5.

1 PENGENALAN

lam Melayu yang banyak mengeluarkan hasil hutan dan rempah-ratus, menjadi tumpuan orang Eropah. Mereka menyedari bahawa untuk memudahkan perniagaan, bahasa anak negeri perlu difahami dan dikuasai. Di samping itu pula orang Eropah sudah mulai ramai yang tinggal di ceruk rantau Nusantara ini kerana berniaga, membuka ladang, atau ditugaskan oleh kerajaan mereka sebagai pegawai. Para mubaligh Kristian turut sama ke Kepulauan Melayu untuk mengajar agama Kristian kepada orang Eropah yang bertugas di sini dan juga kepada orang tempatan. Semua ini memerlukan kemahiran bahasa Melayu. Sejak itu, buku petunjuk sederhana dan kamus bahasa Melayu dianggap penting.

5.2 PENGKAJI BARAT
Frederick de Houtman (adik Cornelis de Houtman) menyusun perkataan dan ayat bahasa Melayu Madagaskar. Bahan ini disusunnya semasa ia ditawan oleh pemerintah Aceh dalam tahun 1599-1602 M. Kamus ini pertama kali dicetak di Amsterdam pada tahun 1604 M dan dicetak semula pada tahun 1673 M. Buku ini dicetak lagi di Batavia (kini Jakarta) pada tahun 1707 M. Gotardus Arthus menterjemah buku Frederick de Houtman di atas ke dalam bahasa Latin pada tahun 1608 M. Buku ini dicetak untuk kali kedua pada tahun 1614 M, dan daripada bahasa Latin ia diterjemahkan pula ke dalam bahasa Inggeris oleh Augustine Spalding yang diterbitkan di London pada tahun 1624 M. Albert Ruyl pula mengubah tajuk karya Frederick di atas, dan mengadakan sedikit pengubahsuaian yang kemudian dicetak di Amsterdam pada tahun 1650 M dan dicetak semula di Batavia pada tahun 1677 M setelah diperbaiki oleh Frederick Gueynier. Sekali lagi kamus ini diterbitkan di Batavia juga pada tahun 1708 M oleh Petrus van der Worm, dan beliau mengatakan bahawa inilah kamus Melayu - Belanda yang terbaik. Casper Wittens menyusun kamus bahasa Melayu - Belanda yang kemudian diperbaiki oleh Sebastian Danckaerts dan diterbitkan oleh Gravenhaghe pada tahun 1623 M dan di Batavia pada tahun 1706 M. Kamus ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh David Haex dan diterbitkan di Rom pada tahun 1631 M. Thomas Bowerey menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1701 M dengan mengemukakan sedikit peraturan nahu. Kamus ini ditulis oleh pedagang yang datang ke Nusantara, yang mencatat semua perkataan yang diingatinya (daripada bahasa lisan) sehingga berlaku banyak kesalahan ejaan. Contoh ayat yang dikemukakan juga banyak yang tidak berterima (tidak gramatis). Andreas Lambert Loderus mencetak semula kamus yang disusun oleh Casper Wittens dan Sebastian Danckaerts. Ia juga mencetak semula kamus yang disusun oleh Tustus Heurnius dan kamus yang disusun oleh Frederick Gueynier di Batavia pada tahun 1708 M. George Henrik Werndly (Belanda) seorang sarjana bahasa Melayu menulis Nahu Melayu yang diterbitkan di Amsterdam pada tahun 1736 M, John Howison menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1801 M, dan P. Farve menyusun kamus Perancis - Melayu pada tahun 1817 M. Sebelum P. Farve, William Marsden telah menulis A grammar of the Malayan language pada tahun 1812 M. Pendahuluan buku ini mengandungi 50 halaman. Banyak perkara yang dibincangkan oleh Marsden dalam Pendahuluan bukunya ini. Beberapa hal yang penting ialah: (a) Yang dimaksud dengan Kepulauan Melayu itu ialah Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, dan beberapa buah pulau yang lain. Setiap pulau, masyarakatnya memiliki bahasa mereka sendiri tetapi dalam hal perniagaan terutama di bandar pelabuhan, mereka menggunakan bahasa

Melayu. Di antara pelbagai dialek yang dituturkan di pasar semasa berhubungan, dialek Melayulah yang paling asas dan ia kemudian berkembang menjadi bahasa Melayu. (b) Bahasa Melayu itu indah, susunan ayatnya teratur, dan nahunya sederhana. Penyebutannya pula mudah sehingga perkataan pinjaman pun akan mereka selaraskan dengan pengucapan masyarakat setempat. (c) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Jawa, namun orang Jawa menggunakan bahasa Melayu untuk tujuan pergaulan. Bahasa Melayu di Sumatera hampir sama dengan bahasa Melayu di Semenanjung dan perbezaan tersebut hanyalah vokal akhir sahaja. (d) Langkapura terletak di antara Palembang dan Jambi, bukan di Pulau Jawa kerana tidak ada kesan kerajaan ini di sana. (e) Orang di atas angin bermaksud orang Arab manakala orang di bawah angin bermaksud orang Melayu. Orang di bawah angin lebih suka menyembelih kerbau daripada lembu. (f) Perkataan Jawi (tulisan) bukanlah berasal daripada perkataan Jawa, Jawi (lembu, atau pokok jawi-jawi) tetapi membawa maksud campuran tulisan Arab, Parsi, dan Melayu. Perkataan ini dikiaskan daripada anak Jawi yang bermaksud anak campuran. (g) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Sanskrit tetapi bahasa Sanskrit memperkaya bahasa Melayu, sungguhpun ada persamaan bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog, Bisaya, dan Pampanga tidak dapat dibuat sebagai alasan bahasa orang Melayu berasal dari Filipina kerana orang Melayu berkulit kekuning- kuningan dan berambut panjang manakala Filipina berkulit agak gelap dan berambut keriting. (h) Bangsa Melayu di Sumatera, Jawa, Sulawesi, dan di beberapa buah pulau yang lain telah lama memiliki abjadnya sendiri sebelum tulisan Arab diperkenalkan. (i) Menolak pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu serupa dengan bahasa yang dituturkan di IndoChina dengan alasan bahawa pengkaji tersebut (J.C. Leyden) tidak menyenaraikan perbendaharaan kata dalam sifatnya yang asal. Jika seseorang pengkaji tidak mempunyai pengetahuan tentang budaya masyarakat yang menuturkan bahasa tersebut lazimnya ia akan menyampaikan sesuatu yang lain daripada yang sebenarnya dan ini akan menyebabkan sesuatu kajian tersebut tidak sempurna. (j) Pendengaran pengkaji yang tidak tepat, penyisipan bunyi atau huruf pada ejaan yang asal didapati berlaku. Untuk siapakah penyesuaian sebutan tersebut dilakukan? Bagi penutur Eropah yang sudah mahirkah? Penutur tempatan yang terpelajar, penyesuaian tersebut jelas tidak memanfaatkan mereka. Ini jelas menunjukkan bahawa ejaan Melayu bukan seperti yang mereka katakan tidak tepat atau tidak mempunyai peraturan tertentu. Dalam Pendahuluan itu juga Marsden banyak menyanggah beberapa pendapat penulis Barat tentang bangsa dan bahasa Melayu yang menurutnya lebih mengutamakan kepentingan pemerintah yang menjajah daripada kebenaran data dan fakta. Isi buku ini tidak dibahagikan pada bab melainkan pada beberapa tajuk kecil. Tajuk tersebut di antara lain ialah: Abjad Jawi, Konsonan, dan Vokal, Tanda Bacaan Tulisan Jawi, Golongan Kata, Bahagian Ayat, Nama, Sifat, Perbandingan, Bilangan, Ganti Nama, Penunjuk, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, Pengimbuhan, Binaan Ayat, Dialek, Prosodi, dan Praksis. Beberapa hal yang menarik dalam isi buku ini ialah, Marsden mengatakan bahawa orang Melayu telah mengambil 28 huruf Arab, iaitu £, [, \, ], Ð, a, b, d, e, f, g, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, u, v, w, x, z, y, å dan mencipta enam huruf lagi dengan menambah titik tertentu pada bentuk yang sudah sedia ada, iaitu c, h, p, s, u, ]. Marsden telah menggolongkan perkataan bahasa Melayu pada tujuh golongan, iaitu Ganti Nama Diri, Perbuatan, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, dan Partikel. Marsden memasukkan Adjektif ke dalam kata yang menerangkan Sifat Nama. Dalam bahasa Melayu bentuk perkataan tidak menunjukkan tunggal atau jamak tetapi Bilangan tersebut dinyatakan secara khusus, iaitu menggunakan Bilangan dan bila perlu dengan Penjodoh Bilangannya sekali. Menurut Marsden, Kata Sendi sangat penting untuk membezakan makna, seperti ke rumah, dari rumah, di rumah, di luar rumah, di atas rumah, di bawah rumah, dan lain-lain. Dengan demikian, sesuatu Nama akan mudah diketahui sama ada Nama pada Objek atau Nama pada Kata Sendi. Beliau tidak setuju Kata Bilangan dimasukkan ke dalam golongan Adjektif kerana Kata Bilangan memiliki ciri yang khusus. Oleh yang demikian, beliau mencadangkan agar digunakan Kata Bilangan Kardinal, Ordinal, dan Pecahan. Kata Bilangan ini pula sangat penting untuk menyatakan sesuatu Nama sama ada tunggal atau jamak, kerana dalam bahasa Melayu Nama tunggal dan jamak tidak dicirikan oleh perubahan bentuk. Perkataan angkau berubah apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi vokal a seperti mana bagi kelompok kata darimana angkau yang akan disebut menjadi darimanangkau. Begitu juga perubahan tersebut berlaku apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi asal n seperti akan bagi kelompok kata

akanangkau. c. Awalan ter.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf b. iaitu suruh diya atau ke mana diya. Pembinaan Awalan dengan Kata Dasar ditentukan oleh huruf awal sesuatu Kata Dasar. (d) Awalan me. pem-. peng-. (b) Awalan meng.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf a. seperti amatus. iaitu (a) Kala Kini Contoh: lagi. dan be-. -nya. (c) Awalan mem. Di dalam buku tersebut. Perbuatan biasanya diikuti oleh Nama (Objek) atau perkataan lain yang menerangkan Perbuatan atau Nama. se-.ini akan berubah menjadi te. k suku kata pertama Kata Dasar ini akan mengubahsuai bunyi bagi kelancaran pelafazan apabila digabungkan dengan Awalan. u. -nda. Ciri yang umum dalam Ayat Penyata bahasa Melayu menurut Marsden ialah Nama merupakan Subjek kepada Perbuatan yang kedudukannya di hadapan. Dikatakan bahawa Awalan ter. huruf t gugur dan awalannya menjadi men.dan hasilnya menyusu. i. ke-.jarang berlaku. teralah. w. Perkataan iya bagi milik atau kepunyaan biasa disebut niya seperti pada kelompok kata kapala niya atau rambut niya. Inilah sebabnya nya dikatakan berasal daripada perkataan dia kerana dia berasal daripada iya dan inya juga berasal daripada iya. Marsden juga menyedari bahawa ada perbezaan di antara bahasa lisan dengan bahasa bertulis. g. sambil. tidak ada perubahan perlambangan (huruf) untuk jantina mahupun bilangan.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf r. tertulis yang beliau samakan dengan imbuhan Latin -tus. (c) Kala Akan Datang Contoh: mahu. doctus. yang dimaksudkan dengan Kata Penunjuk itu ialah Penunjuk Kala yang terbahagi tiga. Marsden berpendapat bahawa binaan ayat dalam bahasa Melayu sederhana atau mudah kerana peraturannya sedikit dan setiap golongan perkataan mempunyai tugasnya masing-masing.dan hasilnya mengata. Di samping imbuhan di atas. Di dalam buku ini terlihat bahawa Marsden mengutamakan perbincangan tentang binaan perkataan dan hanya sedikit sahaja binaan ayat. h. Perkataan diya kini dieja menjadi dia. (b) Kala Lepas Contoh: telah. l. m. Perkataan susu.apabila ia diimbuhkan dengan Kata Terbitan yang mendapat Awalan per. Semasa pembinaan ayat tidak berlaku perubahan perkataan (pada Kata Perbuatan). -mu. Marsden juga mengemukakan Awalan ber-. huruf k gugur dan Awalannya menjadi meng. Dengan demikian. d. sudah. s. -tah. huruf s gugur dan Awalannya menjadi meny.dan hasilnya memalu. Beliau memberi kesimpulan bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. seperti terpukul. kan-. Banyak perkataan yang tidak disebut (digugurkan) pada bahasa lisan tetapi maknanya tidak berubah. Perkataan iya atau inya juga mengalami hal yang sama. akan. pe-. Bagi Ayat Perintah pula Perbuatan mendahului Nama atau Ganti . di-. ia menghasilkan Imbuhan Pasif.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf j. ada selang bunyi di antara perkataan sebelumnya dan sesudahnya. p. bel-. n. hendak. -lah. -nya. -an. Untuk mengelakkan bunyi seperti ini maka perkataan angkau diubah menjadi dikau sehingga lahirlah perkataan darimana dikau dan akan dikau. o. serta. kecuali pada perkataan belajar.apabila diimbuhkan pada Perbuatan. Perkataan dikau kini jarang digunakan dan kembali mengambil perkataan engkau atau disingkatkan menjadi kau. Dengan demikian. beliau mengemukakan rumus seperti yang berikut ini: (a) Awalan men. loctus. -kah. pel-.dan hasilnya menolong. p.untuk bertulis dan bel. -pun. per-. ku/ku-. seraya. -kau/kau-.seperti persayang menjadi tepersayang.lebih umum digunakan dalam bahasa lisan. Perkataan kata. Menurut beliau lagi Awalan be. Awalan ber. Katanya hal ini sangat ketara apabila orang Melayu menjawab soalan yang biasanya dijawab seringkas mungkin. Imbuhan yang lain ialah: pen-. (e) Perkataan yang bermula dengan huruf t. huruf p gugur dan Awalannya menjadi mem. Lama-kelamaan bunyi niya berubah menjadi nya sehingga kelompok kata di atas menjadi kepalanya atau rambutnya. Apabila bunyi akhir perkataan sebelumnya bunyi h seperti suruh bagi kelompok kata suruhiya dan bunyi akhir sebelumnya vokal a seperti mana bagi kelompok kata ke manaiya maka perkataan iya mendapat penambahan d sehingga menjadi diya. Perkataan tolong. -i. Perkataan palu. e.

'A ( o ). di bawah kata masukan A. I. bahasa Melayu dengan bahasa Bali. Jilid 2 bahagian pertama merupakan kamus bahasa Inggeris . Kamus ini dapat dianggap unik kerana abjadnya mengikut abjad Jawi. Dalam Jilid 1 bahagian kedua pula khusus membincangkan nahu yang dimulainya dengan abjad Jawi dan cara penyebutan perkataan seperti yang dihuraikan oleh Marsden. iaitu jilid 1 pula terdiri daripada dua buku. K ( r ). R. NG ( p ). Walaupun Marsden mengakui bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. Penggolongan perkataan juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. Pada tahun 1895 M. misalnya daripada bahasa Arab (A). iaitu ejaan yang terdapat di dalam kamusnya tersebut. P ( s ). dan Pengulangan. NY ( ] ). E. dan O. Judul ini terdiri daripada empat buku. Abjad X pula digunakan bagi perkataan yang bermula dengan kh. bahasa Melayu dengan bahasa Bugis. Tahiti. KH ( b ). dan Tagalog. namun beliau tidak dapat melepaskan nahu bahasa Inggeris dalam mengkaji bahasa Melayu. Wilkinson menyusun kamus Jawi . ia diikuti oleh B ( [ ). R ( f ). T ( \ ). buku John Crawfurd yang berjudul A grammar and dictionary of the Malay language diterbitkan. Portugis (POR). dan lain-lain. Wilkinson menyusun kamus Inggeris . Ini bermakna abjad X yang sekarang ini belum digunakan. bahasa Melayu dengan bahasa Madura. Oleh yang demikian. L ( v ). . dan lain-lain. D ( d ). Y ( å ). Lampung. Bugis. bahasa Melayu dengan bahasa Sunda. Pada tahun 1852 M. DZ ( e ).Nama.Melayu. Menurut Harun Aminurrashid kamus ini sangat berguna dan sangat mendalam penyiasatan bahasa Melayunya. xabar. Buku pertama. Diperlihatkan juga perbandingan perkataan bahasa Melayu dengan bahasa Jawa. Perbandingan perkataan tersebut juga beliau lakukan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog. seperti xas. Di dalam kamus bahasa Melayu .bahasa Inggeris ini belum ditemui senarai perkataan yang bermula dengan Q dan V. Beliau telah dilantik menjadi Pengerusi Jawatankuasa Ejaan. J ( Ð ). K ( u ). DL ( l ). H ( a ). N ( x ).T ( m ). dan jilid 2 juga terdiri daripada dua buku.bahasa Inggeris. Ganti Nama. SH ( j ). S ( i ). Perak.Melayu . TH ( ] ).J. Negeri Sembilan). Pahang. W ( z ). Beberapa perkataan tersebut ialah: Bahasa Melayu Bahasa Jawa kasih asih gargaji garaji kapak kampak karbau kebo siku sikut lalat lalar padi pari pusat pusar cubit juwit makan mangan Di samping itu diperlihatkan juga perbandingan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Lampung. dan juga dengan beberapa bahasa di Indonesia Timur seperti bahasa di Pulau Timor. Caroline. dan Pulau Sawu. xalifah. dan beberapa bahasa lain di Lautan Pasifik hingga bahasa Malagasi di Pulau Madagaskar. Adjektif. Sanskrit (S). H ( y ). TL ( n ). xalwat. C ( c ). Guham. Formosa.bahasa Melayu manakala jilid 2 bahagian kedua merupakan kamus bahasa Melayu . GH ( p ). terdapat juga U. Jilid 1 buku pertama mengungkapkan sejarah bahasa Melayu. M ( w ).Inggeris yang diterbitkan pada tahun 1902 M. Rejang. Dalam membina ayat. G ( u ) . S ( k ). iaitu Nama. Setelah kata masukan alif. Maori. pengguguran perkataan tertentu boleh berlaku tanpa menjejaskan makna ayat tersebut. Bisaya. Perbuatan. Tidak lama selepas itu. Di dalam buku ini juga diperlihatkan beberapa bentuk aksara beberapa bahasa seperti Batak. Perbandingan ini dimaksudkan oleh Crawfurd betapa banyaknya persamaan perkataan di antara bahasa Melayu dengan bahasa yang terdapat di Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. Tamil (T). Jawa (J). Beberapa perkataan dinyatakan asalnya. Campa. Sejak itu terkenallah Ejaan Wilkinson. F ( q ). Wilkinson bertugas sebagai nazir sekolah di Jabatan Pelajaran di Negeri-negeri Bersekutu (Selangor. Perbincangan binaan ayatnya juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. xairat. Ini berlaku kerana alif ( £ ) mewakili semua vokal. Pulau Roti.

Oleh yang demikian. putih. Di samping menyusun kamus.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu" (1983 M). berlari. tinggi. ia bukan sahaja menyatakan bagaimanakah menentukan sesuatu perkataan tersebut sebagai Nama tetapi juga golongan lain. tetapi kebanyakannya telah menjangkau abad ke-20. Ujian tersebut dapat diperlihatkan seperti yang berikut ini: * sudah Ali * akan budak itu * sedang pokok (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata di atas boleh dikatakan tidak berterima.Sepintas. Harimurti Kridalaksana antara lain mengatakan "Bidang-bidang ilmu bahasa Melayu yang digarap oleh Raja Ali Haji ialah: 1. Sedikit lebih awal daripada usaha Syed Mahmud ini ialah karya Raja Ali Haji (atau nama selengkapnya ialah Raja Haji Ali ibni Raja Haji Ahmad). Kamus Arab Melayu ditulis pula oleh Muhammad Idris Abdul Rauf al-Marbawi yang berjudul Kamus Idris al-Marbawi atau lebih dikenali dengan Kamus Marbawi dicetak pada tahun 1412 H (1933 M). agak sukar menggunakan kamus ini bagi pengguna sekarang kerana urutan abjadnya yang berbeza. Apabila memberi takrifan Nama. Sebenarnya. Bahagian akhir kamus ini pula menyediakan nama burung. 2. Nama tidak boleh didahului oleh (tiada berserta dengan) masa yang tiga. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 2 sampai halaman 21. Kamus ini terdiri daripada 18. yakni masa yang telah lalu dan masa lagi yang akan datang dan masa hal sekarang ini".000 perkataan Arab dengan pengertian bahasa Melayu dan 700 perkataan disertai gambar.3 PENULIS TEMPATAN Sebuah kamus yang disusun oleh Syed Mahmud bin Syed Abdul Kadir al-Hindi telah diterbitkan pada tahun 1894 M. Perhatikan pula contoh yang berikut ini: sudah duduk sudah tinggi akan berlari akan putih sedang tidur sedang merah (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata ini berterima. Tata ejaan yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 1 sampai fasal 10. Raja Ali Haji mengatakan "Nama yaitu tiap-tiap barang yang menunjukkan maknanya pada dirinya. 4. dan pokok ialah Nama. Kedua-dua buku ini saling melengkapi dan Harimurti Kridalaksana telah membincangkan kedua-dua buku ini sekaligus di dalam makalahnya "Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa. budak itu. iaitu Perbuatan dan Sifat. dan pokok berserta nama saintifiknya dalam bahasa Latin. Jika dihalusi takrifan di atas. 3. tidaklah susah kerana kamus ini menyediakan indeks menurut abjad yang kita kenali sekarang ini. Leksikografi yang dimuat di dalam Kitab pengetahuan bahasa mulai bab kedua (halaman 50 para ketiga)". 5. beberapa ahli bahasa tempatan (Melayu) telah mulai menulis kamus dan nahu bahasa Melayu. Pada masa ini. Pembahagian kelas kata yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 11 sampai 14. Sebenarnya masih ada beberapa buah buku nahu dan kamus bahasa Melayu yang ditulis oleh ahli bahasa yang lain. Kamus ini berjudul Kamus Mahmudiyyah dan diulang cetak pada tahun 1925 M di Kota Bharu. dan merah ialah . tidur. oleh yang demikian perkataan Ali. ular. Syed Mahmud juga menulis buku ilmu pengetahuan. perkataan duduk. iaitu buku yang berjudul Bustanulkatibin (Petunjuk-petunjuk bahasa Melayu) yang diterbitkan pada tahun 1857 M dan Kitab pengetahuan bahasa pada tahun 1858 M. tiada berserta dengan masa yang tiga. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 22 sampai halaman 32. Analisis kalimat yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 15 sampai 31. Kelantan.

adapun. Yang boleh didahului oleh tiga masa ini jika bukan Perbuatan. dewasa. Buku ini banyak membincangkan tentang bunyi bahasa. Katanya "Membunyikan dia hendaklah kenakan gigi-gigi di atas pada sesama tengah bibir yang di bawah dan renggangkan bibir yang di atas itu lalu dibunyikan seperti hendak menyebut bunyi b tetapi biarlah berangin keluarnya di antara bibir di atas dan bibir di bawah serta gigi seperti syarat yang tersebut. maka. Selang beberapa tahun kemudian barulah muncul karya Muhammad Syah bin Yusof yang berjudul Sanjuh suratan. Keadaan Nama (Sifat)." Seperti juga ayahnya. Buku ini diterbitkan pada tahun 1922 M di Maktab Melayu Melaka. Buku ini terdiri daripada tiga bab. bermula. alkisah. bagi. Menurut beliau bahasa itu ialah bunyi percakapan yang terbit daripada fikiran dan hati yang dijelmakan melalui suara atau bunyi bahasa. Yang dimaksudkan oleh Muhammad Ibrahim ibu perkataan tersebut di antara lain ialah: istimewa. berani. Muhammad Syah memberi takrifan ayat ialah "susunan daripada beberapa perkataan yang mengandungi makna". Muhammad Ibrahim mengatakan: "Adapun tabiat lidah Melayu yang tiada berpelajaran itu selalu memendekkan sebutan sesuatu perkataan. ia mungkin Sifat. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi menulis buku Kitab pemimpin Johor sejak tahun 1871 M dan diterbitkan pada tahun 1978 M. Sebagai contoh kita lihat bagaimana Muhammad Ibrahim memberi penjelasan tentang bunyi v. November. benar. dan. sebermula. Gavnor. sebagai lagi. hingga orang-orang yang berpelajaran pun tertarik kepada sebutan yang salah itu sebab telah menjadi biasa disebut dalam sebutan sesuatu tempat atau kampung atau negeri itu". berdiri. miskin. Muhammad Syah juga telah menyatakan bahawa tiap-tiap menentukan bilangan yang banyak atau berjenis-jenis perlulah didahului oleh perkataan sekalian atau segala. bahawasanya. Dalam Fasal yang Kedua Puluh Satu bukunya tersebut. sekali persetua. demi. seyogiayanya. seperti: dengan si Zaid daripada air laut pada kitab demi Allah bagi si Zaid di atas loteng di dalam pundi-pundi seperti si Umar (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan). Setiap golongan ini diperincinya satu persatu. arakian. seperti. bahawa. Beliau juga telah membuat golongan perkataan yang diberinya istilah: Nama. Satu hal yang menarik di dalam buku ini ialah perbincangan Muhammad Ibrahim tentang ibu perkataan. masa akan datang dan masa yang telah lalu". iaitu pembinaan ayat. Menurut beliau ibu perkataan ini berkuasa memberanakkan beberapa perkataan lain sehingga menjadi ayat dan juga perenggan. mubtada yakni permulaan perkataan dan khabar bersandar daripada permulaan itu". ayat terdiri daripada ". Dalam membina ayat sederhana beliau berpendapat perlu . Memasukkan Perbuatan dan Sifat ke dalam satu golongan yang sama sebenarnya telah dirintis oleh Raja Ali Haji kerana di dalam buku ini beliau menyamakan golongan perkataan bagi kaya. dan Perbuatan. kalakian. dan menulis karangan pendek. iaitu Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. syahdan. di. sebagai pula. Berguna dalam bahasa Inggeris dalam perkataan-perkataan seperti di bawah ini dan sebagainya. misalnya: Victoria. pembinaan kata. yakni: "Maka tiap-tiap perbuatan itu dihukum oleh masa yang ada sekarang. Raja Ali Haji juga menekankan penggunaan Kata Sendi bagi Kelompok Kata Sendi Namaan. hatta.bukan Nama. Menarik untuk disebutkan bahawa takrifan Perbuatan yang dikemukakan oleh Muhammad Syah ini ada hubungannya dengan takrifan Raja Ali Haji. Karangan dianggap tidak sempurna jika tidak ada ibu perkataan dan penggunaan ibu perkataan yang tidak tepat akan merosakkan karangan tersebut. pada. Menurut Raja Ali Haji. makan. tidur. Muhammad Ibrahim juga seorang pengkritik sosial yang berterus terang. bersuka-suka... Contoh di atas memperlihatkan bahawa ada golongan Nama yang mesti didahului oleh golongan Kata Sendi Nama. seperti daripada.

Contoh yang diberikan ialah: Qasim baca surat disongsangkan menjadi Surat dibaca oleh Qasim.sudah . oh. Pada masa yang sama. mem. selirat. ke-.gali . men-.menangkap ..Masa . Beberapa golongan ini sama dengan perbincangan ahli bahasa terdahulu.Keadaan .ada Nama dan Perbuatan.-i. (3) Perkara-perkara Berguna. ter-.Pati Petua-petua Ejaan Jawi. se-.menjadi mem-. Bab 3 . iaitu pada tahun 1927 M. Perbuatan... seumpamanya. Hasyim bin Haji Talib.. Contoh yang dikemukakan ialah:Muhammad .kah.. bila. -lah.Bunyi Suara yang Digambarkan dengan Huruf. nah. lambat. pe-. Tanjung Malim..-lah.. Bab 5 . Sifat.O. ia diberi penjelasan yang khusus. iaitu tambahan di pangkal perkataan. meng-. Bab 8 .. Untuk perkataan ini beliau menggolongkan pada sembilan golongan. Dussek dan Mohd.-an. . Bab 10 . dan Seruan.Bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu. Clark. men-.. kecuali. dan (5) Pengakuan Tamat. per-. pada. Bab 6 .O. Muhammad Syah juga telah memperkenalkan Ayat Songsang di dalam bukunya ini dengan keterangan "Adapun ayat-ayat songsang itu ialah menyalahi yang biasa. Dussek. pe-.-i. meng-. Penyambung Kata. iaitu Nama. di-. Kedua-dua bahagian ini boleh ditambah dengan beberapa bahagian lagi sehingga menjadi: Nama . Buku ini juga dikeluarkan oleh Pejabat Karang-Mengarang SITC. di bahagian ini beliau tambahkan juga dengan Penggandaan. Kitab punca bahasa pula ditulis oleh Abdullah bin Talib dan diterbitkan di Terengganu pada tahun 1927 M. O.dan huruf tambahan pada awal dan akhir perkataan ialah: ber-. tidak.Perbuatan .menurut pengarang ini "supaya ringan pada lidah menyebutnya". ter-. Abdullah bin Talib melihat pembinaan ayat daripada sudut tugas perkataan. seperti melainkan. kuat. di Singapura diterbitkan pula sebuah buku berjudul Ilmu bahasa Melayu: penggal I.Huruf-huruf Tambahan (Penambah). Faham Kata. di-. atas. Pengecuali ialah perkataan yang menolak atau mengeluarkan sesuatu supaya menentukan kadar yang dimaksud. Wau. pen-.. se-.. Abdullah bin Talib mengemukakan bentuk awalan yang lebih banyak kerana menurut beliau awalannya memang demikian asalnya. Ganti Nama. Bab 7 . meng-. aih. dan Zainal 'Abidin bin Ahmad. seperti bagaimana. di-.tikus . Pada bahagian mengarang pula. peng-. Huruf tambahan yang ditambah pada awal perkataan ialah: ber-. dan Baris. seperti ya. perlahan.. namun. iaitu Bab 1 . Yang baru di sini ialah: Kelakuan ialah perkataan yang menunjukkan gaya atau rupa terhadap perbuatan. di mana. pem-. pe-. Seandainya ditemui binaan perkataan yang seolah-olah Penggandaan tetapi bukan.merah (itu) . Kelakuan. Faham Kata ialah perkataan yang menolong kepada perkataan yang lain.-an. hai. cemerlang. yah. me-. iaitu -an. segera. me.-i.Ayat. Bukan kerana susah menyebutnya.Dari Hal Perkataan Berganda.Nama Kena Buat . Buku ini terdiri daripada sepuluh bab. Muhammad Syah memberikan lima kaedah agar sesuatu karangan dianggap lengkap. Bab 4 .. (2) Keadaan. Tujuan buku ini ialah untuk kegunaan guru di sekolah Melayu dan menjadi buku rujukan utama pelajar di Sultan Idris Training College (SITC) (sekarang Maktab Perguruan Sultan Idris). Bab 9 Golongan Perkataan. Winstedt. Sebagai contoh ialah: telunjuk. W...telaga. Katanya sesuatu ayat atau percakapan itu sekurang-kurangnya mesti ada: Yang Berbuat . Pengecuali.Kuasa-kuasa Alif. Di dalam buku ini perbincangan Sisipan belum timbul. Dalam bahagian Pembinaan Kata beliau membahagikan imbuhan pada dua bentuk. iaitu ber-. Bliganan (guru pembaca bahasa Melayu di Sekolah Bahasa-bahasa Timur di London) dan menyerahkannya kepada Sidang Pengarang yang terdiri daripada R... iaitu didahulukan "yang kena buat" daripada "yang berbuat" tetapi mahulah didahulukan penambah "di" pada Perbuatan dan perkataan "oleh" pada yang berbuatnya". disediakan bahagian Ingatan yang maksudnya serupa dengan perbincangan kekecualian.T. me-. (4) Kegunaan. bagi. ke-. Pada mulanya buku ini bertajuk Pelita mengarang yang ditulis oleh O.. peng-. Contohnya ialah: Kucing . pen-. lama.. seperti telah. bawah. ter-. Bab 2 Kenyataan Setengah Huruf-huruf Jawi.-i. pe-. Beliau pula memberi takrifan terhadap "perkataan" sebagai sebutan manusia yang mengandungi makna yang berfaedah. -i.B. men-.Perbuatan . Buku ini telah diberi beberapa catatan tambahan oleh C..T.-an. Ya. per-. Seruan pula beliau takrifkan sebagai sebutan yang digunakan untuk isyarat.-an. Bagaimanapun.. Di dalam buku ini dibincangkan Penggandaan sama ada cara pembinaannya mahupun maknanya.-kan. meny. iaitu (1) Asas... Pada bahagian yang memperlihatkan kelainan daripada bentuk dan makna yang umum.. Bagi pengimbuhan.Keadaan Kena Buat.dan tambahan di hujung perkataan.Yang Diperbuat. Setiap bahagian ini diberi huraian yang cukup dan selepasnya disediakan contoh karangan pendek.-kan. Sidang Pengarang ini bukan sahaja membuat beberapa pindaan tetapi juga menambah bab daripada yang asal.Membatangkan Huruf-huruf Jadi Bunyi dan Perkataan.putih. Perubahan me. sedang. akan. wah.

bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Inilah buku pertama yang khusus membincangkan nahu bahasa Melayu tentang Pembinaan Kata. Menurut Haji Muhammad Said. Perkataan yang Lengkap. ny maka me. belayar. Dengan persembahan seperti ini kita yakin buku ini digunakan sebagai rujukan guru.sahaja. Isi buku ini agak berbeza dengan buku terdahulu. m. "Adalah tersebut dalam jalan bahasa Melayu. lajar maka ditulis bekerja. serta. Dikatakan bahawa "Apabila ditambahkan kepada setengah-setengah perkataan asal yang ada di dalamnya bunyi berpadu dengan r. dan Ayat Bersilang. bukan pada teorinya. gh. Yang menarik di dalam buku ini ialah istilah yang digunakan agak berbeza dengan istilah yang digunakan oleh penulis terdahulu seperti perkataan umbi untuk Kata Dasar. kandin untuk apitan. iaitu Ayat Selapis. beterkam. ng. Sebagai contoh perhatikan binaan perkataan tak + di + per + harga + i + kan + nya + lah. Penulis buku ini berpendapat bahawa perkataan makan dan minum tidak seharusnya ditambah awalan memenjadi memakan dan meminum. Ayat pula ada tiga jenisnya. Jika dimaksudkan makna bergerak atau tempat pergi pakailah ke dan jika dimaksudkan tempat tetap atau sudah sampai di tempat itu pakailah di"." Penggunaan Kata Sendi Nama di dan ke ternyata diperhatikan dengan saksama di dalam buku ini.sehingga disediakan hukum atau rumus untuk binaannya. yang lain-lain itu bergantung nyawa kepada yang satu itulah". w. Di sini pengajaran nahu lebih ditekankan pada penerapannya. g. "iaitu yang ada satu perbuatannya dan satu pembuatnya". iaitu 3 + 2 + 1 + umbi + 1 + 2 + 3 + 4." Awalan yang asal untuk meng. Pada tahun 1938 M muncul pula sebuah buku yang berjudul Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi hasil karya Yunus bin Saldin. Hujahnya ialah "Maka tentang perkataan minum itu pula me itu telah sedia suatu huruf tambahan jua kerana asalnya perkataan itu inum dan me itu ialah um. dan Menunjuk Pihak. umbutan untuk Kata Terbitan. "iaitu seperti ayat berlapis juga tetapi ayat-ayat yang berhimpun itu tidak sama pangkatnya.Buku ini juga membincangkan pembinaan kata dengan awalan ber.dan be-. Buku ini khusus membincangkan tentang Pembinaan Ayat. Contoh yang diberikan ialah: singgah ke Melaka singgah di Melaka tiba ke Singapura tiba di Singapura berjalan ke darat berjalan di darat (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Berkenaan dengan Pembinaan Ayat pula. Satu tahun kemudian. h. Yang dimaksudkan dengan Ayat Selapis. Dia minum air bukan Dia meminum air. belajar ialah kerana mengelakkan bunyi yang berat apabila berulang-ulang bunyi yang membunuh r. buku ini menjelaskan bahawa ayat ialah "suatu susunan atau ikatan yang sempurna daripada beberapa perkataan keadaannya memberi faham dengan sepenuh-penuh faham". Buku kedua Haji Muhammad Said ialah Jalan basa Melayu yang diterbitkan di Singapura pada tahun 1953 M. pandin (penambah kemudian) untuk akhiran. Berdasarkan karangan yang disediakan. Ayat Berlapis. Huraian yang diberikan ialah "Akan tetapi pada beberapa perkataan yang tertentu di dan ke itu dipakai bersamaan keduanya. Penambahan. Di dalam buku ini dinyatakan bahawa imbuhan apitan tidaklah hadir sekaligus. misalnya kerja. Setiap bahagian ini diberi huraian singkat dan kadangkala hanya ada contoh sahaja. yakni dua perbuatan dan dua pembuatnya". Hitungan. Haji Muhammad Said bin Haji Sulaiman menghasilkan buku Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. penambah untuk satu atau lebih pandin. Bunyibunyi atau huruf-huruf dirangkaikan jadi perkataan". l. Jika perkataan asas itu berawalkan salah satu daripada huruf-huruf a. Bahagian awal merupakan teori yang terdiri daripada: Perkataan yang Asal. h maka hendaklah ditambahkan dengan meng-". dari penulis ini lahir buku . n. kh. guru akan menjelaskan dan memberi huraian tentang bidang nahu yang dibincangkan pada bahagian pertama. Sebagai contoh dinyatakan bahawa "Jika perkataan yang berawalkan salah satu daripada huruf r. Bahagian kedua ialah beberapa buah karangan pendek. Dengan demikian. Hanya satu sahaja yang boleh hidup sendiri. beserta. layar. Ayat Berlapis ialah "susunan perkataan yang ada di dalamnya dua ayat itulah.pula ialah me. pendepan untuk awalan. iaitu menurut apa makna yang dimaksudkan. penokok untuk satu atau lebih pendepan. iaitu pada tahun 1939 M. seperti pada contoh: Kita makan nasi bukan Kita memakan nasi. Setiap imbuhan hadir secara berperingkat dari dalam ke luar. Ayat Bersilang pula. terkam.

dan bahasa Melayu manakala nahu bahasa Melayu pula telah ditulis dalam bahasa Belanda. Ada beberapa hal penting yang dikemukakan dalam Pengenalan buku ini. Bunyi-bunyi atau hurufhuruf itu dirangkaikan jadi perkataan. "Adalah fikiran seseorang itu dizahirkan dengan bahasa cakapan atau bahasa tulisan. janganlah gemar mencacatkan sahaja. Seruan. Rupa Nama (Sifat). Petikan ini dimaksudkan sebagai menguji kefahaman pelajar atau pembaca tentang jalan bahasa Melayu yang telah dihuraikan terdahulu. Bahagian awal isi buku ini patut juga dikemukakan kerana ia merupakan takrifan terhadap bahasa dan ayat. dan Melayu. Haji Muhammad Said menyampaikan ". beliau berpendapat biarlah kedua-dua nahu bahasa Arab dan nahu bahasa Inggeris itu hanya sebagai kias sahaja. Setiap golongan perkataan ini beliau perincikan lagi dengan contohnya sekali. Nahu bahasa Inggeris juga tidak sama dengan nahu bahasa Melayu. Oleh yang demikian. Ketujuan untuk Objek Sipi. Jalan bahasa itu menunjukkan bagaimana bercakap dan menulis dengan betul".4 KESIMPULAN . apa jadi Melayunya itu melainkan dengan seperihal mengikut liuk dan lentuk Arab tatkala itu hilang semangat dan kacak Melayu terkecuali orang yang telah mahir Melayunya". Hingga permulaan abad ke-19. golongan perkataan di atas diguguskan pada dua gugusan besar. Perancis.. Perbuatan. Pengisi Benda ialah Nama atau Ganti Nama dan pengisi Berita ialah Perbuatan. Beliau menggolongkan perkataan pada sembilan golongan. Inggeris.. Keinginan untuk menulis nahu Melayu terdorong oleh pengetahuan penulis tentang nahu bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga timbul fikirannya ". bagaimana lain-lain bahasa boleh membuat nahunya sendiri. Perkataan yang menerangkan ialah Rupa Nama dan Rupa Kata. iaitu Nama. iaitu Belanda. Perkataan yang hadir sendiri ialah Seruan dan Ibu Kata. Jika pada mulanya bahasa Melayu ditulis oleh ahli pelayaran dan perniagaan tetapi kemudian ia dikaji oleh sarjana bahasa Melayu sama ada oleh bukan orang Melayu mahupun oleh orang Melayu sendiri. Untuk melahirkan sesuatu ayat. Pelengkap untuk Objek Tepat. Dua atau lebih perkataan yang memberi cukup makna jadi satu perenggan kata atau ayat. Perlu juga dicatatkan di sini bahagian akhir Pengenalan tersebut. iaitu novel karya Abdullah bin Abdul Kadir Munshi." Di dalam buku ini juga telah diperkenalkan istilah Perbuatan Melampau untuk Kata Kerja Transitif. Latin. dalam bahasa Melayu hukum ini (penggandaan untuk jamak) tiada kuat kerana boleh juga digunakan rupa tunggal itu bagi banyak. Sendi Nama. Oleh yang demikian. Perkataan yang menghubungkan ialah Sendi Nama dan Sendi Kata. tetapi patutlah lebih gemar pada membantu memolekkan sesuatu benda yang demikian menjadikan kita semuanya beroleh kemajuan yang segera adanya"... mengapa bahasa Melayu tak boleh berbuat demikian". yakni jika tiada ditambah angka dua (tanda penggandaan) itu bermakna banyak juga dengan sebab mengikut saksi percakapan dalam perenggan kata itu Maka ramailah orang datang ke situ tidak termustahak dikatakan Maka ramailah (orang-orang) datang ke situ. Jadi "Tidak boleh hanya mengikut atau tulis terjemah kelak bukannya jadi baik kepada bahasa Melayu. Penulis ini menganggap bahawa jalan bahasa Melayu tidak serupa dengan bahasa Arab.. Bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Mana yang baik dan sesuai diambil dan mana yang tidak sesuai ditinggalkan. beliau mendakwa ". permohonan dan permintaan kepada sekalian pembaca yang hemah. iaitu Benda atau Perkara (orang atau benda yang dicakapkan) dan Berita (hal atau butir yang dicakapkan). Rupa Kata (Keadaan Perbuatan).. Arab. kamus bahasa Melayu telah disusun dalam enam bahasa. 5.Pembinaan Kata dan Pembinaan Ayat. Ibu Kata (Kata Permulaan Ayat). Perbuatan tak Melampau untuk Kata Kerja tak Transitif. Berkenaan dengan Bilangan dalam bahasa Melayu Haji Muhammad Said berpendapat bahawa ". Perlu juga dinyatakan bahawa penulis buku ini mendapat nasihat daripada Zainal 'Abidin bin Ahmad bagi mempereloknya dan beliau juga telah menterjemahkan buku ini ke dalam bahasa Inggeris. Ganti Nama. Bahagian akhir buku ini dilampirkan petikan Hikayat Abdullah II. Inggeris.. tetapi semata-mata merosakkan dan jadilah bahasa Melayu keinggerisan ialah kacukan yang sangat dihelak".. Sendi Kata (Kata Penghubung).

32.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu. 21-22. Sanjuh suratan. W. namun kerana rujukan awal dan pengetahuan nahu yang diterima berasal daripada bahasa asing. m.s.2 Pelaksanaan atau Perlaksanaan? Salah satu kekeliruan yang sering dihadapi oleh pengguna BM adalah berhubung dengan penggunaan bentuk imbuhan peN+ dalam penjanaan kata nama.Daripada huraian di atas dapatlah disimpulkan bahawa penggunaan bahasa Melayu sudah sejak lama memiliki tradisi nahunya. cit. Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa . Johor Bahru. Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi. Sementelahan pula. m. C. .O. 1939.s. 2. </HTM Bahasa Malaysia IV Wacana Serius Bahasa Melayu RABU. Kitab punca bahasa. khususnya perbezaan antara pe+ dengan per+.J.Melayu. 1927.. A grammar and dictionary of the Malay language. Jalan basa Melayu. Kitab pengetahuan bahasa. Raja Ali Haji.s. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. hampir semua buku nahu bertitik tolak daripada falsafah Yunani dan dikembangkan oleh penulis nahu bahasa Inggeris. m. 92. W. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. Kitab pemimpin Johor. Oleh kerana kajian awal bahasa Melayu dilakukan oleh bukan penutur ibunda bahasa Melayu dan bahasa Melayu itu sendiri telah dipengaruhi oleh susuk bahasa Arab dan bahasa Inggeris. 2. Ilmu bahasa Melayu: penggal I. 30 tahun perancangan bahasa Malaysia. J. Kertas kerja dibentangkan pada Hari Sastera '83. terdapat juga kekeliruan ejaan bagi sesetengah perkataan yang mengandungi sama ada 1g atau 2g dan 1k atau 2k. 1812. R. Marsden. Marsden. 1983. 1966. Penggunaan imbuhan yang paling banyak mengelirukan ialah akhiran +kan dan +i serta +per dalam pembentukan kata kerja transitif. Skinner. Harimurti. 1922. Wilkinson.s. Muhammad Idris Abdul Rauf. Begitu juga penggunaan bentuk imbuhan peN. Crawfurd. Kamus Jawi . maka pengaruh tersebut masih tidak dapat dilepaskan.s. Muhammad Syah bin Yusuf.Melayu . Al-Marbawi. “pelaksanaan” dieja . 1927. Misalnya. 10-13 Dis.s. 56. et al. 1959. 1953. Abdullah Hassan. 1984. A grammar of the Malayan language. beberapa orang penulis tempatan telah berusaha menulis nahu yang lebih bersifat Melayu. 1852.Inggeris. Harun Aminurrashid. Winstedt. m. Kridalaksana. 1933. Kamus Idris al-Marbawi: Arab . Yunus bin Saldin. 1903.. 38-42. Kajian sejarah perkembangan bahasa Melayu. R. 16 JULAI 2008 Kesalahan Imbuhan 2.s. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi.1 Pengenalan Penggunaan imbuhan ialah salah satu aspek yang dapat mengelirukan pengguna BM. op. 1987. m. 1987. Sejarah pertumbuhan bahasa kebangsaan kita. 1878. Ismail Hussein. maka penyusunan nahunya juga tidak terlepas daripada pengaruh kedua-dua bahasa ini. Kekeliruan ini menyebabkan kesalahan ejaan perkataan berkenaan. m. Prosa Melayu baharu. Selain itu. Walau bagaimanapun. 41-42. dalam pembentukan kata nama. 1938. Abdullah bin Talib. m.

”n” (”nanti” – ”menanti”). awalan me+ hadir pada kata dasar yang bermula dengan huruf ”l” (misalnya ”lihat” menjadi ”melihat”). Memelihara f. ”memasukkan”).3. ”m” (”masuk” – ”memasuki”. Mempesonakan e. ”mewakilkan”). kekeliruan ini boleh diatasi dengan mudah sekiranya pengguna mengetahui panduan dan rumus penjanaan kata nama dengan menggunakan imbuhan ini. Masalah pertama terlihat dalam penerbitan kata kerja “memperkasakan“ (*memerkasakan). Hal ini kerana imbuhan ini mempunyai bentuk yang paling pelbagai. mem+.sebagai “perlaksanaan”. Kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” ialah contoh ketara untuk menunjukkan bahawa huruf pertama kata dasar bukan faktor tunggal yang menentukan bentuk awalan meN+. (1) Bentuk imbuhan peN+ pada kata nama Bentuk imbuhan pada kata kerja / Bentuk imbuhan pada kata nama Melaksanakan projek / Pelaksanaan projek Membasmi kemiskinan / Pembasmian kemsikinan Mentadbir negara / Pentadbiran negara Menggalakkan pelaburan / Penggalakan pelaburan Mengebumikan jenazah / Pengebumian jenazah Berkembang pesat / Perkembangan pesat 2. meng+ dan menge+. dan ”w” (”wakil” – ”mewakili”. Memporak-perandakan g. men+. Hal ini dapat diperhatikan daripada senarai perkataan (2a-l) yang berikut: (2) a. Memeranjatkan d. Memantau c.3 Penggunaan Imbuhan meN+ dalam Pembentukan Kata Kerja Dua masalah berkaitan penggunaan bentuk imbuhan meN+ akan dibincangkan dalam bahagian ini. Masalah kedua pula terlihat dalam pembentukan kata kerja “mengetengahkan“ (*mengenengahkan) dan “mengetepikan“ (*mengenepikan). iaitu me+. Sebenarnyanya. Perubahan bentuk awalan meN+ ini lazimnya bergantung pada huruf pertama kata dasar yang menerima kehadiran imbuhan tersebut. Memahat b. 2. Misalnya. ”r” (”rawat” – ”merawat”). perubahan bentuk awalan meN+ tidak hanya ditentukan oleh huruf pertama kata dasar yang menerima imbuhan tersebut. Memenjarakan . Walau bagaimanapun. Panduannya adalah dengan melihat bentuk imbuhan awalan pada kata kerja yang daripadanya kata nama itu diterbitkan (Jadual 1). Mempelawa h. “pemohonan” dieja sebagai “permohonan” dan “peletakan” dieja sebagai “perletakan”.1 Memerkasakan atau Memperkasakan? Salah satu imbuhan yang boleh mengelirukan pengguna bahasa ialah awalan meN+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja.

Memeranjatkan Daripada senarai perkataan (3f). bentuk awalan meN+ juga dipengaruhi oleh bilangan suku kata kata dasar. Mempercayai c. kehadiran imbuhan akhiran +kan dalam penjanaan kata kerja transitif ”memperkasakan” adalah diperlukan. ”memantau”. iaitu me+ (”memahat”. mem+ (”mempesonakan”. Mempelopori j. Selain huruf pertama kata dasar. Mengepos Daripada senarai perkataan (2a-l). bentuk awalan meN+ yang gramatis bagi kata kerja yang diterbitkan daripada kata adjektif ”pasti” ialah me+ (”memastikan”). Oleh itu. Mempedulikan b. Perlu juga dijelaskan bahawa suku kata ”per” dalam perkataan ”perkasa” bukan imbuhan dan ”perkasa” ialah kata adjektif. Dalam hal ini. Keadaan ini boleh mengelirukan sekiranya seseorang pengguna bahasa kurang arif mengenai faktor-faktor lain. ”memeranjatkan”. jika kata dasar tersebut ialah kata adjektif. Memperkasakan g. Memperlahankan f. Senarai perkataan (3a-f) yang dikutip daripada Kamus Milenium (2000:522-531) dapat membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. ”memporak-perandakan”. bentuk kata kerja transtitif aktif yang gramatis ialah ”memperkasakan”. ”memperkasa” (tanpa akhiran +kan) adalah bentuk yang tidak gramatis. Contoh yang terdapat dalam senarai perkataan (2a-l) ialah ”memahat” (daripada kata dasar ”pahat”) dan ”memantau” (daripada kata dasar ”pantau”). . Bagi kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” dan mempunyai dua suku kata. Oleh itu. dapat dilihat penggunaan tiga bentuk awalan meN+. ”mempelawa”. selain huruf pertama kata dasar. Mempengaruhi k. Dengan kata lain. jika suku kata pertama kata dasar ialah imbuhan per+. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. Mempelbagaikan d. ”memperluas” (daripada kata dasar ”perluas”) dan ”memperelok” (daripada kata dasar ”perelok”). bukan mem+ (”mempastikan”). (3) a. dapat disimpulkan bahawa bentuk yang gramatis bagi pengimbuhan meN+ pada kata dasar ”perkasa” ialah mem+ dengan huruf ”p” dikekalkan. Contohnya ialah ”memperbesar” (daripada kata dasar ”perbesar”). Bagi kata dasar yang mempunyai tiga atau lebih suku kata pula. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah me+ dengan huruf pertama pada kata dasar tersebut bertukar menjadi ”m”. ”memelihara” dan ”memenjarakan”). Mempesonakan e. terdapat dua panduan yang boleh digunakan. Yang pertama. walaupun kesemua kata dasarnya bermula dengan huruf ”p”. ”mempengaruhi” dan ”memproses”) dan menge+ (”mengepos”). sebahagiannya menerima kehadiran awalan me+ sementara sebahagian yang lain menerima kehadiran awalan mem+. Memproses l.i. yang turut mempengaruhi bentuk awalan meN+. Yang kedua. Oleh sebab itu. bukannya ”memerkasakan”. ”mempelopori”.

Mengepam b. Memulihara d. Panduan seterusnya ialah bagi kata dasar yang mengandungi satu suku kata. (7) a. Senarai perkataan (7-h) yang berikut membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah menge+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Senarai perkataan (6a-c) yang berikut membukti kenyataan ini.Perkataan ”memeranjatkan” (3g) pula ialah kekecualian kerana kata dasarnya. Mempelopori h. adalah berbeza daripada kata dasar yang lain (3a-f). Mempraktikkan b. iaitu ”peranjat”. Mempelajari Dalam hal ini. Memerangkap c. Memusakai g. Memeringkatkan e. perkataan ”peranjat” tidak boleh berdiri sendiri. Memperonyokkan g. iaitu perkataan yang mesti digunakan bersama kehadiran imbuhan. Memperkosa f. Mempengaruhi i. Memeriksa c. khususnya daripada bahasa Inggeris (BI). Senarai perkataan (4a-g) dan (5a-i) yang dikutip daripada kamus yang sama membukti kenyataan ini. Memerihalkan d. Memerintah f. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Memplagiat . Oleh itu. Senarai perkataan (4a-g) diterbitkan daripada kata kerja sebagai kata dasar sementara senarai perkataan (5a-i) diterbitkan daripada kata nama sebagai kata dasar. Memperosokkan (5) a. Hal ini kerana kata dasar ”peranjat” tergolong dalam kata akar. kemahiran berbahasa amat dituntut untuk menentukan bentuk awalan meN+ yang gramatis. Memprotes d. Bagi kata dasar yang terdiri daripada KK dan kata nama. Mengepos Panduan terakhir ialah bagi kata dasar yang merupakan kata ambilan. Memproses c. Memelihara b. (4) a. Mempelawa e. Memenjarakan b. tiada panduan atau rumus tertentu yang boleh digunakan. Dengan kata lain. Mengepin c. sebahagiannya menerima kehadiran awalan meN+ dalam bentuk me+ sementara sebahagian yang lain dalam bentuk mem+. (6) a.

Imbuhanimbuhan ini mempunyai fungsi dan makna tertentu yang mempengaruhi struktur ayat. Kata dasar dalam (7a-h) diambil daripada BI iaitu practice. bukan “mengenengahkan“ dan “mengenepikan“. Mempolemikkan h. 2.4. process. ayat (11) bermaksud “dia memberi saya nasihat supaya bersabar“. Seterusnya. +kan dan juga +per dalam pembentukan kata kerja transitif ialah satu lagi aspek yang sering mengelirukan pengguna BM. Jangan Mengenepikan Ejaan yang gramatis ialah “mengetengahkan“ dan “mengetepikan“. iaitu +i. (11) Dia menasihati saya supaya bersabar. (10) Parameswara merajai Melaka. (9) Pak Mat menyekolahkan anak-anaknya. Ayat (8) bermaksud “rakyat Melaku menjadikan Parameswara raja“. Nota: Perkataan yang menerima imbuhan awalan dan akhiran hendaklah dieja secara bersambung (menjadi satu perkataan) walaupun pada asalnya perkataan tersebut dieja secara terpisah (dua perkataan). Kata dasar dalam (7i) pula diambil daripada bahasa Jawa iaitu pamer. . Huruf seterusnya. Hal ini kerana kata dasar yang daripadanya dua kata kerja tersebut diterbitkan ialah “ke tengah“ dan “ke tepi“. popular. yang ketiga dalam kes ini iaitu “t“ tidak boleh mengalami perubahan menjadi “n“.1 Jangan Maafkan Saya. plagiarise. polemic dan potrait. 2. +kan/+per dalam Pembentukan Kata Kerja Penggunaan imbuhan akhiran. protest. Imbuhan +kan pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata nama mendukung maksud sama ada “menjadikan“ (8) atau “memasukkan“ (9). Mempopularkan f. Maafilah Saya “Maaf“ ialah kata nama. politic. Mempotretkan i. iaitu “k“ menjadi “ng“.4 Penggunaan Imbuhan +i. Huruf yang mengalami perubahan hanyalah huruf pertama. Ayat (10) pula bermaksud “ Parameswara menjadikan raja Melaku“. pemahaman mengenai fungsi dan makna imbuhan-imbuhan ini adalah penting untuk membolehkan pembentukan perkataan dan ayat yang gramatis. Oleh itu. 2. Mempamerkan Semua kata dasar dalam (7a-i) ialah kata ambilan daripada bahasa asing. Mempolitikkan g.e. (8) Rakyat Melaka merajakan Parameswara.3. khususnya jenis objek dan subjek ayat.2 Mesti Mengetengahkan. Ayat (9) bermaksud “Pak Mat memasukkan anak-anaknya ke sekolah“. Imbuhan +i pula bermaksud sama ada “menjadi“ (10) atau “memberi“ (11).

2. Dia memberitahu kami maklumat itu. (16) a. iaitu “Salmi“. iaitu “ibu“ ialah “penerima hadiah“ manakala objek tepat “memberikan“ dalam (16b). Contoh lain bagi kata kerja transitif jenis ini ialah “mengindahi“ (14) dan “mengindahkan“ (15). (17) a. iaitu “jadikan saya maaf“ atau “masukkan saya maaf“ adalah tidak menasabah. Objek tepat “memberi“ dalam (16a).4. (13) Salmi memutihkan kasutnya dengan kapur. kata kerja transitif jenis ini memerlukan kehadiran dua objek untuk menyempurnakan maksud ayatnya. b. ialah agen. Dengan kata lain. 2. Perbezaan antara kedua-dua kata kerja transitif ini ialah jenis objek tepat masing-masing. (15) Para pekerja bandaran mengindahkan taman itu. maksud “maafi saya“. Saya memberi ibu hadiah. (12) Salji memutihi puncak Fuji. Dia memberitahukan maklumat itu kepada kami.2 Salji Memutihi.4. ialah pemangkin sementara subjek ayat (13). (14) Pohon-pohon yang berbunga mengindahi taman itu. b. Begitu juga maksud “izini saya“. iaitu “beri saya maaf“ adalan menasabah. iaitu “salji“. Encik Ali mengajarkan subjek Matematik kepada pelajar-pelajarnya.4 Boleh Mempertemukan. kedua-dua maksud “maafkan saya“. b. iaitu “beri saya izin“ adalah menasabah berbanding maksud “izinkan saya“. iaitu “hadiah“ ialah “benda yang diberikan“. Encik Ali mengajar pelajar-pelajarnya subjek Matematik.3 Beza Memberi dan Memberikan “Memberi“ dan “memberikan“ adalah antara sebilangan kecil kata kerja transitif dua objek.Oleh itu. Objek tepat kata kerja transitif “memberi“ ialah “penerima pemberian“ (biasanya bernyawa iaitu manusia dan haiwan) manakala objek tepat “memberikan“ ialah “benda yang diberikan“. (18) a. Subjek ayat (12). Perbezaan imbuhan +kan dengan +i pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata adjektif terletak pada jenis subjek ayatnya. Contoh lain kata kerja transitif jenis ini ialah “memberitahu“ (17a) dan “memberitahukan“ (17b) serta “mengajar“ (18a) dan “mengajarkan“ (18b). Salmi Memutihkan “Putih“ ialah kata adjektif. Saya memberikan hadiah kepada ibu. Sebaliknya. Jangan Memperkecilkan Imbuhan +kan dan +per sama sekali tidak boleh digabungkan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Hal ini kerana kedua-dua imbuhan mendukung maksud yang . Subjek ayat bagi kata kerja transitif berimbuhan +i ialah pemangkin (12) sementara jenis subjek pada kata kerja transitif berimbuhan +kan ialah agen (13). 2.4.

Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. b)Murid-murid menyanyikan lagu Negaraku di perhimpunan 2)di vs di. imbuhan +kan tidak boleh digugurkan. Dalam keadaan ini. Dalam keadaan ini. *mempersila) dan “berjudi“ (memperjudikan. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Contohnya ialah “bertemu“ menjadi “mempertemukan“ (*mempertemu). imbuhan +i juga tidak boleh digugurkan. Dalam keadaan ini. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. ia tidak memerlukan kehadiran +kan. Contohnya ialah “percaya“ menjadi “mempercayai“ (*mempercaya).. b) Hadiah diberikan kepada ibu oleh saya. Imbuhan +i juga sama sekali tidak boleh digandingkan dengan imbuhan per+. Selain itu. kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+.. 19 April 2010 10:41 PTG . imbuhan +kan juga tidak boleh digugurkan. Terima kasih atas penjelasan yang tepat mengenai imbuhan. penggunaan kedua-dua imbuhan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif.sama iaitu “jadikan“. Menggandingkan imbuhan +i dengan +per sama seperti menggandingkan imbuhan +i dengan +kan. Dicatat oleh Mohd Rashid Darham di 7:32 PTG 1 ulasan: soo berkata. imbuhan +i tidak boleh digugurkan. misalnya “perkecilkan“. Ayat yang mana betul. Contohnya ialah “perkasa“ menjadi “memperkasakan“ (*memperkasa).kan a)Ibu diberi hadiah oleh saya. *memperjudi). Oleh itu.. Contohnya ialah “beristeri“ menjadi “memperisteri“ (satu i digugurkan) dan “bersuami“ menjadi “mempersuami“. “bersila“ (mempersilakan. Tapi saya masih keliru dengan imbuhan sperti contoh berikut 1a) Murid-murid menyanyi lagu Negaraku di perhimpunan. Hal ini kerana imbuhan +kan dan +per mempunyai maksud yang sama. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Dalam keadaan ini. Soalan yang mungkin ditanya ialah mengapa “memperkosa“ (*memperkosakan)? Jawapannya adalah kerana “perkosa“ ialah kata kerja transitif asal. Selain itu. kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. Hal ini samalah dengan “merogol“ (*merogolkan). Misalnya “kecilkan“ dan “perkecil“ bermaksud “jadikan kecil“. tidak dibenarkan kerana ia merupakan satu bentuk pembaziran (lewah). Oleh itu.

Imej templat oleh MvH. Lihat profil lengkap saya  http://elearning. Dikuasakan oleh Blogger. Subjek yang diajarkan h Bahasa Malaysia Peringkat Maju (untuk pensyarah). Bahasa Malaysia IV (untuk keperluan pengijazahan ajar ijazah pertama) dan Bahasa Malaysia I (untuk keperluan pengijazahan siswazah luar negara).Catat Ulasan Catatan TerbaruCatatan LamaLaman utama Langgan: Catat Ulasan (Atom) ARKIB BLOG 8) ber (3) a Struktur Frasa dan Ayat Penggunaan Perkataan Imbuhan ahasa Malaysia IV Senarai Rujukan A) Bu. Diploma Penterjemahan Persatuan Penterjemah aysia. AN LKM400 MENGENAI SAYA Mohd Rashid Darham ugas sebagai guru bahasa Malaysia di Universiti Sains Malaysia.. Kampus Kejuruteraan. Berkelulusan Sarjana da Sains Kemasyarakatan USM.Pernah khidmat sebagai wartawan sebuah syarikat akhbar berbahasa Melayu di Kuala Lumpur. ingin . Kelirumologi Berbahasa Kita (2) Aug 31.usm. Sarjana Pengajian Melayu UM. '10 11:58 PM for everyone Peluluhan Oleh Joshua Igho Selama ini pemecahan atas pertentangan mengenai prosedur peluluhan kata terkait penambahan awalan dan akhiran dengan cara merujuk pada KBBI masih saja memunculkan ambiguitas berbahasa yang pelik.my PENGUMUMAN "Selamat datang siswa 2011/2012" Templat Picture Window. Khalayak acap kali canggung..

„transfer‟. dan menyublim (bukan „mensublim‟). Sekadar mengingatkan. sedangkan „mengkaji‟ diartikan sebagai belajar semua hal yang sekuler. kata „mengaji‟ banyak yang mengartikan sebagai belajar agama (Islam). melainkan „merubah‟. Ada satu pelanggaran yang amat fatal yaitu menambahkan huruf saat peluluhan secara tidak masuk akal. „koreksi‟.. dan „menyaratkan‟. Sebab kata „cela‟ tidak mungkin diluluhkan menjadi „menyela‟. Contoh kesalahan ini adalah: kata dasar „imbau‟ jika ditambahkan awalan me sering kali ditulis „menghimbau‟. tak sedikit orang yang merasa risih mengucapkan „mengaji‟ daripada „mengkaji‟ untuk peluluhan kata dasar „kaji‟. Tetapi mengapa kata serap macam „kontrak‟. (2) Tidak diawali gugus atau gabungan konsonan. (3) Peluluhan tidak berlaku apabila awalan „meng-‟ diikuti huruf pertama awalan „per-„. Problem lain syarat pertama adalah kata dasar yang huruf pertamanya c. Pertanyannya. „mengoreksi‟ (bukan „mengkoreksi‟). k. kata serapan harus ditulis utuh ketika diluluhkan. Padahal semestinya tidak ada dikotomi atas dua hal tersebut karena substansinya sama yakni belajar. Maklum. dan „syarat‟ tidak boleh diluluhkan menjadi „memrihatinkan‟. Jadi yang benar adalah „memedulikan‟. Kata dasar „ubah‟ tidak diluluhkan menjadi „mengubah‟. berikut adalah syarat peluluhan yang ditentukan oleh KBBI: (1) Peluluhan hanya berlaku apabila awalan „meng-„ langsung diikuti kata dasar yang huruf pertamanya p. „mempermasalahkan‟. dari mana asal-usul huruf h dan r tersebut? . Kita baru tersadar ketika meluluhkan kata „sela‟ menjadi „menyela‟. atau „mempertimbangkan‟. kata „cinta‟ menjadi „menyintai‟. baik KBBI maupun pengguna bahasa Indonesia masih terus diuji kesetiaannya. Syarat pertama akan gugur ketika kita meluluhkan kata „sosialisasi‟ menjadi „mensosialisasikan‟ seperti aturan main KBBI. Dalam hal ini. sebuah kata dasar dengan huruf pertama p. Sedangkan syarat ketiga dapat kita lihat pada contoh kata „mempergelarkan‟. Kata „prihatin‟. s. Dan. Bagaimana dengan kata „memperdulikan‟? Peluluhan itu jelas salah. „sublim‟ dapat diluluhkan menjadi „mengontrak‟ (bukan „mengkontrak‟). Untuk syarat kedua cukup jelas. Kebanyakan orang masih meluluhkannya seperti kata dasar yang huruf pertamanya s. „menransfer‟. „colok‟ menjadi „menyolok‟. karena berasal dari kata „peduli‟. sebab dua kata tersebut hingga kini masih ramai diperdebatkan akibat kurang tegasnya ketentuan dari KBBI. Misal. padahal semestinya „mengimbau‟. Semula saya beranggapan.menggunakan kata „mensosialisasikan‟ atau „menyosialisasikan‟. dan t. tapi „mencela‟.

Apa yang Anda bayangkan ketika mendengar kata “pengusaha garmen”? Tentulah yang muncul adalah sosok seorang usahawan yang menggunakan garmen sebagai barang yang diperdagangkan. bukan? Mungkin dia membuat berbagai macam baju yang dijual kepada para pemilik toko. (Tips: tulislah kata kerja aktif setelah kata „berhasil‟ agar maknanya tidak bergeser). bernama www. Oleh karena itu kalimat yang benar semestinya. Saya membayangkan usaha ini pasti akan dilarang oleh Kementerian Negara Pemberdayaan Perempuan karena seorang pengusaha wanita adalah seorang pengusaha yang menjadikan perempuan sebagai barang dagangan. artinya “pengusaha wanita” tidak ada bedanya dengan seorang germo. dan berasal dari bahasa kita sendiri. Jika memakai analogi di atas. Ada kemungkinan juga dia membuat kain dari bahan baku kapas dan kemudian menjualnya kepada para pembuat baju. sedangkan “pelukis wanita” adalah seorang pelukis (bisa pria atau wanita) yang melukis manusia berjenis kelamin perempuan. Nah. Seseorang dianggap berhasil apabila ia (sebagai subjek yang aktif melakukan pekerjaan) melakukan aktifitas dan mendatangkan hasil dari pekerjaannya. tentulah kita akan memeroleh keselarasan makna pada frasa sejenis seperti pengusaha tahu (memperdagangkan tahu). Artinya. Siapakah yang berhasil? Apakah lima penjahat itu atau satuan Reskrim Polresta Tegal? Tentu kita tidak akan mengatakan. “Dedy Corbuzier berhasil menghipnotis para penonton untuk mengikuti semua gerakannya”. saya (memperdagangkan terpaku ketika rumah. Dedy Corbuzier -bukan orang lain. dan pengusaha properti Nah. pengusaha automotif (jual beli mobil.yang menghipnotis para penonton sehingga mengikuti semua gerakannya. bukan? Jika yang dimaksud adalah seorang pengusaha berjenis kelamin perempuan. ke atau sebuah situs apartemen). berselancar ruko. “Satuan Reskrim Polresta Tegal berhasil menangkap lima orang penjahat”.Untuk menghindari kesalahan bunyi dan penulisan. bagaimana dengan kalimat ini? “Lima orang penjahat berhasil ditangkap oleh satuan Reskrim Polresta Tegal”. Wah. kita bisa mengambil kesimpulan bahwa “wanita pelukis” adalah seorang wanita yang berprofesi sebagai pelukis.pengusahawanita. dan aneka peralatan kendaraan bermotor).com. Dengan demikian. lima penjahat itu yang berhasil (kecuali mereka sengaja ingin ditangkap). ada baiknya kita perlu memilih kosa kata lain yang pengertiannya jelas. frasa yang benar adalah “wanita pengusaha” atau “perempuan pengusaha”. motor. . misalnya mengganti kata „menyosialisasikan‟ dengan „memasyarakatkan‟.

Ada lagi istilah yang kadang salah tulis yakni kata „membubung‟. artinya menaik. Lantaran bubungan berada di atas. bagian inilah yang akhirnya disebut bubungan. Padahal kata ini berasal dari Bahasa Jawa „bumbung‟ yang artinya potongan batang bambu. kiasan bagi segala sesuatu yang mengalami proses kenaikan disebut membubung. yang berasal dari kata „bubung‟. Seperti kita ketahui bubung adalah puncak genteng. . Dalam keseluruhan bangunan rumah. Namun kebanyakan orang salah menuliskannya menjadi „membumbung‟.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful