5.

1 PENGENALAN

lam Melayu yang banyak mengeluarkan hasil hutan dan rempah-ratus, menjadi tumpuan orang Eropah. Mereka menyedari bahawa untuk memudahkan perniagaan, bahasa anak negeri perlu difahami dan dikuasai. Di samping itu pula orang Eropah sudah mulai ramai yang tinggal di ceruk rantau Nusantara ini kerana berniaga, membuka ladang, atau ditugaskan oleh kerajaan mereka sebagai pegawai. Para mubaligh Kristian turut sama ke Kepulauan Melayu untuk mengajar agama Kristian kepada orang Eropah yang bertugas di sini dan juga kepada orang tempatan. Semua ini memerlukan kemahiran bahasa Melayu. Sejak itu, buku petunjuk sederhana dan kamus bahasa Melayu dianggap penting.

5.2 PENGKAJI BARAT
Frederick de Houtman (adik Cornelis de Houtman) menyusun perkataan dan ayat bahasa Melayu Madagaskar. Bahan ini disusunnya semasa ia ditawan oleh pemerintah Aceh dalam tahun 1599-1602 M. Kamus ini pertama kali dicetak di Amsterdam pada tahun 1604 M dan dicetak semula pada tahun 1673 M. Buku ini dicetak lagi di Batavia (kini Jakarta) pada tahun 1707 M. Gotardus Arthus menterjemah buku Frederick de Houtman di atas ke dalam bahasa Latin pada tahun 1608 M. Buku ini dicetak untuk kali kedua pada tahun 1614 M, dan daripada bahasa Latin ia diterjemahkan pula ke dalam bahasa Inggeris oleh Augustine Spalding yang diterbitkan di London pada tahun 1624 M. Albert Ruyl pula mengubah tajuk karya Frederick di atas, dan mengadakan sedikit pengubahsuaian yang kemudian dicetak di Amsterdam pada tahun 1650 M dan dicetak semula di Batavia pada tahun 1677 M setelah diperbaiki oleh Frederick Gueynier. Sekali lagi kamus ini diterbitkan di Batavia juga pada tahun 1708 M oleh Petrus van der Worm, dan beliau mengatakan bahawa inilah kamus Melayu - Belanda yang terbaik. Casper Wittens menyusun kamus bahasa Melayu - Belanda yang kemudian diperbaiki oleh Sebastian Danckaerts dan diterbitkan oleh Gravenhaghe pada tahun 1623 M dan di Batavia pada tahun 1706 M. Kamus ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh David Haex dan diterbitkan di Rom pada tahun 1631 M. Thomas Bowerey menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1701 M dengan mengemukakan sedikit peraturan nahu. Kamus ini ditulis oleh pedagang yang datang ke Nusantara, yang mencatat semua perkataan yang diingatinya (daripada bahasa lisan) sehingga berlaku banyak kesalahan ejaan. Contoh ayat yang dikemukakan juga banyak yang tidak berterima (tidak gramatis). Andreas Lambert Loderus mencetak semula kamus yang disusun oleh Casper Wittens dan Sebastian Danckaerts. Ia juga mencetak semula kamus yang disusun oleh Tustus Heurnius dan kamus yang disusun oleh Frederick Gueynier di Batavia pada tahun 1708 M. George Henrik Werndly (Belanda) seorang sarjana bahasa Melayu menulis Nahu Melayu yang diterbitkan di Amsterdam pada tahun 1736 M, John Howison menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1801 M, dan P. Farve menyusun kamus Perancis - Melayu pada tahun 1817 M. Sebelum P. Farve, William Marsden telah menulis A grammar of the Malayan language pada tahun 1812 M. Pendahuluan buku ini mengandungi 50 halaman. Banyak perkara yang dibincangkan oleh Marsden dalam Pendahuluan bukunya ini. Beberapa hal yang penting ialah: (a) Yang dimaksud dengan Kepulauan Melayu itu ialah Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, dan beberapa buah pulau yang lain. Setiap pulau, masyarakatnya memiliki bahasa mereka sendiri tetapi dalam hal perniagaan terutama di bandar pelabuhan, mereka menggunakan bahasa

Melayu. Di antara pelbagai dialek yang dituturkan di pasar semasa berhubungan, dialek Melayulah yang paling asas dan ia kemudian berkembang menjadi bahasa Melayu. (b) Bahasa Melayu itu indah, susunan ayatnya teratur, dan nahunya sederhana. Penyebutannya pula mudah sehingga perkataan pinjaman pun akan mereka selaraskan dengan pengucapan masyarakat setempat. (c) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Jawa, namun orang Jawa menggunakan bahasa Melayu untuk tujuan pergaulan. Bahasa Melayu di Sumatera hampir sama dengan bahasa Melayu di Semenanjung dan perbezaan tersebut hanyalah vokal akhir sahaja. (d) Langkapura terletak di antara Palembang dan Jambi, bukan di Pulau Jawa kerana tidak ada kesan kerajaan ini di sana. (e) Orang di atas angin bermaksud orang Arab manakala orang di bawah angin bermaksud orang Melayu. Orang di bawah angin lebih suka menyembelih kerbau daripada lembu. (f) Perkataan Jawi (tulisan) bukanlah berasal daripada perkataan Jawa, Jawi (lembu, atau pokok jawi-jawi) tetapi membawa maksud campuran tulisan Arab, Parsi, dan Melayu. Perkataan ini dikiaskan daripada anak Jawi yang bermaksud anak campuran. (g) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Sanskrit tetapi bahasa Sanskrit memperkaya bahasa Melayu, sungguhpun ada persamaan bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog, Bisaya, dan Pampanga tidak dapat dibuat sebagai alasan bahasa orang Melayu berasal dari Filipina kerana orang Melayu berkulit kekuning- kuningan dan berambut panjang manakala Filipina berkulit agak gelap dan berambut keriting. (h) Bangsa Melayu di Sumatera, Jawa, Sulawesi, dan di beberapa buah pulau yang lain telah lama memiliki abjadnya sendiri sebelum tulisan Arab diperkenalkan. (i) Menolak pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu serupa dengan bahasa yang dituturkan di IndoChina dengan alasan bahawa pengkaji tersebut (J.C. Leyden) tidak menyenaraikan perbendaharaan kata dalam sifatnya yang asal. Jika seseorang pengkaji tidak mempunyai pengetahuan tentang budaya masyarakat yang menuturkan bahasa tersebut lazimnya ia akan menyampaikan sesuatu yang lain daripada yang sebenarnya dan ini akan menyebabkan sesuatu kajian tersebut tidak sempurna. (j) Pendengaran pengkaji yang tidak tepat, penyisipan bunyi atau huruf pada ejaan yang asal didapati berlaku. Untuk siapakah penyesuaian sebutan tersebut dilakukan? Bagi penutur Eropah yang sudah mahirkah? Penutur tempatan yang terpelajar, penyesuaian tersebut jelas tidak memanfaatkan mereka. Ini jelas menunjukkan bahawa ejaan Melayu bukan seperti yang mereka katakan tidak tepat atau tidak mempunyai peraturan tertentu. Dalam Pendahuluan itu juga Marsden banyak menyanggah beberapa pendapat penulis Barat tentang bangsa dan bahasa Melayu yang menurutnya lebih mengutamakan kepentingan pemerintah yang menjajah daripada kebenaran data dan fakta. Isi buku ini tidak dibahagikan pada bab melainkan pada beberapa tajuk kecil. Tajuk tersebut di antara lain ialah: Abjad Jawi, Konsonan, dan Vokal, Tanda Bacaan Tulisan Jawi, Golongan Kata, Bahagian Ayat, Nama, Sifat, Perbandingan, Bilangan, Ganti Nama, Penunjuk, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, Pengimbuhan, Binaan Ayat, Dialek, Prosodi, dan Praksis. Beberapa hal yang menarik dalam isi buku ini ialah, Marsden mengatakan bahawa orang Melayu telah mengambil 28 huruf Arab, iaitu £, [, \, ], Ð, a, b, d, e, f, g, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, u, v, w, x, z, y, å dan mencipta enam huruf lagi dengan menambah titik tertentu pada bentuk yang sudah sedia ada, iaitu c, h, p, s, u, ]. Marsden telah menggolongkan perkataan bahasa Melayu pada tujuh golongan, iaitu Ganti Nama Diri, Perbuatan, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, dan Partikel. Marsden memasukkan Adjektif ke dalam kata yang menerangkan Sifat Nama. Dalam bahasa Melayu bentuk perkataan tidak menunjukkan tunggal atau jamak tetapi Bilangan tersebut dinyatakan secara khusus, iaitu menggunakan Bilangan dan bila perlu dengan Penjodoh Bilangannya sekali. Menurut Marsden, Kata Sendi sangat penting untuk membezakan makna, seperti ke rumah, dari rumah, di rumah, di luar rumah, di atas rumah, di bawah rumah, dan lain-lain. Dengan demikian, sesuatu Nama akan mudah diketahui sama ada Nama pada Objek atau Nama pada Kata Sendi. Beliau tidak setuju Kata Bilangan dimasukkan ke dalam golongan Adjektif kerana Kata Bilangan memiliki ciri yang khusus. Oleh yang demikian, beliau mencadangkan agar digunakan Kata Bilangan Kardinal, Ordinal, dan Pecahan. Kata Bilangan ini pula sangat penting untuk menyatakan sesuatu Nama sama ada tunggal atau jamak, kerana dalam bahasa Melayu Nama tunggal dan jamak tidak dicirikan oleh perubahan bentuk. Perkataan angkau berubah apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi vokal a seperti mana bagi kelompok kata darimana angkau yang akan disebut menjadi darimanangkau. Begitu juga perubahan tersebut berlaku apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi asal n seperti akan bagi kelompok kata

huruf t gugur dan awalannya menjadi men. peng-. Di dalam buku ini terlihat bahawa Marsden mengutamakan perbincangan tentang binaan perkataan dan hanya sedikit sahaja binaan ayat.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf j. w. sambil. -mu. (b) Awalan meng. Perkataan kata. Perkataan iya atau inya juga mengalami hal yang sama. Untuk mengelakkan bunyi seperti ini maka perkataan angkau diubah menjadi dikau sehingga lahirlah perkataan darimana dikau dan akan dikau. Marsden juga menyedari bahawa ada perbezaan di antara bahasa lisan dengan bahasa bertulis.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf a. n. Imbuhan yang lain ialah: pen-. e. -tah. Ciri yang umum dalam Ayat Penyata bahasa Melayu menurut Marsden ialah Nama merupakan Subjek kepada Perbuatan yang kedudukannya di hadapan. pe-. Awalan ber.seperti persayang menjadi tepersayang. k suku kata pertama Kata Dasar ini akan mengubahsuai bunyi bagi kelancaran pelafazan apabila digabungkan dengan Awalan. (b) Kala Lepas Contoh: telah. Perkataan palu. Banyak perkataan yang tidak disebut (digugurkan) pada bahasa lisan tetapi maknanya tidak berubah. dan be-. sudah. Pembinaan Awalan dengan Kata Dasar ditentukan oleh huruf awal sesuatu Kata Dasar. hendak.ini akan berubah menjadi te. Apabila bunyi akhir perkataan sebelumnya bunyi h seperti suruh bagi kelompok kata suruhiya dan bunyi akhir sebelumnya vokal a seperti mana bagi kelompok kata ke manaiya maka perkataan iya mendapat penambahan d sehingga menjadi diya. yang dimaksudkan dengan Kata Penunjuk itu ialah Penunjuk Kala yang terbahagi tiga. per-. Dikatakan bahawa Awalan ter. Perkataan diya kini dieja menjadi dia.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf r. huruf s gugur dan Awalannya menjadi meny. u. -kah. Perkataan dikau kini jarang digunakan dan kembali mengambil perkataan engkau atau disingkatkan menjadi kau. -pun. akan. Perkataan iya bagi milik atau kepunyaan biasa disebut niya seperti pada kelompok kata kapala niya atau rambut niya.jarang berlaku. kan-. Katanya hal ini sangat ketara apabila orang Melayu menjawab soalan yang biasanya dijawab seringkas mungkin. pem-.dan hasilnya menyusu. Di samping imbuhan di atas. pel-. -an. Perkataan susu. seperti amatus. tertulis yang beliau samakan dengan imbuhan Latin -tus. Menurut beliau lagi Awalan be. Perkataan tolong. Marsden juga mengemukakan Awalan ber-.dan hasilnya menolong. (e) Perkataan yang bermula dengan huruf t. ada selang bunyi di antara perkataan sebelumnya dan sesudahnya. Lama-kelamaan bunyi niya berubah menjadi nya sehingga kelompok kata di atas menjadi kepalanya atau rambutnya.untuk bertulis dan bel. -nya. iaitu suruh diya atau ke mana diya. Beliau memberi kesimpulan bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. doctus.lebih umum digunakan dalam bahasa lisan. tidak ada perubahan perlambangan (huruf) untuk jantina mahupun bilangan.akanangkau. beliau mengemukakan rumus seperti yang berikut ini: (a) Awalan men. o.apabila ia diimbuhkan dengan Kata Terbitan yang mendapat Awalan per. (c) Kala Akan Datang Contoh: mahu. (c) Awalan mem. (d) Awalan me. -nda. iaitu (a) Kala Kini Contoh: lagi.dan hasilnya memalu. serta. kecuali pada perkataan belajar. -lah. d. seraya. p.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf b. Semasa pembinaan ayat tidak berlaku perubahan perkataan (pada Kata Perbuatan). se-. c. Bagi Ayat Perintah pula Perbuatan mendahului Nama atau Ganti . Marsden berpendapat bahawa binaan ayat dalam bahasa Melayu sederhana atau mudah kerana peraturannya sedikit dan setiap golongan perkataan mempunyai tugasnya masing-masing. i. g. -i. -nya. m. -kau/kau-. huruf k gugur dan Awalannya menjadi meng. seperti terpukul. huruf p gugur dan Awalannya menjadi mem.apabila diimbuhkan pada Perbuatan. p. Dengan demikian. l. ke-. Inilah sebabnya nya dikatakan berasal daripada perkataan dia kerana dia berasal daripada iya dan inya juga berasal daripada iya. ku/ku-. s. teralah. loctus. ia menghasilkan Imbuhan Pasif. di-. Perbuatan biasanya diikuti oleh Nama (Objek) atau perkataan lain yang menerangkan Perbuatan atau Nama. Di dalam buku tersebut. h. Awalan ter. bel-. Dengan demikian.dan hasilnya mengata.

di bawah kata masukan A. Pulau Roti. Lampung. Guham. T ( \ ). seperti xas. Perbandingan ini dimaksudkan oleh Crawfurd betapa banyaknya persamaan perkataan di antara bahasa Melayu dengan bahasa yang terdapat di Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. Walaupun Marsden mengakui bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. dan Pulau Sawu. Perbuatan.bahasa Inggeris. J ( Ð ). Tamil (T). dan beberapa bahasa lain di Lautan Pasifik hingga bahasa Malagasi di Pulau Madagaskar. Bisaya. S ( i ). Di dalam kamus bahasa Melayu . Tidak lama selepas itu. S ( k ). NY ( ] ). Adjektif. N ( x ). Portugis (POR). Jilid 1 buku pertama mengungkapkan sejarah bahasa Melayu. Formosa. xabar. dan juga dengan beberapa bahasa di Indonesia Timur seperti bahasa di Pulau Timor. Caroline. dan Tagalog. TL ( n ). . Setelah kata masukan alif. iaitu ejaan yang terdapat di dalam kamusnya tersebut. K ( u ). TH ( ] ). NG ( p ).bahasa Inggeris ini belum ditemui senarai perkataan yang bermula dengan Q dan V. I. xalwat. Ganti Nama. xalifah. Oleh yang demikian. Beberapa perkataan dinyatakan asalnya. xairat. namun beliau tidak dapat melepaskan nahu bahasa Inggeris dalam mengkaji bahasa Melayu. iaitu Nama. Wilkinson bertugas sebagai nazir sekolah di Jabatan Pelajaran di Negeri-negeri Bersekutu (Selangor. dan O. H ( a ). ia diikuti oleh B ( [ ). Sanskrit (S). R. dan jilid 2 juga terdiri daripada dua buku.T ( m ).bahasa Melayu manakala jilid 2 bahagian kedua merupakan kamus bahasa Melayu . iaitu jilid 1 pula terdiri daripada dua buku. bahasa Melayu dengan bahasa Bugis. bahasa Melayu dengan bahasa Sunda. Jawa (J). DZ ( e ). P ( s ).Inggeris yang diterbitkan pada tahun 1902 M. Abjad X pula digunakan bagi perkataan yang bermula dengan kh. Pada tahun 1895 M. Pahang. Perak. Beberapa perkataan tersebut ialah: Bahasa Melayu Bahasa Jawa kasih asih gargaji garaji kapak kampak karbau kebo siku sikut lalat lalar padi pari pusat pusar cubit juwit makan mangan Di samping itu diperlihatkan juga perbandingan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Lampung. W ( z ). Ini bermakna abjad X yang sekarang ini belum digunakan. dan Pengulangan. Kamus ini dapat dianggap unik kerana abjadnya mengikut abjad Jawi. Menurut Harun Aminurrashid kamus ini sangat berguna dan sangat mendalam penyiasatan bahasa Melayunya. F ( q ). D ( d ). Penggolongan perkataan juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. Wilkinson menyusun kamus Inggeris . K ( r ). C ( c ).Melayu . Diperlihatkan juga perbandingan perkataan bahasa Melayu dengan bahasa Jawa. Dalam Jilid 1 bahagian kedua pula khusus membincangkan nahu yang dimulainya dengan abjad Jawi dan cara penyebutan perkataan seperti yang dihuraikan oleh Marsden. Negeri Sembilan). bahasa Melayu dengan bahasa Bali. E. Campa. G ( u ) .J. Bugis. dan lain-lain. dan lain-lain. Tahiti. M ( w ). pengguguran perkataan tertentu boleh berlaku tanpa menjejaskan makna ayat tersebut. Maori. 'A ( o ). SH ( j ). Perbincangan binaan ayatnya juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. misalnya daripada bahasa Arab (A). Jilid 2 bahagian pertama merupakan kamus bahasa Inggeris .Melayu. Beliau telah dilantik menjadi Pengerusi Jawatankuasa Ejaan. KH ( b ). GH ( p ). Wilkinson menyusun kamus Jawi . L ( v ). DL ( l ). Perbandingan perkataan tersebut juga beliau lakukan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog. Dalam membina ayat. bahasa Melayu dengan bahasa Madura. Judul ini terdiri daripada empat buku. Rejang. Pada tahun 1852 M. H ( y ). Sejak itu terkenallah Ejaan Wilkinson. Ini berlaku kerana alif ( £ ) mewakili semua vokal. Di dalam buku ini juga diperlihatkan beberapa bentuk aksara beberapa bahasa seperti Batak. buku John Crawfurd yang berjudul A grammar and dictionary of the Malay language diterbitkan. terdapat juga U. R ( f ).Nama. Y ( å ). Buku pertama.

Bahagian akhir kamus ini pula menyediakan nama burung.000 perkataan Arab dengan pengertian bahasa Melayu dan 700 perkataan disertai gambar. Ujian tersebut dapat diperlihatkan seperti yang berikut ini: * sudah Ali * akan budak itu * sedang pokok (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata di atas boleh dikatakan tidak berterima.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu" (1983 M). Harimurti Kridalaksana antara lain mengatakan "Bidang-bidang ilmu bahasa Melayu yang digarap oleh Raja Ali Haji ialah: 1. Pembahagian kelas kata yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 11 sampai 14. oleh yang demikian perkataan Ali. Kamus Arab Melayu ditulis pula oleh Muhammad Idris Abdul Rauf al-Marbawi yang berjudul Kamus Idris al-Marbawi atau lebih dikenali dengan Kamus Marbawi dicetak pada tahun 1412 H (1933 M). berlari. Nama tidak boleh didahului oleh (tiada berserta dengan) masa yang tiga. tinggi. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 22 sampai halaman 32. tetapi kebanyakannya telah menjangkau abad ke-20. iaitu Perbuatan dan Sifat. Kedua-dua buku ini saling melengkapi dan Harimurti Kridalaksana telah membincangkan kedua-dua buku ini sekaligus di dalam makalahnya "Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa. Oleh yang demikian. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 2 sampai halaman 21. budak itu. Apabila memberi takrifan Nama. dan pokok berserta nama saintifiknya dalam bahasa Latin. perkataan duduk. beberapa ahli bahasa tempatan (Melayu) telah mulai menulis kamus dan nahu bahasa Melayu. putih. tidaklah susah kerana kamus ini menyediakan indeks menurut abjad yang kita kenali sekarang ini.3 PENULIS TEMPATAN Sebuah kamus yang disusun oleh Syed Mahmud bin Syed Abdul Kadir al-Hindi telah diterbitkan pada tahun 1894 M. yakni masa yang telah lalu dan masa lagi yang akan datang dan masa hal sekarang ini". Leksikografi yang dimuat di dalam Kitab pengetahuan bahasa mulai bab kedua (halaman 50 para ketiga)". Sebenarnya masih ada beberapa buah buku nahu dan kamus bahasa Melayu yang ditulis oleh ahli bahasa yang lain. tidur. 2. Analisis kalimat yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 15 sampai 31. Perhatikan pula contoh yang berikut ini: sudah duduk sudah tinggi akan berlari akan putih sedang tidur sedang merah (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata ini berterima. dan pokok ialah Nama. tiada berserta dengan masa yang tiga. Raja Ali Haji mengatakan "Nama yaitu tiap-tiap barang yang menunjukkan maknanya pada dirinya. Kamus ini berjudul Kamus Mahmudiyyah dan diulang cetak pada tahun 1925 M di Kota Bharu. ia bukan sahaja menyatakan bagaimanakah menentukan sesuatu perkataan tersebut sebagai Nama tetapi juga golongan lain. Sedikit lebih awal daripada usaha Syed Mahmud ini ialah karya Raja Ali Haji (atau nama selengkapnya ialah Raja Haji Ali ibni Raja Haji Ahmad). Kelantan. Syed Mahmud juga menulis buku ilmu pengetahuan.Sepintas. Kamus ini terdiri daripada 18. Pada masa ini. 5. Jika dihalusi takrifan di atas. 3. Tata ejaan yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 1 sampai fasal 10. agak sukar menggunakan kamus ini bagi pengguna sekarang kerana urutan abjadnya yang berbeza. iaitu buku yang berjudul Bustanulkatibin (Petunjuk-petunjuk bahasa Melayu) yang diterbitkan pada tahun 1857 M dan Kitab pengetahuan bahasa pada tahun 1858 M. ular. Di samping menyusun kamus. dan merah ialah . Sebenarnya. 4.

yakni: "Maka tiap-tiap perbuatan itu dihukum oleh masa yang ada sekarang. Muhammad Syah memberi takrifan ayat ialah "susunan daripada beberapa perkataan yang mengandungi makna". Muhammad Ibrahim mengatakan: "Adapun tabiat lidah Melayu yang tiada berpelajaran itu selalu memendekkan sebutan sesuatu perkataan. sebagai lagi. bahawa. Gavnor. Menurut beliau bahasa itu ialah bunyi percakapan yang terbit daripada fikiran dan hati yang dijelmakan melalui suara atau bunyi bahasa. Menurut beliau ibu perkataan ini berkuasa memberanakkan beberapa perkataan lain sehingga menjadi ayat dan juga perenggan. sebermula. adapun. Dalam Fasal yang Kedua Puluh Satu bukunya tersebut. Keadaan Nama (Sifat). Menurut Raja Ali Haji. sekali persetua. Berguna dalam bahasa Inggeris dalam perkataan-perkataan seperti di bawah ini dan sebagainya. seperti daripada. tidur. berdiri. dan Perbuatan. Yang dimaksudkan oleh Muhammad Ibrahim ibu perkataan tersebut di antara lain ialah: istimewa. maka. dewasa. pembinaan kata. miskin. hatta. arakian. Buku ini terdiri daripada tiga bab. di. bahawasanya. bermula. Memasukkan Perbuatan dan Sifat ke dalam satu golongan yang sama sebenarnya telah dirintis oleh Raja Ali Haji kerana di dalam buku ini beliau menyamakan golongan perkataan bagi kaya. bagi. misalnya: Victoria. makan. berani. kalakian. Muhammad Ibrahim juga seorang pengkritik sosial yang berterus terang. Setiap golongan ini diperincinya satu persatu. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi menulis buku Kitab pemimpin Johor sejak tahun 1871 M dan diterbitkan pada tahun 1978 M. ayat terdiri daripada ". sebagai pula. dan menulis karangan pendek.. Beliau juga telah membuat golongan perkataan yang diberinya istilah: Nama. Buku ini diterbitkan pada tahun 1922 M di Maktab Melayu Melaka. iaitu pembinaan ayat. syahdan. hingga orang-orang yang berpelajaran pun tertarik kepada sebutan yang salah itu sebab telah menjadi biasa disebut dalam sebutan sesuatu tempat atau kampung atau negeri itu". Satu hal yang menarik di dalam buku ini ialah perbincangan Muhammad Ibrahim tentang ibu perkataan. Muhammad Syah juga telah menyatakan bahawa tiap-tiap menentukan bilangan yang banyak atau berjenis-jenis perlulah didahului oleh perkataan sekalian atau segala. dan. Selang beberapa tahun kemudian barulah muncul karya Muhammad Syah bin Yusof yang berjudul Sanjuh suratan.. Raja Ali Haji juga menekankan penggunaan Kata Sendi bagi Kelompok Kata Sendi Namaan. seperti. bersuka-suka. seyogiayanya." Seperti juga ayahnya. demi. benar. Karangan dianggap tidak sempurna jika tidak ada ibu perkataan dan penggunaan ibu perkataan yang tidak tepat akan merosakkan karangan tersebut. Dalam membina ayat sederhana beliau berpendapat perlu . Menarik untuk disebutkan bahawa takrifan Perbuatan yang dikemukakan oleh Muhammad Syah ini ada hubungannya dengan takrifan Raja Ali Haji. masa akan datang dan masa yang telah lalu". seperti: dengan si Zaid daripada air laut pada kitab demi Allah bagi si Zaid di atas loteng di dalam pundi-pundi seperti si Umar (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan). Buku ini banyak membincangkan tentang bunyi bahasa. Katanya "Membunyikan dia hendaklah kenakan gigi-gigi di atas pada sesama tengah bibir yang di bawah dan renggangkan bibir yang di atas itu lalu dibunyikan seperti hendak menyebut bunyi b tetapi biarlah berangin keluarnya di antara bibir di atas dan bibir di bawah serta gigi seperti syarat yang tersebut. Yang boleh didahului oleh tiga masa ini jika bukan Perbuatan. ia mungkin Sifat. alkisah. November. mubtada yakni permulaan perkataan dan khabar bersandar daripada permulaan itu".bukan Nama. Contoh di atas memperlihatkan bahawa ada golongan Nama yang mesti didahului oleh golongan Kata Sendi Nama. iaitu Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. pada. Sebagai contoh kita lihat bagaimana Muhammad Ibrahim memberi penjelasan tentang bunyi v.

(2) Keadaan... peng-. -i. akan. perlahan. bila. dan (5) Pengakuan Tamat.Bunyi Suara yang Digambarkan dengan Huruf.. (3) Perkara-perkara Berguna. di mana.dan tambahan di hujung perkataan.Ayat. di-. Seandainya ditemui binaan perkataan yang seolah-olah Penggandaan tetapi bukan.merah (itu) . Perbuatan.. pe-. peng-. pem-..-i. Sifat. Contoh yang diberikan ialah: Qasim baca surat disongsangkan menjadi Surat dibaca oleh Qasim. meny.ada Nama dan Perbuatan. men-. nah. sedang. men-. yah.-i. kecuali. Untuk perkataan ini beliau menggolongkan pada sembilan golongan.. Perubahan me.-kan.-i. ke-. Bab 3 . Pengecuali ialah perkataan yang menolak atau mengeluarkan sesuatu supaya menentukan kadar yang dimaksud. me-. ke-. Bab 2 Kenyataan Setengah Huruf-huruf Jawi.-lah.B. O. Bab 7 . di Singapura diterbitkan pula sebuah buku berjudul Ilmu bahasa Melayu: penggal I. dan Zainal 'Abidin bin Ahmad. Hasyim bin Haji Talib..telaga. Buku ini telah diberi beberapa catatan tambahan oleh C.Pati Petua-petua Ejaan Jawi. Winstedt. Bagaimanapun. pe-. per-.. Di dalam buku ini perbincangan Sisipan belum timbul. ter-.dan huruf tambahan pada awal dan akhir perkataan ialah: ber-. iaitu ber-. atas. Kedua-dua bahagian ini boleh ditambah dengan beberapa bahagian lagi sehingga menjadi: Nama . Dussek dan Mohd..Keadaan Kena Buat. iaitu tambahan di pangkal perkataan. kuat. me.. wah. ter-. seperti melainkan... pen-.-an. lambat. di bahagian ini beliau tambahkan juga dengan Penggandaan. Contohnya ialah: Kucing .-an. Sidang Pengarang ini bukan sahaja membuat beberapa pindaan tetapi juga menambah bab daripada yang asal. iaitu pada tahun 1927 M.. meng-. Bab 6 .Nama Kena Buat . Muhammad Syah juga telah memperkenalkan Ayat Songsang di dalam bukunya ini dengan keterangan "Adapun ayat-ayat songsang itu ialah menyalahi yang biasa. bawah. di-. Faham Kata ialah perkataan yang menolong kepada perkataan yang lain. meng-. pen-.. segera. hai. Buku ini terdiri daripada sepuluh bab. Buku ini juga dikeluarkan oleh Pejabat Karang-Mengarang SITC. lama.T. Beliau pula memberi takrifan terhadap "perkataan" sebagai sebutan manusia yang mengandungi makna yang berfaedah. Bab 8 .Membatangkan Huruf-huruf Jadi Bunyi dan Perkataan. Faham Kata.putih.Perbuatan . Bab 10 ..-kan.Keadaan . Pada masa yang sama.. seumpamanya.T. Pada mulanya buku ini bertajuk Pelita mengarang yang ditulis oleh O.Perbuatan . Ganti Nama. Pada bahagian mengarang pula. pe-. Bab 5 .menurut pengarang ini "supaya ringan pada lidah menyebutnya". dan Seruan.tikus .. cemerlang. seperti bagaimana. Clark. mem.-an. Tanjung Malim. Yang baru di sini ialah: Kelakuan ialah perkataan yang menunjukkan gaya atau rupa terhadap perbuatan. Bab 9 Golongan Perkataan. Tujuan buku ini ialah untuk kegunaan guru di sekolah Melayu dan menjadi buku rujukan utama pelajar di Sultan Idris Training College (SITC) (sekarang Maktab Perguruan Sultan Idris). . Pengecuali. Wau.. seperti ya.. Sebagai contoh ialah: telunjuk. W... Pada bahagian yang memperlihatkan kelainan daripada bentuk dan makna yang umum. Di dalam buku ini dibincangkan Penggandaan sama ada cara pembinaannya mahupun maknanya.. Seruan pula beliau takrifkan sebagai sebutan yang digunakan untuk isyarat. Bukan kerana susah menyebutnya. Katanya sesuatu ayat atau percakapan itu sekurang-kurangnya mesti ada: Yang Berbuat . iaitu Nama. Kitab punca bahasa pula ditulis oleh Abdullah bin Talib dan diterbitkan di Terengganu pada tahun 1927 M. namun. oh.menjadi mem-.-i. meng-.Masa . di-. se-. Penyambung Kata. per-.sudah .gali . Bliganan (guru pembaca bahasa Melayu di Sekolah Bahasa-bahasa Timur di London) dan menyerahkannya kepada Sidang Pengarang yang terdiri daripada R.Dari Hal Perkataan Berganda.-an. Abdullah bin Talib mengemukakan bentuk awalan yang lebih banyak kerana menurut beliau awalannya memang demikian asalnya. Dalam bahagian Pembinaan Kata beliau membahagikan imbuhan pada dua bentuk.O. Dussek.Kuasa-kuasa Alif. bagi. iaitu Bab 1 . Abdullah bin Talib melihat pembinaan ayat daripada sudut tugas perkataan. tidak. (4) Kegunaan. Muhammad Syah memberikan lima kaedah agar sesuatu karangan dianggap lengkap. pada. Bagi pengimbuhan. aih. selirat.kah.O. se-. Ya. iaitu (1) Asas. men-. iaitu didahulukan "yang kena buat" daripada "yang berbuat" tetapi mahulah didahulukan penambah "di" pada Perbuatan dan perkataan "oleh" pada yang berbuatnya". Setiap bahagian ini diberi huraian yang cukup dan selepasnya disediakan contoh karangan pendek. ia diberi penjelasan yang khusus.. Contoh yang dikemukakan ialah:Muhammad . Bab 4 .Yang Diperbuat. me-. -lah. pe-. dan Baris.Huruf-huruf Tambahan (Penambah). Huruf tambahan yang ditambah pada awal perkataan ialah: ber-. iaitu -an..Bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu.menangkap . Beberapa golongan ini sama dengan perbincangan ahli bahasa terdahulu. disediakan bahagian Ingatan yang maksudnya serupa dengan perbincangan kekecualian. seperti telah. ter-. Kelakuan.

dan Menunjuk Pihak. kh. pendepan untuk awalan. Dia minum air bukan Dia meminum air. Inilah buku pertama yang khusus membincangkan nahu bahasa Melayu tentang Pembinaan Kata. Dikatakan bahawa "Apabila ditambahkan kepada setengah-setengah perkataan asal yang ada di dalamnya bunyi berpadu dengan r. terkam. yakni dua perbuatan dan dua pembuatnya". Contoh yang diberikan ialah: singgah ke Melaka singgah di Melaka tiba ke Singapura tiba di Singapura berjalan ke darat berjalan di darat (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Berkenaan dengan Pembinaan Ayat pula. Pada tahun 1938 M muncul pula sebuah buku yang berjudul Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi hasil karya Yunus bin Saldin. Setiap imbuhan hadir secara berperingkat dari dalam ke luar. n. "Adalah tersebut dalam jalan bahasa Melayu.pula ialah me. Penambahan. Buku ini khusus membincangkan tentang Pembinaan Ayat. bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. w. lajar maka ditulis bekerja. Hanya satu sahaja yang boleh hidup sendiri. Di dalam buku ini dinyatakan bahawa imbuhan apitan tidaklah hadir sekaligus. Di sini pengajaran nahu lebih ditekankan pada penerapannya. penokok untuk satu atau lebih pendepan. m. "iaitu seperti ayat berlapis juga tetapi ayat-ayat yang berhimpun itu tidak sama pangkatnya. Perkataan yang Lengkap. Sebagai contoh dinyatakan bahawa "Jika perkataan yang berawalkan salah satu daripada huruf r. Haji Muhammad Said bin Haji Sulaiman menghasilkan buku Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. layar. Menurut Haji Muhammad Said. Ayat Bersilang pula. buku ini menjelaskan bahawa ayat ialah "suatu susunan atau ikatan yang sempurna daripada beberapa perkataan keadaannya memberi faham dengan sepenuh-penuh faham"." Awalan yang asal untuk meng. Dengan persembahan seperti ini kita yakin buku ini digunakan sebagai rujukan guru. gh. Satu tahun kemudian. iaitu 3 + 2 + 1 + umbi + 1 + 2 + 3 + 4.dan be-. h. Ayat Berlapis ialah "susunan perkataan yang ada di dalamnya dua ayat itulah. ny maka me. "iaitu yang ada satu perbuatannya dan satu pembuatnya". umbutan untuk Kata Terbitan. penambah untuk satu atau lebih pandin. Setiap bahagian ini diberi huraian singkat dan kadangkala hanya ada contoh sahaja. l. pandin (penambah kemudian) untuk akhiran. Hitungan. guru akan menjelaskan dan memberi huraian tentang bidang nahu yang dibincangkan pada bahagian pertama. Yang dimaksudkan dengan Ayat Selapis. g." Penggunaan Kata Sendi Nama di dan ke ternyata diperhatikan dengan saksama di dalam buku ini. Sebagai contoh perhatikan binaan perkataan tak + di + per + harga + i + kan + nya + lah. ng.Buku ini juga membincangkan pembinaan kata dengan awalan ber. yang lain-lain itu bergantung nyawa kepada yang satu itulah". Jika dimaksudkan makna bergerak atau tempat pergi pakailah ke dan jika dimaksudkan tempat tetap atau sudah sampai di tempat itu pakailah di". seperti pada contoh: Kita makan nasi bukan Kita memakan nasi. h maka hendaklah ditambahkan dengan meng-". Jika perkataan asas itu berawalkan salah satu daripada huruf-huruf a. kandin untuk apitan. beserta. Huraian yang diberikan ialah "Akan tetapi pada beberapa perkataan yang tertentu di dan ke itu dipakai bersamaan keduanya. serta. beterkam. iaitu menurut apa makna yang dimaksudkan. Berdasarkan karangan yang disediakan. belayar. Bahagian kedua ialah beberapa buah karangan pendek. iaitu pada tahun 1939 M. Hujahnya ialah "Maka tentang perkataan minum itu pula me itu telah sedia suatu huruf tambahan jua kerana asalnya perkataan itu inum dan me itu ialah um. misalnya kerja. Bahagian awal merupakan teori yang terdiri daripada: Perkataan yang Asal. belajar ialah kerana mengelakkan bunyi yang berat apabila berulang-ulang bunyi yang membunuh r.sehingga disediakan hukum atau rumus untuk binaannya. dan Ayat Bersilang. Bunyibunyi atau huruf-huruf dirangkaikan jadi perkataan".sahaja. Ayat Berlapis. Buku kedua Haji Muhammad Said ialah Jalan basa Melayu yang diterbitkan di Singapura pada tahun 1953 M. dari penulis ini lahir buku . Dengan demikian. bukan pada teorinya. Ayat pula ada tiga jenisnya. Yang menarik di dalam buku ini ialah istilah yang digunakan agak berbeza dengan istilah yang digunakan oleh penulis terdahulu seperti perkataan umbi untuk Kata Dasar. Penulis buku ini berpendapat bahawa perkataan makan dan minum tidak seharusnya ditambah awalan memenjadi memakan dan meminum. iaitu Ayat Selapis. Isi buku ini agak berbeza dengan buku terdahulu.

Rupa Kata (Keadaan Perbuatan). Ada beberapa hal penting yang dikemukakan dalam Pengenalan buku ini. Perlu juga dicatatkan di sini bahagian akhir Pengenalan tersebut. dan Melayu. Perkataan yang menghubungkan ialah Sendi Nama dan Sendi Kata. Dua atau lebih perkataan yang memberi cukup makna jadi satu perenggan kata atau ayat. Ibu Kata (Kata Permulaan Ayat). beliau berpendapat biarlah kedua-dua nahu bahasa Arab dan nahu bahasa Inggeris itu hanya sebagai kias sahaja. bagaimana lain-lain bahasa boleh membuat nahunya sendiri. golongan perkataan di atas diguguskan pada dua gugusan besar. Perancis. Pengisi Benda ialah Nama atau Ganti Nama dan pengisi Berita ialah Perbuatan.. Perkataan yang menerangkan ialah Rupa Nama dan Rupa Kata. iaitu Belanda. Jalan bahasa itu menunjukkan bagaimana bercakap dan menulis dengan betul"..4 KESIMPULAN . Untuk melahirkan sesuatu ayat.. Latin. permohonan dan permintaan kepada sekalian pembaca yang hemah. Pelengkap untuk Objek Tepat. Nahu bahasa Inggeris juga tidak sama dengan nahu bahasa Melayu. 5. Seruan. "Adalah fikiran seseorang itu dizahirkan dengan bahasa cakapan atau bahasa tulisan. Hingga permulaan abad ke-19. Haji Muhammad Said menyampaikan ". Keinginan untuk menulis nahu Melayu terdorong oleh pengetahuan penulis tentang nahu bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga timbul fikirannya "...Pembinaan Kata dan Pembinaan Ayat. dalam bahasa Melayu hukum ini (penggandaan untuk jamak) tiada kuat kerana boleh juga digunakan rupa tunggal itu bagi banyak. Bahagian awal isi buku ini patut juga dikemukakan kerana ia merupakan takrifan terhadap bahasa dan ayat. Perkataan yang hadir sendiri ialah Seruan dan Ibu Kata. janganlah gemar mencacatkan sahaja. Oleh yang demikian. iaitu Nama. tetapi patutlah lebih gemar pada membantu memolekkan sesuatu benda yang demikian menjadikan kita semuanya beroleh kemajuan yang segera adanya". mengapa bahasa Melayu tak boleh berbuat demikian". Oleh yang demikian. Perlu juga dinyatakan bahawa penulis buku ini mendapat nasihat daripada Zainal 'Abidin bin Ahmad bagi mempereloknya dan beliau juga telah menterjemahkan buku ini ke dalam bahasa Inggeris. beliau mendakwa ". Jadi "Tidak boleh hanya mengikut atau tulis terjemah kelak bukannya jadi baik kepada bahasa Melayu. Inggeris. yakni jika tiada ditambah angka dua (tanda penggandaan) itu bermakna banyak juga dengan sebab mengikut saksi percakapan dalam perenggan kata itu Maka ramailah orang datang ke situ tidak termustahak dikatakan Maka ramailah (orang-orang) datang ke situ. Sendi Kata (Kata Penghubung). Arab. tetapi semata-mata merosakkan dan jadilah bahasa Melayu keinggerisan ialah kacukan yang sangat dihelak". Bunyi-bunyi atau hurufhuruf itu dirangkaikan jadi perkataan. Inggeris. Perbuatan tak Melampau untuk Kata Kerja tak Transitif. Ketujuan untuk Objek Sipi. Perbuatan. Jika pada mulanya bahasa Melayu ditulis oleh ahli pelayaran dan perniagaan tetapi kemudian ia dikaji oleh sarjana bahasa Melayu sama ada oleh bukan orang Melayu mahupun oleh orang Melayu sendiri.. Rupa Nama (Sifat). Mana yang baik dan sesuai diambil dan mana yang tidak sesuai ditinggalkan." Di dalam buku ini juga telah diperkenalkan istilah Perbuatan Melampau untuk Kata Kerja Transitif. iaitu novel karya Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. iaitu Benda atau Perkara (orang atau benda yang dicakapkan) dan Berita (hal atau butir yang dicakapkan). Beliau menggolongkan perkataan pada sembilan golongan. Bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf.. Berkenaan dengan Bilangan dalam bahasa Melayu Haji Muhammad Said berpendapat bahawa ". apa jadi Melayunya itu melainkan dengan seperihal mengikut liuk dan lentuk Arab tatkala itu hilang semangat dan kacak Melayu terkecuali orang yang telah mahir Melayunya". Sendi Nama. kamus bahasa Melayu telah disusun dalam enam bahasa. Bahagian akhir buku ini dilampirkan petikan Hikayat Abdullah II. Ganti Nama. Setiap golongan perkataan ini beliau perincikan lagi dengan contohnya sekali. Penulis ini menganggap bahawa jalan bahasa Melayu tidak serupa dengan bahasa Arab. Petikan ini dimaksudkan sebagai menguji kefahaman pelajar atau pembaca tentang jalan bahasa Melayu yang telah dihuraikan terdahulu. dan bahasa Melayu manakala nahu bahasa Melayu pula telah ditulis dalam bahasa Belanda..

1938. Kitab punca bahasa. 1939. Wilkinson. Muhammad Said bin Haji Sulaiman.O. Harun Aminurrashid. Abdullah Hassan. Ilmu bahasa Melayu: penggal I. J. Marsden. 1953. 1933. Crawfurd. Kekeliruan ini menyebabkan kesalahan ejaan perkataan berkenaan. Kamus Idris al-Marbawi: Arab . Skinner. 1852. cit. 1987. R. 1959. Marsden.s. Kitab pemimpin Johor. W. 92. C.s. 21-22. Muhammad Idris Abdul Rauf.1 Pengenalan Penggunaan imbuhan ialah salah satu aspek yang dapat mengelirukan pengguna BM. Kajian sejarah perkembangan bahasa Melayu. m. Yunus bin Saldin. terdapat juga kekeliruan ejaan bagi sesetengah perkataan yang mengandungi sama ada 1g atau 2g dan 1k atau 2k. A grammar and dictionary of the Malay language. Raja Ali Haji. beberapa orang penulis tempatan telah berusaha menulis nahu yang lebih bersifat Melayu. Kertas kerja dibentangkan pada Hari Sastera '83. Kridalaksana.Daripada huraian di atas dapatlah disimpulkan bahawa penggunaan bahasa Melayu sudah sejak lama memiliki tradisi nahunya.J. m. Winstedt.s. maka pengaruh tersebut masih tidak dapat dilepaskan. Penggunaan imbuhan yang paling banyak mengelirukan ialah akhiran +kan dan +i serta +per dalam pembentukan kata kerja transitif. hampir semua buku nahu bertitik tolak daripada falsafah Yunani dan dikembangkan oleh penulis nahu bahasa Inggeris. 30 tahun perancangan bahasa Malaysia. A grammar of the Malayan language. Selain itu. 38-42. 1966. 1983. Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa . Jalan basa Melayu. op. 1922. 1927.s. 1903. Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi. 2. Sejarah pertumbuhan bahasa kebangsaan kita. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. Kamus Jawi . Ismail Hussein. m.. 1927. Sanjuh suratan. Sementelahan pula.Melayu.2 Pelaksanaan atau Perlaksanaan? Salah satu kekeliruan yang sering dihadapi oleh pengguna BM adalah berhubung dengan penggunaan bentuk imbuhan peN+ dalam penjanaan kata nama. . “pelaksanaan” dieja . Prosa Melayu baharu. 41-42. W. maka penyusunan nahunya juga tidak terlepas daripada pengaruh kedua-dua bahasa ini. Harimurti. Walau bagaimanapun. 1984. m. 2. 32. Kitab pengetahuan bahasa. 10-13 Dis.Melayu . khususnya perbezaan antara pe+ dengan per+. Al-Marbawi. </HTM Bahasa Malaysia IV Wacana Serius Bahasa Melayu RABU. Oleh kerana kajian awal bahasa Melayu dilakukan oleh bukan penutur ibunda bahasa Melayu dan bahasa Melayu itu sendiri telah dipengaruhi oleh susuk bahasa Arab dan bahasa Inggeris. et al. 1812. Muhammad Syah bin Yusuf. Misalnya.s. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi. R. m. Begitu juga penggunaan bentuk imbuhan peN. 1987.. Johor Bahru. namun kerana rujukan awal dan pengetahuan nahu yang diterima berasal daripada bahasa asing. Abdullah bin Talib. 16 JULAI 2008 Kesalahan Imbuhan 2.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu. 1878.s.s. m.Inggeris. m. 56. dalam pembentukan kata nama. Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu.

”m” (”masuk” – ”memasuki”. perubahan bentuk awalan meN+ tidak hanya ditentukan oleh huruf pertama kata dasar yang menerima imbuhan tersebut. Hal ini dapat diperhatikan daripada senarai perkataan (2a-l) yang berikut: (2) a. Mempesonakan e. Hal ini kerana imbuhan ini mempunyai bentuk yang paling pelbagai. awalan me+ hadir pada kata dasar yang bermula dengan huruf ”l” (misalnya ”lihat” menjadi ”melihat”). men+.3.3 Penggunaan Imbuhan meN+ dalam Pembentukan Kata Kerja Dua masalah berkaitan penggunaan bentuk imbuhan meN+ akan dibincangkan dalam bahagian ini. Perubahan bentuk awalan meN+ ini lazimnya bergantung pada huruf pertama kata dasar yang menerima kehadiran imbuhan tersebut. ”mewakilkan”). Sebenarnyanya. meng+ dan menge+. kekeliruan ini boleh diatasi dengan mudah sekiranya pengguna mengetahui panduan dan rumus penjanaan kata nama dengan menggunakan imbuhan ini. Memporak-perandakan g. Masalah pertama terlihat dalam penerbitan kata kerja “memperkasakan“ (*memerkasakan). “pemohonan” dieja sebagai “permohonan” dan “peletakan” dieja sebagai “perletakan”. ”n” (”nanti” – ”menanti”).1 Memerkasakan atau Memperkasakan? Salah satu imbuhan yang boleh mengelirukan pengguna bahasa ialah awalan meN+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja. Memantau c. 2. dan ”w” (”wakil” – ”mewakili”. Kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” ialah contoh ketara untuk menunjukkan bahawa huruf pertama kata dasar bukan faktor tunggal yang menentukan bentuk awalan meN+. Mempelawa h. mem+. ”r” (”rawat” – ”merawat”). Panduannya adalah dengan melihat bentuk imbuhan awalan pada kata kerja yang daripadanya kata nama itu diterbitkan (Jadual 1). Memelihara f. ”memasukkan”). Walau bagaimanapun.sebagai “perlaksanaan”. (1) Bentuk imbuhan peN+ pada kata nama Bentuk imbuhan pada kata kerja / Bentuk imbuhan pada kata nama Melaksanakan projek / Pelaksanaan projek Membasmi kemiskinan / Pembasmian kemsikinan Mentadbir negara / Pentadbiran negara Menggalakkan pelaburan / Penggalakan pelaburan Mengebumikan jenazah / Pengebumian jenazah Berkembang pesat / Perkembangan pesat 2. Memeranjatkan d. Masalah kedua pula terlihat dalam pembentukan kata kerja “mengetengahkan“ (*mengenengahkan) dan “mengetepikan“ (*mengenepikan). Memahat b. Misalnya. iaitu me+. Memenjarakan .

bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. Contohnya ialah ”memperbesar” (daripada kata dasar ”perbesar”). ”memperkasa” (tanpa akhiran +kan) adalah bentuk yang tidak gramatis. Oleh itu. bentuk awalan meN+ yang gramatis bagi kata kerja yang diterbitkan daripada kata adjektif ”pasti” ialah me+ (”memastikan”). dapat disimpulkan bahawa bentuk yang gramatis bagi pengimbuhan meN+ pada kata dasar ”perkasa” ialah mem+ dengan huruf ”p” dikekalkan. ”memantau”. Senarai perkataan (3a-f) yang dikutip daripada Kamus Milenium (2000:522-531) dapat membukti kenyataan ini. Mempengaruhi k. ”memporak-perandakan”. Bagi kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” dan mempunyai dua suku kata. yang turut mempengaruhi bentuk awalan meN+. Dalam hal ini. Memperkasakan g. kehadiran imbuhan akhiran +kan dalam penjanaan kata kerja transitif ”memperkasakan” adalah diperlukan. ”mempelopori”. Keadaan ini boleh mengelirukan sekiranya seseorang pengguna bahasa kurang arif mengenai faktor-faktor lain. dapat dilihat penggunaan tiga bentuk awalan meN+. Mempercayai c. jika kata dasar tersebut ialah kata adjektif. . (3) a. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah me+ dengan huruf pertama pada kata dasar tersebut bertukar menjadi ”m”. Contoh yang terdapat dalam senarai perkataan (2a-l) ialah ”memahat” (daripada kata dasar ”pahat”) dan ”memantau” (daripada kata dasar ”pantau”). Bagi kata dasar yang mempunyai tiga atau lebih suku kata pula. bentuk kata kerja transtitif aktif yang gramatis ialah ”memperkasakan”. Mempedulikan b. ”memelihara” dan ”memenjarakan”). ”mempelawa”. ”memperluas” (daripada kata dasar ”perluas”) dan ”memperelok” (daripada kata dasar ”perelok”). bukan mem+ (”mempastikan”). bukannya ”memerkasakan”. Yang pertama. Memproses l. Yang kedua. terdapat dua panduan yang boleh digunakan. Perlu juga dijelaskan bahawa suku kata ”per” dalam perkataan ”perkasa” bukan imbuhan dan ”perkasa” ialah kata adjektif. Mempesonakan e. Oleh itu. iaitu me+ (”memahat”. Selain huruf pertama kata dasar. selain huruf pertama kata dasar. Memeranjatkan Daripada senarai perkataan (3f). jika suku kata pertama kata dasar ialah imbuhan per+. Mempelopori j. ”mempengaruhi” dan ”memproses”) dan menge+ (”mengepos”). walaupun kesemua kata dasarnya bermula dengan huruf ”p”. mem+ (”mempesonakan”. ”memeranjatkan”. Mempelbagaikan d. Dengan kata lain. Oleh sebab itu. Memperlahankan f. bentuk awalan meN+ juga dipengaruhi oleh bilangan suku kata kata dasar. sebahagiannya menerima kehadiran awalan me+ sementara sebahagian yang lain menerima kehadiran awalan mem+. Mengepos Daripada senarai perkataan (2a-l).i.

Memperonyokkan g. Senarai perkataan (7-h) yang berikut membukti kenyataan ini. khususnya daripada bahasa Inggeris (BI). Memplagiat . Memulihara d. Memprotes d. Memerihalkan d. Mempengaruhi i. Senarai perkataan (4a-g) diterbitkan daripada kata kerja sebagai kata dasar sementara senarai perkataan (5a-i) diterbitkan daripada kata nama sebagai kata dasar. Mempelajari Dalam hal ini. (6) a. (4) a. Bagi kata dasar yang terdiri daripada KK dan kata nama. Memeriksa c. perkataan ”peranjat” tidak boleh berdiri sendiri. Memeringkatkan e. Senarai perkataan (4a-g) dan (5a-i) yang dikutip daripada kamus yang sama membukti kenyataan ini. Dengan kata lain. Mengepin c. Memperosokkan (5) a. Mempelawa e. (7) a. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. tiada panduan atau rumus tertentu yang boleh digunakan. Memusakai g. Senarai perkataan (6a-c) yang berikut membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah menge+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Mengepos Panduan terakhir ialah bagi kata dasar yang merupakan kata ambilan. adalah berbeza daripada kata dasar yang lain (3a-f). Memproses c. Mempelopori h. sebahagiannya menerima kehadiran awalan meN+ dalam bentuk me+ sementara sebahagian yang lain dalam bentuk mem+. Panduan seterusnya ialah bagi kata dasar yang mengandungi satu suku kata. Mempraktikkan b. kemahiran berbahasa amat dituntut untuk menentukan bentuk awalan meN+ yang gramatis. Memenjarakan b. iaitu ”peranjat”.Perkataan ”memeranjatkan” (3g) pula ialah kekecualian kerana kata dasarnya. iaitu perkataan yang mesti digunakan bersama kehadiran imbuhan. Oleh itu. Memelihara b. Mengepam b. Memperkosa f. Memerintah f. Hal ini kerana kata dasar ”peranjat” tergolong dalam kata akar. Memerangkap c.

2. +kan dan juga +per dalam pembentukan kata kerja transitif ialah satu lagi aspek yang sering mengelirukan pengguna BM. Seterusnya.4. Ayat (8) bermaksud “rakyat Melaku menjadikan Parameswara raja“. bukan “mengenengahkan“ dan “mengenepikan“. process. (9) Pak Mat menyekolahkan anak-anaknya. Nota: Perkataan yang menerima imbuhan awalan dan akhiran hendaklah dieja secara bersambung (menjadi satu perkataan) walaupun pada asalnya perkataan tersebut dieja secara terpisah (dua perkataan). Ayat (9) bermaksud “Pak Mat memasukkan anak-anaknya ke sekolah“. Kata dasar dalam (7a-h) diambil daripada BI iaitu practice.e. khususnya jenis objek dan subjek ayat. Ayat (10) pula bermaksud “ Parameswara menjadikan raja Melaku“. 2. Imbuhan +i pula bermaksud sama ada “menjadi“ (10) atau “memberi“ (11).1 Jangan Maafkan Saya. Mempolemikkan h. 2. protest. ayat (11) bermaksud “dia memberi saya nasihat supaya bersabar“. Mempolitikkan g. (8) Rakyat Melaka merajakan Parameswara. politic. iaitu +i. Hal ini kerana kata dasar yang daripadanya dua kata kerja tersebut diterbitkan ialah “ke tengah“ dan “ke tepi“. Huruf seterusnya. Mempotretkan i. Kata dasar dalam (7i) pula diambil daripada bahasa Jawa iaitu pamer.4 Penggunaan Imbuhan +i.3. (10) Parameswara merajai Melaka. . polemic dan potrait.2 Mesti Mengetengahkan. yang ketiga dalam kes ini iaitu “t“ tidak boleh mengalami perubahan menjadi “n“. Mempamerkan Semua kata dasar dalam (7a-i) ialah kata ambilan daripada bahasa asing. Imbuhanimbuhan ini mempunyai fungsi dan makna tertentu yang mempengaruhi struktur ayat. popular. Oleh itu. plagiarise. (11) Dia menasihati saya supaya bersabar. Jangan Mengenepikan Ejaan yang gramatis ialah “mengetengahkan“ dan “mengetepikan“. pemahaman mengenai fungsi dan makna imbuhan-imbuhan ini adalah penting untuk membolehkan pembentukan perkataan dan ayat yang gramatis. Imbuhan +kan pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata nama mendukung maksud sama ada “menjadikan“ (8) atau “memasukkan“ (9). Maafilah Saya “Maaf“ ialah kata nama. Huruf yang mengalami perubahan hanyalah huruf pertama. Mempopularkan f. iaitu “k“ menjadi “ng“. +kan/+per dalam Pembentukan Kata Kerja Penggunaan imbuhan akhiran.

Jangan Memperkecilkan Imbuhan +kan dan +per sama sekali tidak boleh digabungkan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif.3 Beza Memberi dan Memberikan “Memberi“ dan “memberikan“ adalah antara sebilangan kecil kata kerja transitif dua objek. Sebaliknya. (15) Para pekerja bandaran mengindahkan taman itu. 2. Objek tepat “memberi“ dalam (16a). Objek tepat kata kerja transitif “memberi“ ialah “penerima pemberian“ (biasanya bernyawa iaitu manusia dan haiwan) manakala objek tepat “memberikan“ ialah “benda yang diberikan“. Begitu juga maksud “izini saya“. kedua-dua maksud “maafkan saya“. iaitu “jadikan saya maaf“ atau “masukkan saya maaf“ adalah tidak menasabah. b. (16) a. Contoh lain kata kerja transitif jenis ini ialah “memberitahu“ (17a) dan “memberitahukan“ (17b) serta “mengajar“ (18a) dan “mengajarkan“ (18b). ialah agen. Salmi Memutihkan “Putih“ ialah kata adjektif. iaitu “beri saya izin“ adalah menasabah berbanding maksud “izinkan saya“. Dia memberitahukan maklumat itu kepada kami. Perbezaan imbuhan +kan dengan +i pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata adjektif terletak pada jenis subjek ayatnya. iaitu “salji“. Subjek ayat (12). Hal ini kerana kedua-dua imbuhan mendukung maksud yang . (13) Salmi memutihkan kasutnya dengan kapur.Oleh itu. ialah pemangkin sementara subjek ayat (13). (18) a. Encik Ali mengajar pelajar-pelajarnya subjek Matematik. iaitu “ibu“ ialah “penerima hadiah“ manakala objek tepat “memberikan“ dalam (16b). Dia memberitahu kami maklumat itu. Perbezaan antara kedua-dua kata kerja transitif ini ialah jenis objek tepat masing-masing.4. (17) a. iaitu “Salmi“. Saya memberi ibu hadiah. Encik Ali mengajarkan subjek Matematik kepada pelajar-pelajarnya. (12) Salji memutihi puncak Fuji. maksud “maafi saya“. Subjek ayat bagi kata kerja transitif berimbuhan +i ialah pemangkin (12) sementara jenis subjek pada kata kerja transitif berimbuhan +kan ialah agen (13). Dengan kata lain. (14) Pohon-pohon yang berbunga mengindahi taman itu. 2.4. kata kerja transitif jenis ini memerlukan kehadiran dua objek untuk menyempurnakan maksud ayatnya. Saya memberikan hadiah kepada ibu. b.2 Salji Memutihi.4 Boleh Mempertemukan. b. 2. iaitu “hadiah“ ialah “benda yang diberikan“. Contoh lain bagi kata kerja transitif jenis ini ialah “mengindahi“ (14) dan “mengindahkan“ (15).4. iaitu “beri saya maaf“ adalan menasabah.

Dalam keadaan ini. b) Hadiah diberikan kepada ibu oleh saya. Contohnya ialah “beristeri“ menjadi “memperisteri“ (satu i digugurkan) dan “bersuami“ menjadi “mempersuami“. *mempersila) dan “berjudi“ (memperjudikan. kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. imbuhan +kan juga tidak boleh digugurkan. Selain itu. Contohnya ialah “bertemu“ menjadi “mempertemukan“ (*mempertemu).sama iaitu “jadikan“. Misalnya “kecilkan“ dan “perkecil“ bermaksud “jadikan kecil“.kan a)Ibu diberi hadiah oleh saya. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Contohnya ialah “percaya“ menjadi “mempercayai“ (*mempercaya). Dicatat oleh Mohd Rashid Darham di 7:32 PTG 1 ulasan: soo berkata. tidak dibenarkan kerana ia merupakan satu bentuk pembaziran (lewah). penggunaan kedua-dua imbuhan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Terima kasih atas penjelasan yang tepat mengenai imbuhan. Dalam keadaan ini. imbuhan +kan tidak boleh digugurkan. ia tidak memerlukan kehadiran +kan. b)Murid-murid menyanyikan lagu Negaraku di perhimpunan 2)di vs di. misalnya “perkecilkan“. Hal ini samalah dengan “merogol“ (*merogolkan). Tapi saya masih keliru dengan imbuhan sperti contoh berikut 1a) Murid-murid menyanyi lagu Negaraku di perhimpunan. Contohnya ialah “perkasa“ menjadi “memperkasakan“ (*memperkasa). *memperjudi). Ayat yang mana betul. kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. Dalam keadaan ini. Selain itu. Oleh itu.. Menggandingkan imbuhan +i dengan +per sama seperti menggandingkan imbuhan +i dengan +kan. Hal ini kerana imbuhan +kan dan +per mempunyai maksud yang sama. imbuhan +i juga tidak boleh digugurkan. imbuhan +i tidak boleh digugurkan. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Oleh itu.. Dalam keadaan ini. 19 April 2010 10:41 PTG . “bersila“ (mempersilakan. Soalan yang mungkin ditanya ialah mengapa “memperkosa“ (*memperkosakan)? Jawapannya adalah kerana “perkosa“ ialah kata kerja transitif asal. Imbuhan +i juga sama sekali tidak boleh digandingkan dengan imbuhan per+. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+..

Sarjana Pengajian Melayu UM. Imej templat oleh MvH.Pernah khidmat sebagai wartawan sebuah syarikat akhbar berbahasa Melayu di Kuala Lumpur. '10 11:58 PM for everyone Peluluhan Oleh Joshua Igho Selama ini pemecahan atas pertentangan mengenai prosedur peluluhan kata terkait penambahan awalan dan akhiran dengan cara merujuk pada KBBI masih saja memunculkan ambiguitas berbahasa yang pelik. Berkelulusan Sarjana da Sains Kemasyarakatan USM... Diploma Penterjemahan Persatuan Penterjemah aysia.usm. Kampus Kejuruteraan. ingin . AN LKM400 MENGENAI SAYA Mohd Rashid Darham ugas sebagai guru bahasa Malaysia di Universiti Sains Malaysia. Khalayak acap kali canggung. Bahasa Malaysia IV (untuk keperluan pengijazahan ajar ijazah pertama) dan Bahasa Malaysia I (untuk keperluan pengijazahan siswazah luar negara). Dikuasakan oleh Blogger.Catat Ulasan Catatan TerbaruCatatan LamaLaman utama Langgan: Catat Ulasan (Atom) ARKIB BLOG 8) ber (3) a Struktur Frasa dan Ayat Penggunaan Perkataan Imbuhan ahasa Malaysia IV Senarai Rujukan A) Bu. Subjek yang diajarkan h Bahasa Malaysia Peringkat Maju (untuk pensyarah). Lihat profil lengkap saya  http://elearning. Kelirumologi Berbahasa Kita (2) Aug 31.my PENGUMUMAN "Selamat datang siswa 2011/2012" Templat Picture Window.

Misal.menggunakan kata „mensosialisasikan‟ atau „menyosialisasikan‟. (2) Tidak diawali gugus atau gabungan konsonan. karena berasal dari kata „peduli‟. sebuah kata dasar dengan huruf pertama p. „menransfer‟. Kebanyakan orang masih meluluhkannya seperti kata dasar yang huruf pertamanya s. Kata dasar „ubah‟ tidak diluluhkan menjadi „mengubah‟. Untuk syarat kedua cukup jelas. atau „mempertimbangkan‟. „transfer‟. dan menyublim (bukan „mensublim‟). Kata „prihatin‟. Bagaimana dengan kata „memperdulikan‟? Peluluhan itu jelas salah. „mempermasalahkan‟. Sekadar mengingatkan. Padahal semestinya tidak ada dikotomi atas dua hal tersebut karena substansinya sama yakni belajar. kata „mengaji‟ banyak yang mengartikan sebagai belajar agama (Islam). berikut adalah syarat peluluhan yang ditentukan oleh KBBI: (1) Peluluhan hanya berlaku apabila awalan „meng-„ langsung diikuti kata dasar yang huruf pertamanya p. kata serapan harus ditulis utuh ketika diluluhkan. „colok‟ menjadi „menyolok‟. Jadi yang benar adalah „memedulikan‟. Kita baru tersadar ketika meluluhkan kata „sela‟ menjadi „menyela‟. Maklum. Contoh kesalahan ini adalah: kata dasar „imbau‟ jika ditambahkan awalan me sering kali ditulis „menghimbau‟. Sedangkan syarat ketiga dapat kita lihat pada contoh kata „mempergelarkan‟. sebab dua kata tersebut hingga kini masih ramai diperdebatkan akibat kurang tegasnya ketentuan dari KBBI. melainkan „merubah‟. k. padahal semestinya „mengimbau‟. tapi „mencela‟. „mengoreksi‟ (bukan „mengkoreksi‟). dan „syarat‟ tidak boleh diluluhkan menjadi „memrihatinkan‟. Pertanyannya. Problem lain syarat pertama adalah kata dasar yang huruf pertamanya c. baik KBBI maupun pengguna bahasa Indonesia masih terus diuji kesetiaannya. Semula saya beranggapan. s. (3) Peluluhan tidak berlaku apabila awalan „meng-‟ diikuti huruf pertama awalan „per-„. sedangkan „mengkaji‟ diartikan sebagai belajar semua hal yang sekuler. Ada satu pelanggaran yang amat fatal yaitu menambahkan huruf saat peluluhan secara tidak masuk akal. Syarat pertama akan gugur ketika kita meluluhkan kata „sosialisasi‟ menjadi „mensosialisasikan‟ seperti aturan main KBBI. „koreksi‟. Tetapi mengapa kata serap macam „kontrak‟. Dalam hal ini. Dan. Sebab kata „cela‟ tidak mungkin diluluhkan menjadi „menyela‟.. dari mana asal-usul huruf h dan r tersebut? . dan t. „sublim‟ dapat diluluhkan menjadi „mengontrak‟ (bukan „mengkontrak‟). dan „menyaratkan‟. kata „cinta‟ menjadi „menyintai‟. tak sedikit orang yang merasa risih mengucapkan „mengaji‟ daripada „mengkaji‟ untuk peluluhan kata dasar „kaji‟.

misalnya mengganti kata „menyosialisasikan‟ dengan „memasyarakatkan‟. saya (memperdagangkan terpaku ketika rumah. bernama www. Dedy Corbuzier -bukan orang lain. Siapakah yang berhasil? Apakah lima penjahat itu atau satuan Reskrim Polresta Tegal? Tentu kita tidak akan mengatakan. ke atau sebuah situs apartemen). lima penjahat itu yang berhasil (kecuali mereka sengaja ingin ditangkap). Ada kemungkinan juga dia membuat kain dari bahan baku kapas dan kemudian menjualnya kepada para pembuat baju. motor. Wah. “Satuan Reskrim Polresta Tegal berhasil menangkap lima orang penjahat”. Artinya. dan aneka peralatan kendaraan bermotor).yang menghipnotis para penonton sehingga mengikuti semua gerakannya. pengusaha automotif (jual beli mobil. tentulah kita akan memeroleh keselarasan makna pada frasa sejenis seperti pengusaha tahu (memperdagangkan tahu). . kita bisa mengambil kesimpulan bahwa “wanita pelukis” adalah seorang wanita yang berprofesi sebagai pelukis. Oleh karena itu kalimat yang benar semestinya. bukan? Mungkin dia membuat berbagai macam baju yang dijual kepada para pemilik toko.com. frasa yang benar adalah “wanita pengusaha” atau “perempuan pengusaha”. dan pengusaha properti Nah. bukan? Jika yang dimaksud adalah seorang pengusaha berjenis kelamin perempuan. berselancar ruko. sedangkan “pelukis wanita” adalah seorang pelukis (bisa pria atau wanita) yang melukis manusia berjenis kelamin perempuan. (Tips: tulislah kata kerja aktif setelah kata „berhasil‟ agar maknanya tidak bergeser). Jika memakai analogi di atas. “Dedy Corbuzier berhasil menghipnotis para penonton untuk mengikuti semua gerakannya”. Saya membayangkan usaha ini pasti akan dilarang oleh Kementerian Negara Pemberdayaan Perempuan karena seorang pengusaha wanita adalah seorang pengusaha yang menjadikan perempuan sebagai barang dagangan. ada baiknya kita perlu memilih kosa kata lain yang pengertiannya jelas. Apa yang Anda bayangkan ketika mendengar kata “pengusaha garmen”? Tentulah yang muncul adalah sosok seorang usahawan yang menggunakan garmen sebagai barang yang diperdagangkan. bagaimana dengan kalimat ini? “Lima orang penjahat berhasil ditangkap oleh satuan Reskrim Polresta Tegal”. artinya “pengusaha wanita” tidak ada bedanya dengan seorang germo. Nah. Seseorang dianggap berhasil apabila ia (sebagai subjek yang aktif melakukan pekerjaan) melakukan aktifitas dan mendatangkan hasil dari pekerjaannya. dan berasal dari bahasa kita sendiri.Untuk menghindari kesalahan bunyi dan penulisan. Dengan demikian.pengusahawanita.

Lantaran bubungan berada di atas. . kiasan bagi segala sesuatu yang mengalami proses kenaikan disebut membubung. artinya menaik.Ada lagi istilah yang kadang salah tulis yakni kata „membubung‟. yang berasal dari kata „bubung‟. Namun kebanyakan orang salah menuliskannya menjadi „membumbung‟. Dalam keseluruhan bangunan rumah. Seperti kita ketahui bubung adalah puncak genteng. bagian inilah yang akhirnya disebut bubungan. Padahal kata ini berasal dari Bahasa Jawa „bumbung‟ yang artinya potongan batang bambu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful