Kamus & Nahu Melayu

5.

1 PENGENALAN

lam Melayu yang banyak mengeluarkan hasil hutan dan rempah-ratus, menjadi tumpuan orang Eropah. Mereka menyedari bahawa untuk memudahkan perniagaan, bahasa anak negeri perlu difahami dan dikuasai. Di samping itu pula orang Eropah sudah mulai ramai yang tinggal di ceruk rantau Nusantara ini kerana berniaga, membuka ladang, atau ditugaskan oleh kerajaan mereka sebagai pegawai. Para mubaligh Kristian turut sama ke Kepulauan Melayu untuk mengajar agama Kristian kepada orang Eropah yang bertugas di sini dan juga kepada orang tempatan. Semua ini memerlukan kemahiran bahasa Melayu. Sejak itu, buku petunjuk sederhana dan kamus bahasa Melayu dianggap penting.

5.2 PENGKAJI BARAT
Frederick de Houtman (adik Cornelis de Houtman) menyusun perkataan dan ayat bahasa Melayu Madagaskar. Bahan ini disusunnya semasa ia ditawan oleh pemerintah Aceh dalam tahun 1599-1602 M. Kamus ini pertama kali dicetak di Amsterdam pada tahun 1604 M dan dicetak semula pada tahun 1673 M. Buku ini dicetak lagi di Batavia (kini Jakarta) pada tahun 1707 M. Gotardus Arthus menterjemah buku Frederick de Houtman di atas ke dalam bahasa Latin pada tahun 1608 M. Buku ini dicetak untuk kali kedua pada tahun 1614 M, dan daripada bahasa Latin ia diterjemahkan pula ke dalam bahasa Inggeris oleh Augustine Spalding yang diterbitkan di London pada tahun 1624 M. Albert Ruyl pula mengubah tajuk karya Frederick di atas, dan mengadakan sedikit pengubahsuaian yang kemudian dicetak di Amsterdam pada tahun 1650 M dan dicetak semula di Batavia pada tahun 1677 M setelah diperbaiki oleh Frederick Gueynier. Sekali lagi kamus ini diterbitkan di Batavia juga pada tahun 1708 M oleh Petrus van der Worm, dan beliau mengatakan bahawa inilah kamus Melayu - Belanda yang terbaik. Casper Wittens menyusun kamus bahasa Melayu - Belanda yang kemudian diperbaiki oleh Sebastian Danckaerts dan diterbitkan oleh Gravenhaghe pada tahun 1623 M dan di Batavia pada tahun 1706 M. Kamus ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh David Haex dan diterbitkan di Rom pada tahun 1631 M. Thomas Bowerey menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1701 M dengan mengemukakan sedikit peraturan nahu. Kamus ini ditulis oleh pedagang yang datang ke Nusantara, yang mencatat semua perkataan yang diingatinya (daripada bahasa lisan) sehingga berlaku banyak kesalahan ejaan. Contoh ayat yang dikemukakan juga banyak yang tidak berterima (tidak gramatis). Andreas Lambert Loderus mencetak semula kamus yang disusun oleh Casper Wittens dan Sebastian Danckaerts. Ia juga mencetak semula kamus yang disusun oleh Tustus Heurnius dan kamus yang disusun oleh Frederick Gueynier di Batavia pada tahun 1708 M. George Henrik Werndly (Belanda) seorang sarjana bahasa Melayu menulis Nahu Melayu yang diterbitkan di Amsterdam pada tahun 1736 M, John Howison menyusun kamus Inggeris - Melayu pada tahun 1801 M, dan P. Farve menyusun kamus Perancis - Melayu pada tahun 1817 M. Sebelum P. Farve, William Marsden telah menulis A grammar of the Malayan language pada tahun 1812 M. Pendahuluan buku ini mengandungi 50 halaman. Banyak perkara yang dibincangkan oleh Marsden dalam Pendahuluan bukunya ini. Beberapa hal yang penting ialah: (a) Yang dimaksud dengan Kepulauan Melayu itu ialah Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, dan beberapa buah pulau yang lain. Setiap pulau, masyarakatnya memiliki bahasa mereka sendiri tetapi dalam hal perniagaan terutama di bandar pelabuhan, mereka menggunakan bahasa

Melayu. Di antara pelbagai dialek yang dituturkan di pasar semasa berhubungan, dialek Melayulah yang paling asas dan ia kemudian berkembang menjadi bahasa Melayu. (b) Bahasa Melayu itu indah, susunan ayatnya teratur, dan nahunya sederhana. Penyebutannya pula mudah sehingga perkataan pinjaman pun akan mereka selaraskan dengan pengucapan masyarakat setempat. (c) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Jawa, namun orang Jawa menggunakan bahasa Melayu untuk tujuan pergaulan. Bahasa Melayu di Sumatera hampir sama dengan bahasa Melayu di Semenanjung dan perbezaan tersebut hanyalah vokal akhir sahaja. (d) Langkapura terletak di antara Palembang dan Jambi, bukan di Pulau Jawa kerana tidak ada kesan kerajaan ini di sana. (e) Orang di atas angin bermaksud orang Arab manakala orang di bawah angin bermaksud orang Melayu. Orang di bawah angin lebih suka menyembelih kerbau daripada lembu. (f) Perkataan Jawi (tulisan) bukanlah berasal daripada perkataan Jawa, Jawi (lembu, atau pokok jawi-jawi) tetapi membawa maksud campuran tulisan Arab, Parsi, dan Melayu. Perkataan ini dikiaskan daripada anak Jawi yang bermaksud anak campuran. (g) Bahasa Melayu bukan berasal daripada bahasa Sanskrit tetapi bahasa Sanskrit memperkaya bahasa Melayu, sungguhpun ada persamaan bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog, Bisaya, dan Pampanga tidak dapat dibuat sebagai alasan bahasa orang Melayu berasal dari Filipina kerana orang Melayu berkulit kekuning- kuningan dan berambut panjang manakala Filipina berkulit agak gelap dan berambut keriting. (h) Bangsa Melayu di Sumatera, Jawa, Sulawesi, dan di beberapa buah pulau yang lain telah lama memiliki abjadnya sendiri sebelum tulisan Arab diperkenalkan. (i) Menolak pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu serupa dengan bahasa yang dituturkan di IndoChina dengan alasan bahawa pengkaji tersebut (J.C. Leyden) tidak menyenaraikan perbendaharaan kata dalam sifatnya yang asal. Jika seseorang pengkaji tidak mempunyai pengetahuan tentang budaya masyarakat yang menuturkan bahasa tersebut lazimnya ia akan menyampaikan sesuatu yang lain daripada yang sebenarnya dan ini akan menyebabkan sesuatu kajian tersebut tidak sempurna. (j) Pendengaran pengkaji yang tidak tepat, penyisipan bunyi atau huruf pada ejaan yang asal didapati berlaku. Untuk siapakah penyesuaian sebutan tersebut dilakukan? Bagi penutur Eropah yang sudah mahirkah? Penutur tempatan yang terpelajar, penyesuaian tersebut jelas tidak memanfaatkan mereka. Ini jelas menunjukkan bahawa ejaan Melayu bukan seperti yang mereka katakan tidak tepat atau tidak mempunyai peraturan tertentu. Dalam Pendahuluan itu juga Marsden banyak menyanggah beberapa pendapat penulis Barat tentang bangsa dan bahasa Melayu yang menurutnya lebih mengutamakan kepentingan pemerintah yang menjajah daripada kebenaran data dan fakta. Isi buku ini tidak dibahagikan pada bab melainkan pada beberapa tajuk kecil. Tajuk tersebut di antara lain ialah: Abjad Jawi, Konsonan, dan Vokal, Tanda Bacaan Tulisan Jawi, Golongan Kata, Bahagian Ayat, Nama, Sifat, Perbandingan, Bilangan, Ganti Nama, Penunjuk, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, Pengimbuhan, Binaan Ayat, Dialek, Prosodi, dan Praksis. Beberapa hal yang menarik dalam isi buku ini ialah, Marsden mengatakan bahawa orang Melayu telah mengambil 28 huruf Arab, iaitu £, [, \, ], Ð, a, b, d, e, f, g, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, u, v, w, x, z, y, å dan mencipta enam huruf lagi dengan menambah titik tertentu pada bentuk yang sudah sedia ada, iaitu c, h, p, s, u, ]. Marsden telah menggolongkan perkataan bahasa Melayu pada tujuh golongan, iaitu Ganti Nama Diri, Perbuatan, Keterangan, Sendi, Penghubung, Seruan, dan Partikel. Marsden memasukkan Adjektif ke dalam kata yang menerangkan Sifat Nama. Dalam bahasa Melayu bentuk perkataan tidak menunjukkan tunggal atau jamak tetapi Bilangan tersebut dinyatakan secara khusus, iaitu menggunakan Bilangan dan bila perlu dengan Penjodoh Bilangannya sekali. Menurut Marsden, Kata Sendi sangat penting untuk membezakan makna, seperti ke rumah, dari rumah, di rumah, di luar rumah, di atas rumah, di bawah rumah, dan lain-lain. Dengan demikian, sesuatu Nama akan mudah diketahui sama ada Nama pada Objek atau Nama pada Kata Sendi. Beliau tidak setuju Kata Bilangan dimasukkan ke dalam golongan Adjektif kerana Kata Bilangan memiliki ciri yang khusus. Oleh yang demikian, beliau mencadangkan agar digunakan Kata Bilangan Kardinal, Ordinal, dan Pecahan. Kata Bilangan ini pula sangat penting untuk menyatakan sesuatu Nama sama ada tunggal atau jamak, kerana dalam bahasa Melayu Nama tunggal dan jamak tidak dicirikan oleh perubahan bentuk. Perkataan angkau berubah apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi vokal a seperti mana bagi kelompok kata darimana angkau yang akan disebut menjadi darimanangkau. Begitu juga perubahan tersebut berlaku apabila perkataan sebelumnya diakhiri dengan bunyi asal n seperti akan bagi kelompok kata

Perbuatan biasanya diikuti oleh Nama (Objek) atau perkataan lain yang menerangkan Perbuatan atau Nama. tertulis yang beliau samakan dengan imbuhan Latin -tus.untuk bertulis dan bel. Lama-kelamaan bunyi niya berubah menjadi nya sehingga kelompok kata di atas menjadi kepalanya atau rambutnya. Dengan demikian.apabila diimbuhkan pada Perbuatan. doctus. dan be-. Perkataan tolong. (c) Kala Akan Datang Contoh: mahu. huruf s gugur dan Awalannya menjadi meny. Perkataan iya atau inya juga mengalami hal yang sama. ke-.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf b. (b) Awalan meng.ini akan berubah menjadi te. ada selang bunyi di antara perkataan sebelumnya dan sesudahnya. pe-. seraya. (e) Perkataan yang bermula dengan huruf t. Di dalam buku tersebut. teralah. Perkataan dikau kini jarang digunakan dan kembali mengambil perkataan engkau atau disingkatkan menjadi kau.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf r. seperti amatus. Semasa pembinaan ayat tidak berlaku perubahan perkataan (pada Kata Perbuatan). bel-. Marsden berpendapat bahawa binaan ayat dalam bahasa Melayu sederhana atau mudah kerana peraturannya sedikit dan setiap golongan perkataan mempunyai tugasnya masing-masing. huruf k gugur dan Awalannya menjadi meng.jarang berlaku. huruf p gugur dan Awalannya menjadi mem. Inilah sebabnya nya dikatakan berasal daripada perkataan dia kerana dia berasal daripada iya dan inya juga berasal daripada iya. -nya. w. -pun. -tah. per-. yang dimaksudkan dengan Kata Penunjuk itu ialah Penunjuk Kala yang terbahagi tiga. -an. k suku kata pertama Kata Dasar ini akan mengubahsuai bunyi bagi kelancaran pelafazan apabila digabungkan dengan Awalan. h. ku/ku-. Pembinaan Awalan dengan Kata Dasar ditentukan oleh huruf awal sesuatu Kata Dasar.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf j. Di dalam buku ini terlihat bahawa Marsden mengutamakan perbincangan tentang binaan perkataan dan hanya sedikit sahaja binaan ayat. Awalan ter. sudah.seperti persayang menjadi tepersayang. Imbuhan yang lain ialah: pen-. i. Perkataan kata. d. -nya. beliau mengemukakan rumus seperti yang berikut ini: (a) Awalan men. tidak ada perubahan perlambangan (huruf) untuk jantina mahupun bilangan. -kau/kau-.dan hasilnya memalu. huruf t gugur dan awalannya menjadi men. ia menghasilkan Imbuhan Pasif. Banyak perkataan yang tidak disebut (digugurkan) pada bahasa lisan tetapi maknanya tidak berubah. akan. iaitu suruh diya atau ke mana diya. -i. Menurut beliau lagi Awalan be.apabila ia diimbuhkan dengan Kata Terbitan yang mendapat Awalan per. kecuali pada perkataan belajar. o. pem-. iaitu (a) Kala Kini Contoh: lagi. -lah. di-. (d) Awalan me. se-. Beliau memberi kesimpulan bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. c. Dengan demikian. (c) Awalan mem. loctus. Apabila bunyi akhir perkataan sebelumnya bunyi h seperti suruh bagi kelompok kata suruhiya dan bunyi akhir sebelumnya vokal a seperti mana bagi kelompok kata ke manaiya maka perkataan iya mendapat penambahan d sehingga menjadi diya. Untuk mengelakkan bunyi seperti ini maka perkataan angkau diubah menjadi dikau sehingga lahirlah perkataan darimana dikau dan akan dikau. Awalan ber. seperti terpukul. Ciri yang umum dalam Ayat Penyata bahasa Melayu menurut Marsden ialah Nama merupakan Subjek kepada Perbuatan yang kedudukannya di hadapan. Bagi Ayat Perintah pula Perbuatan mendahului Nama atau Ganti . Marsden juga menyedari bahawa ada perbezaan di antara bahasa lisan dengan bahasa bertulis. m. Marsden juga mengemukakan Awalan ber-. p. Perkataan susu. -mu. kan-. sambil. pel-. e. Di samping imbuhan di atas. Perkataan iya bagi milik atau kepunyaan biasa disebut niya seperti pada kelompok kata kapala niya atau rambut niya.akanangkau. s.dan hasilnya menyusu. Perkataan diya kini dieja menjadi dia. p.mendahului perkataan yang bermula dengan huruf a. peng-. Katanya hal ini sangat ketara apabila orang Melayu menjawab soalan yang biasanya dijawab seringkas mungkin. Perkataan palu.dan hasilnya menolong. (b) Kala Lepas Contoh: telah. u. hendak. l. g. serta. Dikatakan bahawa Awalan ter. n.dan hasilnya mengata.lebih umum digunakan dalam bahasa lisan. -kah. -nda.

Jilid 2 bahagian pertama merupakan kamus bahasa Inggeris . Kamus ini dapat dianggap unik kerana abjadnya mengikut abjad Jawi. Tahiti.Melayu . Wilkinson menyusun kamus Jawi . Setelah kata masukan alif. Beberapa perkataan dinyatakan asalnya. di bawah kata masukan A. Portugis (POR).Nama. namun beliau tidak dapat melepaskan nahu bahasa Inggeris dalam mengkaji bahasa Melayu. Ini bermakna abjad X yang sekarang ini belum digunakan. Di dalam kamus bahasa Melayu . NY ( ] ). Judul ini terdiri daripada empat buku. P ( s ). J ( Ð ). Perak. dan lain-lain. DZ ( e ). misalnya daripada bahasa Arab (A). Rejang. xabar. K ( r ). SH ( j ). GH ( p ). Bisaya. dan Pulau Sawu.J. Perbincangan binaan ayatnya juga tidak jauh berbeza dengan Marsden. Pada tahun 1895 M. dan beberapa bahasa lain di Lautan Pasifik hingga bahasa Malagasi di Pulau Madagaskar. Beliau telah dilantik menjadi Pengerusi Jawatankuasa Ejaan. bahasa Melayu dengan bahasa Bali. Negeri Sembilan). NG ( p ). Abjad X pula digunakan bagi perkataan yang bermula dengan kh. I. DL ( l ). Perbandingan ini dimaksudkan oleh Crawfurd betapa banyaknya persamaan perkataan di antara bahasa Melayu dengan bahasa yang terdapat di Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. F ( q ). pengguguran perkataan tertentu boleh berlaku tanpa menjejaskan makna ayat tersebut. Adjektif. Ini berlaku kerana alif ( £ ) mewakili semua vokal.T ( m ).bahasa Melayu manakala jilid 2 bahagian kedua merupakan kamus bahasa Melayu .bahasa Inggeris ini belum ditemui senarai perkataan yang bermula dengan Q dan V. iaitu Nama. Caroline. dan juga dengan beberapa bahasa di Indonesia Timur seperti bahasa di Pulau Timor. Jawa (J). Di dalam buku ini juga diperlihatkan beberapa bentuk aksara beberapa bahasa seperti Batak.bahasa Inggeris. seperti xas.Inggeris yang diterbitkan pada tahun 1902 M. terdapat juga U. Walaupun Marsden mengakui bahawa nahu bahasa Melayu tidak serupa dengan nahu bahasa Latin. G ( u ) . buku John Crawfurd yang berjudul A grammar and dictionary of the Malay language diterbitkan. Jilid 1 buku pertama mengungkapkan sejarah bahasa Melayu. dan Tagalog. Pulau Roti. H ( y ). Guham. Oleh yang demikian. Bugis. bahasa Melayu dengan bahasa Bugis. Tidak lama selepas itu. Wilkinson bertugas sebagai nazir sekolah di Jabatan Pelajaran di Negeri-negeri Bersekutu (Selangor. Campa. dan O. xairat. C ( c ). Perbandingan perkataan tersebut juga beliau lakukan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Tagalog. . W ( z ). M ( w ). Perbuatan. R ( f ). E. S ( i ). S ( k ). Y ( å ). K ( u ). H ( a ). Lampung. Ganti Nama. Beberapa perkataan tersebut ialah: Bahasa Melayu Bahasa Jawa kasih asih gargaji garaji kapak kampak karbau kebo siku sikut lalat lalar padi pari pusat pusar cubit juwit makan mangan Di samping itu diperlihatkan juga perbandingan di antara bahasa Melayu dengan bahasa Lampung. TL ( n ). KH ( b ). L ( v ). Sejak itu terkenallah Ejaan Wilkinson. ia diikuti oleh B ( [ ).Melayu. Formosa. bahasa Melayu dengan bahasa Madura. Tamil (T). dan jilid 2 juga terdiri daripada dua buku. Diperlihatkan juga perbandingan perkataan bahasa Melayu dengan bahasa Jawa. bahasa Melayu dengan bahasa Sunda. dan Pengulangan. Sanskrit (S). Dalam Jilid 1 bahagian kedua pula khusus membincangkan nahu yang dimulainya dengan abjad Jawi dan cara penyebutan perkataan seperti yang dihuraikan oleh Marsden. TH ( ] ). R. N ( x ). xalifah. xalwat. Buku pertama. Maori. D ( d ). 'A ( o ). Pahang. Pada tahun 1852 M. Menurut Harun Aminurrashid kamus ini sangat berguna dan sangat mendalam penyiasatan bahasa Melayunya. Wilkinson menyusun kamus Inggeris . dan lain-lain. T ( \ ). iaitu jilid 1 pula terdiri daripada dua buku. iaitu ejaan yang terdapat di dalam kamusnya tersebut. Dalam membina ayat. Penggolongan perkataan juga tidak jauh berbeza dengan Marsden.

Pembahagian kelas kata yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 11 sampai 14. tinggi. iaitu Perbuatan dan Sifat. dan merah ialah . Di samping menyusun kamus. Sebenarnya.3 PENULIS TEMPATAN Sebuah kamus yang disusun oleh Syed Mahmud bin Syed Abdul Kadir al-Hindi telah diterbitkan pada tahun 1894 M. Kedua-dua buku ini saling melengkapi dan Harimurti Kridalaksana telah membincangkan kedua-dua buku ini sekaligus di dalam makalahnya "Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa. Jika dihalusi takrifan di atas. Raja Ali Haji mengatakan "Nama yaitu tiap-tiap barang yang menunjukkan maknanya pada dirinya. Bahagian akhir kamus ini pula menyediakan nama burung. dan pokok berserta nama saintifiknya dalam bahasa Latin.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu" (1983 M).Sepintas. dan pokok ialah Nama. Tata ejaan yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 1 sampai fasal 10. berlari. agak sukar menggunakan kamus ini bagi pengguna sekarang kerana urutan abjadnya yang berbeza. Syed Mahmud juga menulis buku ilmu pengetahuan. 2. yakni masa yang telah lalu dan masa lagi yang akan datang dan masa hal sekarang ini". oleh yang demikian perkataan Ali. Sebenarnya masih ada beberapa buah buku nahu dan kamus bahasa Melayu yang ditulis oleh ahli bahasa yang lain. beberapa ahli bahasa tempatan (Melayu) telah mulai menulis kamus dan nahu bahasa Melayu. Leksikografi yang dimuat di dalam Kitab pengetahuan bahasa mulai bab kedua (halaman 50 para ketiga)". Apabila memberi takrifan Nama. Kamus ini terdiri daripada 18. Sedikit lebih awal daripada usaha Syed Mahmud ini ialah karya Raja Ali Haji (atau nama selengkapnya ialah Raja Haji Ali ibni Raja Haji Ahmad). tetapi kebanyakannya telah menjangkau abad ke-20. ular. Nama tidak boleh didahului oleh (tiada berserta dengan) masa yang tiga. Kelantan. iaitu buku yang berjudul Bustanulkatibin (Petunjuk-petunjuk bahasa Melayu) yang diterbitkan pada tahun 1857 M dan Kitab pengetahuan bahasa pada tahun 1858 M. ia bukan sahaja menyatakan bagaimanakah menentukan sesuatu perkataan tersebut sebagai Nama tetapi juga golongan lain. tidur. Oleh yang demikian. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 22 sampai halaman 32. Kamus ini berjudul Kamus Mahmudiyyah dan diulang cetak pada tahun 1925 M di Kota Bharu. 3. budak itu. perkataan duduk. 4. putih. Ujian tersebut dapat diperlihatkan seperti yang berikut ini: * sudah Ali * akan budak itu * sedang pokok (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata di atas boleh dikatakan tidak berterima.000 perkataan Arab dengan pengertian bahasa Melayu dan 700 perkataan disertai gambar. Analisis kalimat yang dimuat di dalam Bustanulkatibin fasal 15 sampai 31. tiada berserta dengan masa yang tiga. 5. tidaklah susah kerana kamus ini menyediakan indeks menurut abjad yang kita kenali sekarang ini. dan Kitab pengetahuan bahasa halaman 2 sampai halaman 21. Perhatikan pula contoh yang berikut ini: sudah duduk sudah tinggi akan berlari akan putih sedang tidur sedang merah (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Kelompok kata ini berterima. Kamus Arab Melayu ditulis pula oleh Muhammad Idris Abdul Rauf al-Marbawi yang berjudul Kamus Idris al-Marbawi atau lebih dikenali dengan Kamus Marbawi dicetak pada tahun 1412 H (1933 M). Harimurti Kridalaksana antara lain mengatakan "Bidang-bidang ilmu bahasa Melayu yang digarap oleh Raja Ali Haji ialah: 1. Pada masa ini.

dan menulis karangan pendek. November. bermula. pada. arakian. dan. Menurut Raja Ali Haji. adapun. Buku ini diterbitkan pada tahun 1922 M di Maktab Melayu Melaka. demi. Selang beberapa tahun kemudian barulah muncul karya Muhammad Syah bin Yusof yang berjudul Sanjuh suratan. Menurut beliau bahasa itu ialah bunyi percakapan yang terbit daripada fikiran dan hati yang dijelmakan melalui suara atau bunyi bahasa. Menarik untuk disebutkan bahawa takrifan Perbuatan yang dikemukakan oleh Muhammad Syah ini ada hubungannya dengan takrifan Raja Ali Haji. makan. Contoh di atas memperlihatkan bahawa ada golongan Nama yang mesti didahului oleh golongan Kata Sendi Nama. iaitu pembinaan ayat. Satu hal yang menarik di dalam buku ini ialah perbincangan Muhammad Ibrahim tentang ibu perkataan. Memasukkan Perbuatan dan Sifat ke dalam satu golongan yang sama sebenarnya telah dirintis oleh Raja Ali Haji kerana di dalam buku ini beliau menyamakan golongan perkataan bagi kaya. Beliau juga telah membuat golongan perkataan yang diberinya istilah: Nama. ia mungkin Sifat. berani. seperti. sebagai pula. sebagai lagi. miskin. alkisah. Yang boleh didahului oleh tiga masa ini jika bukan Perbuatan. Setiap golongan ini diperincinya satu persatu. Muhammad Ibrahim juga seorang pengkritik sosial yang berterus terang. Gavnor.bukan Nama. bahawasanya. Buku ini terdiri daripada tiga bab. Berguna dalam bahasa Inggeris dalam perkataan-perkataan seperti di bawah ini dan sebagainya. tidur. benar. bersuka-suka. Yang dimaksudkan oleh Muhammad Ibrahim ibu perkataan tersebut di antara lain ialah: istimewa. Muhammad Syah juga telah menyatakan bahawa tiap-tiap menentukan bilangan yang banyak atau berjenis-jenis perlulah didahului oleh perkataan sekalian atau segala. sekali persetua. misalnya: Victoria. dewasa. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi menulis buku Kitab pemimpin Johor sejak tahun 1871 M dan diterbitkan pada tahun 1978 M. hingga orang-orang yang berpelajaran pun tertarik kepada sebutan yang salah itu sebab telah menjadi biasa disebut dalam sebutan sesuatu tempat atau kampung atau negeri itu".. Menurut beliau ibu perkataan ini berkuasa memberanakkan beberapa perkataan lain sehingga menjadi ayat dan juga perenggan. seperti: dengan si Zaid daripada air laut pada kitab demi Allah bagi si Zaid di atas loteng di dalam pundi-pundi seperti si Umar (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan). Sebagai contoh kita lihat bagaimana Muhammad Ibrahim memberi penjelasan tentang bunyi v. berdiri. kalakian. ayat terdiri daripada ". Karangan dianggap tidak sempurna jika tidak ada ibu perkataan dan penggunaan ibu perkataan yang tidak tepat akan merosakkan karangan tersebut. yakni: "Maka tiap-tiap perbuatan itu dihukum oleh masa yang ada sekarang. Raja Ali Haji juga menekankan penggunaan Kata Sendi bagi Kelompok Kata Sendi Namaan. di. dan Perbuatan. sebermula. Dalam Fasal yang Kedua Puluh Satu bukunya tersebut. iaitu Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. Muhammad Syah memberi takrifan ayat ialah "susunan daripada beberapa perkataan yang mengandungi makna".. maka. Katanya "Membunyikan dia hendaklah kenakan gigi-gigi di atas pada sesama tengah bibir yang di bawah dan renggangkan bibir yang di atas itu lalu dibunyikan seperti hendak menyebut bunyi b tetapi biarlah berangin keluarnya di antara bibir di atas dan bibir di bawah serta gigi seperti syarat yang tersebut. seyogiayanya. bahawa." Seperti juga ayahnya. masa akan datang dan masa yang telah lalu". Keadaan Nama (Sifat). Muhammad Ibrahim mengatakan: "Adapun tabiat lidah Melayu yang tiada berpelajaran itu selalu memendekkan sebutan sesuatu perkataan. mubtada yakni permulaan perkataan dan khabar bersandar daripada permulaan itu". seperti daripada. Dalam membina ayat sederhana beliau berpendapat perlu . hatta. pembinaan kata. syahdan. bagi. Buku ini banyak membincangkan tentang bunyi bahasa.

nah. Bliganan (guru pembaca bahasa Melayu di Sekolah Bahasa-bahasa Timur di London) dan menyerahkannya kepada Sidang Pengarang yang terdiri daripada R.O. dan Seruan. Buku ini telah diberi beberapa catatan tambahan oleh C.-i. akan. Di dalam buku ini perbincangan Sisipan belum timbul.merah (itu) . kecuali.gali . Yang baru di sini ialah: Kelakuan ialah perkataan yang menunjukkan gaya atau rupa terhadap perbuatan. Clark. Dussek dan Mohd. (2) Keadaan. dan Zainal 'Abidin bin Ahmad. dan Baris. Pada mulanya buku ini bertajuk Pelita mengarang yang ditulis oleh O. Seruan pula beliau takrifkan sebagai sebutan yang digunakan untuk isyarat.Keadaan Kena Buat. W. pe-... ke-. bila.Nama Kena Buat .O. (4) Kegunaan. Bukan kerana susah menyebutnya. Perbuatan.-i. pen-.Perbuatan . Contohnya ialah: Kucing .. Bagi pengimbuhan. di-. Beberapa golongan ini sama dengan perbincangan ahli bahasa terdahulu. di bahagian ini beliau tambahkan juga dengan Penggandaan. ter-. ia diberi penjelasan yang khusus.. Ya. Untuk perkataan ini beliau menggolongkan pada sembilan golongan. di-.. pe-.kah.Bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu. se-. Abdullah bin Talib melihat pembinaan ayat daripada sudut tugas perkataan. hai. Penyambung Kata. iaitu ber-. Contoh yang diberikan ialah: Qasim baca surat disongsangkan menjadi Surat dibaca oleh Qasim. Faham Kata ialah perkataan yang menolong kepada perkataan yang lain.-kan.-i. seperti ya. Sidang Pengarang ini bukan sahaja membuat beberapa pindaan tetapi juga menambah bab daripada yang asal. cemerlang. Kelakuan. mem. Bab 3 .. Pengecuali. (3) Perkara-perkara Berguna. seumpamanya. men-. Buku ini juga dikeluarkan oleh Pejabat Karang-Mengarang SITC. Hasyim bin Haji Talib. Tujuan buku ini ialah untuk kegunaan guru di sekolah Melayu dan menjadi buku rujukan utama pelajar di Sultan Idris Training College (SITC) (sekarang Maktab Perguruan Sultan Idris). Kedua-dua bahagian ini boleh ditambah dengan beberapa bahagian lagi sehingga menjadi: Nama . di-. me. per-. bagi..menurut pengarang ini "supaya ringan pada lidah menyebutnya". pe-. Winstedt. seperti telah.. Beliau pula memberi takrifan terhadap "perkataan" sebagai sebutan manusia yang mengandungi makna yang berfaedah. . perlahan.. Bab 8 .T. Huruf tambahan yang ditambah pada awal perkataan ialah: ber-..T. iaitu pada tahun 1927 M. Muhammad Syah juga telah memperkenalkan Ayat Songsang di dalam bukunya ini dengan keterangan "Adapun ayat-ayat songsang itu ialah menyalahi yang biasa. di Singapura diterbitkan pula sebuah buku berjudul Ilmu bahasa Melayu: penggal I. Sebagai contoh ialah: telunjuk. oh.. Pengecuali ialah perkataan yang menolak atau mengeluarkan sesuatu supaya menentukan kadar yang dimaksud. lama. meng-. Di dalam buku ini dibincangkan Penggandaan sama ada cara pembinaannya mahupun maknanya.. atas.B. meng-. Muhammad Syah memberikan lima kaedah agar sesuatu karangan dianggap lengkap.dan huruf tambahan pada awal dan akhir perkataan ialah: ber-. meng-...-an. -lah. iaitu (1) Asas. namun. pe-. Wau. Tanjung Malim. me-. kuat.. ter-.-lah.putih.-an.. Pada bahagian yang memperlihatkan kelainan daripada bentuk dan makna yang umum.-an. Katanya sesuatu ayat atau percakapan itu sekurang-kurangnya mesti ada: Yang Berbuat . pem-. aih.Masa . Ganti Nama.. meny. -i. disediakan bahagian Ingatan yang maksudnya serupa dengan perbincangan kekecualian. Bab 7 . Bab 5 ..Keadaan .Yang Diperbuat. seperti melainkan. Seandainya ditemui binaan perkataan yang seolah-olah Penggandaan tetapi bukan.dan tambahan di hujung perkataan. di mana.Membatangkan Huruf-huruf Jadi Bunyi dan Perkataan. ke-.. wah. lambat.. Setiap bahagian ini diberi huraian yang cukup dan selepasnya disediakan contoh karangan pendek. Bab 9 Golongan Perkataan. Bab 6 . se-. Buku ini terdiri daripada sepuluh bab. me-. pada. Dussek. Abdullah bin Talib mengemukakan bentuk awalan yang lebih banyak kerana menurut beliau awalannya memang demikian asalnya. dan (5) Pengakuan Tamat. segera.. peng-. iaitu tambahan di pangkal perkataan.menangkap . selirat. per-.tikus . tidak. Kitab punca bahasa pula ditulis oleh Abdullah bin Talib dan diterbitkan di Terengganu pada tahun 1927 M. Pada masa yang sama. Bab 10 . men-. Sifat.Dari Hal Perkataan Berganda. seperti bagaimana. iaitu Nama.-kan. bawah. ter-. Dalam bahagian Pembinaan Kata beliau membahagikan imbuhan pada dua bentuk. Bagaimanapun.Perbuatan .Bunyi Suara yang Digambarkan dengan Huruf.. iaitu -an. iaitu didahulukan "yang kena buat" daripada "yang berbuat" tetapi mahulah didahulukan penambah "di" pada Perbuatan dan perkataan "oleh" pada yang berbuatnya". pen-. yah. O. men-. iaitu Bab 1 .Huruf-huruf Tambahan (Penambah). sedang. Perubahan me. Faham Kata. Contoh yang dikemukakan ialah:Muhammad .Kuasa-kuasa Alif..ada Nama dan Perbuatan. peng-.menjadi mem-. Bab 2 Kenyataan Setengah Huruf-huruf Jawi..sudah .-an.-i.Ayat.Pati Petua-petua Ejaan Jawi. Bab 4 . Pada bahagian mengarang pula.telaga.

buku ini menjelaskan bahawa ayat ialah "suatu susunan atau ikatan yang sempurna daripada beberapa perkataan keadaannya memberi faham dengan sepenuh-penuh faham". Ayat Berlapis.Buku ini juga membincangkan pembinaan kata dengan awalan ber. umbutan untuk Kata Terbitan. lajar maka ditulis bekerja. Setiap imbuhan hadir secara berperingkat dari dalam ke luar. penambah untuk satu atau lebih pandin. dari penulis ini lahir buku . yakni dua perbuatan dan dua pembuatnya". Yang menarik di dalam buku ini ialah istilah yang digunakan agak berbeza dengan istilah yang digunakan oleh penulis terdahulu seperti perkataan umbi untuk Kata Dasar. Dengan persembahan seperti ini kita yakin buku ini digunakan sebagai rujukan guru. Penulis buku ini berpendapat bahawa perkataan makan dan minum tidak seharusnya ditambah awalan memenjadi memakan dan meminum. Dikatakan bahawa "Apabila ditambahkan kepada setengah-setengah perkataan asal yang ada di dalamnya bunyi berpadu dengan r. terkam. Ayat Bersilang pula. Pada tahun 1938 M muncul pula sebuah buku yang berjudul Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi hasil karya Yunus bin Saldin. Ayat pula ada tiga jenisnya. Jika dimaksudkan makna bergerak atau tempat pergi pakailah ke dan jika dimaksudkan tempat tetap atau sudah sampai di tempat itu pakailah di". w. m. iaitu pada tahun 1939 M. Contoh yang diberikan ialah: singgah ke Melaka singgah di Melaka tiba ke Singapura tiba di Singapura berjalan ke darat berjalan di darat (Huruf tebal ialah perkataan yang dimaksudkan) Berkenaan dengan Pembinaan Ayat pula. bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Bunyibunyi atau huruf-huruf dirangkaikan jadi perkataan". Hitungan. Penambahan. guru akan menjelaskan dan memberi huraian tentang bidang nahu yang dibincangkan pada bahagian pertama. misalnya kerja. Di dalam buku ini dinyatakan bahawa imbuhan apitan tidaklah hadir sekaligus. Sebagai contoh perhatikan binaan perkataan tak + di + per + harga + i + kan + nya + lah. ny maka me. "Adalah tersebut dalam jalan bahasa Melayu. kh. Dia minum air bukan Dia meminum air. "iaitu yang ada satu perbuatannya dan satu pembuatnya". Isi buku ini agak berbeza dengan buku terdahulu. penokok untuk satu atau lebih pendepan. Haji Muhammad Said bin Haji Sulaiman menghasilkan buku Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu." Penggunaan Kata Sendi Nama di dan ke ternyata diperhatikan dengan saksama di dalam buku ini. l.pula ialah me. Setiap bahagian ini diberi huraian singkat dan kadangkala hanya ada contoh sahaja. Perkataan yang Lengkap. gh. g. n. ng. Bahagian awal merupakan teori yang terdiri daripada: Perkataan yang Asal. "iaitu seperti ayat berlapis juga tetapi ayat-ayat yang berhimpun itu tidak sama pangkatnya. iaitu menurut apa makna yang dimaksudkan. Satu tahun kemudian. Inilah buku pertama yang khusus membincangkan nahu bahasa Melayu tentang Pembinaan Kata. Dengan demikian. Di sini pengajaran nahu lebih ditekankan pada penerapannya. Bahagian kedua ialah beberapa buah karangan pendek. Sebagai contoh dinyatakan bahawa "Jika perkataan yang berawalkan salah satu daripada huruf r. h maka hendaklah ditambahkan dengan meng-". dan Menunjuk Pihak. seperti pada contoh: Kita makan nasi bukan Kita memakan nasi. layar. Buku ini khusus membincangkan tentang Pembinaan Ayat. belayar.sahaja. Hujahnya ialah "Maka tentang perkataan minum itu pula me itu telah sedia suatu huruf tambahan jua kerana asalnya perkataan itu inum dan me itu ialah um. dan Ayat Bersilang. Ayat Berlapis ialah "susunan perkataan yang ada di dalamnya dua ayat itulah. Hanya satu sahaja yang boleh hidup sendiri. pandin (penambah kemudian) untuk akhiran. Berdasarkan karangan yang disediakan.dan be-. iaitu 3 + 2 + 1 + umbi + 1 + 2 + 3 + 4. kandin untuk apitan. Yang dimaksudkan dengan Ayat Selapis. belajar ialah kerana mengelakkan bunyi yang berat apabila berulang-ulang bunyi yang membunuh r." Awalan yang asal untuk meng. Jika perkataan asas itu berawalkan salah satu daripada huruf-huruf a. bukan pada teorinya. Huraian yang diberikan ialah "Akan tetapi pada beberapa perkataan yang tertentu di dan ke itu dipakai bersamaan keduanya. pendepan untuk awalan. beserta. beterkam. Menurut Haji Muhammad Said. serta. iaitu Ayat Selapis. Buku kedua Haji Muhammad Said ialah Jalan basa Melayu yang diterbitkan di Singapura pada tahun 1953 M. yang lain-lain itu bergantung nyawa kepada yang satu itulah". h.sehingga disediakan hukum atau rumus untuk binaannya.

permohonan dan permintaan kepada sekalian pembaca yang hemah. Rupa Kata (Keadaan Perbuatan). Penulis ini menganggap bahawa jalan bahasa Melayu tidak serupa dengan bahasa Arab. tetapi semata-mata merosakkan dan jadilah bahasa Melayu keinggerisan ialah kacukan yang sangat dihelak". Setiap golongan perkataan ini beliau perincikan lagi dengan contohnya sekali. golongan perkataan di atas diguguskan pada dua gugusan besar. iaitu Belanda. janganlah gemar mencacatkan sahaja. Rupa Nama (Sifat). iaitu novel karya Abdullah bin Abdul Kadir Munshi. Bunyi-bunyi atau hurufhuruf itu dirangkaikan jadi perkataan. Petikan ini dimaksudkan sebagai menguji kefahaman pelajar atau pembaca tentang jalan bahasa Melayu yang telah dihuraikan terdahulu. Inggeris. Sendi Kata (Kata Penghubung). Perkataan yang hadir sendiri ialah Seruan dan Ibu Kata. Jadi "Tidak boleh hanya mengikut atau tulis terjemah kelak bukannya jadi baik kepada bahasa Melayu. Perlu juga dinyatakan bahawa penulis buku ini mendapat nasihat daripada Zainal 'Abidin bin Ahmad bagi mempereloknya dan beliau juga telah menterjemahkan buku ini ke dalam bahasa Inggeris. Keinginan untuk menulis nahu Melayu terdorong oleh pengetahuan penulis tentang nahu bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga timbul fikirannya ". Pelengkap untuk Objek Tepat. Ada beberapa hal penting yang dikemukakan dalam Pengenalan buku ini. Arab. mengapa bahasa Melayu tak boleh berbuat demikian". Inggeris. Perlu juga dicatatkan di sini bahagian akhir Pengenalan tersebut. tetapi patutlah lebih gemar pada membantu memolekkan sesuatu benda yang demikian menjadikan kita semuanya beroleh kemajuan yang segera adanya".. Perbuatan. dalam bahasa Melayu hukum ini (penggandaan untuk jamak) tiada kuat kerana boleh juga digunakan rupa tunggal itu bagi banyak. kamus bahasa Melayu telah disusun dalam enam bahasa. Ibu Kata (Kata Permulaan Ayat). iaitu Nama. Sendi Nama. Untuk melahirkan sesuatu ayat. Ketujuan untuk Objek Sipi.Pembinaan Kata dan Pembinaan Ayat. Pengisi Benda ialah Nama atau Ganti Nama dan pengisi Berita ialah Perbuatan. Berkenaan dengan Bilangan dalam bahasa Melayu Haji Muhammad Said berpendapat bahawa ". apa jadi Melayunya itu melainkan dengan seperihal mengikut liuk dan lentuk Arab tatkala itu hilang semangat dan kacak Melayu terkecuali orang yang telah mahir Melayunya".. Latin. Mana yang baik dan sesuai diambil dan mana yang tidak sesuai ditinggalkan. Perkataan yang menerangkan ialah Rupa Nama dan Rupa Kata. Dua atau lebih perkataan yang memberi cukup makna jadi satu perenggan kata atau ayat. Beliau menggolongkan perkataan pada sembilan golongan. Perancis. "Adalah fikiran seseorang itu dizahirkan dengan bahasa cakapan atau bahasa tulisan. Perbuatan tak Melampau untuk Kata Kerja tak Transitif. Oleh yang demikian. dan Melayu. dan bahasa Melayu manakala nahu bahasa Melayu pula telah ditulis dalam bahasa Belanda.4 KESIMPULAN . Jika pada mulanya bahasa Melayu ditulis oleh ahli pelayaran dan perniagaan tetapi kemudian ia dikaji oleh sarjana bahasa Melayu sama ada oleh bukan orang Melayu mahupun oleh orang Melayu sendiri. yakni jika tiada ditambah angka dua (tanda penggandaan) itu bermakna banyak juga dengan sebab mengikut saksi percakapan dalam perenggan kata itu Maka ramailah orang datang ke situ tidak termustahak dikatakan Maka ramailah (orang-orang) datang ke situ..... beliau berpendapat biarlah kedua-dua nahu bahasa Arab dan nahu bahasa Inggeris itu hanya sebagai kias sahaja. Hingga permulaan abad ke-19. Haji Muhammad Said menyampaikan ". Bahasa cakapan itu dijadikan daripada bunyi-bunyi dan bahasa tulisan itu dijadikan daripada huruf-huruf. Nahu bahasa Inggeris juga tidak sama dengan nahu bahasa Melayu. bagaimana lain-lain bahasa boleh membuat nahunya sendiri. Oleh yang demikian. Jalan bahasa itu menunjukkan bagaimana bercakap dan menulis dengan betul". 5. Bahagian awal isi buku ini patut juga dikemukakan kerana ia merupakan takrifan terhadap bahasa dan ayat." Di dalam buku ini juga telah diperkenalkan istilah Perbuatan Melampau untuk Kata Kerja Transitif. Bahagian akhir buku ini dilampirkan petikan Hikayat Abdullah II. Perkataan yang menghubungkan ialah Sendi Nama dan Sendi Kata. iaitu Benda atau Perkara (orang atau benda yang dicakapkan) dan Berita (hal atau butir yang dicakapkan). Ganti Nama.. beliau mendakwa ". Seruan..

terdapat juga kekeliruan ejaan bagi sesetengah perkataan yang mengandungi sama ada 1g atau 2g dan 1k atau 2k.s. Muhammad Syah bin Yusuf. Kridalaksana. Skinner. m. 1903. m.Melayu. Jalan basa Melayu. 1959. Crawfurd. 1984. </HTM Bahasa Malaysia IV Wacana Serius Bahasa Melayu RABU. maka penyusunan nahunya juga tidak terlepas daripada pengaruh kedua-dua bahasa ini. Kitab pemimpin Johor. 21-22. op. khususnya perbezaan antara pe+ dengan per+. 92. 10-13 Dis.s. et al. Abdullah Hassan.s. Kajian sejarah perkembangan bahasa Melayu. 56. Muhammad Said bin Haji Sulaiman. Abdullah bin Talib. Wilkinson. m.s. Misalnya.. m. 1933. . R. R. 1953. Penggunaan imbuhan yang paling banyak mengelirukan ialah akhiran +kan dan +i serta +per dalam pembentukan kata kerja transitif. hampir semua buku nahu bertitik tolak daripada falsafah Yunani dan dikembangkan oleh penulis nahu bahasa Inggeris. Johor Bahru. Begitu juga penggunaan bentuk imbuhan peN. Ilmu bahasa Melayu: penggal I. Oleh kerana kajian awal bahasa Melayu dilakukan oleh bukan penutur ibunda bahasa Melayu dan bahasa Melayu itu sendiri telah dipengaruhi oleh susuk bahasa Arab dan bahasa Inggeris. 1966. Penokok dan penambah dalam bahasa Melayu. Bustanulkatibin dan Kitab pengetahuan bahasa . namun kerana rujukan awal dan pengetahuan nahu yang diterima berasal daripada bahasa asing. 1927. Kitab pengetahuan bahasa. 16 JULAI 2008 Kesalahan Imbuhan 2. Mengajar rahsia dalam nahu bahasa Jawi. A grammar of the Malayan language. cit. Yunus bin Saldin. Sejarah pertumbuhan bahasa kebangsaan kita. Sanjuh suratan. 41-42. 1987. Walau bagaimanapun. Ismail Hussein. 1922. Kamus Jawi . 1938.2 Pelaksanaan atau Perlaksanaan? Salah satu kekeliruan yang sering dihadapi oleh pengguna BM adalah berhubung dengan penggunaan bentuk imbuhan peN+ dalam penjanaan kata nama. A grammar and dictionary of the Malay language. 1987. 1878. 2.O.s. Marsden. 1983. W. 30 tahun perancangan bahasa Malaysia. 1852. 38-42. Al-Marbawi. J. “pelaksanaan” dieja . Raja Ali Haji. Muhammad Ibrahim bin Abdullah Munshi. Kertas kerja dibentangkan pada Hari Sastera '83.Daripada huraian di atas dapatlah disimpulkan bahawa penggunaan bahasa Melayu sudah sejak lama memiliki tradisi nahunya. maka pengaruh tersebut masih tidak dapat dilepaskan.Melayu . 1939. 1812. Marsden. Muhammad Idris Abdul Rauf. Sementelahan pula. m. Kekeliruan ini menyebabkan kesalahan ejaan perkataan berkenaan.s. Harimurti. Kitab punca bahasa. Harun Aminurrashid. W. dalam pembentukan kata nama. 32. m. Kamus Idris al-Marbawi: Arab . Selain itu. m. 2. Winstedt. beberapa orang penulis tempatan telah berusaha menulis nahu yang lebih bersifat Melayu.J.sumbangan Raja Ali Haji dalam ilmu bahasa Melayu. C.1 Pengenalan Penggunaan imbuhan ialah salah satu aspek yang dapat mengelirukan pengguna BM. Prosa Melayu baharu.s. 1927.. Muhammad Said bin Haji Sulaiman.Inggeris.

Panduannya adalah dengan melihat bentuk imbuhan awalan pada kata kerja yang daripadanya kata nama itu diterbitkan (Jadual 1). Masalah kedua pula terlihat dalam pembentukan kata kerja “mengetengahkan“ (*mengenengahkan) dan “mengetepikan“ (*mengenepikan). Kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” ialah contoh ketara untuk menunjukkan bahawa huruf pertama kata dasar bukan faktor tunggal yang menentukan bentuk awalan meN+. iaitu me+.sebagai “perlaksanaan”. Memelihara f. Memahat b. Hal ini dapat diperhatikan daripada senarai perkataan (2a-l) yang berikut: (2) a. (1) Bentuk imbuhan peN+ pada kata nama Bentuk imbuhan pada kata kerja / Bentuk imbuhan pada kata nama Melaksanakan projek / Pelaksanaan projek Membasmi kemiskinan / Pembasmian kemsikinan Mentadbir negara / Pentadbiran negara Menggalakkan pelaburan / Penggalakan pelaburan Mengebumikan jenazah / Pengebumian jenazah Berkembang pesat / Perkembangan pesat 2. kekeliruan ini boleh diatasi dengan mudah sekiranya pengguna mengetahui panduan dan rumus penjanaan kata nama dengan menggunakan imbuhan ini. ”mewakilkan”).1 Memerkasakan atau Memperkasakan? Salah satu imbuhan yang boleh mengelirukan pengguna bahasa ialah awalan meN+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja. ”memasukkan”). perubahan bentuk awalan meN+ tidak hanya ditentukan oleh huruf pertama kata dasar yang menerima imbuhan tersebut. Memporak-perandakan g. Sebenarnyanya. dan ”w” (”wakil” – ”mewakili”. Mempelawa h. Misalnya. Mempesonakan e. mem+. ”r” (”rawat” – ”merawat”). Memenjarakan .3 Penggunaan Imbuhan meN+ dalam Pembentukan Kata Kerja Dua masalah berkaitan penggunaan bentuk imbuhan meN+ akan dibincangkan dalam bahagian ini. awalan me+ hadir pada kata dasar yang bermula dengan huruf ”l” (misalnya ”lihat” menjadi ”melihat”). Memeranjatkan d. ”m” (”masuk” – ”memasuki”. ”n” (”nanti” – ”menanti”). Hal ini kerana imbuhan ini mempunyai bentuk yang paling pelbagai.3. Walau bagaimanapun. “pemohonan” dieja sebagai “permohonan” dan “peletakan” dieja sebagai “perletakan”. 2. Memantau c. men+. Masalah pertama terlihat dalam penerbitan kata kerja “memperkasakan“ (*memerkasakan). meng+ dan menge+. Perubahan bentuk awalan meN+ ini lazimnya bergantung pada huruf pertama kata dasar yang menerima kehadiran imbuhan tersebut.

bukan mem+ (”mempastikan”). sebahagiannya menerima kehadiran awalan me+ sementara sebahagian yang lain menerima kehadiran awalan mem+. jika suku kata pertama kata dasar ialah imbuhan per+. ”mempelopori”.i. Oleh itu. Mempelopori j. ”memperluas” (daripada kata dasar ”perluas”) dan ”memperelok” (daripada kata dasar ”perelok”). bentuk kata kerja transtitif aktif yang gramatis ialah ”memperkasakan”. Memproses l. . Memeranjatkan Daripada senarai perkataan (3f). Dalam hal ini. walaupun kesemua kata dasarnya bermula dengan huruf ”p”. Oleh sebab itu. Memperkasakan g. Senarai perkataan (3a-f) yang dikutip daripada Kamus Milenium (2000:522-531) dapat membukti kenyataan ini. ”memperkasa” (tanpa akhiran +kan) adalah bentuk yang tidak gramatis. jika kata dasar tersebut ialah kata adjektif. yang turut mempengaruhi bentuk awalan meN+. Oleh itu. dapat disimpulkan bahawa bentuk yang gramatis bagi pengimbuhan meN+ pada kata dasar ”perkasa” ialah mem+ dengan huruf ”p” dikekalkan. ”mempengaruhi” dan ”memproses”) dan menge+ (”mengepos”). ”mempelawa”. Contoh yang terdapat dalam senarai perkataan (2a-l) ialah ”memahat” (daripada kata dasar ”pahat”) dan ”memantau” (daripada kata dasar ”pantau”). bentuk awalan meN+ yang gramatis bagi kata kerja yang diterbitkan daripada kata adjektif ”pasti” ialah me+ (”memastikan”). Perlu juga dijelaskan bahawa suku kata ”per” dalam perkataan ”perkasa” bukan imbuhan dan ”perkasa” ialah kata adjektif. (3) a. ”memelihara” dan ”memenjarakan”). Yang kedua. kehadiran imbuhan akhiran +kan dalam penjanaan kata kerja transitif ”memperkasakan” adalah diperlukan. bentuk awalan meN+ juga dipengaruhi oleh bilangan suku kata kata dasar. Contohnya ialah ”memperbesar” (daripada kata dasar ”perbesar”). Mempedulikan b. ”memporak-perandakan”. Keadaan ini boleh mengelirukan sekiranya seseorang pengguna bahasa kurang arif mengenai faktor-faktor lain. ”memeranjatkan”. Mempengaruhi k. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. Mempesonakan e. iaitu me+ (”memahat”. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar tersebut dikekalkan. terdapat dua panduan yang boleh digunakan. Bagi kata dasar yang mempunyai tiga atau lebih suku kata pula. bentuk awalan meN+ yang gramatis ialah me+ dengan huruf pertama pada kata dasar tersebut bertukar menjadi ”m”. mem+ (”mempesonakan”. Bagi kata dasar yang bermula dengan huruf ”p” dan mempunyai dua suku kata. Mengepos Daripada senarai perkataan (2a-l). Dengan kata lain. bukannya ”memerkasakan”. selain huruf pertama kata dasar. Memperlahankan f. ”memantau”. dapat dilihat penggunaan tiga bentuk awalan meN+. Selain huruf pertama kata dasar. Yang pertama. Mempelbagaikan d. Mempercayai c.

Memeriksa c. Mengepos Panduan terakhir ialah bagi kata dasar yang merupakan kata ambilan. Mengepam b. Mempelopori h. iaitu perkataan yang mesti digunakan bersama kehadiran imbuhan. Dengan kata lain. adalah berbeza daripada kata dasar yang lain (3a-f). Senarai perkataan (4a-g) diterbitkan daripada kata kerja sebagai kata dasar sementara senarai perkataan (5a-i) diterbitkan daripada kata nama sebagai kata dasar. bentuk meN+ yang gramatis ialah mem+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. tiada panduan atau rumus tertentu yang boleh digunakan. perkataan ”peranjat” tidak boleh berdiri sendiri. Memproses c. Memelihara b. (6) a. Panduan seterusnya ialah bagi kata dasar yang mengandungi satu suku kata. (7) a. Bagi kata dasar yang terdiri daripada KK dan kata nama. Mempelajari Dalam hal ini. kemahiran berbahasa amat dituntut untuk menentukan bentuk awalan meN+ yang gramatis. Memperonyokkan g. Memenjarakan b. Hal ini kerana kata dasar ”peranjat” tergolong dalam kata akar. Mempelawa e. Mempengaruhi i. sebahagiannya menerima kehadiran awalan meN+ dalam bentuk me+ sementara sebahagian yang lain dalam bentuk mem+. Memprotes d. Senarai perkataan (4a-g) dan (5a-i) yang dikutip daripada kamus yang sama membukti kenyataan ini. bentuk meN+ yang gramatis ialah menge+ dengan huruf ”p” pada kata dasar dikekalkan. Mengepin c. Memplagiat . Mempraktikkan b. Memperosokkan (5) a.Perkataan ”memeranjatkan” (3g) pula ialah kekecualian kerana kata dasarnya. iaitu ”peranjat”. Memperkosa f. Memeringkatkan e. (4) a. khususnya daripada bahasa Inggeris (BI). Memerintah f. Senarai perkataan (6a-c) yang berikut membukti kenyataan ini. Senarai perkataan (7-h) yang berikut membukti kenyataan ini. Memulihara d. Memerangkap c. Memusakai g. Oleh itu. Memerihalkan d.

Imbuhan +kan pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata nama mendukung maksud sama ada “menjadikan“ (8) atau “memasukkan“ (9). Ayat (10) pula bermaksud “ Parameswara menjadikan raja Melaku“. ayat (11) bermaksud “dia memberi saya nasihat supaya bersabar“. . Mempotretkan i.4 Penggunaan Imbuhan +i. Huruf yang mengalami perubahan hanyalah huruf pertama. (11) Dia menasihati saya supaya bersabar. +kan/+per dalam Pembentukan Kata Kerja Penggunaan imbuhan akhiran.1 Jangan Maafkan Saya. Mempamerkan Semua kata dasar dalam (7a-i) ialah kata ambilan daripada bahasa asing. (10) Parameswara merajai Melaka. process. Kata dasar dalam (7a-h) diambil daripada BI iaitu practice. Imbuhan +i pula bermaksud sama ada “menjadi“ (10) atau “memberi“ (11). iaitu +i. Ayat (9) bermaksud “Pak Mat memasukkan anak-anaknya ke sekolah“. Huruf seterusnya. Maafilah Saya “Maaf“ ialah kata nama. bukan “mengenengahkan“ dan “mengenepikan“. Imbuhanimbuhan ini mempunyai fungsi dan makna tertentu yang mempengaruhi struktur ayat. +kan dan juga +per dalam pembentukan kata kerja transitif ialah satu lagi aspek yang sering mengelirukan pengguna BM. Mempolemikkan h. Seterusnya. Ayat (8) bermaksud “rakyat Melaku menjadikan Parameswara raja“. politic. Mempolitikkan g. popular.4. yang ketiga dalam kes ini iaitu “t“ tidak boleh mengalami perubahan menjadi “n“. 2.e. 2.2 Mesti Mengetengahkan. 2. (8) Rakyat Melaka merajakan Parameswara. Nota: Perkataan yang menerima imbuhan awalan dan akhiran hendaklah dieja secara bersambung (menjadi satu perkataan) walaupun pada asalnya perkataan tersebut dieja secara terpisah (dua perkataan). protest. Jangan Mengenepikan Ejaan yang gramatis ialah “mengetengahkan“ dan “mengetepikan“. khususnya jenis objek dan subjek ayat. Kata dasar dalam (7i) pula diambil daripada bahasa Jawa iaitu pamer. (9) Pak Mat menyekolahkan anak-anaknya. Oleh itu. iaitu “k“ menjadi “ng“. Mempopularkan f. Hal ini kerana kata dasar yang daripadanya dua kata kerja tersebut diterbitkan ialah “ke tengah“ dan “ke tepi“. pemahaman mengenai fungsi dan makna imbuhan-imbuhan ini adalah penting untuk membolehkan pembentukan perkataan dan ayat yang gramatis. plagiarise.3. polemic dan potrait.

Saya memberikan hadiah kepada ibu. iaitu “beri saya izin“ adalah menasabah berbanding maksud “izinkan saya“. Begitu juga maksud “izini saya“. iaitu “hadiah“ ialah “benda yang diberikan“. (14) Pohon-pohon yang berbunga mengindahi taman itu. iaitu “ibu“ ialah “penerima hadiah“ manakala objek tepat “memberikan“ dalam (16b). Salmi Memutihkan “Putih“ ialah kata adjektif. (15) Para pekerja bandaran mengindahkan taman itu. (18) a. (13) Salmi memutihkan kasutnya dengan kapur. Saya memberi ibu hadiah. b. ialah pemangkin sementara subjek ayat (13). Sebaliknya. Subjek ayat (12). iaitu “jadikan saya maaf“ atau “masukkan saya maaf“ adalah tidak menasabah. iaitu “beri saya maaf“ adalan menasabah. 2. Encik Ali mengajar pelajar-pelajarnya subjek Matematik. Hal ini kerana kedua-dua imbuhan mendukung maksud yang . 2. kedua-dua maksud “maafkan saya“. (16) a.4. Objek tepat kata kerja transitif “memberi“ ialah “penerima pemberian“ (biasanya bernyawa iaitu manusia dan haiwan) manakala objek tepat “memberikan“ ialah “benda yang diberikan“. Objek tepat “memberi“ dalam (16a). Jangan Memperkecilkan Imbuhan +kan dan +per sama sekali tidak boleh digabungkan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. maksud “maafi saya“. b. Contoh lain bagi kata kerja transitif jenis ini ialah “mengindahi“ (14) dan “mengindahkan“ (15). Dengan kata lain. (12) Salji memutihi puncak Fuji. iaitu “Salmi“.3 Beza Memberi dan Memberikan “Memberi“ dan “memberikan“ adalah antara sebilangan kecil kata kerja transitif dua objek.4.4 Boleh Mempertemukan. Encik Ali mengajarkan subjek Matematik kepada pelajar-pelajarnya. 2. Dia memberitahukan maklumat itu kepada kami.Oleh itu.4. kata kerja transitif jenis ini memerlukan kehadiran dua objek untuk menyempurnakan maksud ayatnya. (17) a. b. Contoh lain kata kerja transitif jenis ini ialah “memberitahu“ (17a) dan “memberitahukan“ (17b) serta “mengajar“ (18a) dan “mengajarkan“ (18b). Perbezaan antara kedua-dua kata kerja transitif ini ialah jenis objek tepat masing-masing. iaitu “salji“. Subjek ayat bagi kata kerja transitif berimbuhan +i ialah pemangkin (12) sementara jenis subjek pada kata kerja transitif berimbuhan +kan ialah agen (13). ialah agen.2 Salji Memutihi. Dia memberitahu kami maklumat itu. Perbezaan imbuhan +kan dengan +i pada kata kerja transitif yang diterbitkan daripada kata adjektif terletak pada jenis subjek ayatnya.

penggunaan kedua-dua imbuhan dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif. Hal ini samalah dengan “merogol“ (*merogolkan). Ayat yang mana betul. Dalam keadaan ini. Oleh itu. Selain itu. Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+.. imbuhan +i juga tidak boleh digugurkan. Dalam keadaan ini. Contohnya ialah “percaya“ menjadi “mempercayai“ (*mempercaya). Oleh itu.sama iaitu “jadikan“. b) Hadiah diberikan kepada ibu oleh saya. *memperjudi). Contohnya ialah “beristeri“ menjadi “memperisteri“ (satu i digugurkan) dan “bersuami“ menjadi “mempersuami“. Contohnya ialah “perkasa“ menjadi “memperkasakan“ (*memperkasa). Misalnya “kecilkan“ dan “perkecil“ bermaksud “jadikan kecil“. *mempersila) dan “berjudi“ (memperjudikan. kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+. Dalam keadaan ini. Selain itu. imbuhan +i tidak boleh digugurkan. kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata dasar yang bermula dengan suku kata (bukan imbuhan) per+.kan a)Ibu diberi hadiah oleh saya. imbuhan +kan tidak boleh digugurkan. 19 April 2010 10:41 PTG . Terima kasih atas penjelasan yang tepat mengenai imbuhan. Menggandingkan imbuhan +i dengan +per sama seperti menggandingkan imbuhan +i dengan +kan. Tapi saya masih keliru dengan imbuhan sperti contoh berikut 1a) Murid-murid menyanyi lagu Negaraku di perhimpunan. Hal ini kerana imbuhan +kan dan +per mempunyai maksud yang sama. Contohnya ialah “bertemu“ menjadi “mempertemukan“ (*mempertemu). Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +kan juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. Dalam keadaan ini. “bersila“ (mempersilakan. Soalan yang mungkin ditanya ialah mengapa “memperkosa“ (*memperkosakan)? Jawapannya adalah kerana “perkosa“ ialah kata kerja transitif asal. Dicatat oleh Mohd Rashid Darham di 7:32 PTG 1 ulasan: soo berkata... Imbuhan ber+ ini seterusnya melalui transformasi perubahan bunyi menjadi per+ apabila menerima imbuhan meN+. Kekeliruan yang sering berlaku adalah kerana kata kerja transitif berimbuhan +i juga boleh diterbitkan daripada kata kerja tak transitif berimbuhan ber+. tidak dibenarkan kerana ia merupakan satu bentuk pembaziran (lewah). b)Murid-murid menyanyikan lagu Negaraku di perhimpunan 2)di vs di. misalnya “perkecilkan“. Imbuhan +i juga sama sekali tidak boleh digandingkan dengan imbuhan per+. ia tidak memerlukan kehadiran +kan. imbuhan +kan juga tidak boleh digugurkan.

Kampus Kejuruteraan. Bahasa Malaysia IV (untuk keperluan pengijazahan ajar ijazah pertama) dan Bahasa Malaysia I (untuk keperluan pengijazahan siswazah luar negara). Imej templat oleh MvH.Pernah khidmat sebagai wartawan sebuah syarikat akhbar berbahasa Melayu di Kuala Lumpur. AN LKM400 MENGENAI SAYA Mohd Rashid Darham ugas sebagai guru bahasa Malaysia di Universiti Sains Malaysia. Dikuasakan oleh Blogger. Subjek yang diajarkan h Bahasa Malaysia Peringkat Maju (untuk pensyarah). Diploma Penterjemahan Persatuan Penterjemah aysia..Catat Ulasan Catatan TerbaruCatatan LamaLaman utama Langgan: Catat Ulasan (Atom) ARKIB BLOG 8) ber (3) a Struktur Frasa dan Ayat Penggunaan Perkataan Imbuhan ahasa Malaysia IV Senarai Rujukan A) Bu.usm.my PENGUMUMAN "Selamat datang siswa 2011/2012" Templat Picture Window. Berkelulusan Sarjana da Sains Kemasyarakatan USM. Khalayak acap kali canggung. Sarjana Pengajian Melayu UM. '10 11:58 PM for everyone Peluluhan Oleh Joshua Igho Selama ini pemecahan atas pertentangan mengenai prosedur peluluhan kata terkait penambahan awalan dan akhiran dengan cara merujuk pada KBBI masih saja memunculkan ambiguitas berbahasa yang pelik. Kelirumologi Berbahasa Kita (2) Aug 31. Lihat profil lengkap saya  http://elearning. ingin ..

Tetapi mengapa kata serap macam „kontrak‟. baik KBBI maupun pengguna bahasa Indonesia masih terus diuji kesetiaannya. dan „menyaratkan‟. atau „mempertimbangkan‟. Pertanyannya. melainkan „merubah‟. Syarat pertama akan gugur ketika kita meluluhkan kata „sosialisasi‟ menjadi „mensosialisasikan‟ seperti aturan main KBBI. „sublim‟ dapat diluluhkan menjadi „mengontrak‟ (bukan „mengkontrak‟). „colok‟ menjadi „menyolok‟. tak sedikit orang yang merasa risih mengucapkan „mengaji‟ daripada „mengkaji‟ untuk peluluhan kata dasar „kaji‟. Untuk syarat kedua cukup jelas. dan menyublim (bukan „mensublim‟). Misal. dan t.. (3) Peluluhan tidak berlaku apabila awalan „meng-‟ diikuti huruf pertama awalan „per-„. sebuah kata dasar dengan huruf pertama p. tapi „mencela‟. Bagaimana dengan kata „memperdulikan‟? Peluluhan itu jelas salah. „mengoreksi‟ (bukan „mengkoreksi‟). kata serapan harus ditulis utuh ketika diluluhkan. Contoh kesalahan ini adalah: kata dasar „imbau‟ jika ditambahkan awalan me sering kali ditulis „menghimbau‟. „koreksi‟.menggunakan kata „mensosialisasikan‟ atau „menyosialisasikan‟. Kebanyakan orang masih meluluhkannya seperti kata dasar yang huruf pertamanya s. Kata dasar „ubah‟ tidak diluluhkan menjadi „mengubah‟. sebab dua kata tersebut hingga kini masih ramai diperdebatkan akibat kurang tegasnya ketentuan dari KBBI. s. Ada satu pelanggaran yang amat fatal yaitu menambahkan huruf saat peluluhan secara tidak masuk akal. „mempermasalahkan‟. Semula saya beranggapan. Sebab kata „cela‟ tidak mungkin diluluhkan menjadi „menyela‟. Dalam hal ini. „menransfer‟. padahal semestinya „mengimbau‟. dari mana asal-usul huruf h dan r tersebut? . k. Kita baru tersadar ketika meluluhkan kata „sela‟ menjadi „menyela‟. sedangkan „mengkaji‟ diartikan sebagai belajar semua hal yang sekuler. Jadi yang benar adalah „memedulikan‟. karena berasal dari kata „peduli‟. dan „syarat‟ tidak boleh diluluhkan menjadi „memrihatinkan‟. Maklum. „transfer‟. Sekadar mengingatkan. Sedangkan syarat ketiga dapat kita lihat pada contoh kata „mempergelarkan‟. Problem lain syarat pertama adalah kata dasar yang huruf pertamanya c. berikut adalah syarat peluluhan yang ditentukan oleh KBBI: (1) Peluluhan hanya berlaku apabila awalan „meng-„ langsung diikuti kata dasar yang huruf pertamanya p. kata „mengaji‟ banyak yang mengartikan sebagai belajar agama (Islam). Padahal semestinya tidak ada dikotomi atas dua hal tersebut karena substansinya sama yakni belajar. kata „cinta‟ menjadi „menyintai‟. Dan. (2) Tidak diawali gugus atau gabungan konsonan. Kata „prihatin‟.

bernama www.pengusahawanita. Saya membayangkan usaha ini pasti akan dilarang oleh Kementerian Negara Pemberdayaan Perempuan karena seorang pengusaha wanita adalah seorang pengusaha yang menjadikan perempuan sebagai barang dagangan. . Ada kemungkinan juga dia membuat kain dari bahan baku kapas dan kemudian menjualnya kepada para pembuat baju. misalnya mengganti kata „menyosialisasikan‟ dengan „memasyarakatkan‟. “Satuan Reskrim Polresta Tegal berhasil menangkap lima orang penjahat”. pengusaha automotif (jual beli mobil. saya (memperdagangkan terpaku ketika rumah. dan pengusaha properti Nah. lima penjahat itu yang berhasil (kecuali mereka sengaja ingin ditangkap). frasa yang benar adalah “wanita pengusaha” atau “perempuan pengusaha”. “Dedy Corbuzier berhasil menghipnotis para penonton untuk mengikuti semua gerakannya”. dan berasal dari bahasa kita sendiri. artinya “pengusaha wanita” tidak ada bedanya dengan seorang germo. ke atau sebuah situs apartemen). Siapakah yang berhasil? Apakah lima penjahat itu atau satuan Reskrim Polresta Tegal? Tentu kita tidak akan mengatakan. Dengan demikian. dan aneka peralatan kendaraan bermotor).Untuk menghindari kesalahan bunyi dan penulisan. Apa yang Anda bayangkan ketika mendengar kata “pengusaha garmen”? Tentulah yang muncul adalah sosok seorang usahawan yang menggunakan garmen sebagai barang yang diperdagangkan. Dedy Corbuzier -bukan orang lain. tentulah kita akan memeroleh keselarasan makna pada frasa sejenis seperti pengusaha tahu (memperdagangkan tahu). (Tips: tulislah kata kerja aktif setelah kata „berhasil‟ agar maknanya tidak bergeser). sedangkan “pelukis wanita” adalah seorang pelukis (bisa pria atau wanita) yang melukis manusia berjenis kelamin perempuan. Nah. Wah. Oleh karena itu kalimat yang benar semestinya. bagaimana dengan kalimat ini? “Lima orang penjahat berhasil ditangkap oleh satuan Reskrim Polresta Tegal”.com. Seseorang dianggap berhasil apabila ia (sebagai subjek yang aktif melakukan pekerjaan) melakukan aktifitas dan mendatangkan hasil dari pekerjaannya. ada baiknya kita perlu memilih kosa kata lain yang pengertiannya jelas. bukan? Jika yang dimaksud adalah seorang pengusaha berjenis kelamin perempuan. motor. Jika memakai analogi di atas. Artinya.yang menghipnotis para penonton sehingga mengikuti semua gerakannya. bukan? Mungkin dia membuat berbagai macam baju yang dijual kepada para pemilik toko. kita bisa mengambil kesimpulan bahwa “wanita pelukis” adalah seorang wanita yang berprofesi sebagai pelukis. berselancar ruko.

Namun kebanyakan orang salah menuliskannya menjadi „membumbung‟. yang berasal dari kata „bubung‟. artinya menaik. Seperti kita ketahui bubung adalah puncak genteng. Padahal kata ini berasal dari Bahasa Jawa „bumbung‟ yang artinya potongan batang bambu. bagian inilah yang akhirnya disebut bubungan. kiasan bagi segala sesuatu yang mengalami proses kenaikan disebut membubung. . Lantaran bubungan berada di atas.Ada lagi istilah yang kadang salah tulis yakni kata „membubung‟. Dalam keseluruhan bangunan rumah.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful