1.

0

DEFINISI FONOLOGI Fonologi ialah bidang yang mengkaji salah satu daripada aspek yang

terpenting di dalam bahasa iaitu bunyi.

Bidang ini disebut juga oleh

kebanyakan orang sebagai bidang fonetik. Bidang fonologi boleh terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Jika diteliti tentang fonetik, dapatlah disimpulkan bahawa fonetik ialah kajian yang ditinjau daripada segi bahan fizik atau jisim yang mewujudkan bentuk ucapan. Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa fonetik ialah kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan, sifat bunyi bahasa ( akuistik ) dan pendengaran ( auditori ). Manakala fonemik pula ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu, iaitu pengkajian tentang fungsi atau struktur bunyi bahasa itu. Namun, perlu kita ketahui bahawa sebenarnya di antara fonetik dan fonologi terdapat sedikit perbezaan. Bidang fonetik mengkaji fenomena bunyi atau pertuturan manusia sejagat sementara bidang fonologi mengkaji system bunyi-bunyi tertentu dalam pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan : “ The study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called “ phonology “. Bidang ini juga umumnya disebut sebagai “fonemik “ atau “functional phonetics “. Tugas bidang fonologi sebenarnya ialah merumuskan, menghuraikan dan menjelaskan dengan teliti dan cermat segala bentuk bunyi dalam sesuatu bahasa untuk menentukan peraturan dan bentuk bunyi yang tertentu itu. Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa bidang fonetik adalah bidang yang mengkaji fenomena bunyi bahasa sejagat. Jelasnya, bunyi bahasa adalah bunyi-bunyi yang berfungsi dalam pertuturan. Ia juga turut mengkaji bunyi dari segi sifat bunyi itu, cara pengeluarannya dan aspek pendengarannya. 1

Biasanya, aspek yang dikaji merangkumi bunyi-bunyi yang digunakan untuk bertutur iaitu bunyi-bunyi bahasa sementara bunyi bukan bahasa seperti dengkuran, siulan, sendawa dan lain-lain tidak termasuk dalam kajian bidang fonetik.

2

2.0

DEFINISI FONETIK Fonetik adalah bidang pengajian bunyi bahasa. Menurut Fromkin, dan

Rodman ( 1983 ) fonetik adalah “ kajian bunyi bahasa pertuturan yang membawa makna dalam semua bahasa manusia”. Walau bagaimanapun, pada dasarnya, bunyi-bunyi bahasa dapat dihuraikan melalui tiga perspektif yang berbeza: fonetik artikulatori, fonetik auditori dan fonetik akustik. Artikulatori menerangkan bagaimana terusan ujaran ( vocal tract ) menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Fonetik Auditori pula mengkaji bagaimana pendengaran menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Manakala Fonetik Akustik meneliti ciri-ciri fizikal bunyi-bunyi bahasa itu sendiri. Menurut Arbak Othman ( Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu ) fonetik mempelajari segala bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, baik bunyi bahasa, bunyi bukan bunyi bahasa, mahupun bunyi marjinal, dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi. Cabang-cabang fonetik adalah Fonetik Artikulasi iaitu mempelajari cara-cara mekanisma badan menghasilkan bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas artikulasi. Fonetik Penerima ( auditori ), mempelajari bagaimana mekanisma telinga menerima bunyi. Fonetik Akustik pula mempelajari hakikatnya bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas hakikatnya bunyi ini. Kesimpulannya, kedua-dua pendapat yang diberikan ini telah

menjelaskan tentang maksud yang sama dalam menerangkan definisi fonetik. Manakala fonologi pula mengkaji keadaan dan organisasi ucapan iaitu tentetan bunyi yang berupa unit-unit yang dapat dipecah-pecahkan, hubungan antara unit-unit itu, fungsi pembentukannya dan kejadiannya yang membentuk pola dan hirarki. Unit-unit asas yang dimaksudkan disini adalah fonem-fonem iaitu unit-unit terkecil yang distingtif yang ikatan ucapannya dapat dipenggal-penggal. Kajian mengenai fonem-fonem ini pula umumnya diistilah sebagai fonemik.

3

Pada kesimpulannya, fonologi merupakan bahagian dari linguistik deskriptif yang mempelajari tentang bunyi-bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, seterusnya terbahagi lagi menjadi fonetik dan fonemik. Fonetik merupakan bidang yang mempelajari segala bunyi bahasa dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi itu. Dengan singkat dapat dikatakan bahawa fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Sebagai ilmu, fonetik berusaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memformulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya, manakala sebagai kemahiran , fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu. Fonemik pula bermaksud bidang yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem. Dengan singkat, fonemik merupakan bidang yang mempelajari fonem-fonem sesuatu bahasa.

4

0 DEFINISI BAHASA Fenomena yang penting dalam hidup kita adalah bahasa. 1982:29). mencipta keindahan. diperoleh malah dihalangi. tetapi pertuturan adalah fungsi kebudayaan yang harus dipelajari. marah. menurunkan ilmu kebudayaan peradaban dan untuk berkomunikasi (Raja Mukhtaruddin Mohd Dain. Kebanyakan kita hanya menganggap kebolehan bertutur itu sebagai salah satu kebolehan asasi manusia tanpa mempersoalkan sama ada ia merupakan kebolehan semula jadi manusia ataupun yang dipelajari. Sekiranya ia diletakkan dalam satu masyarakat lain. menyampaikan ilmu. Berbeza dengan kebolehan berjalan. Apabila seseorang itu berbicara. kanak-kanak itu akan terus berjalan tetapi tidak bertutur. Dalam hal ini penggunaan nada suara itu penting seperti intonasi. Ahli-ahli linguistik pula sering memperkatakan mengenai bahasa sebagai sesuatu yang berlaku seolah-olah ia suatu objek seperti jam loceng yang mempunyai struktur dalaman yang boleh dikaji. Pada aspek keindahan pula. seseorang itu 5 . Sekiranya masyarakat itu dihapuskan. Ini menunjukkan bahawa berjalan adalah fungsi biologi tubuh badan secara naluri. kita sering mendapati bahawa bahasa itu sering dianggap sebagai suatu alat yang boleh dipunyai. Ahli-ahli psikologi pula menganggap bahasa itu sebagai alat untuk melahirkan perasaan. kasih sayang. Jika diteliti akan cara orang bertutur tentang bahasa.3. ia akan terus berjalan dan seterusnya menuturkan bahasa masyarakatnya yang baru itu. tekanan dan jeda. Anggapan sebegini tidaklah tepat kerana bahasa itu seringkali dirujuk sebagai organisma yang hidup. ia akan menggunakan bahasa sebagai alat menyatakan perasaannya seperti suka. manusia bertutur dipengaruhi oleh masyarakat yang berada disekelilingnya. Sebenarnya kebolehan bertutur itu adalah satu keanehan. Pendapat ahli-ahli psikologi ini ada benarnya dalam beberapa perkara. benci dan lain-lain.

bahasa memerlukan alat yang berkuasa merakamnya. Sesungguhnya ilmu yang kita miliki dan peroleh itu adalah melalui perantaraan bahasa. puisi. Bagi menyampaikan ilmu. 6 .menggunakan bahasa untuk menyampaikan nyanyian. pantun dan sebagainya dalam bahasa yang puitis.

Udara yang kelar itu akan mengenai bahagian gegendang telinga dan akhirnya didengar sebagai bunyi. bunyi bahasa itu ialah bunyi yang bermakna yang dihasilkan oleh alat artikulasi. iaitu fonetik dan fonologi.Bunyi Bahasa Bunyi bahasa adalah gelombang bunyi yang terjadi pada arus udara yang bergerak. seseorang pengguna bahasa perlulah mempunyai pengetahuan yang mendalam tentangnya. bahan yang terkandung dalam pertuturan ialah bunyi-bunyi.2 Alat-alat Pertuturan Bahasa Melayu mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan untuk menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa Melayu dengan baik dan berkesan. Kita sedia memaklumi bahawa pertuturan ialah bunyi-bunyi yang bermakna. rongga takak dan mulut atau hidung atau keduaduanya. Ini kerana apabila dua orang bertutur. Bunyi bahasa ialah bunyi yang terdapat di dalam apa juga bahasa di seluruh dunia. Fonetik mengkaji bunyi bahasa dari segi penyebutan dan pendengaran atau sifatnya. Fonologi pula mengkaji bunyi-bunyi yang berfungsi dalam sesuatu bahasa. mereka saling memahami perkara yang dituturkan. Bunyi bahasa ialah bunyi yang berfungsi dalam pertuturan. 7 . Pada hakikatnya. Udara yang bergerak keluar daripada paru-paru melalui tengkorak. Oleh itu. 3. kitar suara. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada dua bidang. Pertuturan di sini membawa maksud bahasa yang diungkapkan secara lisan. Alat artikulasi adalah alat-alat atau organorgan yang berfungsi dalam mengeluarkan bunyi-bunyi bahasa.

1. 14. 5. 12. Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok Bunyi-bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan dan fungsinya seperti yang berikut : 3. 19. 4. 10. 2. 17. 6. 13. 7. 3. 16. 8. 18. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 11. 9. 15.3 Fungsi Alat Pertuturan Lidah 8 . 20.

Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. Bahagian hadapan lidah.Lidah ialah alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. • Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya tidaklah aktif. • Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal. hadapan lidah. iaitu hujung lidah. dan belakang lidah. tengah dan belakang. Bibir juga berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. • Lelangit 9 . Bibir Bibir adalah alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut. tengah lidah. Pembahagian ini membolehkan lidah membuat deskripsi pelbagai jenis penghasilan bunyi. Bibir terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. iaitu bunyi vokal hadapan. Lidah terbahagi kepada empat bahagian. Bibir juga menjadi sempadan paling luar daripada rongga mulut.

• Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit. Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup. 10 . Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi. Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut. Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung.Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian. rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung. iaitu lelangit keras dan lelangit lembut. rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan. Apabila dinaikkan. Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan. bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak.

4.0 BUNYI VOKAL 11 .

terdapat sembilan jenis vokal yang sering dihasilkan. Vokal-vokal itu dapat digambarkan melalui carta vokal yang disediakan. Kata depan.Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. Rajah di bawah ini menunjukkan keratan rentas lidah. satu vokal tengah [ ə ] dan tiga vokal belakang [ u ]. iaitu enam vokal asli { a. Bibir dalam keadaan terhampar semasa bunyi vokal depan dihasilkan. Keadaan bibir neutral semasa menghasilkan vokal tengah. tetapi di dalam pertuturan. Bunyi-bunyi vokal mempunyai ciri-ciri kelantangan dan berpanjangan dalam erti kata bunyi itu dapat didengar dengan jelas dan lebih panjang daripada bunyi-bunyi konsonan.o dan u } dan dua vokal yang terdapat dalam kebanyakan dialek { ε. [ e ]. e. Bunyi vokal ialah bunyi-bunyi bahasa yang bersuara iaitu ketika menghasilkan bunyi tersebut. iaitu [ i ] . ] כ‬ Walaupun dari segi tulisan dan penyebutan standard. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. i .} כ‬ Terdapat empat vokal depan. manakala bibir dalam keadaan bundar semasa vokal belakang dihasilkan. Garisgaris melintang menunjukkan ketinggian lidah. Terdapat lapan bunyi vokal. vokal-vokal di dalam bahasa Melayu terbahagi kepada enam jenis. dan [ a ]. [ o ] dan [ ‫. pita suara digetarkan.dan ‫. Rajah tersebut juga menunjukkan kedudukan lidah semasa bunyi vokal dihasilkan. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. tengah dan belakang lidah merujuk kepada bahagian pada lidah. [ε ]. Kedudukan vokal-vokal tersebut bolehlah dirumuskan seperti berikut : 12 .

lalu otak. boleh. Konsonan adalah bunyi bahasa yang apabila di keluarkan bunyi – bunyi ini akan menerima sempitan. lima əmak. sekatan dan geseran sama ada di 13 . Kedudukan vokal- 5. bətul Udang. tεlor anak.0 BUNYI KONSONAN. taugeh. bila. logo ‫כ‬rang. butang. vokal dapat dilihat seperti berikut: Carta Vokal Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. akhir kata ) Ikan. Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.Nama Vokal g Vokal depan sempit Vokal depan separuh sempit ( e taling ) Vokal depan separuh luas Vokal depan luas Vokal tengah ( e pepet ) Vokal belakang sempit Vokal belakang separuh Sempit Vokal belakang separuh luas Lamban [i ] [e] [ε] [a] [ə] [u] [o] [‫]כ‬ Contoh (awal .tengah. εlok. masa. kail Ekor. b ‫כ‬leh. bosan.

Proses ini dinamakan sengauan. misalnya apabila menyebut konsonan sengau. Konsonan terbahagi kepada dua iaitu: 1. tekak atau hidung. Bunyi Konsonan Melayu Asli Terdapat 19 bunyi konsonan Melayu asli iaitu: [p] [b] [t] [d] [k] [g] [ʔ] [č] [ǰ] [s] [r] [h] [l] [m] [n] [ŋ] [ɲ] [w] Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara Konsonan letupan dua bibir bersuara Konsonan letupan gusi tidak bersuara Konsonan letupan gusi bersuara Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara Konsonan letupan lelangit lembut bersuara Hentian glotis Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara Konsonan letusan lelangit keras bersuara Konsonan geseran gusi tidak bersuara Konsonan geseran gusi bersuara Konsonan geseran glotis bersuara Konsonan geseran sisian gusi bersuara Konsonan sengau dua bibir bersuara Konsonan sengau gusi bersuara Konsonan sengau lelangit lembut bersuara Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara Separuh vokal dua bibir bersuara 14 .bahagian rongga mulut. bunyi vokal yang mengikutinya turut akan disengaukan. Bunyi konsonan boleh mempengaruhi bunyi vokal dalam sebutan.

[j] Separuh vokal lelangit keras bersuara 2. Daerah Artikulasi Gusi Cara Dua Lelangit Lelangit Gusi Lelangit Penghasilan Bibir Keras lembut Keras Letupan p b t d k g Letusan č ǰ Geseran s Getaran r Sisian l Sengauan m n ɲ Ŋ Separuh w J Pita Suara ʔ h 15 . Bunyi Konsonan Melayu Pinjaman Terdapat 8 bunyi konsonan Melayu pinjaman iaitu: [f] [v] [θ] [ŏ] [z] [š] Konsonan geseran bibir gigi tidak bersuara Konsonan geseran bibir gigi bersuara Konsonan geseran gigi tidak bersuara Konsonan geseran bersuara Konsonan geseran gusi bersuara Konsonan geseran gusi lelangit keras tidak bersuara [x] [γ] Konsonan geseran lelangit lembut tidak bersuara Konsonan geseran lelangit lembut bersuara Cara Membunyikan Konsonan Melayu Asli Rajah berikut menunjukkan bagaimana bunyi konsonan Melayu asli dihasilkan.

Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir tidak bersuara [p]. Pita suara dirapatkan. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara dari paru-paru ke rongga hidung. 3. Bezanya ialah: 1. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. 4. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. 16 . 2. Dua bibir dirapatkan untuk membuat sekatan penuh pada arus udara dari paru-paru ke rongga mulut. (b) Konsonan letupan dua bibir bersuara [b] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [p].1 Konsonan Letupan (a) Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p] Cara membunyikannya: 1.Vokal 5. 2. 3. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir bersuara [b]. Pita suara direnggangkan.

Pita suara dirapatkan. 2. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tidak bersuara [t]. Sekatan yang dibuat oleh hujung lidah dan gusi dilepaskan sertamerta. Bezanya ialah: 1. (d) Konsonan letupan gusi bersuara [d] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [t]. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Hujung lidah dinaikkan rapat ke gusi untuk membuat sekatan penuh pada arus udara. 4. Pita suara direnggangkan. 5. 3.(c) Konsonan letupan gusi tidak bersuara [t] Cara membunyikannya: 1. 2. 17 . 6. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk menutup arus udara ke rongga hidung.

(e) Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k] Cara membunyikannya: 1. Lelangit lembut dan anak tekak dirapatkan ke rongga tekak bagi menutup arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. 4.3. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi bersuara [d]. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Sekatan udara yang dibuat oleh belakang lidah dilepaskan serta-merta. 5. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat sekatan penuh pada arus udara. Pita suara direnggangkan. 18 . 2. 6. 3. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit lembut tidak bersuara [k].

6. 5. Bezanya ialah: 4. Pita suara dirapatkan. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit lembut bersuara [g].(f) Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [g] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [k]. (g) Hentian glotis [ʔ ] 19 . Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara.

Cara membunyikannya: Semasa udara dari peparu keluar lelangit lembut dan anak tekak akan dinaikkan ke belakang dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara dari peparu ke rongga hidung. Udara disekat oleh pita suara tanpa menggetarkan pita suara 20 . Manakala pita suara pula diarapatkan sepenuhnya supaya udara tersekat di belakang pita suara.

5. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras tidak bersuara [č]. Udara yang tersekat oleh hadapan lidah di lelangit keras dilepaskan perlahan-lahan. Pita suara dirapatkan. 2. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan terhadap arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. 2. Bezanya ialah: 1. 21 . 6. 3. 3. Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras bersuara [ǰ]. (b) Konsonan letusan lelangit keras bersuara [ǰ ] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [č]. Pita suara direnggangkan. Hadapan lidah dinaikkan rapat ke lelangit keras untuk membuat sekatan pada arus udara. 5.2 Konsonan Letusan (a) Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č] Cara membunyikannya: 1. 4. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara.

Pada masa ini lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara ke rongga hidung. lalu terhasillah bunyi ( s ). arus udara melaui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara.3 Konsonan Geseran (a) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [s] Cara membunyikannya: Konsonan geseran adalah dengan lidah dinaikkan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara. 22 .5. Pita suara di renggangkan.

lidah bergetar. 23 . Lelangit lembut pada waktu itu dinaikkan.5. Bunyi yang terhasil pada waktu itu dinamakan bunyi getaran gusi bersuara ( r ).4 Konsonan Getaran (a) Konsonan getaran gusi bersuara [r] Cara membunyikannya: Konsonan getaran terjadi apabila hujung lidah diletakkan dekat gusi sehingga udara melalui antara lidah dan gusi.

5 Konsonan Sisian (a) Konsonan sisian gusi bersuara [l] Cara membunyikannya: Konsonan sisian berlaku apabila hujung lidah dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat. Udara keluar melalui bahagian tepi lidah. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sisian sisi bersuara ( l ) 24 .5. Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar.

Contohnya adalah :(a) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m] Cara membunyikannya: Semasa udara dari peparu dikeluarkan.arus udara akan menggetarkan pita suara dan akan masuk ke rongga mulut seterusnya ke rongga hidungakan menghasilkan bunyi [m]. Arus udara dilepaskan perlahan-lahan. 25 . Perbezaan yang berlaku pada keempat – empat bunyi nasal itu adalah pada daerah udara disekat yang berlaku pada rongga mulut.6 Konsonan Sengauan ( nasal ) Konsonan Sengauan ini boleh dibahagikan kepada empat bunyi nasal yang terdapat di dalam bahasa melayu. lelangit lembutn dan anak tekak akan ditirunkan manakala pita suara akan dirapaatkan. Pita suara digetarkan dan lelangit lembut dinaikkan. bibir bawah akan dirapatkan untuk membuat sekatan udara.5.

26 .(b) Konsonan sengau gusi bersuara [n] Cara membunyikannya: Apabila udara dilepaskan secara perlahan-lahan melalui pita suara yang dirapatkan dan terus melalui mulut terus ke rongga hidung kerana hujung lidah dinaikkan ke atas gusi untuk membuat sekatan udara. Ini akan menghasilkan bunyi sengauan bersuara [n].

(c) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] Cara membunyikannya: Cara pengeluar udara bagi konsenan sengauan [ŋ] adalah sama tetapi berbeza pada sekatan di mulut iaitu arus udara di sekat oleh lidah belakang dan lelangit lembut yang menyebabkan udara terus ke hidung. 27 .

28 .(d) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [ɲ ] Cara membunyikannya: Depan lidah dianakkan ke lelangit keras. Pita suara dirapatkan. Pita suara akan ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung kerana lelangit lembut dan anak tekak tidak dirapatkan. Maka terhasillah bunyi sengauan bersuara [ɲ ].

5.7 Separuh Vokal (a) Separuh vokal dua bibir bersuara [w] Cara membunyikannya: 29 .

Pita suara pula akan bergetar dan lidah bergerak pantas untuk membunyikan vokal tengah [ə]. Lelangit lembut akan dinaikkan ke belakang tekak untuk membuat sekatan ke rongga hidung.udara dari peparu akan keluar ke rongga mulut.Bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. (b) Separuh vokal lelangit keras bersuara [j] Cara membunyikannya: 30 .

31 . Pita suara di getarkan sambil lidah bergerak pantas untuk membunyikan vokal [ə].Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Bibir dihamparkan dan lelangit lembut dinaikkan ke belakang nak tekak.

oi. Manakala dalam bahasa melayu terdapat tiga diftong iaitu ( au. ai ) seperti yang digambarkan dengan gambarajah di bawah :- Tengah Hadapan sempit Belakang i e ε a (a) (b) u (c) o ‫כ‬ Separuh sempit Separuh luas luas (a) (ai) (b) (au) (c) (oi) PERGERAKAN LIDAH UNTUK MEMBUNYIKAN DIFTONG Diftong yang pertama ialah diftong ( ai ) iaitu bahagian depan lidah pada mulanya berada pada kedudukan untuk vokal ( a ) tetapi kemudiannya bergerak kepada kedudukan untuk vokal ( i ) tetapi tidak setinggi sebagaimana membunyikan ( i ). 32 . Diftong bermula daripada perkataan inggeris yang mana dua vokal hadir dalam konteks yang sama.0 BUNYI DIFTONG Diftong akan terjadi bila terdapat gabungan dua vokal yang terdapat di dalam satu suku kata.6. yang pertama mengikuti yang kedua. yang disebut secara berterusan tanpa ada segmen. Contoh [pakai].

Pada ketika ini depan lidah berada pada kedudukan untuk vokal [a] tetapi kemudiannya bergerak untuk vokal [u]. lidah berada pada kedudukan [o] dan kemudian bergerak kepada [i]. Contoh [amboi]. 33 . bibir yang mula-mula dihamparkan. Semasa dihasilkan. Contoh [pulau]. bibir yang mula – mula bundar tetapi kemudian bekeadaan hampar.Diftong yang kedua pula ialah [ai]. Diftong yang ketiga pula ialah diftong [oi]. kemudiaannya dibundarkan pula.

Nik Safiah Karim dan Farid M. Bhd iii. Masudi Bahari. Karyanet. McGrawHill Sdn Bhd. 2004. Selangor.RUJUKAN i. Awang Sariyan (1995). 2008. viii. Kuala Lumpur.hm 34 . Universiti Pendidikan Sultan Idris. Onn. Pengantar Linguistik Am. Dr Ali Mahmood. Pendekatan Kontemporari. Pengenalan Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Meteor Doc Sdn. ii.my http://www. Siri Pendidikan Guru Bahasa Melayu 1. vi.ship. Bhd. Kuala Lumpur. www. “Mari berbahasa baku: Sebutan baku dan ejaan rumi.my/knetbeta/dbp_jawi/pengenalan/105konsonan. 2004.com.com. iv. Bhd. Arbak Othman dan Ahmad Mahmood Musanif.karyanet. Jurnal. Mahani Razali dan Ramlah Jantan. Tatabahasa Dewan Edisi Baru. Oxford Fajar Sdn.htmlhttp://www. Lokman Abdul Wahid (IPBMM) (2007). Siti Hajar Abdul Aziz.” Selangor: Synergymate Sdn.karyanet. v. vii. Dawarna Sdn Bhd.edu/~cgboeree/bandura. Psikologi Pendidikan.

htm http://www.my/stpm/fonologi/Fonologi.pdf 35 .ix.com/downloadcorner/PDF/bm_training.tutor.com. x.e-learn-dot. http://www.

akan terpancarlah `jati diri asing'. 36 . Oleh itu. Bahasa sangat berdaulat kerana boleh membentuk jiwa dan jati diri kebangsaan. Satu Bangsa. Bahasa yang membentuk sebuah bangsa Malaysia ialah bahasa kebangsaan iaitu bahasa melayu kerana “bahasa jiwa bangsa”. kita dituntut menguasai bahasa asing. Bahasa kebangsaan juga berperanan sebagai bahasa ilmu dalam segenap bidang. akan terencatlah pembentukan jati diri kita sebagai bangsa Malaysia. Walaupun.TRANSKRIP ASAL Satu Bahasa. akan terzahirlah citra dan keperibadian kita sebagai satu bangsa Malaysia. untuk membentuk keperibadian bangsa Malaysia. Sebaliknya. Lantas. Di sini terletaknya peranan bahasa kebangsaan dalam rancangan merealisasikan Wawasan 2020. Sekiranya kita mengabaikan peranan dan kepentingan bahasa kebangsaan. Ini bukanlah budaya bangsa yang maju. bahasa pentadbiran. kepentingan bahasa kebangsaan sebagai wadah terpenting. bahasa sosial dan bahasa peradaban moden. selain wadah pendidikan dan kebudayaan kebangsaan. bahasa ekonomi. jika kita mendaulatkan bahasa-bahasa asing. ini bermakna kita telah tergelincir daripada gerabak pembentukan bangsa Malaysia itu sendiri. tetapi janganlah pula jiwa dan pemikiran kita dikuasai oleh bahasa asing. Jika seluruh rakyat Malaysia tanpa mengira perbezaan asal-usul mendaulatkan bahasa kebangsaan.

37 .

22200 KAMPONG RAJA. Negeri Pekejaan : TERANGGANU : PELAJAR (BAKAL GURU) institut / Universiti: INSTITUT PERGURUAN KAMPUS KOTA BHARU 38 .BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat rumah : MOHD HAZIM BIN ABDUL KADIR : 1 JANUARI 1988 : 22 : BUJANG : 1243 LRG MURNI. TERANGGANU. KG SEBERANG LIMBONGAN.

[# sɔ bahasɔ # sc baŋsɔ # ̃] bahasɔ məlayu səbab bahasɔ ǰiwɔ baŋsɔ #] [# bahasɔ saŋãt bədaṵlat səbab ͂ bahasɔ məbetu? ǰiwɔ dƐ ǰati diɣi kəbaŋsaƐ #] ͂ [# kalu səluruh ra?jat məlajsia tɔ? kirɔ bezɔ asal-usul mendaṵlatkƐ ͂ [# bahasɔ məbetu? səbuɔh baŋsɔ məlajsia ialah bahasɔ kəbaŋsaƐ iaitu ͂ ͂ bahasɔ kəbaŋsaƐ # mãkɔ nãpɔ? Čitrɔ dƐ kəpəribadiƐ kitɔ səbagai sc baŋsɔ məlajsia #] [# kalu kitɔ daṵlat bahasɔ-bahasɔ asiŋ # mãkɔ kitɔ ni jati diɣi asiŋ ͂ walaṵpon kitɔ ŋãǰi kot bahasɔ asiŋ tapi ǰaŋƐlah sampai ǰiwɔ dƐ pemĩkirƐ kitɔ alah kot bahasɔ asiŋ #] [# nĩ bukƐ budaja baŋsɔ mãǰu #] #] [# ǰadi čačatlah pəmbentukƐ ǰati diɣi kitɔ səbagai baŋsɔ mãlajsia #] [# bahasɔ pətadbirƐ # bahasɔ ekonomi # bahasɔ sosial # dƐ bahasɔ pəradabƐ moden #] [# ǰadi bahasɔ kəbaŋsaƐ pətiŋ səbagai wadah təpətiŋ selain wadah ͂ pədidikƐ dƐ kəbudayaƐ kəbaŋsaƐ bagi məbətu? kəpəribadiƐ baŋsɔ məlajsia ͂ ͂ #] [# mãkɔ tələta?lah pəranƐ̃ bahas ɔ kəbaŋsaƐ dalƐ [# bahasɔ kəbaŋsaƐ ǰugɔ maen peranƐ dalƐ baɲa? bidaŋ # pa dalƐ ͂ ͂ mərialisasikƐ wawasƐ duwɔ puloh duwɔ puloh #] [# Kalu kitɔ abaḭ pəranƐ̃ d Ɛ ͂ kəpətiŋƐ̃ bahas ɔ kəbaŋsaƐ makɔ kitɔ ni təgəlicir daripadɔ gabak pəbətukƐ ͂ bahasɔ kitɔ sediri #] račaŋƐ̃ 39 .

40 .

SELANGOR Negeri Pekerjaan : SELANGOR DARUL EHSAN : PELAJAR (BAKAL GURU) Institut / Universiti : INSTITUT PERGURUAN KAMPUS KOTA BHARU 41 . 41250 KLANG.BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat rumah : ABDUL FATAH BIN ABDULKHAIR :23 APRIL 1988 : 22 : BUJANG : LOT 3542 KAMPUNG DELEK KANAN.

[# Satu bahasə # satu baŋsə #] kəbaŋsaan iaitu bahasə mẽlayu keranə͂ bahasə jiwə baŋsə #] [# bahasə saŋat bərdaulat kəranə͂ boləh məmbəntu? jiwə dan ǰati diri kəbaŋsaan #] ͂ [# bahasə yang məmbəntu? səbuah baŋsə məlajsiə ialah bahasə ͂ ͂ məndaulatkan bahasə kəbaŋsaan akan tərzahirlah citra dan kəpəribadian kitə ͂ bahasə asiŋ akan tərpančarlah jati diri asiŋ#] [# lantas akan tərənčatlah pəmbəntu?kan jati diri kitə səbagai bangsə məlajsiə #] [# Walaṵpun kitə ͂ ͂ dikuasai oleh bahasə asiŋ #] [# ini bukanlah budayə bangsə yang maju #] dituntut məŋuasai bahasə asiŋ tətapi jaŋanlah pulə jiwə dan pəmikiran kitə ͂ ͂ ͂ [# bahasə kəbaŋsaan jugə bərpəranan səbagai bahasə elmu͂ dalam ͂ [# jikə səluruh ra?jat məlajsiə tanpə meŋirə pərbezaan asal-usul ͂ ͂ səbagai satu baŋsə malajsia #] [# səbali?ɲə͂ jikə kitə məndaulatkan bahasə͂ ͂ səgənap bidaŋ # bahasə pəntadbiran # bahasə ekonomi # bahasə sosial # ͂ ͂ dan bahasə pəradaban moden #] [# oleh itu kəpəntiŋan bahasə kəbaŋsaan ͂ ͂ səbagai wadah tərpənting selain wadah pəndidikan dan kəbudayaan kəbangsaan # untuk məmbentu? kəpəribadian bangsə məlajsiə #] ͂ ͂ [# di sini tərləta?ɲa͂ pəranan bahasə kəbaŋsaan dalam rančaŋan merialisasikan wawasan duwə puloh duwə puloh #] [# səkirəɲə͂ kitə ͂ məŋabaikan pəranan dan bahasə kəbaŋsaan # ini bermaknə͂ kitə telah ͂ ͂ ͂ tərgəlinčir daripadə gəraba? pəmbəntu?kan bangsə məlajsiə itu sendiri #] ͂ 42 .

43 .

BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat : ZUL HAKIM BIN IBRAHIM : 26 OKTOBER 1989 : 21 : BUJANG : NO. Negeri Pekerjaan : PULAU PINANG : PELAJAR Institut / Universiti: INSTITUT JEPUN-MALAYSIA (JMTI) 44 . 13200 KEPALA BATAS SEBERANG PERAI UTARA. 212 PEMATANG TINGGI B. PULAU PINANG.

[# Satu bahasa # satu baŋsa #] [# bahasa yang məmbəntu? səbuah baŋsa məlajsia adalah bahasa ͂ ͂ kəbaŋsaan iaitu bahasa mẽlayu səbab ia adalah bahasa jiwa baŋsa #] [# bahasə mẽmãŋ bərdaulat səbab ia buləh məmbəntu? jiwa dan ǰati diɣi ͂ kəbaŋsaan #] məndaulatkan ͂ [# kalaṵ semũa oɣaŋ məlajsia ta? kiɣa pərbezaan asai-usui depa ͂ bahasa kəbaŋsaan jadi akan tərzaherlah citɣa dan kəpƐribadian kita səbagai baŋsa məlajsia #] [# tapi kalaṵ depa məndaulatkan ͂ ͂ bahasa-bahasa asiŋ mẽmãŋ akan tərpančarlah jati diɣi asiŋ #] [# səbab tulah tərənčat jati diɣi kita səbagai oɣaŋ məlajsia #] [# Walaṵpun kita dituntut ͂ məŋuasai bahasa oɣaŋ lua? tapi jaŋanla sampai jiwa dəŋãn kita puɲã pala ͂ ͂ ota? kita dikuasai oleh bahasa oɣaŋ lua? #] [# ni bukanɲã budaya bangsa yang maju #] səgənap bidaŋ # bahasa pəntadbiɣan # bahasa ekonomĩ # bahasa sosial # ͂ ͂ dəŋãn bahasa pəɣadaban moden #] [# səbab tulah kəpəntiŋan bahasa ͂ ͂ kəbaŋsaan ni səbagai wadah tərpənting selain daɣipada wadah pəndidikan məlajsia #] ͂ [# bahasa kəbaŋsaan juga bəpəɣanan səbagai bahasa elmu͂ dalam ͂ dan kəbudayaan kəbangsaan # bagi məmbentu? kəpəɣibadian bangsa ͂ [# kat sinila tərləta?ɲa͂ pəranan bahasa kəbaŋsaan dalam rančaŋan me͂ɣialisasikan wawasan duwa puloh duwa puloh #] [# kalaṵ kita do? abaikan pəranan dia dəŋãn kəpəntiŋan bahasə ni mẽmãŋ kita akan tərgəlinčir la ͂ ͂ daripada gəɣaba? pəmbəntu?kan bangsa məlajsia tu sendiɣi #] ͂ 45 .

REFLEKSI Nama: Muhammad Aizat Bin Abdul Hamid Bersyukur saya kehadrat Illahi kerana limpah dan kurnia-Nya saya berjaya menyiapkan kerja kursus ini dengan jayanya. Kapayahan dalam melaksanakan tugasan ini amat mencabar kerana sumber rujukan yang agak terhad. Puas fikiran saya berputar-putar mencari jalan penyelesaian untuk menghadapi cabaran ini. Pada hari pertama menerima kerja kursus pendek ini. Hari demi hari berlalu begitu sahaja tanpa sebarang anjakan yang bergerak dari 46 . Pertama sekali saya mendapat tugasan ini. dapat juga saya memahami sedikit demi sedikit mengenai tajuk berdasarkan tugasan yang diberikan. Tidak dapat dinafikan setiap kerja pasti terselit juga masalah-masalah yang menggangu kelancaran setiap perancangan kerja buat kita. tajuk yang dibekalkan agak mencabar minda untuk memahaminya iaitu berkaitan fonetik dan fonologi. Peringkat awal semasa proses membentuk rangka kerja kursus pendek ini. saya seperti semester-semester yang lepas telah bersedia untuk menerima tugasan ini dengan tangan yang terbuka dan perasaan yang berkobar-kobar. Alhamdulillah. Saya mengakui bahawa amat sukar untuk saya memulakan tugasan ini. sememangnya amat sukar untuk difahami apa yang patut dimuatkan dalam buku kerja kursus ini.Kebanyakkan sumber yang saya jumpa adalah berbahsa Indonesia. keserabutan otak mula bermain di minda. Tidak lupa juga bantuan pensyarah mata pelajaran ini yang selalu berhempas pulas cuba untuk memahamkan kami sekelas. Oleh itu agak sukar untuk saya memahami teks tersebut. Hal ini kerana. dengan bantuan dan kerjasama rakan sekelas.

terima kasih. setelah beberapa kali diterangkan. Alhamdulillah selepas itu. Setiap kali soalan diajukan. Daripada ”menunggu bulan jatuh ke riba”. saya meminta pandangan daripada pensyarah penasihat iaitu Encik Ibrahim selaku pensyarah yang mengajar subjek ini. YANG BENAR …………………………………………. (MUHAMMAD AIZAT BIN ABDUL HAMID) 47 . Setelah bertungkus-lumus mencari. Dalam tugasan ini juga saya perlu menyelidik tiga orang yang berlainan negeri. Saya bersyukur kerana kolaborasi saya dan Aizat dalam menyiapkan tugasan ini berjalan dengan lancar. Berkat kesabaran dan keikhlasan saya menyiapkan tugasan ini memberi impak yang amat positif kepada saya dan juga pihak lain. sekali lagi saya berjumpa pensyarah untuk mengetahui keterangannya yang diberikan semalam dengan lebih mendalam. Akhirnya. tiada lagi masalah yang cuba untuk menguji saya. Sekian. Bagi meyakinkan kerja saya betul. Ini kami perlu mentranskipkan percakapan dialek negeri mereka itu mengikut penyebutan fonetik yang betul. akhirnya saya berjaya menyiapkan kerja kursus jangka pendek ini dengan jayanya sebagaimana tarikh yang telah ditetapkan. pensyarah berkenaan telah memberi penerangan yang terbaik. saya masih lagi kabur dengan jawapan yang diberikan oleh pensyarah berkenaan walaupun pada dasarnya.tugasan ini. barulah saya dan rakan-rakan dapat cara untuk melaksanakan tugasan ini. Setelah semuanya selesai kami kembali meneruskan perjuangan menyiapkan tugasan ini. Oleh itu semasa di dalam kelas saya dan juga rakan-rakan sering mengajukan soalan berkaitan tugasan ini kepada pensyarah iaitu Encik Ibrahim Bin Idris. menyunting dan mengemaskini maklumat serta kerap kali bertanya kepada pensyarah tentang kekeliruan yang saya hadapi malahan pelajar lain juga turut menghadapi masalah yang sama.

48 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful