5.

1 PENGENALAN

lam Melayu yang banyak mengeluarkan hasil hutan dan rempah-ratus, menjadi tumpuan orang Eropah. Mereka menyedari bahawa untuk memudahkan perniagaan, bahasa anak negeri perlu difahami dan dikuasai. Di samping itu pula orang Eropah sudah mulai ramai yang tinggal di ceruk rantau Nusantara ini kerana berniaga, membuka ladang, atau ditugaskan oleh kerajaan mereka sebagai pegawai. Para mubaligh Kristian turut sama ke Kepulauan Melayu untuk mengajar agama Kristian kepada orang Eropah yang bertugas di sini dan juga kepada orang tempatan. Semua ini memerlukan kemahiran bahasa Melayu. Sejak itu, buku petunjuk sederhana dan kamus bahasa Melayu dianggap penting.

5.2 PENGKAJI BARAT
Frederick de Houtman (adik Cornelis de Houtman) menyusun perkataan dan ayat bahasa Melayu Madagaskar. Bahan ini disusunnya semasa ia ditawan oleh pemerintah Aceh dalam tahun 1599-1602 M. Kamus ini pertama kali dicetak di Amsterdam pada tahun 1604 M dan dicetak semula pada tahun 1673 M. Buku ini dicetak lagi di Batavia (kini Jakarta) pada tahun 1707 M. Gotardus Arthus menterjemah buku Frederick de Houtman di atas ke dalam bahasa Latin pada tahun 1608 M. Buku ini dicetak untuk kali kedua pada tahun 1614 M, dan daripada bahasa Latin ia diterjemahkan pula ke dalam bahasa Inggeris oleh Augustine Spalding yang diterbitkan di London pada tahun 1624 M. Albert Ruyl pula mengubah tajuk karya Frederick di atas, dan mengadakan sedikit pengubahsuaian yang kemudian dicetak di Amsterdam pada tahun 1650 M dan dicetak semula di Batavia pada tahun 1677 M setelah diperbaiki oleh Frederick Gueynier. Sekali lagi kamus ini diterbitkan di Batavia juga pada tahun 1708 M oleh Petrus van der Worm, dan beliau mengatakan bahawa inilah kamus Melayu - Belanda yang terbaik. Casper Wittens menyusun kamus bahasa Melayu - Belanda yang kemudian diperbaiki oleh Sebastian Danckaerts dan diterbitkan oleh Gravenhaghe pada tahun 1623 M dan di Batavia pada tahun 1706 M. Kamus ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh David Haex dan diterbitkan di Rom pada tahun 1631 M. Thomas Bowerey menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1701 M dengan mengemukakan sedikit peraturan nahu. Kamus ini ditulis oleh pedagang yang datang ke Nusantara, yang mencatat semua perkataan yang diingatinya (daripada bahasa lisan) sehingga berlaku banyak kesalahan ejaan. Contoh ayat yang dikemukakan juga banyak yang tidak berterima (tidak gramatis). Andreas Lambert Loderus mencetak semula kamus yang disusun oleh Casper Wittens dan Sebastian Danckaerts. Ia juga mencetak semula kamus yang disusun oleh Tustus Heurnius dan kamus yang disusun oleh Frederick Gueynier di Batavia pada tahun 1708 M. George Henrik Werndly (Belanda) seorang sarjana bahasa Melayu menulis Nahu Melayu yang diterbitkan di Amsterdam pada tahun 1736 M, John Howison menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1801 M, dan P. Farve menyusun kamus Perancis - Melayu pada tahun 1817 M. Sebelum P. Farve, William Marsden telah menulis A grammar of the Malayan language pada tahun 1812 M. Pendahuluan buku ini mengandungi 50 halaman. Banyak perkara yang dibincangkan oleh Marsden dalam Pendahuluan bukunya ini. Beberapa hal yang penting ialah: (a) Yang dimaksud dengan Kepulauan Melayu itu ialah Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, dan beberapa buah pulau yang lain. Setiap pulau, masyarakatnya memiliki bahasa mereka sendiri tetapi dalam hal perniagaan terutama di bandar pelabuhan, mereka menggunakan bahasa

Melayu. Di antara pelbagai dialek yang dituturkan di pasar semasa berhubungan, dialek Melayulah yang paling asas dan ia kemudian berkembang menjadi bahasa Melayu. (b) Bahasa Melayu itu indah, susunan ayatnya teratur, dan nahunya sederhana. Penyebutannya pula mudah sehingga perkataan pinjaman pun akan mereka selaraskan dengan pengucapan masyarakat setempat. (c) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Jawa, namun orang Jawa menggunakan bahasa Melayu untuk tujuan pergaulan. Bahasa Melayu di Sumatera hampir sama dengan bahasa Melayu di Semenanjung dan perbezaan tersebut hanyalah vokal akhir sahaja. (d) Langkapura terletak di antara Palembang dan Jambi, bukan di Pulau Jawa kerana tidak ada kesan kerajaan ini di sana. (e) Orang di atas angin bermaksud orang Arab manakala orang di bawah angin bermaksud orang Melayu. Orang di bawah angin lebih suka menyembelih kerbau daripada lembu. (f) Perkataan Jawi (tulisan) bukanlah berasal daripada perkataan Jawa, Jawi (lembu, atau pokok jawi-jawi) tetapi membawa maksud campuran tulisan Arab, Parsi, dan Melayu. Perkataan ini dikiaskan daripada anak Jawi yang bermaksud anak campuran. (g) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Sanskrit tetapi bahasa Sanskrit memperkaya bahasa Melayu, sungguhpun ada persamaan bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog, Bisaya, dan Pampanga tidak dapat dibuat sebagai alasan bahasa orang Melayu berasal dari Filipina kerana orang Melayu berkulit kekuning- kuningan dan berambut panjang manakala Filipina berkulit agak gelap dan berambut keriting. (h) Bangsa Melayu di Sumatera, Jawa, Sulawesi, dan di beberapa buah pulau yang lain telah lama memiliki abjadnya sendiri sebelum tulisan Arab diperkenalkan. (i) Menolak pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu serupa dengan bahasa yang dituturkan di IndoChina dengan alasan bahawa pengkaji tersebut (J.C. Leyden) tidak menyenaraikan perbendaharaan kata dalam sifatnya yang asal. Jika seseorang pengkaji tidak mempunyai pengetahuan tentang budaya masyarakat yang menuturkan bahasa tersebut lazimnya ia akan menyampaikan sesuatu yang lain daripada yang sebenarnya dan ini akan menyebabkan sesuatu kajian tersebut tidak sempurna. (j) Pendengaran pengkaji yang tidak tepat, penyisipan bunyi atau huruf pada ejaan yang asal didapati berlaku. Untuk siapakah penyesuaian sebutan tersebut dilakukan? Bagi penutur Eropah yang sudah mahirkah? Penutur tempatan yang terpelajar, penyesuaian tersebut jelas tidak memanfaatkan mereka. Ini jelas menunjukkan bahawa ejaan Melayu bukan seperti yang mereka katakan tidak tepat atau tidak mempunyai peraturan tertentu. Dalam Pendahuluan itu juga Marsden banyak menyanggah beberapa pendapat penulis Barat tentang bangsa dan bahasa Melayu yang menurutnya lebih mengutamakan kepentingan pemerintah yang menjajah daripada kebenaran data dan fakta. Isi buku ini tidak dibahagikan pada bab melainkan pada beberapa tajuk kecil. Tajuk tersebut di antara lain ialah: Abjad Jawi, Konsonan, dan Vokal, Tanda Bacaan Tulisan Jawi, Golongan Kata, Bahagian Ayat, Nama, Sifat, Perbandingan, Bilangan, Ganti Nama, Penunjuk, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, Pengimbuhan, Binaan Ayat, Dialek, Prosodi, dan Praksis. Beberapa hal yang menarik dalam isi buku ini ialah, Marsden mengatakan bahawa orang Melayu telah mengambil 28 huruf Arab, iaitu £, [, \, ], Ð, a, b, d, e, f, g, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, u, v, w, x, z, y, å dan mencipta enam huruf lagi dengan menambah titik tertentu pada bentuk yang sudah sedia ada, iaitu c, h, p, s, u, ]. Marsden telah menggolongkan perkataan bahasa Melayu pada tujuh golongan, iaitu Ganti Nama Diri, Perbuatan, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, dan Partikel. Marsden memasukkan Adjektif ke dalam kata yang menerangkan Sifat Nama. Dalam bahasa Melayu bentuk perkataan tidak menunjukkan tunggal atau jamak tetapi Bilangan tersebut dinyatakan secara khusus, iaitu menggunakan Bilangan dan bila perlu dengan Penjodoh Bilangannya sekali. Menurut Marsden, Kata Sendi sangat penting untuk membezakan makna, seperti ke rumah, dari rumah, di rumah, di luar rumah, di atas rumah, di bawah rumah, dan lain-lain. Dengan demikian, sesuatu Nama akan mudah diketahui sama ada Nama pada Objek atau Nama pada Kata Sendi. Beliau tidak setuju Kata Bilangan dimasukkan ke dalam golongan Adjektif kerana Kata Bilangan memiliki ciri yang khusus. Oleh yang demikian, beliau mencadangkan agar digunakan Kata Bilangan Kardinal, Ordinal, dan Pecahan. Kata Bilangan ini pula sangat penting untuk menyatakan sesuatu Nama sama ada tunggal atau jamak, kerana dalam bahasa Melayu Nama tunggal dan jamak tidak dicirikan oleh perubahan bentuk. Perkataan angkau berubah apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi vokal a seperti mana bagi kelompok kata darimana angkau yang akan disebut menjadi darimanangkau. Begitu juga perubahan tersebut berlaku apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi asal n seperti akan bagi kelompok kata

ia menghasilkan Imbuhan Pasif. Marsden juga menyedari bahawa ada perbezaan di antara bahasa lisan dengan bahasa bertulis. c. seperti amatus. h. pe-.dan hasilnya menyusu. kan-. di-. beliau mengemukakan rumus seperti yang berikut ini: (a) Awalan men. se-. (e) Perkataan yang bermula dengan huruf t. bel-. sambil. kecuali pada perkataan belajar. pel-.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf j. Dikatakan bahawa Awalan ter. Awalan ber. doctus.akanangkau.ini akan berubah menjadi te.lebih umum digunakan dalam bahasa lisan.untuk bertulis dan bel. huruf t gugur dan awalannya menjadi men. s. -an. ku/ku-. Perkataan palu. Inilah sebabnya nya dikatakan berasal daripada perkataan dia kerana dia berasal daripada iya dan inya juga berasal daripada iya. Ciri yang umum dalam Ayat Penyata bahasa Melayu menurut Marsden ialah Nama merupakan Subjek kepada Perbuatan yang kedudukannya di hadapan. huruf s gugur dan Awalannya menjadi meny. -kah. yang dimaksudkan dengan Kata Penunjuk itu ialah Penunjuk Kala yang terbahagi tiga. Di dalam buku tersebut. (c) Awalan mem. tidak ada perubahan perlambangan (huruf) untuk jantina mahupun bilangan. Perkataan iya atau inya juga mengalami hal yang sama. Awalan ter. sudah. seraya. e. Perbuatan biasanya diikuti oleh Nama (Objek) atau perkataan lain yang menerangkan Perbuatan atau Nama. o. akan. p.jarang berlaku. Apabila bunyi akhir perkataan sebelumnya bunyi h seperti suruh bagi kelompok kata suruhiya dan bunyi akhir sebelumnya vokal a seperti mana bagi kelompok kata ke manaiya maka perkataan iya mendapat penambahan d sehingga menjadi diya. huruf p gugur dan Awalannya menjadi mem. Perkataan iya bagi milik atau kepunyaan biasa disebut niya seperti pada kelompok kata kapala niya atau rambut niya. Perkataan susu. -kau/kau-. (c) Kala Akan Datang Contoh: mahu. u. Perkataan tolong. ke-. (d) Awalan me.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf a. i. Katanya hal ini sangat ketara apabila orang Melayu menjawab soalan yang biasanya dijawab seringkas mungkin. Untuk mengelakkan bunyi seperti ini maka perkataan angkau diubah menjadi dikau sehingga lahirlah perkataan darimana dikau dan akan dikau. iaitu suruh diya atau ke mana diya. Marsden berpendapat bahawa binaan ayat dalam bahasa Melayu sederhana atau mudah kerana peraturannya sedikit dan setiap golongan perkataan mempunyai tugasnya masing-masing. Banyak perkataan yang tidak disebut (digugurkan) pada bahasa lisan tetapi maknanya tidak berubah. dan be-. tertulis yang beliau samakan dengan imbuhan Latin -tus.apabila diimbuhkan pada Perbuatan. seperti terpukul. Beliau memberi kesimpulan bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. serta.dan hasilnya memalu. per-. Bagi Ayat Perintah pula Perbuatan mendahului Nama atau Ganti . -pun. Perkataan dikau kini jarang digunakan dan kembali mengambil perkataan engkau atau disingkatkan menjadi kau. Dengan demikian. Marsden juga mengemukakan Awalan ber-. loctus. -tah. peng-. Lama-kelamaan bunyi niya berubah menjadi nya sehingga kelompok kata di atas menjadi kepalanya atau rambutnya.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf b. pem-. -nya. k suku kata pertama Kata Dasar ini akan mengubahsuai bunyi bagi kelancaran pelafazan apabila digabungkan dengan Awalan. w. d. m. Dengan demikian. Imbuhan yang lain ialah: pen-. teralah. iaitu (a) Kala Kini Contoh: lagi.seperti persayang menjadi tepersayang. -i. (b) Kala Lepas Contoh: telah. p.apabila ia diimbuhkan dengan Kata Terbitan yang mendapat Awalan per. Menurut beliau lagi Awalan be.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf r. g. huruf k gugur dan Awalannya menjadi meng. hendak. -nya.dan hasilnya menolong. -mu. -lah. l. Perkataan diya kini dieja menjadi dia. n. (b) Awalan meng. Pembinaan Awalan dengan Kata Dasar ditentukan oleh huruf awal sesuatu Kata Dasar. Semasa pembinaan ayat tidak berlaku perubahan perkataan (pada Kata Perbuatan).dan hasilnya mengata. -nda. Di dalam buku ini terlihat bahawa Marsden mengutamakan perbincangan tentang binaan perkataan dan hanya sedikit sahaja binaan ayat. Perkataan kata. Di samping imbuhan di atas. ada selang bunyi di antara perkataan sebelumnya dan sesudahnya.

DZ ( e ). Kamus ini dapat dianggap unik kerana abjadnya mengikut abjad Jawi. Negeri Sembilan).T ( m ). xairat. bahasa Melayu dengan bahasa Bali. Di dalam kamus bahasa Melayu . Ganti Nama. Setelah kata masukan alif. buku John Crawfurd yang berjudul A grammar and dictionary of the Malay language diterbitkan. xabar. Pahang. misalnya daripada bahasa Arab (A). KH ( b ).bahasa Inggeris. L ( v ). Diperlihatkan juga perbandingan perkataan bahasa Melayu dengan bahasa Jawa. Lampung. Sanskrit (S). M ( w ). Portugis (POR). Maori. xalwat. bahasa Melayu dengan bahasa Sunda. dan Tagalog. bahasa Melayu dengan bahasa Madura. I.Melayu. Wilkinson menyusun kamus Jawi .bahasa Inggeris ini belum ditemui senarai perkataan yang bermula dengan Q dan V. Di dalam buku ini juga diperlihatkan beberapa bentuk aksara beberapa bahasa seperti Batak. Ini berlaku kerana alif ( £ ) mewakili semua vokal. ia diikuti oleh B ( [ ). Guham. Menurut Harun Aminurrashid kamus ini sangat berguna dan sangat mendalam penyiasatan bahasa Melayunya. Buku pertama. S ( i ). . K ( u ). SH ( j ).bahasa Melayu manakala jilid 2 bahagian kedua merupakan kamus bahasa Melayu . bahasa Melayu dengan bahasa Bugis. F ( q ). Beberapa perkataan dinyatakan asalnya. NY ( ] ).J. Abjad X pula digunakan bagi perkataan yang bermula dengan kh. Beliau telah dilantik menjadi Pengerusi Jawatankuasa Ejaan. K ( r ). J ( Ð ). Campa. Pada tahun 1895 M. Penggolongan perkataan juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. Formosa. dan Pulau Sawu. Oleh yang demikian. iaitu jilid 1 pula terdiri daripada dua buku. Jilid 1 buku pertama mengungkapkan sejarah bahasa Melayu. dan lain-lain. G ( u ) . Jilid 2 bahagian pertama merupakan kamus bahasa Inggeris .Melayu . W ( z ). Walaupun Marsden mengakui bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. T ( \ ). Bisaya. P ( s ). TH ( ] ). pengguguran perkataan tertentu boleh berlaku tanpa menjejaskan makna ayat tersebut. Beberapa perkataan tersebut ialah: Bahasa Melayu Bahasa Jawa kasih asih gargaji garaji kapak kampak karbau kebo siku sikut lalat lalar padi pari pusat pusar cubit juwit makan mangan Di samping itu diperlihatkan juga perbandingan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Lampung. Wilkinson bertugas sebagai nazir sekolah di Jabatan Pelajaran di Negeri-negeri Bersekutu (Selangor. dan beberapa bahasa lain di Lautan Pasifik hingga bahasa Malagasi di Pulau Madagaskar. Wilkinson menyusun kamus Inggeris . terdapat juga U. dan lain-lain.Inggeris yang diterbitkan pada tahun 1902 M. namun beliau tidak dapat melepaskan nahu bahasa Inggeris dalam mengkaji bahasa Melayu. Perbuatan. N ( x ). 'A ( o ). seperti xas. Dalam Jilid 1 bahagian kedua pula khusus membincangkan nahu yang dimulainya dengan abjad Jawi dan cara penyebutan perkataan seperti yang dihuraikan oleh Marsden. dan jilid 2 juga terdiri daripada dua buku. iaitu Nama. GH ( p ). S ( k ). H ( y ). Tahiti. Judul ini terdiri daripada empat buku. Pulau Roti. di bawah kata masukan A. R ( f ). dan juga dengan beberapa bahasa di Indonesia Timur seperti bahasa di Pulau Timor. Sejak itu terkenallah Ejaan Wilkinson. D ( d ). Ini bermakna abjad X yang sekarang ini belum digunakan. Caroline. TL ( n ). Rejang. E. C ( c ). Y ( å ). dan O. xalifah. Dalam membina ayat. Perbandingan perkataan tersebut juga beliau lakukan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog. Pada tahun 1852 M. Perbincangan binaan ayatnya juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. R. Tamil (T).Nama. Perak. NG ( p ). dan Pengulangan. Jawa (J). Tidak lama selepas itu. H ( a ). DL ( l ). iaitu ejaan yang terdapat di dalam kamusnya tersebut. Bugis. Perbandingan ini dimaksudkan oleh Crawfurd betapa banyaknya persamaan perkataan di antara bahasa Melayu dengan bahasa yang terdapat di Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. Adjektif.

perkataan duduk. dan pokok berserta nama saintifiknya dalam bahasa Latin. Sedikit lebih awal daripada usaha Syed Mahmud ini ialah karya Raja Ali Haji (atau nama selengkapnya ialah Raja Haji Ali ibni Raja Haji Ahmad). Kamus Arab Melayu ditulis pula oleh Muhammad Idris Abdul Rauf al-Marbawi yang berjudul Kamus Idris al-Marbawi atau lebih dikenali dengan Kamus Marbawi dicetak pada tahun 1412 H (1933 M). Bahagian akhir kamus ini pula menyediakan nama burung. 2. agak sukar menggunakan kamus ini bagi pengguna sekarang kerana urutan abjadnya yang berbeza.Sepintas. Kamus ini berjudul Kamus Mahmudiyyah dan diulang cetak pada tahun 1925 M di Kota Bharu. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 22 sampai halaman 32. Nama tidak boleh didahului oleh (tiada berserta dengan) masa yang tiga. 3.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu" (1983 M). tiada berserta dengan masa yang tiga. beberapa ahli bahasa tempatan (Melayu) telah mulai menulis kamus dan nahu bahasa Melayu. Di samping menyusun kamus. Sebenarnya masih ada beberapa buah buku nahu dan kamus bahasa Melayu yang ditulis oleh ahli bahasa yang lain. iaitu Perbuatan dan Sifat. Jika dihalusi takrifan di atas.000 perkataan Arab dengan pengertian bahasa Melayu dan 700 perkataan disertai gambar. Pada masa ini. ular. Perhatikan pula contoh yang berikut ini: sudah duduk sudah tinggi akan berlari akan putih sedang tidur sedang merah (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata ini berterima. Analisis kalimat yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 15 sampai 31. tidur. Pembahagian kelas kata yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 11 sampai 14. Oleh yang demikian. 4. tidaklah susah kerana kamus ini menyediakan indeks menurut abjad yang kita kenali sekarang ini. Sebenarnya. dan pokok ialah Nama. berlari. Kelantan. ia bukan sahaja menyatakan bagaimanakah menentukan sesuatu perkataan tersebut sebagai Nama tetapi juga golongan lain. Ujian tersebut dapat diperlihatkan seperti yang berikut ini: * sudah Ali * akan budak itu * sedang pokok (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata di atas boleh dikatakan tidak berterima. tetapi kebanyakannya telah menjangkau abad ke-20. Kedua-dua buku ini saling melengkapi dan Harimurti Kridalaksana telah membincangkan kedua-dua buku ini sekaligus di dalam makalahnya "Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa. Leksikografi yang dimuat di dalam Kitab pengetahuan bahasa mulai bab kedua (halaman 50 para ketiga)". Syed Mahmud juga menulis buku ilmu pengetahuan. putih. tinggi. Raja Ali Haji mengatakan "Nama yaitu tiap-tiap barang yang menunjukkan maknanya pada dirinya. oleh yang demikian perkataan Ali. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 2 sampai halaman 21.3 PENULIS TEMPATAN Sebuah kamus yang disusun oleh Syed Mahmud bin Syed Abdul Kadir al-Hindi telah diterbitkan pada tahun 1894 M. dan merah ialah . Harimurti Kridalaksana antara lain mengatakan "Bidang-bidang ilmu bahasa Melayu yang digarap oleh Raja Ali Haji ialah: 1. Tata ejaan yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 1 sampai fasal 10. iaitu buku yang berjudul Bustanulkatibin (Petunjuk-petunjuk bahasa Melayu) yang diterbitkan pada tahun 1857 M dan Kitab pengetahuan bahasa pada tahun 1858 M. 5. Kamus ini terdiri daripada 18. Apabila memberi takrifan Nama. budak itu. yakni masa yang telah lalu dan masa lagi yang akan datang dan masa hal sekarang ini".

Selang beberapa tahun kemudian barulah muncul karya Muhammad Syah bin Yusof yang berjudul Sanjuh suratan. dan menulis karangan pendek. makan. Dalam Fasal yang Kedua Puluh Satu bukunya tersebut. misalnya: Victoria. Muhammad Ibrahim juga seorang pengkritik sosial yang berterus terang. dan Perbuatan. dewasa. sebagai pula. Buku ini banyak membincangkan tentang bunyi bahasa. hatta. Yang boleh didahului oleh tiga masa ini jika bukan Perbuatan. ayat terdiri daripada ". berdiri. Memasukkan Perbuatan dan Sifat ke dalam satu golongan yang sama sebenarnya telah dirintis oleh Raja Ali Haji kerana di dalam buku ini beliau menyamakan golongan perkataan bagi kaya. seperti. pembinaan kata. Karangan dianggap tidak sempurna jika tidak ada ibu perkataan dan penggunaan ibu perkataan yang tidak tepat akan merosakkan karangan tersebut... Raja Ali Haji juga menekankan penggunaan Kata Sendi bagi Kelompok Kata Sendi Namaan. hingga orang-orang yang berpelajaran pun tertarik kepada sebutan yang salah itu sebab telah menjadi biasa disebut dalam sebutan sesuatu tempat atau kampung atau negeri itu".bukan Nama. bahawa. bahawasanya. Keadaan Nama (Sifat). Dalam membina ayat sederhana beliau berpendapat perlu . Menurut beliau ibu perkataan ini berkuasa memberanakkan beberapa perkataan lain sehingga menjadi ayat dan juga perenggan. Muhammad Syah memberi takrifan ayat ialah "susunan daripada beberapa perkataan yang mengandungi makna". seperti daripada. seyogiayanya. dan. Buku ini terdiri daripada tiga bab. Menarik untuk disebutkan bahawa takrifan Perbuatan yang dikemukakan oleh Muhammad Syah ini ada hubungannya dengan takrifan Raja Ali Haji. masa akan datang dan masa yang telah lalu". Menurut beliau bahasa itu ialah bunyi percakapan yang terbit daripada fikiran dan hati yang dijelmakan melalui suara atau bunyi bahasa. sebagai lagi. pada." Seperti juga ayahnya. sebermula. Beliau juga telah membuat golongan perkataan yang diberinya istilah: Nama. seperti: dengan si Zaid daripada air laut pada kitab demi Allah bagi si Zaid di atas loteng di dalam pundi-pundi seperti si Umar (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan). Sebagai contoh kita lihat bagaimana Muhammad Ibrahim memberi penjelasan tentang bunyi v. miskin. Gavnor. berani. bersuka-suka. bagi. Muhammad Ibrahim mengatakan: "Adapun tabiat lidah Melayu yang tiada berpelajaran itu selalu memendekkan sebutan sesuatu perkataan. Muhammad Syah juga telah menyatakan bahawa tiap-tiap menentukan bilangan yang banyak atau berjenis-jenis perlulah didahului oleh perkataan sekalian atau segala. Contoh di atas memperlihatkan bahawa ada golongan Nama yang mesti didahului oleh golongan Kata Sendi Nama. Setiap golongan ini diperincinya satu persatu. yakni: "Maka tiap-tiap perbuatan itu dihukum oleh masa yang ada sekarang. syahdan. Yang dimaksudkan oleh Muhammad Ibrahim ibu perkataan tersebut di antara lain ialah: istimewa. mubtada yakni permulaan perkataan dan khabar bersandar daripada permulaan itu". Buku ini diterbitkan pada tahun 1922 M di Maktab Melayu Melaka. arakian. Satu hal yang menarik di dalam buku ini ialah perbincangan Muhammad Ibrahim tentang ibu perkataan. maka. alkisah. Berguna dalam bahasa Inggeris dalam perkataan-perkataan seperti di bawah ini dan sebagainya. tidur. ia mungkin Sifat. sekali persetua. November. benar. adapun. Menurut Raja Ali Haji. bermula. Katanya "Membunyikan dia hendaklah kenakan gigi-gigi di atas pada sesama tengah bibir yang di bawah dan renggangkan bibir yang di atas itu lalu dibunyikan seperti hendak menyebut bunyi b tetapi biarlah berangin keluarnya di antara bibir di atas dan bibir di bawah serta gigi seperti syarat yang tersebut. di. iaitu pembinaan ayat. iaitu Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi menulis buku Kitab pemimpin Johor sejak tahun 1871 M dan diterbitkan pada tahun 1978 M. kalakian. demi.

Bab 4 . O. ia diberi penjelasan yang khusus.dan huruf tambahan pada awal dan akhir perkataan ialah: ber-.T..-i.Nama Kena Buat .. bagi. (2) Keadaan. Buku ini terdiri daripada sepuluh bab. Kedua-dua bahagian ini boleh ditambah dengan beberapa bahagian lagi sehingga menjadi: Nama . ke-. Ya.. Katanya sesuatu ayat atau percakapan itu sekurang-kurangnya mesti ada: Yang Berbuat . Pada masa yang sama.-kan.Masa .putih. iaitu didahulukan "yang kena buat" daripada "yang berbuat" tetapi mahulah didahulukan penambah "di" pada Perbuatan dan perkataan "oleh" pada yang berbuatnya". di-.ada Nama dan Perbuatan. iaitu Bab 1 .-i. men-... Kitab punca bahasa pula ditulis oleh Abdullah bin Talib dan diterbitkan di Terengganu pada tahun 1927 M. seperti telah.. dan (5) Pengakuan Tamat. Pengecuali.telaga.Ayat... iaitu (1) Asas. iaitu pada tahun 1927 M.Yang Diperbuat. ter-..menangkap . Bab 8 . Pengecuali ialah perkataan yang menolak atau mengeluarkan sesuatu supaya menentukan kadar yang dimaksud. Huruf tambahan yang ditambah pada awal perkataan ialah: ber-. pen-. wah. iaitu ber-. dan Baris. (4) Kegunaan.. men-.Pati Petua-petua Ejaan Jawi. disediakan bahagian Ingatan yang maksudnya serupa dengan perbincangan kekecualian.gali . Sifat.. Perbuatan. pe-.. Abdullah bin Talib melihat pembinaan ayat daripada sudut tugas perkataan. Bab 10 . Bab 7 . iaitu tambahan di pangkal perkataan.-an.T. aih. Penyambung Kata. Buku ini juga dikeluarkan oleh Pejabat Karang-Mengarang SITC. iaitu Nama. pem-.Dari Hal Perkataan Berganda.. Muhammad Syah juga telah memperkenalkan Ayat Songsang di dalam bukunya ini dengan keterangan "Adapun ayat-ayat songsang itu ialah menyalahi yang biasa. namun. pada. Di dalam buku ini dibincangkan Penggandaan sama ada cara pembinaannya mahupun maknanya. me. meng-.Bunyi Suara yang Digambarkan dengan Huruf.Bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu. Dussek dan Mohd. Bliganan (guru pembaca bahasa Melayu di Sekolah Bahasa-bahasa Timur di London) dan menyerahkannya kepada Sidang Pengarang yang terdiri daripada R. Di dalam buku ini perbincangan Sisipan belum timbul. per-. akan. tidak. meng-.sudah . Tujuan buku ini ialah untuk kegunaan guru di sekolah Melayu dan menjadi buku rujukan utama pelajar di Sultan Idris Training College (SITC) (sekarang Maktab Perguruan Sultan Idris).Huruf-huruf Tambahan (Penambah). perlahan. Hasyim bin Haji Talib. Bab 6 . Setiap bahagian ini diberi huraian yang cukup dan selepasnya disediakan contoh karangan pendek. lambat. ke-.menurut pengarang ini "supaya ringan pada lidah menyebutnya". -lah. cemerlang. Beliau pula memberi takrifan terhadap "perkataan" sebagai sebutan manusia yang mengandungi makna yang berfaedah. per-.Keadaan Kena Buat. Clark.menjadi mem-. seperti ya.. yah.Keadaan . di bahagian ini beliau tambahkan juga dengan Penggandaan. pe-. Sidang Pengarang ini bukan sahaja membuat beberapa pindaan tetapi juga menambah bab daripada yang asal. Contoh yang diberikan ialah: Qasim baca surat disongsangkan menjadi Surat dibaca oleh Qasim.merah (itu) . iaitu -an.B. hai. lama. oh.Perbuatan . selirat. Ganti Nama. bila. dan Zainal 'Abidin bin Ahmad. Beberapa golongan ini sama dengan perbincangan ahli bahasa terdahulu. Dussek.tikus . Buku ini telah diberi beberapa catatan tambahan oleh C.. di mana. Tanjung Malim. peng-. dan Seruan. atas.Perbuatan . Untuk perkataan ini beliau menggolongkan pada sembilan golongan. Pada mulanya buku ini bertajuk Pelita mengarang yang ditulis oleh O. Dalam bahagian Pembinaan Kata beliau membahagikan imbuhan pada dua bentuk. Winstedt. Faham Kata ialah perkataan yang menolong kepada perkataan yang lain. me-. pe-.Kuasa-kuasa Alif. Muhammad Syah memberikan lima kaedah agar sesuatu karangan dianggap lengkap. se-. kecuali. seperti melainkan. Perubahan me.. ter-. Sebagai contoh ialah: telunjuk. Bagi pengimbuhan.kah. sedang.. Wau. W. se-. di-. pe-. -i. Bukan kerana susah menyebutnya. ter-. Bagaimanapun.-i. Yang baru di sini ialah: Kelakuan ialah perkataan yang menunjukkan gaya atau rupa terhadap perbuatan.. Bab 5 .-an. Bab 9 Golongan Perkataan. .. meng-.dan tambahan di hujung perkataan. Pada bahagian yang memperlihatkan kelainan daripada bentuk dan makna yang umum.-an. Pada bahagian mengarang pula. Seandainya ditemui binaan perkataan yang seolah-olah Penggandaan tetapi bukan.-an.Membatangkan Huruf-huruf Jadi Bunyi dan Perkataan.-i.O. pen-.O. Kelakuan. me-. Contohnya ialah: Kucing . Bab 3 .-lah. bawah.. segera. men-. di Singapura diterbitkan pula sebuah buku berjudul Ilmu bahasa Melayu: penggal I. Contoh yang dikemukakan ialah:Muhammad . Faham Kata. meny.. Bab 2 Kenyataan Setengah Huruf-huruf Jawi. peng-.. mem. seperti bagaimana. nah.. kuat. di-. Abdullah bin Talib mengemukakan bentuk awalan yang lebih banyak kerana menurut beliau awalannya memang demikian asalnya.-kan. (3) Perkara-perkara Berguna. seumpamanya.. Seruan pula beliau takrifkan sebagai sebutan yang digunakan untuk isyarat.

Sebagai contoh dinyatakan bahawa "Jika perkataan yang berawalkan salah satu daripada huruf r. Ayat Bersilang pula. Dikatakan bahawa "Apabila ditambahkan kepada setengah-setengah perkataan asal yang ada di dalamnya bunyi berpadu dengan r. "iaitu yang ada satu perbuatannya dan satu pembuatnya". iaitu menurut apa makna yang dimaksudkan. n. Jika dimaksudkan makna bergerak atau tempat pergi pakailah ke dan jika dimaksudkan tempat tetap atau sudah sampai di tempat itu pakailah di". h. "iaitu seperti ayat berlapis juga tetapi ayat-ayat yang berhimpun itu tidak sama pangkatnya. lajar maka ditulis bekerja. guru akan menjelaskan dan memberi huraian tentang bidang nahu yang dibincangkan pada bahagian pertama. ng. Menurut Haji Muhammad Said. Setiap imbuhan hadir secara berperingkat dari dalam ke luar. kandin untuk apitan. Sebagai contoh perhatikan binaan perkataan tak + di + per + harga + i + kan + nya + lah. pendepan untuk awalan. Yang menarik di dalam buku ini ialah istilah yang digunakan agak berbeza dengan istilah yang digunakan oleh penulis terdahulu seperti perkataan umbi untuk Kata Dasar. dan Menunjuk Pihak. Haji Muhammad Said bin Haji Sulaiman menghasilkan buku Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. iaitu pada tahun 1939 M. umbutan untuk Kata Terbitan." Penggunaan Kata Sendi Nama di dan ke ternyata diperhatikan dengan saksama di dalam buku ini. Pada tahun 1938 M muncul pula sebuah buku yang berjudul Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi hasil karya Yunus bin Saldin. Isi buku ini agak berbeza dengan buku terdahulu. bukan pada teorinya. Penambahan. belayar. ny maka me. iaitu Ayat Selapis. layar. l. bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Buku kedua Haji Muhammad Said ialah Jalan basa Melayu yang diterbitkan di Singapura pada tahun 1953 M. Inilah buku pertama yang khusus membincangkan nahu bahasa Melayu tentang Pembinaan Kata. terkam. Ayat pula ada tiga jenisnya. Hujahnya ialah "Maka tentang perkataan minum itu pula me itu telah sedia suatu huruf tambahan jua kerana asalnya perkataan itu inum dan me itu ialah um. Yang dimaksudkan dengan Ayat Selapis. yakni dua perbuatan dan dua pembuatnya". Berdasarkan karangan yang disediakan. gh. buku ini menjelaskan bahawa ayat ialah "suatu susunan atau ikatan yang sempurna daripada beberapa perkataan keadaannya memberi faham dengan sepenuh-penuh faham". beterkam. iaitu 3 + 2 + 1 + umbi + 1 + 2 + 3 + 4. misalnya kerja. dan Ayat Bersilang. Di sini pengajaran nahu lebih ditekankan pada penerapannya. Perkataan yang Lengkap." Awalan yang asal untuk meng. m. Dengan persembahan seperti ini kita yakin buku ini digunakan sebagai rujukan guru. Ayat Berlapis ialah "susunan perkataan yang ada di dalamnya dua ayat itulah. Buku ini khusus membincangkan tentang Pembinaan Ayat. Dengan demikian.sahaja. Jika perkataan asas itu berawalkan salah satu daripada huruf-huruf a. belajar ialah kerana mengelakkan bunyi yang berat apabila berulang-ulang bunyi yang membunuh r. Ayat Berlapis. beserta. Satu tahun kemudian. Penulis buku ini berpendapat bahawa perkataan makan dan minum tidak seharusnya ditambah awalan memenjadi memakan dan meminum.dan be-.pula ialah me. Contoh yang diberikan ialah: singgah ke Melaka singgah di Melaka tiba ke Singapura tiba di Singapura berjalan ke darat berjalan di darat (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Berkenaan dengan Pembinaan Ayat pula. seperti pada contoh: Kita makan nasi bukan Kita memakan nasi. Hanya satu sahaja yang boleh hidup sendiri. penambah untuk satu atau lebih pandin. Bunyibunyi atau huruf-huruf dirangkaikan jadi perkataan". Di dalam buku ini dinyatakan bahawa imbuhan apitan tidaklah hadir sekaligus. dari penulis ini lahir buku . "Adalah tersebut dalam jalan bahasa Melayu. kh. Huraian yang diberikan ialah "Akan tetapi pada beberapa perkataan yang tertentu di dan ke itu dipakai bersamaan keduanya. Hitungan. Dia minum air bukan Dia meminum air. h maka hendaklah ditambahkan dengan meng-". Bahagian kedua ialah beberapa buah karangan pendek.Buku ini juga membincangkan pembinaan kata dengan awalan ber.sehingga disediakan hukum atau rumus untuk binaannya. Bahagian awal merupakan teori yang terdiri daripada: Perkataan yang Asal. g. w. pandin (penambah kemudian) untuk akhiran. penokok untuk satu atau lebih pendepan. yang lain-lain itu bergantung nyawa kepada yang satu itulah". Setiap bahagian ini diberi huraian singkat dan kadangkala hanya ada contoh sahaja. serta.

Pengisi Benda ialah Nama atau Ganti Nama dan pengisi Berita ialah Perbuatan. Bahagian akhir buku ini dilampirkan petikan Hikayat Abdullah II. tetapi patutlah lebih gemar pada membantu memolekkan sesuatu benda yang demikian menjadikan kita semuanya beroleh kemajuan yang segera adanya". Nahu bahasa Inggeris juga tidak sama dengan nahu bahasa Melayu. 5. iaitu novel karya Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. beliau berpendapat biarlah kedua-dua nahu bahasa Arab dan nahu bahasa Inggeris itu hanya sebagai kias sahaja. Mana yang baik dan sesuai diambil dan mana yang tidak sesuai ditinggalkan. Pelengkap untuk Objek Tepat. yakni jika tiada ditambah angka dua (tanda penggandaan) itu bermakna banyak juga dengan sebab mengikut saksi percakapan dalam perenggan kata itu Maka ramailah orang datang ke situ tidak termustahak dikatakan Maka ramailah (orang-orang) datang ke situ. Perlu juga dicatatkan di sini bahagian akhir Pengenalan tersebut. Latin. beliau mendakwa ". Ganti Nama. Rupa Kata (Keadaan Perbuatan). Ada beberapa hal penting yang dikemukakan dalam Pengenalan buku ini. Jalan bahasa itu menunjukkan bagaimana bercakap dan menulis dengan betul"." Di dalam buku ini juga telah diperkenalkan istilah Perbuatan Melampau untuk Kata Kerja Transitif. Perkataan yang menghubungkan ialah Sendi Nama dan Sendi Kata. mengapa bahasa Melayu tak boleh berbuat demikian". Rupa Nama (Sifat). janganlah gemar mencacatkan sahaja. Jadi "Tidak boleh hanya mengikut atau tulis terjemah kelak bukannya jadi baik kepada bahasa Melayu.. Inggeris. Haji Muhammad Said menyampaikan ". Ibu Kata (Kata Permulaan Ayat). dan bahasa Melayu manakala nahu bahasa Melayu pula telah ditulis dalam bahasa Belanda. Keinginan untuk menulis nahu Melayu terdorong oleh pengetahuan penulis tentang nahu bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga timbul fikirannya ". Oleh yang demikian. Perbuatan tak Melampau untuk Kata Kerja tak Transitif.4 KESIMPULAN . Perkataan yang hadir sendiri ialah Seruan dan Ibu Kata. Dua atau lebih perkataan yang memberi cukup makna jadi satu perenggan kata atau ayat. apa jadi Melayunya itu melainkan dengan seperihal mengikut liuk dan lentuk Arab tatkala itu hilang semangat dan kacak Melayu terkecuali orang yang telah mahir Melayunya". Sendi Kata (Kata Penghubung).. "Adalah fikiran seseorang itu dizahirkan dengan bahasa cakapan atau bahasa tulisan. golongan perkataan di atas diguguskan pada dua gugusan besar. permohonan dan permintaan kepada sekalian pembaca yang hemah.. Perancis. iaitu Benda atau Perkara (orang atau benda yang dicakapkan) dan Berita (hal atau butir yang dicakapkan). Beliau menggolongkan perkataan pada sembilan golongan. tetapi semata-mata merosakkan dan jadilah bahasa Melayu keinggerisan ialah kacukan yang sangat dihelak"... Ketujuan untuk Objek Sipi. Berkenaan dengan Bilangan dalam bahasa Melayu Haji Muhammad Said berpendapat bahawa ". Hingga permulaan abad ke-19. Petikan ini dimaksudkan sebagai menguji kefahaman pelajar atau pembaca tentang jalan bahasa Melayu yang telah dihuraikan terdahulu.Pembinaan Kata dan Pembinaan Ayat. Perkataan yang menerangkan ialah Rupa Nama dan Rupa Kata.. Oleh yang demikian. Sendi Nama. iaitu Belanda. iaitu Nama.. Untuk melahirkan sesuatu ayat. kamus bahasa Melayu telah disusun dalam enam bahasa. Setiap golongan perkataan ini beliau perincikan lagi dengan contohnya sekali. Seruan. bagaimana lain-lain bahasa boleh membuat nahunya sendiri. Arab. Bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Bunyi-bunyi atau hurufhuruf itu dirangkaikan jadi perkataan. Jika pada mulanya bahasa Melayu ditulis oleh ahli pelayaran dan perniagaan tetapi kemudian ia dikaji oleh sarjana bahasa Melayu sama ada oleh bukan orang Melayu mahupun oleh orang Melayu sendiri.. Penulis ini menganggap bahawa jalan bahasa Melayu tidak serupa dengan bahasa Arab. Inggeris. Bahagian awal isi buku ini patut juga dikemukakan kerana ia merupakan takrifan terhadap bahasa dan ayat. Perlu juga dinyatakan bahawa penulis buku ini mendapat nasihat daripada Zainal 'Abidin bin Ahmad bagi mempereloknya dan beliau juga telah menterjemahkan buku ini ke dalam bahasa Inggeris. Perbuatan. dalam bahasa Melayu hukum ini (penggandaan untuk jamak) tiada kuat kerana boleh juga digunakan rupa tunggal itu bagi banyak. dan Melayu.

A grammar of the Malayan language. beberapa orang penulis tempatan telah berusaha menulis nahu yang lebih bersifat Melayu.s. 1922.2 Pelaksanaan atau Perlaksanaan? Salah satu kekeliruan yang sering dihadapi oleh pengguna BM adalah berhubung dengan penggunaan bentuk imbuhan peN+ dalam penjanaan kata nama. Kekeliruan ini menyebabkan kesalahan ejaan perkataan berkenaan. m.Daripada huraian di atas dapatlah disimpulkan bahawa penggunaan bahasa Melayu sudah sejak lama memiliki tradisi nahunya. Harimurti. op. Harun Aminurrashid. Kertas kerja dibentangkan pada Hari Sastera '83. hampir semua buku nahu bertitik tolak daripada falsafah Yunani dan dikembangkan oleh penulis nahu bahasa Inggeris.Melayu . Muhammad Said bin Haji Sulaiman. maka pengaruh tersebut masih tidak dapat dilepaskan.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu. Yunus bin Saldin.Inggeris.J. Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi. Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa . Kitab pemimpin Johor. Raja Ali Haji. khususnya perbezaan antara pe+ dengan per+. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. 1953. 30 tahun perancangan bahasa Malaysia. 38-42. Begitu juga penggunaan bentuk imbuhan peN. maka penyusunan nahunya juga tidak terlepas daripada pengaruh kedua-dua bahasa ini. J. Kitab pengetahuan bahasa. 1878.s. 1812. 1927. 1987.. 1903.s. A grammar and dictionary of the Malay language. 2. Johor Bahru. Al-Marbawi. W. Kamus Jawi . Sejarah pertumbuhan bahasa kebangsaan kita. 1966. terdapat juga kekeliruan ejaan bagi sesetengah perkataan yang mengandungi sama ada 1g atau 2g dan 1k atau 2k. m. Marsden.s. Winstedt. Misalnya. Kajian sejarah perkembangan bahasa Melayu. Ismail Hussein. 10-13 Dis. 56. dalam pembentukan kata nama..1 Pengenalan Penggunaan imbuhan ialah salah satu aspek yang dapat mengelirukan pengguna BM. 1939.Melayu. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi. 21-22. Kridalaksana. cit. Oleh kerana kajian awal bahasa Melayu dilakukan oleh bukan penutur ibunda bahasa Melayu dan bahasa Melayu itu sendiri telah dipengaruhi oleh susuk bahasa Arab dan bahasa Inggeris. 1852. W. Skinner. 1938. m. 16 JULAI 2008 Kesalahan Imbuhan 2. Marsden.O. 92. “pelaksanaan” dieja . Jalan basa Melayu. 1959. Crawfurd. 1984. Selain itu. m. namun kerana rujukan awal dan pengetahuan nahu yang diterima berasal daripada bahasa asing. Kamus Idris al-Marbawi: Arab . Muhammad Syah bin Yusuf. Sanjuh suratan. Sementelahan pula.s. Muhammad Idris Abdul Rauf. Kitab punca bahasa. Penggunaan imbuhan yang paling banyak mengelirukan ialah akhiran +kan dan +i serta +per dalam pembentukan kata kerja transitif. Prosa Melayu baharu. R. . Ilmu bahasa Melayu: penggal I. </HTM Bahasa Malaysia IV Wacana Serius Bahasa Melayu RABU. Walau bagaimanapun. C.s. 1983. Abdullah bin Talib. 1987.s. 1927. Wilkinson. 32. R. m. m. 41-42. et al. 1933. Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. m. Abdullah Hassan. 2.

sebagai “perlaksanaan”. Sebenarnyanya.1 Memerkasakan atau Memperkasakan? Salah satu imbuhan yang boleh mengelirukan pengguna bahasa ialah awalan meN+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja. mem+. Hal ini kerana imbuhan ini mempunyai bentuk yang paling pelbagai. meng+ dan menge+. iaitu me+. ”mewakilkan”).3 Penggunaan Imbuhan meN+ dalam Pembentukan Kata Kerja Dua masalah berkaitan penggunaan bentuk imbuhan meN+ akan dibincangkan dalam bahagian ini. (1) Bentuk imbuhan peN+ pada kata nama Bentuk imbuhan pada kata kerja / Bentuk imbuhan pada kata nama Melaksanakan projek / Pelaksanaan projek Membasmi kemiskinan / Pembasmian kemsikinan Mentadbir negara / Pentadbiran negara Menggalakkan pelaburan / Penggalakan pelaburan Mengebumikan jenazah / Pengebumian jenazah Berkembang pesat / Perkembangan pesat 2. Memeranjatkan d. Memahat b. ”r” (”rawat” – ”merawat”). Masalah pertama terlihat dalam penerbitan kata kerja “memperkasakan“ (*memerkasakan). dan ”w” (”wakil” – ”mewakili”. kekeliruan ini boleh diatasi dengan mudah sekiranya pengguna mengetahui panduan dan rumus penjanaan kata nama dengan menggunakan imbuhan ini. Misalnya. Memenjarakan .3. Masalah kedua pula terlihat dalam pembentukan kata kerja “mengetengahkan“ (*mengenengahkan) dan “mengetepikan“ (*mengenepikan). men+. ”m” (”masuk” – ”memasuki”. Hal ini dapat diperhatikan daripada senarai perkataan (2a-l) yang berikut: (2) a. awalan me+ hadir pada kata dasar yang bermula dengan huruf ”l” (misalnya ”lihat” menjadi ”melihat”). Panduannya adalah dengan melihat bentuk imbuhan awalan pada kata kerja yang daripadanya kata nama itu diterbitkan (Jadual 1). ”memasukkan”). perubahan bentuk awalan meN+ tidak hanya ditentukan oleh huruf pertama kata dasar yang menerima imbuhan tersebut. Walau bagaimanapun. Kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” ialah contoh ketara untuk menunjukkan bahawa huruf pertama kata dasar bukan faktor tunggal yang menentukan bentuk awalan meN+. Mempesonakan e. 2. ”n” (”nanti” – ”menanti”). Memelihara f. Memantau c. Mempelawa h. Perubahan bentuk awalan meN+ ini lazimnya bergantung pada huruf pertama kata dasar yang menerima kehadiran imbuhan tersebut. “pemohonan” dieja sebagai “permohonan” dan “peletakan” dieja sebagai “perletakan”. Memporak-perandakan g.

Memproses l. bentuk kata kerja transtitif aktif yang gramatis ialah ”memperkasakan”. Senarai perkataan (3a-f) yang dikutip daripada Kamus Milenium (2000:522-531) dapat membukti kenyataan ini. Mempelopori j. dapat dilihat penggunaan tiga bentuk awalan meN+. dapat disimpulkan bahawa bentuk yang gramatis bagi pengimbuhan meN+ pada kata dasar ”perkasa” ialah mem+ dengan huruf ”p” dikekalkan. Memperlahankan f. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. selain huruf pertama kata dasar. Dalam hal ini. yang turut mempengaruhi bentuk awalan meN+. Selain huruf pertama kata dasar. kehadiran imbuhan akhiran +kan dalam penjanaan kata kerja transitif ”memperkasakan” adalah diperlukan.i. bentuk awalan meN+ yang gramatis bagi kata kerja yang diterbitkan daripada kata adjektif ”pasti” ialah me+ (”memastikan”). ”memeranjatkan”. ”memperkasa” (tanpa akhiran +kan) adalah bentuk yang tidak gramatis. Mempesonakan e. jika suku kata pertama kata dasar ialah imbuhan per+. Mengepos Daripada senarai perkataan (2a-l). Oleh itu. Mempelbagaikan d. Contohnya ialah ”memperbesar” (daripada kata dasar ”perbesar”). Yang pertama. Dengan kata lain. mem+ (”mempesonakan”. jika kata dasar tersebut ialah kata adjektif. terdapat dua panduan yang boleh digunakan. sebahagiannya menerima kehadiran awalan me+ sementara sebahagian yang lain menerima kehadiran awalan mem+. iaitu me+ (”memahat”. Perlu juga dijelaskan bahawa suku kata ”per” dalam perkataan ”perkasa” bukan imbuhan dan ”perkasa” ialah kata adjektif. ”mempelawa”. . Contoh yang terdapat dalam senarai perkataan (2a-l) ialah ”memahat” (daripada kata dasar ”pahat”) dan ”memantau” (daripada kata dasar ”pantau”). (3) a. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. Yang kedua. ”memperluas” (daripada kata dasar ”perluas”) dan ”memperelok” (daripada kata dasar ”perelok”). ”memelihara” dan ”memenjarakan”). Mempedulikan b. Bagi kata dasar yang mempunyai tiga atau lebih suku kata pula. bukannya ”memerkasakan”. Bagi kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” dan mempunyai dua suku kata. Memperkasakan g. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah me+ dengan huruf pertama pada kata dasar tersebut bertukar menjadi ”m”. Mempengaruhi k. Oleh itu. ”memantau”. Mempercayai c. Keadaan ini boleh mengelirukan sekiranya seseorang pengguna bahasa kurang arif mengenai faktor-faktor lain. ”mempelopori”. bukan mem+ (”mempastikan”). ”mempengaruhi” dan ”memproses”) dan menge+ (”mengepos”). ”memporak-perandakan”. walaupun kesemua kata dasarnya bermula dengan huruf ”p”. bentuk awalan meN+ juga dipengaruhi oleh bilangan suku kata kata dasar. Oleh sebab itu. Memeranjatkan Daripada senarai perkataan (3f).

Memproses c. (7) a. tiada panduan atau rumus tertentu yang boleh digunakan.Perkataan ”memeranjatkan” (3g) pula ialah kekecualian kerana kata dasarnya. Memperosokkan (5) a. (6) a. Memplagiat . Memusakai g. adalah berbeza daripada kata dasar yang lain (3a-f). Memeriksa c. sebahagiannya menerima kehadiran awalan meN+ dalam bentuk me+ sementara sebahagian yang lain dalam bentuk mem+. Senarai perkataan (6a-c) yang berikut membukti kenyataan ini. Mempelopori h. Dengan kata lain. Memulihara d. Memerintah f. Mengepam b. bentuk meN+ yang gramatis ialah menge+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Mempelajari Dalam hal ini. Memeringkatkan e. Mempengaruhi i. khususnya daripada bahasa Inggeris (BI). Hal ini kerana kata dasar ”peranjat” tergolong dalam kata akar. Senarai perkataan (7-h) yang berikut membukti kenyataan ini. Oleh itu. Memperonyokkan g. Panduan seterusnya ialah bagi kata dasar yang mengandungi satu suku kata. Memprotes d. iaitu ”peranjat”. Senarai perkataan (4a-g) diterbitkan daripada kata kerja sebagai kata dasar sementara senarai perkataan (5a-i) diterbitkan daripada kata nama sebagai kata dasar. Mempelawa e. Memelihara b. iaitu perkataan yang mesti digunakan bersama kehadiran imbuhan. Memenjarakan b. Bagi kata dasar yang terdiri daripada KK dan kata nama. Memerangkap c. kemahiran berbahasa amat dituntut untuk menentukan bentuk awalan meN+ yang gramatis. Memerihalkan d. Mengepos Panduan terakhir ialah bagi kata dasar yang merupakan kata ambilan. Senarai perkataan (4a-g) dan (5a-i) yang dikutip daripada kamus yang sama membukti kenyataan ini. Mempraktikkan b. (4) a. Memperkosa f. perkataan ”peranjat” tidak boleh berdiri sendiri. Mengepin c. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan.

ayat (11) bermaksud “dia memberi saya nasihat supaya bersabar“. process. Mempamerkan Semua kata dasar dalam (7a-i) ialah kata ambilan daripada bahasa asing. Mempotretkan i. . Nota: Perkataan yang menerima imbuhan awalan dan akhiran hendaklah dieja secara bersambung (menjadi satu perkataan) walaupun pada asalnya perkataan tersebut dieja secara terpisah (dua perkataan). 2.4. Imbuhanimbuhan ini mempunyai fungsi dan makna tertentu yang mempengaruhi struktur ayat. +kan/+per dalam Pembentukan Kata Kerja Penggunaan imbuhan akhiran. Kata dasar dalam (7i) pula diambil daripada bahasa Jawa iaitu pamer. iaitu “k“ menjadi “ng“. (8) Rakyat Melaka merajakan Parameswara. +kan dan juga +per dalam pembentukan kata kerja transitif ialah satu lagi aspek yang sering mengelirukan pengguna BM. Mempopularkan f.4 Penggunaan Imbuhan +i. Mempolitikkan g. Ayat (9) bermaksud “Pak Mat memasukkan anak-anaknya ke sekolah“. Huruf yang mengalami perubahan hanyalah huruf pertama. (11) Dia menasihati saya supaya bersabar. Seterusnya. Huruf seterusnya.3. popular. 2. (9) Pak Mat menyekolahkan anak-anaknya. Oleh itu. Ayat (10) pula bermaksud “ Parameswara menjadikan raja Melaku“. pemahaman mengenai fungsi dan makna imbuhan-imbuhan ini adalah penting untuk membolehkan pembentukan perkataan dan ayat yang gramatis. politic. Imbuhan +i pula bermaksud sama ada “menjadi“ (10) atau “memberi“ (11).2 Mesti Mengetengahkan. khususnya jenis objek dan subjek ayat.e. (10) Parameswara merajai Melaka. Kata dasar dalam (7a-h) diambil daripada BI iaitu practice. polemic dan potrait. yang ketiga dalam kes ini iaitu “t“ tidak boleh mengalami perubahan menjadi “n“. iaitu +i. 2. Maafilah Saya “Maaf“ ialah kata nama.1 Jangan Maafkan Saya. plagiarise. Hal ini kerana kata dasar yang daripadanya dua kata kerja tersebut diterbitkan ialah “ke tengah“ dan “ke tepi“. protest. Ayat (8) bermaksud “rakyat Melaku menjadikan Parameswara raja“. Imbuhan +kan pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata nama mendukung maksud sama ada “menjadikan“ (8) atau “memasukkan“ (9). Mempolemikkan h. bukan “mengenengahkan“ dan “mengenepikan“. Jangan Mengenepikan Ejaan yang gramatis ialah “mengetengahkan“ dan “mengetepikan“.

Perbezaan imbuhan +kan dengan +i pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata adjektif terletak pada jenis subjek ayatnya. ialah pemangkin sementara subjek ayat (13). Objek tepat kata kerja transitif “memberi“ ialah “penerima pemberian“ (biasanya bernyawa iaitu manusia dan haiwan) manakala objek tepat “memberikan“ ialah “benda yang diberikan“. (18) a. Hal ini kerana kedua-dua imbuhan mendukung maksud yang . Saya memberikan hadiah kepada ibu. Objek tepat “memberi“ dalam (16a). Perbezaan antara kedua-dua kata kerja transitif ini ialah jenis objek tepat masing-masing. 2.Oleh itu. Begitu juga maksud “izini saya“. iaitu “ibu“ ialah “penerima hadiah“ manakala objek tepat “memberikan“ dalam (16b). b. (15) Para pekerja bandaran mengindahkan taman itu. Dengan kata lain. kata kerja transitif jenis ini memerlukan kehadiran dua objek untuk menyempurnakan maksud ayatnya. (14) Pohon-pohon yang berbunga mengindahi taman itu. Jangan Memperkecilkan Imbuhan +kan dan +per sama sekali tidak boleh digabungkan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Encik Ali mengajar pelajar-pelajarnya subjek Matematik.4. iaitu “hadiah“ ialah “benda yang diberikan“. Encik Ali mengajarkan subjek Matematik kepada pelajar-pelajarnya. ialah agen. (17) a. Dia memberitahukan maklumat itu kepada kami. iaitu “beri saya maaf“ adalan menasabah. b. (12) Salji memutihi puncak Fuji. iaitu “jadikan saya maaf“ atau “masukkan saya maaf“ adalah tidak menasabah. Contoh lain kata kerja transitif jenis ini ialah “memberitahu“ (17a) dan “memberitahukan“ (17b) serta “mengajar“ (18a) dan “mengajarkan“ (18b). iaitu “beri saya izin“ adalah menasabah berbanding maksud “izinkan saya“. maksud “maafi saya“.2 Salji Memutihi.4. 2. Saya memberi ibu hadiah. (13) Salmi memutihkan kasutnya dengan kapur. Dia memberitahu kami maklumat itu. Sebaliknya. 2. b. Contoh lain bagi kata kerja transitif jenis ini ialah “mengindahi“ (14) dan “mengindahkan“ (15). Salmi Memutihkan “Putih“ ialah kata adjektif.4 Boleh Mempertemukan. iaitu “Salmi“.4. kedua-dua maksud “maafkan saya“.3 Beza Memberi dan Memberikan “Memberi“ dan “memberikan“ adalah antara sebilangan kecil kata kerja transitif dua objek. (16) a. Subjek ayat (12). iaitu “salji“. Subjek ayat bagi kata kerja transitif berimbuhan +i ialah pemangkin (12) sementara jenis subjek pada kata kerja transitif berimbuhan +kan ialah agen (13).

*mempersila) dan “berjudi“ (memperjudikan. Contohnya ialah “bertemu“ menjadi “mempertemukan“ (*mempertemu). Hal ini samalah dengan “merogol“ (*merogolkan). imbuhan +i tidak boleh digugurkan. imbuhan +kan tidak boleh digugurkan.sama iaitu “jadikan“. Dalam keadaan ini. b)Murid-murid menyanyikan lagu Negaraku di perhimpunan 2)di vs di. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. misalnya “perkecilkan“. penggunaan kedua-dua imbuhan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Oleh itu. kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+..kan a)Ibu diberi hadiah oleh saya. 19 April 2010 10:41 PTG . Ayat yang mana betul. Dalam keadaan ini. ia tidak memerlukan kehadiran +kan. Oleh itu. Terima kasih atas penjelasan yang tepat mengenai imbuhan. “bersila“ (mempersilakan. Hal ini kerana imbuhan +kan dan +per mempunyai maksud yang sama. Dalam keadaan ini. Soalan yang mungkin ditanya ialah mengapa “memperkosa“ (*memperkosakan)? Jawapannya adalah kerana “perkosa“ ialah kata kerja transitif asal. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Dalam keadaan ini. tidak dibenarkan kerana ia merupakan satu bentuk pembaziran (lewah). imbuhan +i juga tidak boleh digugurkan. Dicatat oleh Mohd Rashid Darham di 7:32 PTG 1 ulasan: soo berkata. Imbuhan +i juga sama sekali tidak boleh digandingkan dengan imbuhan per+. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Tapi saya masih keliru dengan imbuhan sperti contoh berikut 1a) Murid-murid menyanyi lagu Negaraku di perhimpunan. Contohnya ialah “beristeri“ menjadi “memperisteri“ (satu i digugurkan) dan “bersuami“ menjadi “mempersuami“. Misalnya “kecilkan“ dan “perkecil“ bermaksud “jadikan kecil“.. b) Hadiah diberikan kepada ibu oleh saya. kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. Contohnya ialah “perkasa“ menjadi “memperkasakan“ (*memperkasa). Selain itu. *memperjudi). Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. imbuhan +kan juga tidak boleh digugurkan. Selain itu. Contohnya ialah “percaya“ menjadi “mempercayai“ (*mempercaya).. Menggandingkan imbuhan +i dengan +per sama seperti menggandingkan imbuhan +i dengan +kan.

Kelirumologi Berbahasa Kita (2) Aug 31. Imej templat oleh MvH.my PENGUMUMAN "Selamat datang siswa 2011/2012" Templat Picture Window. AN LKM400 MENGENAI SAYA Mohd Rashid Darham ugas sebagai guru bahasa Malaysia di Universiti Sains Malaysia.Pernah khidmat sebagai wartawan sebuah syarikat akhbar berbahasa Melayu di Kuala Lumpur. ingin . Diploma Penterjemahan Persatuan Penterjemah aysia. Lihat profil lengkap saya  http://elearning. Bahasa Malaysia IV (untuk keperluan pengijazahan ajar ijazah pertama) dan Bahasa Malaysia I (untuk keperluan pengijazahan siswazah luar negara). Sarjana Pengajian Melayu UM. Khalayak acap kali canggung.. Kampus Kejuruteraan.Catat Ulasan Catatan TerbaruCatatan LamaLaman utama Langgan: Catat Ulasan (Atom) ARKIB BLOG 8) ber (3) a Struktur Frasa dan Ayat Penggunaan Perkataan Imbuhan ahasa Malaysia IV Senarai Rujukan A) Bu. Dikuasakan oleh Blogger. '10 11:58 PM for everyone Peluluhan Oleh Joshua Igho Selama ini pemecahan atas pertentangan mengenai prosedur peluluhan kata terkait penambahan awalan dan akhiran dengan cara merujuk pada KBBI masih saja memunculkan ambiguitas berbahasa yang pelik. Subjek yang diajarkan h Bahasa Malaysia Peringkat Maju (untuk pensyarah). Berkelulusan Sarjana da Sains Kemasyarakatan USM.usm..

tapi „mencela‟. „colok‟ menjadi „menyolok‟. berikut adalah syarat peluluhan yang ditentukan oleh KBBI: (1) Peluluhan hanya berlaku apabila awalan „meng-„ langsung diikuti kata dasar yang huruf pertamanya p. dan menyublim (bukan „mensublim‟). sebab dua kata tersebut hingga kini masih ramai diperdebatkan akibat kurang tegasnya ketentuan dari KBBI. kata serapan harus ditulis utuh ketika diluluhkan. padahal semestinya „mengimbau‟. „sublim‟ dapat diluluhkan menjadi „mengontrak‟ (bukan „mengkontrak‟). kata „cinta‟ menjadi „menyintai‟. Misal. Untuk syarat kedua cukup jelas. „koreksi‟. Kata dasar „ubah‟ tidak diluluhkan menjadi „mengubah‟. „mengoreksi‟ (bukan „mengkoreksi‟). Sekadar mengingatkan. Padahal semestinya tidak ada dikotomi atas dua hal tersebut karena substansinya sama yakni belajar. sedangkan „mengkaji‟ diartikan sebagai belajar semua hal yang sekuler. Kebanyakan orang masih meluluhkannya seperti kata dasar yang huruf pertamanya s. (2) Tidak diawali gugus atau gabungan konsonan. Sedangkan syarat ketiga dapat kita lihat pada contoh kata „mempergelarkan‟. „mempermasalahkan‟. baik KBBI maupun pengguna bahasa Indonesia masih terus diuji kesetiaannya. s.menggunakan kata „mensosialisasikan‟ atau „menyosialisasikan‟. atau „mempertimbangkan‟. Ada satu pelanggaran yang amat fatal yaitu menambahkan huruf saat peluluhan secara tidak masuk akal. „transfer‟. Syarat pertama akan gugur ketika kita meluluhkan kata „sosialisasi‟ menjadi „mensosialisasikan‟ seperti aturan main KBBI. Kita baru tersadar ketika meluluhkan kata „sela‟ menjadi „menyela‟. Tetapi mengapa kata serap macam „kontrak‟. Pertanyannya. sebuah kata dasar dengan huruf pertama p. Dan. Semula saya beranggapan. k. tak sedikit orang yang merasa risih mengucapkan „mengaji‟ daripada „mengkaji‟ untuk peluluhan kata dasar „kaji‟. Sebab kata „cela‟ tidak mungkin diluluhkan menjadi „menyela‟. dari mana asal-usul huruf h dan r tersebut? . karena berasal dari kata „peduli‟. Kata „prihatin‟. Maklum. Dalam hal ini. kata „mengaji‟ banyak yang mengartikan sebagai belajar agama (Islam). dan „syarat‟ tidak boleh diluluhkan menjadi „memrihatinkan‟. (3) Peluluhan tidak berlaku apabila awalan „meng-‟ diikuti huruf pertama awalan „per-„. „menransfer‟. melainkan „merubah‟. dan t. Contoh kesalahan ini adalah: kata dasar „imbau‟ jika ditambahkan awalan me sering kali ditulis „menghimbau‟. Jadi yang benar adalah „memedulikan‟. dan „menyaratkan‟. Bagaimana dengan kata „memperdulikan‟? Peluluhan itu jelas salah.. Problem lain syarat pertama adalah kata dasar yang huruf pertamanya c.

Siapakah yang berhasil? Apakah lima penjahat itu atau satuan Reskrim Polresta Tegal? Tentu kita tidak akan mengatakan. “Satuan Reskrim Polresta Tegal berhasil menangkap lima orang penjahat”. (Tips: tulislah kata kerja aktif setelah kata „berhasil‟ agar maknanya tidak bergeser).com. sedangkan “pelukis wanita” adalah seorang pelukis (bisa pria atau wanita) yang melukis manusia berjenis kelamin perempuan. pengusaha automotif (jual beli mobil. Nah. ada baiknya kita perlu memilih kosa kata lain yang pengertiannya jelas. Artinya. bukan? Mungkin dia membuat berbagai macam baju yang dijual kepada para pemilik toko. berselancar ruko.pengusahawanita. Wah. saya (memperdagangkan terpaku ketika rumah. kita bisa mengambil kesimpulan bahwa “wanita pelukis” adalah seorang wanita yang berprofesi sebagai pelukis. . Oleh karena itu kalimat yang benar semestinya. dan pengusaha properti Nah. frasa yang benar adalah “wanita pengusaha” atau “perempuan pengusaha”. misalnya mengganti kata „menyosialisasikan‟ dengan „memasyarakatkan‟. dan aneka peralatan kendaraan bermotor). lima penjahat itu yang berhasil (kecuali mereka sengaja ingin ditangkap). Dengan demikian. dan berasal dari bahasa kita sendiri. Dedy Corbuzier -bukan orang lain. ke atau sebuah situs apartemen). Seseorang dianggap berhasil apabila ia (sebagai subjek yang aktif melakukan pekerjaan) melakukan aktifitas dan mendatangkan hasil dari pekerjaannya. bukan? Jika yang dimaksud adalah seorang pengusaha berjenis kelamin perempuan. “Dedy Corbuzier berhasil menghipnotis para penonton untuk mengikuti semua gerakannya”.Untuk menghindari kesalahan bunyi dan penulisan. Ada kemungkinan juga dia membuat kain dari bahan baku kapas dan kemudian menjualnya kepada para pembuat baju. artinya “pengusaha wanita” tidak ada bedanya dengan seorang germo. Apa yang Anda bayangkan ketika mendengar kata “pengusaha garmen”? Tentulah yang muncul adalah sosok seorang usahawan yang menggunakan garmen sebagai barang yang diperdagangkan. Jika memakai analogi di atas. tentulah kita akan memeroleh keselarasan makna pada frasa sejenis seperti pengusaha tahu (memperdagangkan tahu). Saya membayangkan usaha ini pasti akan dilarang oleh Kementerian Negara Pemberdayaan Perempuan karena seorang pengusaha wanita adalah seorang pengusaha yang menjadikan perempuan sebagai barang dagangan. bernama www. motor. bagaimana dengan kalimat ini? “Lima orang penjahat berhasil ditangkap oleh satuan Reskrim Polresta Tegal”.yang menghipnotis para penonton sehingga mengikuti semua gerakannya.

artinya menaik. . Lantaran bubungan berada di atas. bagian inilah yang akhirnya disebut bubungan. Seperti kita ketahui bubung adalah puncak genteng. yang berasal dari kata „bubung‟. Padahal kata ini berasal dari Bahasa Jawa „bumbung‟ yang artinya potongan batang bambu. Namun kebanyakan orang salah menuliskannya menjadi „membumbung‟. Dalam keseluruhan bangunan rumah. kiasan bagi segala sesuatu yang mengalami proses kenaikan disebut membubung.Ada lagi istilah yang kadang salah tulis yakni kata „membubung‟.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful