ditinggalkan. Perbuatan tak Melampau untuk Kata Kerja tak Transitif. Oleh yang demikian. Inggeris. Pengisi Benda ialah Nama atau Ganti Nama dan pengisi Berita ialah Perbuatan. Bunyi-bunyi atau hurufhuruf itu dirangkaikan jadi perkataan. tetapi semata-mata merosakkan dan jadilah bahasa Melayu keinggerisan ialah kacukan yang sangat dihelak". Sendi Nama. Hingga permulaan abad ke-19. Inggeris. beliau berpendapat biarlah kedua-dua nahu bahasa Arab dan nahu bahasa Inggeris itu hanya sebagai kias sahaja. Ketujuan untuk Objek Sipi... Perlu juga dinyatakan bahawa penulis buku ini mendapat nasihat daripada Zainal 'Abidin bin Ahmad bagi mempereloknya dan beliau juga telah menterjemahkan buku ini ke dalam bahasa Inggeris.. Bahagian awal isi buku ini patut juga dikemukakan kerana ia merupakan takrifan terhadap bahasa dan ayat. permohonan dan permintaan kepada sekalian pembaca yang hemah. Sendi Kata (Kata Penghubung). Perancis. Ada beberapa hal penting yang dikemukakan dalam Pengenalan buku ini. Dua atau lebih perkataan yang memberi cukup makna jadi satu perenggan kata atau ayat. Arab. Rupa Nama (Sifat).. iaitu Nama. beliau mendakwa ". iaitu novel karya Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. bagaimana lain-lain bahasa boleh membuat nahunya sendiri. Untuk melahirkan sesuatu ayat. Keinginan untuk menulis nahu Melayu terdorong oleh pengetahuan penulis tentang nahu bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga timbul fikirannya ". Bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf.4 KESIMPULAN . Ganti Nama. iaitu Benda atau Perkara (orang atau benda yang dicakapkan) dan Berita (hal atau butir yang dicakapkan). golongan perkataan di atas diguguskan pada dua gugusan besar. Seruan.. Nahu bahasa Inggeris juga tidak sama dengan nahu bahasa Melayu.Pembinaan Kata dan Pembinaan Ayat. Petikan ini dimaksudkan sebagai menguji kefahaman pelajar atau pembaca tentang jalan bahasa Melayu yang telah dihuraikan terdahulu. tetapi patutlah lebih gemar pada membantu memolekkan sesuatu benda yang demikian menjadikan kita semuanya beroleh kemajuan yang segera adanya". Berkenaan dengan Bilangan dalam bahasa Melayu Haji Muhammad Said berpendapat bahawa ". 5.. Jalan bahasa itu menunjukkan bagaimana bercakap dan menulis dengan betul". Haji Muhammad Said menyampaikan ". Jadi "Tidak boleh hanya mengikut atau tulis terjemah kelak bukannya jadi baik kepada bahasa Melayu. Jika pada mulanya bahasa Melayu ditulis oleh ahli pelayaran dan perniagaan tetapi kemudian ia dikaji oleh sarjana bahasa Melayu sama ada oleh bukan orang Melayu mahupun oleh orang Melayu sendiri. yakni jika tiada ditambah angka dua (tanda penggandaan) itu bermakna banyak juga dengan sebab mengikut saksi percakapan dalam perenggan kata itu Maka ramailah orang datang ke situ tidak termustahak dikatakan Maka ramailah (orang-orang) datang ke situ. Perkataan yang menghubungkan ialah Sendi Nama dan Sendi Kata. Rupa Kata (Keadaan Perbuatan). Perkataan yang hadir sendiri ialah Seruan dan Ibu Kata.

Kitab pengetahuan bahasa. 1927. Harimurti. Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. m. 16 JULAI 2008 Kesalahan Imbuhan 2. 1983. “pelaksanaan” dieja . Muhammad Said bin Haji Sulaiman. et al.s. 1987. terdapat juga kekeliruan ejaan bagi sesetengah perkataan yang mengandungi sama ada 1g atau 2g dan 1k atau 2k.Melayu . 1878. Muhammad Syah bin Yusuf. 1922. Marsden. Marsden. 32. 30 tahun perancangan bahasa Malaysia.. </HTM Bahasa Malaysia IV Wacana Serius Bahasa Melayu RABU. hampir semua buku nahu bertitik tolak daripada falsafah Yunani dan dikembangkan oleh penulis nahu bahasa Inggeris. Skinner. 2. R.s. 1966. m. 1852. Yunus bin Saldin. Kridalaksana. Abdullah bin Talib.. Misalnya. 1903. Johor Bahru. maka penyusunan nahunya juga tidak terlepas daripada pengaruh kedua-dua bahasa ini.Melayu. m. 1939. Kamus Idris al-Marbawi: Arab . Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa . Muhammad Idris Abdul Rauf. C. R. 1987. Kitab pemimpin Johor. Al-Marbawi. 1984. W. 1938. maka pengaruh tersebut masih tidak dapat dilepaskan. m. Abdullah Hassan.O. Walau bagaimanapun.J.s.s. Begitu juga penggunaan bentuk imbuhan peN. Penggunaan imbuhan yang paling banyak mengelirukan ialah akhiran +kan dan +i serta +per dalam pembentukan kata kerja transitif. m. op. 21-22. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi.s. 41-42. Harun Aminurrashid. J. 1959. Sanjuh suratan.Daripada huraian di atas dapatlah disimpulkan bahawa penggunaan bahasa Melayu sudah sejak lama memiliki tradisi nahunya. Kekeliruan ini menyebabkan kesalahan ejaan perkataan berkenaan. Ilmu bahasa Melayu: penggal I. Sementelahan pula. 10-13 Dis.s. A grammar and dictionary of the Malay language.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu. Prosa Melayu baharu. Sejarah pertumbuhan bahasa kebangsaan kita. Raja Ali Haji.1 Pengenalan Penggunaan imbuhan ialah salah satu aspek yang dapat mengelirukan pengguna BM. 1812. Ismail Hussein. khususnya perbezaan antara pe+ dengan per+. Kitab punca bahasa. Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. Kamus Jawi . Crawfurd. Wilkinson. namun kerana rujukan awal dan pengetahuan nahu yang diterima berasal daripada bahasa asing.2 Pelaksanaan atau Perlaksanaan? Salah satu kekeliruan yang sering dihadapi oleh pengguna BM adalah berhubung dengan penggunaan bentuk imbuhan peN+ dalam penjanaan kata nama. 38-42. A grammar of the Malayan language.s. Selain itu. Kertas kerja dibentangkan pada Hari Sastera '83.Inggeris. beberapa orang penulis tempatan telah berusaha menulis nahu yang lebih bersifat Melayu. . Winstedt. 1933. Jalan basa Melayu. Oleh kerana kajian awal bahasa Melayu dilakukan oleh bukan penutur ibunda bahasa Melayu dan bahasa Melayu itu sendiri telah dipengaruhi oleh susuk bahasa Arab dan bahasa Inggeris. m. dalam pembentukan kata nama. 1953. m. Kajian sejarah perkembangan bahasa Melayu. W. cit. 1927. 56. 2. 92.

mem+. ”mewakilkan”). iaitu me+. Walau bagaimanapun. Masalah kedua pula terlihat dalam pembentukan kata kerja “mengetengahkan“ (*mengenengahkan) dan “mengetepikan“ (*mengenepikan). Memenjarakan . Memelihara f. ”r” (”rawat” – ”merawat”). dan ”w” (”wakil” – ”mewakili”. Memahat b. Perubahan bentuk awalan meN+ ini lazimnya bergantung pada huruf pertama kata dasar yang menerima kehadiran imbuhan tersebut. (1) Bentuk imbuhan peN+ pada kata nama Bentuk imbuhan pada kata kerja / Bentuk imbuhan pada kata nama Melaksanakan projek / Pelaksanaan projek Membasmi kemiskinan / Pembasmian kemsikinan Mentadbir negara / Pentadbiran negara Menggalakkan pelaburan / Penggalakan pelaburan Mengebumikan jenazah / Pengebumian jenazah Berkembang pesat / Perkembangan pesat 2. Memantau c. ”n” (”nanti” – ”menanti”).sebagai “perlaksanaan”. Hal ini dapat diperhatikan daripada senarai perkataan (2a-l) yang berikut: (2) a. Masalah pertama terlihat dalam penerbitan kata kerja “memperkasakan“ (*memerkasakan). Hal ini kerana imbuhan ini mempunyai bentuk yang paling pelbagai. awalan me+ hadir pada kata dasar yang bermula dengan huruf ”l” (misalnya ”lihat” menjadi ”melihat”). Panduannya adalah dengan melihat bentuk imbuhan awalan pada kata kerja yang daripadanya kata nama itu diterbitkan (Jadual 1). ”memasukkan”). “pemohonan” dieja sebagai “permohonan” dan “peletakan” dieja sebagai “perletakan”. 2.3 Penggunaan Imbuhan meN+ dalam Pembentukan Kata Kerja Dua masalah berkaitan penggunaan bentuk imbuhan meN+ akan dibincangkan dalam bahagian ini. Mempesonakan e. ”m” (”masuk” – ”memasuki”. Sebenarnyanya. kekeliruan ini boleh diatasi dengan mudah sekiranya pengguna mengetahui panduan dan rumus penjanaan kata nama dengan menggunakan imbuhan ini. Memporak-perandakan g. perubahan bentuk awalan meN+ tidak hanya ditentukan oleh huruf pertama kata dasar yang menerima imbuhan tersebut. Memeranjatkan d. men+. meng+ dan menge+.1 Memerkasakan atau Memperkasakan? Salah satu imbuhan yang boleh mengelirukan pengguna bahasa ialah awalan meN+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja. Kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” ialah contoh ketara untuk menunjukkan bahawa huruf pertama kata dasar bukan faktor tunggal yang menentukan bentuk awalan meN+. Mempelawa h. Misalnya.3.

Bagi kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” dan mempunyai dua suku kata. Mengepos Daripada senarai perkataan (2a-l). dapat dilihat penggunaan tiga bentuk awalan meN+. ”memeranjatkan”. selain huruf pertama kata dasar. bukan mem+ (”mempastikan”). ”memantau”. Senarai perkataan (3a-f) yang dikutip daripada Kamus Milenium (2000:522-531) dapat membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. bukannya ”memerkasakan”. bentuk awalan meN+ yang gramatis bagi kata kerja yang diterbitkan daripada kata adjektif ”pasti” ialah me+ (”memastikan”). Mempercayai c. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. Mempedulikan b. kehadiran imbuhan akhiran +kan dalam penjanaan kata kerja transitif ”memperkasakan” adalah diperlukan. Dengan kata lain. dapat disimpulkan bahawa bentuk yang gramatis bagi pengimbuhan meN+ pada kata dasar ”perkasa” ialah mem+ dengan huruf ”p” dikekalkan. yang turut mempengaruhi bentuk awalan meN+. Memeranjatkan Daripada senarai perkataan (3f). Memperkasakan g. Yang kedua. Perlu juga dijelaskan bahawa suku kata ”per” dalam perkataan ”perkasa” bukan imbuhan dan ”perkasa” ialah kata adjektif. walaupun kesemua kata dasarnya bermula dengan huruf ”p”. Mempengaruhi k. . bentuk kata kerja transtitif aktif yang gramatis ialah ”memperkasakan”. Selain huruf pertama kata dasar. ”memperkasa” (tanpa akhiran +kan) adalah bentuk yang tidak gramatis. Mempelbagaikan d. ”mempelawa”. Mempesonakan e. Oleh itu.i. bentuk awalan meN+ juga dipengaruhi oleh bilangan suku kata kata dasar. Oleh itu. terdapat dua panduan yang boleh digunakan. jika kata dasar tersebut ialah kata adjektif. ”memperluas” (daripada kata dasar ”perluas”) dan ”memperelok” (daripada kata dasar ”perelok”). sebahagiannya menerima kehadiran awalan me+ sementara sebahagian yang lain menerima kehadiran awalan mem+. iaitu me+ (”memahat”. Dalam hal ini. jika suku kata pertama kata dasar ialah imbuhan per+. Oleh sebab itu. mem+ (”mempesonakan”. Contohnya ialah ”memperbesar” (daripada kata dasar ”perbesar”). ”mempelopori”. Contoh yang terdapat dalam senarai perkataan (2a-l) ialah ”memahat” (daripada kata dasar ”pahat”) dan ”memantau” (daripada kata dasar ”pantau”). Bagi kata dasar yang mempunyai tiga atau lebih suku kata pula. ”mempengaruhi” dan ”memproses”) dan menge+ (”mengepos”). ”memelihara” dan ”memenjarakan”). ”memporak-perandakan”. Memproses l. Yang pertama. Mempelopori j. Keadaan ini boleh mengelirukan sekiranya seseorang pengguna bahasa kurang arif mengenai faktor-faktor lain. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah me+ dengan huruf pertama pada kata dasar tersebut bertukar menjadi ”m”. (3) a. Memperlahankan f.

Memulihara d. iaitu ”peranjat”. Hal ini kerana kata dasar ”peranjat” tergolong dalam kata akar. Mempraktikkan b. Memerintah f. Memproses c. Dengan kata lain. Mengepin c. Memperosokkan (5) a. kemahiran berbahasa amat dituntut untuk menentukan bentuk awalan meN+ yang gramatis. Panduan seterusnya ialah bagi kata dasar yang mengandungi satu suku kata. (6) a. Memperonyokkan g. Memperkosa f. sebahagiannya menerima kehadiran awalan meN+ dalam bentuk me+ sementara sebahagian yang lain dalam bentuk mem+. (7) a. tiada panduan atau rumus tertentu yang boleh digunakan. Memeriksa c. Mempelawa e. Senarai perkataan (6a-c) yang berikut membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Memplagiat . Memprotes d.Perkataan ”memeranjatkan” (3g) pula ialah kekecualian kerana kata dasarnya. adalah berbeza daripada kata dasar yang lain (3a-f). Mempelajari Dalam hal ini. (4) a. Memenjarakan b. khususnya daripada bahasa Inggeris (BI). Memerihalkan d. bentuk meN+ yang gramatis ialah menge+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Senarai perkataan (4a-g) dan (5a-i) yang dikutip daripada kamus yang sama membukti kenyataan ini. Mempengaruhi i. Senarai perkataan (4a-g) diterbitkan daripada kata kerja sebagai kata dasar sementara senarai perkataan (5a-i) diterbitkan daripada kata nama sebagai kata dasar. Memerangkap c. iaitu perkataan yang mesti digunakan bersama kehadiran imbuhan. Memusakai g. Mengepos Panduan terakhir ialah bagi kata dasar yang merupakan kata ambilan. Mengepam b. Memeringkatkan e. perkataan ”peranjat” tidak boleh berdiri sendiri. Memelihara b. Senarai perkataan (7-h) yang berikut membukti kenyataan ini. Mempelopori h. Bagi kata dasar yang terdiri daripada KK dan kata nama. Oleh itu.

Ayat (8) bermaksud “rakyat Melaku menjadikan Parameswara raja“. Huruf seterusnya. plagiarise. Oleh itu. Mempolemikkan h. Huruf yang mengalami perubahan hanyalah huruf pertama.4. protest. Seterusnya. 2. Mempolitikkan g. 2. popular.3. (9) Pak Mat menyekolahkan anak-anaknya.2 Mesti Mengetengahkan. (11) Dia menasihati saya supaya bersabar. Hal ini kerana kata dasar yang daripadanya dua kata kerja tersebut diterbitkan ialah “ke tengah“ dan “ke tepi“. Kata dasar dalam (7i) pula diambil daripada bahasa Jawa iaitu pamer. process. Kata dasar dalam (7a-h) diambil daripada BI iaitu practice. Imbuhan +i pula bermaksud sama ada “menjadi“ (10) atau “memberi“ (11). bukan “mengenengahkan“ dan “mengenepikan“. iaitu +i. yang ketiga dalam kes ini iaitu “t“ tidak boleh mengalami perubahan menjadi “n“. Mempotretkan i. Jangan Mengenepikan Ejaan yang gramatis ialah “mengetengahkan“ dan “mengetepikan“. 2.4 Penggunaan Imbuhan +i. +kan dan juga +per dalam pembentukan kata kerja transitif ialah satu lagi aspek yang sering mengelirukan pengguna BM. (8) Rakyat Melaka merajakan Parameswara. Mempamerkan Semua kata dasar dalam (7a-i) ialah kata ambilan daripada bahasa asing. pemahaman mengenai fungsi dan makna imbuhan-imbuhan ini adalah penting untuk membolehkan pembentukan perkataan dan ayat yang gramatis. ayat (11) bermaksud “dia memberi saya nasihat supaya bersabar“. +kan/+per dalam Pembentukan Kata Kerja Penggunaan imbuhan akhiran. iaitu “k“ menjadi “ng“. Imbuhan +kan pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata nama mendukung maksud sama ada “menjadikan“ (8) atau “memasukkan“ (9). Nota: Perkataan yang menerima imbuhan awalan dan akhiran hendaklah dieja secara bersambung (menjadi satu perkataan) walaupun pada asalnya perkataan tersebut dieja secara terpisah (dua perkataan). Ayat (10) pula bermaksud “ Parameswara menjadikan raja Melaku“. (10) Parameswara merajai Melaka. Imbuhanimbuhan ini mempunyai fungsi dan makna tertentu yang mempengaruhi struktur ayat. khususnya jenis objek dan subjek ayat. Maafilah Saya “Maaf“ ialah kata nama. Mempopularkan f. politic.e. . Ayat (9) bermaksud “Pak Mat memasukkan anak-anaknya ke sekolah“. polemic dan potrait.1 Jangan Maafkan Saya.

Hal ini kerana kedua-dua imbuhan mendukung maksud yang . 2. ialah pemangkin sementara subjek ayat (13). (15) Para pekerja bandaran mengindahkan taman itu. b. Perbezaan antara kedua-dua kata kerja transitif ini ialah jenis objek tepat masing-masing. iaitu “beri saya izin“ adalah menasabah berbanding maksud “izinkan saya“. Dia memberitahukan maklumat itu kepada kami. b. b. (13) Salmi memutihkan kasutnya dengan kapur. iaitu “hadiah“ ialah “benda yang diberikan“. iaitu “salji“. Contoh lain kata kerja transitif jenis ini ialah “memberitahu“ (17a) dan “memberitahukan“ (17b) serta “mengajar“ (18a) dan “mengajarkan“ (18b).Oleh itu.2 Salji Memutihi.4. Encik Ali mengajarkan subjek Matematik kepada pelajar-pelajarnya. 2. maksud “maafi saya“.4. (14) Pohon-pohon yang berbunga mengindahi taman itu. Begitu juga maksud “izini saya“. Salmi Memutihkan “Putih“ ialah kata adjektif.4. (16) a. Saya memberikan hadiah kepada ibu. kedua-dua maksud “maafkan saya“. iaitu “Salmi“. (12) Salji memutihi puncak Fuji. iaitu “ibu“ ialah “penerima hadiah“ manakala objek tepat “memberikan“ dalam (16b). Sebaliknya. Objek tepat kata kerja transitif “memberi“ ialah “penerima pemberian“ (biasanya bernyawa iaitu manusia dan haiwan) manakala objek tepat “memberikan“ ialah “benda yang diberikan“. Jangan Memperkecilkan Imbuhan +kan dan +per sama sekali tidak boleh digabungkan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. kata kerja transitif jenis ini memerlukan kehadiran dua objek untuk menyempurnakan maksud ayatnya. (18) a. Subjek ayat (12). Perbezaan imbuhan +kan dengan +i pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata adjektif terletak pada jenis subjek ayatnya.3 Beza Memberi dan Memberikan “Memberi“ dan “memberikan“ adalah antara sebilangan kecil kata kerja transitif dua objek. 2. ialah agen. Contoh lain bagi kata kerja transitif jenis ini ialah “mengindahi“ (14) dan “mengindahkan“ (15). Subjek ayat bagi kata kerja transitif berimbuhan +i ialah pemangkin (12) sementara jenis subjek pada kata kerja transitif berimbuhan +kan ialah agen (13). Dengan kata lain.4 Boleh Mempertemukan. (17) a. Dia memberitahu kami maklumat itu. Saya memberi ibu hadiah. Objek tepat “memberi“ dalam (16a). iaitu “beri saya maaf“ adalan menasabah. Encik Ali mengajar pelajar-pelajarnya subjek Matematik. iaitu “jadikan saya maaf“ atau “masukkan saya maaf“ adalah tidak menasabah.

*mempersila) dan “berjudi“ (memperjudikan. Contohnya ialah “perkasa“ menjadi “memperkasakan“ (*memperkasa). kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. penggunaan kedua-dua imbuhan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Selain itu. imbuhan +kan juga tidak boleh digugurkan. imbuhan +i tidak boleh digugurkan. Dalam keadaan ini. Contohnya ialah “bertemu“ menjadi “mempertemukan“ (*mempertemu). Dalam keadaan ini. Imbuhan +i juga sama sekali tidak boleh digandingkan dengan imbuhan per+. imbuhan +kan tidak boleh digugurkan. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. b) Hadiah diberikan kepada ibu oleh saya. Tapi saya masih keliru dengan imbuhan sperti contoh berikut 1a) Murid-murid menyanyi lagu Negaraku di perhimpunan. Terima kasih atas penjelasan yang tepat mengenai imbuhan. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+.. 19 April 2010 10:41 PTG . Soalan yang mungkin ditanya ialah mengapa “memperkosa“ (*memperkosakan)? Jawapannya adalah kerana “perkosa“ ialah kata kerja transitif asal. Oleh itu. Oleh itu. Misalnya “kecilkan“ dan “perkecil“ bermaksud “jadikan kecil“. “bersila“ (mempersilakan. Menggandingkan imbuhan +i dengan +per sama seperti menggandingkan imbuhan +i dengan +kan. b)Murid-murid menyanyikan lagu Negaraku di perhimpunan 2)di vs di. Contohnya ialah “percaya“ menjadi “mempercayai“ (*mempercaya).sama iaitu “jadikan“. misalnya “perkecilkan“. kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. imbuhan +i juga tidak boleh digugurkan. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Dalam keadaan ini.. Ayat yang mana betul. Hal ini kerana imbuhan +kan dan +per mempunyai maksud yang sama. Dicatat oleh Mohd Rashid Darham di 7:32 PTG 1 ulasan: soo berkata. tidak dibenarkan kerana ia merupakan satu bentuk pembaziran (lewah).kan a)Ibu diberi hadiah oleh saya. Hal ini samalah dengan “merogol“ (*merogolkan). Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. Contohnya ialah “beristeri“ menjadi “memperisteri“ (satu i digugurkan) dan “bersuami“ menjadi “mempersuami“. ia tidak memerlukan kehadiran +kan.. Dalam keadaan ini. *memperjudi). Selain itu.

..usm. Bahasa Malaysia IV (untuk keperluan pengijazahan ajar ijazah pertama) dan Bahasa Malaysia I (untuk keperluan pengijazahan siswazah luar negara). Sarjana Pengajian Melayu UM. AN LKM400 MENGENAI SAYA Mohd Rashid Darham ugas sebagai guru bahasa Malaysia di Universiti Sains Malaysia.Pernah khidmat sebagai wartawan sebuah syarikat akhbar berbahasa Melayu di Kuala Lumpur.my PENGUMUMAN "Selamat datang siswa 2011/2012" Templat Picture Window. Khalayak acap kali canggung. Berkelulusan Sarjana da Sains Kemasyarakatan USM. Diploma Penterjemahan Persatuan Penterjemah aysia. Lihat profil lengkap saya  http://elearning. Subjek yang diajarkan h Bahasa Malaysia Peringkat Maju (untuk pensyarah). Imej templat oleh MvH. Kelirumologi Berbahasa Kita (2) Aug 31. Kampus Kejuruteraan. ingin . Dikuasakan oleh Blogger.Catat Ulasan Catatan TerbaruCatatan LamaLaman utama Langgan: Catat Ulasan (Atom) ARKIB BLOG 8) ber (3) a Struktur Frasa dan Ayat Penggunaan Perkataan Imbuhan ahasa Malaysia IV Senarai Rujukan A) Bu. '10 11:58 PM for everyone Peluluhan Oleh Joshua Igho Selama ini pemecahan atas pertentangan mengenai prosedur peluluhan kata terkait penambahan awalan dan akhiran dengan cara merujuk pada KBBI masih saja memunculkan ambiguitas berbahasa yang pelik.

Sebab kata „cela‟ tidak mungkin diluluhkan menjadi „menyela‟. Kata „prihatin‟. karena berasal dari kata „peduli‟. Sekadar mengingatkan. dari mana asal-usul huruf h dan r tersebut? . Tetapi mengapa kata serap macam „kontrak‟. Bagaimana dengan kata „memperdulikan‟? Peluluhan itu jelas salah. „mengoreksi‟ (bukan „mengkoreksi‟). „mempermasalahkan‟. dan menyublim (bukan „mensublim‟). baik KBBI maupun pengguna bahasa Indonesia masih terus diuji kesetiaannya.. Ada satu pelanggaran yang amat fatal yaitu menambahkan huruf saat peluluhan secara tidak masuk akal. Jadi yang benar adalah „memedulikan‟. Untuk syarat kedua cukup jelas. padahal semestinya „mengimbau‟. dan „syarat‟ tidak boleh diluluhkan menjadi „memrihatinkan‟. atau „mempertimbangkan‟. „koreksi‟. Kata dasar „ubah‟ tidak diluluhkan menjadi „mengubah‟. „menransfer‟. dan „menyaratkan‟. Problem lain syarat pertama adalah kata dasar yang huruf pertamanya c. Pertanyannya. Dalam hal ini. (3) Peluluhan tidak berlaku apabila awalan „meng-‟ diikuti huruf pertama awalan „per-„. sebuah kata dasar dengan huruf pertama p. Syarat pertama akan gugur ketika kita meluluhkan kata „sosialisasi‟ menjadi „mensosialisasikan‟ seperti aturan main KBBI. Padahal semestinya tidak ada dikotomi atas dua hal tersebut karena substansinya sama yakni belajar. Dan. sebab dua kata tersebut hingga kini masih ramai diperdebatkan akibat kurang tegasnya ketentuan dari KBBI. Kita baru tersadar ketika meluluhkan kata „sela‟ menjadi „menyela‟. kata „cinta‟ menjadi „menyintai‟. Semula saya beranggapan. (2) Tidak diawali gugus atau gabungan konsonan. Maklum.menggunakan kata „mensosialisasikan‟ atau „menyosialisasikan‟. Kebanyakan orang masih meluluhkannya seperti kata dasar yang huruf pertamanya s. tapi „mencela‟. melainkan „merubah‟. Sedangkan syarat ketiga dapat kita lihat pada contoh kata „mempergelarkan‟. „transfer‟. berikut adalah syarat peluluhan yang ditentukan oleh KBBI: (1) Peluluhan hanya berlaku apabila awalan „meng-„ langsung diikuti kata dasar yang huruf pertamanya p. s. sedangkan „mengkaji‟ diartikan sebagai belajar semua hal yang sekuler. k. Misal. „colok‟ menjadi „menyolok‟. Contoh kesalahan ini adalah: kata dasar „imbau‟ jika ditambahkan awalan me sering kali ditulis „menghimbau‟. kata „mengaji‟ banyak yang mengartikan sebagai belajar agama (Islam). „sublim‟ dapat diluluhkan menjadi „mengontrak‟ (bukan „mengkontrak‟). dan t. tak sedikit orang yang merasa risih mengucapkan „mengaji‟ daripada „mengkaji‟ untuk peluluhan kata dasar „kaji‟. kata serapan harus ditulis utuh ketika diluluhkan.

artinya “pengusaha wanita” tidak ada bedanya dengan seorang germo.Untuk menghindari kesalahan bunyi dan penulisan. Ada kemungkinan juga dia membuat kain dari bahan baku kapas dan kemudian menjualnya kepada para pembuat baju. saya (memperdagangkan terpaku ketika rumah. Jika memakai analogi di atas. sedangkan “pelukis wanita” adalah seorang pelukis (bisa pria atau wanita) yang melukis manusia berjenis kelamin perempuan. Artinya. bernama www. Apa yang Anda bayangkan ketika mendengar kata “pengusaha garmen”? Tentulah yang muncul adalah sosok seorang usahawan yang menggunakan garmen sebagai barang yang diperdagangkan.com. Seseorang dianggap berhasil apabila ia (sebagai subjek yang aktif melakukan pekerjaan) melakukan aktifitas dan mendatangkan hasil dari pekerjaannya. dan berasal dari bahasa kita sendiri. tentulah kita akan memeroleh keselarasan makna pada frasa sejenis seperti pengusaha tahu (memperdagangkan tahu). kita bisa mengambil kesimpulan bahwa “wanita pelukis” adalah seorang wanita yang berprofesi sebagai pelukis.yang menghipnotis para penonton sehingga mengikuti semua gerakannya. Siapakah yang berhasil? Apakah lima penjahat itu atau satuan Reskrim Polresta Tegal? Tentu kita tidak akan mengatakan. “Satuan Reskrim Polresta Tegal berhasil menangkap lima orang penjahat”. misalnya mengganti kata „menyosialisasikan‟ dengan „memasyarakatkan‟. (Tips: tulislah kata kerja aktif setelah kata „berhasil‟ agar maknanya tidak bergeser). Dengan demikian. berselancar ruko. bukan? Mungkin dia membuat berbagai macam baju yang dijual kepada para pemilik toko. Oleh karena itu kalimat yang benar semestinya.pengusahawanita. ada baiknya kita perlu memilih kosa kata lain yang pengertiannya jelas. lima penjahat itu yang berhasil (kecuali mereka sengaja ingin ditangkap). Wah. . frasa yang benar adalah “wanita pengusaha” atau “perempuan pengusaha”. bagaimana dengan kalimat ini? “Lima orang penjahat berhasil ditangkap oleh satuan Reskrim Polresta Tegal”. Nah. Saya membayangkan usaha ini pasti akan dilarang oleh Kementerian Negara Pemberdayaan Perempuan karena seorang pengusaha wanita adalah seorang pengusaha yang menjadikan perempuan sebagai barang dagangan. Dedy Corbuzier -bukan orang lain. dan aneka peralatan kendaraan bermotor). dan pengusaha properti Nah. ke atau sebuah situs apartemen). “Dedy Corbuzier berhasil menghipnotis para penonton untuk mengikuti semua gerakannya”. motor. bukan? Jika yang dimaksud adalah seorang pengusaha berjenis kelamin perempuan. pengusaha automotif (jual beli mobil.

kiasan bagi segala sesuatu yang mengalami proses kenaikan disebut membubung. . Namun kebanyakan orang salah menuliskannya menjadi „membumbung‟. Padahal kata ini berasal dari Bahasa Jawa „bumbung‟ yang artinya potongan batang bambu. Seperti kita ketahui bubung adalah puncak genteng.Ada lagi istilah yang kadang salah tulis yakni kata „membubung‟. yang berasal dari kata „bubung‟. bagian inilah yang akhirnya disebut bubungan. Lantaran bubungan berada di atas. artinya menaik. Dalam keseluruhan bangunan rumah.